Wyrok z 31 lipca 2025, sygn. VI Ka 400/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 31 lipca 2025 r.

Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w VI Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie :

Przewodniczący – Sędzia Robert Bednarczyk

Protokolant Joanna Szmel

po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2025r.

sprawy A. P. ur. (...) w Z.

s. T., W. z domu K.

obwinionego z art. 141 k.w.

z powodu apelacji wniesionej przez obrońcę obwinionego

od wyroku Sądu Rejonowego w Bolesławcu

z dnia 17 kwietnia 2025 r. sygn. akt II W 860/24

zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że uniewinnia obwinionego A. P. od popełnienia zarzuconego mu czynu a kosztami procesu obciąża Skarb Państwa.

Sygn. akt VI Ka 400/ 25

UZASADNIENIE

A. P. obwiniony został o to, że w dniu 04 maja 2024 r. w godz. od 15:00 do około godz. 16:00 w B. na ul. (...), w miejscu publicznym wywołał zgorszenie u osoby, która obserwowała zgromadzenie w ten sposób, że będąc organizatorem i prowadzącym to zgromadzenie, zaprezentował na banerze nieprzyzwoite treści, tj. wykroczenie z art. 141 k.w

Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2025 r.w sprawie II W 860/24 Sąd Rejonowy w Bolesławcu uznał obwinionego A. P. za winnego tego, że w dniu 4 maja 2024 r. z. od 15:00 do około godz. 16:00 w B. na ul. (...), będąc organizatorem i prowadzącym zgromadzenie, umieścił w miejscu publicznym, baner na którym prezentowane były nieprzyzwoite treści, tj. zdjęcie przedstawiające martwe, zakrwawione i poszarpane płody ludzkie, stanowiącego wykroczenie z art. 141 k.w., wymierzył mu karę grzywny w wysokości 400 zł, obciążył go zryczałtowanymi wydatkami postępowania w wysokości 120 zł i wymierzył mu opłatę w wysokości 40 zł.

Wyrok powyższy zaskarżył obrońca obwinionego. Zarzucił on błąd w ustaleniach faktycznych polegający na bezpodstawnym przyjęciu, że: obwiniony przygotował i zaprezentował transparent będący przedmiotem oceny Sądu, podczas gdy fakt ten nie wynika z żadnego z przeprowadzonych dowodów i nie ma oparcia w rozumowaniu Sądu zapisanym w uzasadnieniu wyroku, obwiniony umyślnie popełnił czyn zabroniony, podczas gdy fakt ten nie wynika z żadnego z przeprowadzonych dowodów i nie ma oparcia w rozumowaniu Sądu zapisanym w uzasadnieniu wyroku, zaś z całości materiału dowodowego, w szczególności materiałów fotograficznych i video, zeznań świadków wynika, że obwiniony kierował się przekonaniem o uzasadnionym wolnością słowa i gromadzenia się, działaniem obywatelskim w obronie praw podstawowych i godności człowieka oraz naruszenie prawa materialnego: art. 141 KW w związku z art. 1 KW, polegające na:

-rozszerzającej wykładni wyrażenia ustawowego „umieszcza w miejscu publicznym nieprzyzwoity rysunek” przez wadliwe przyjęcie, że ocenie przez pryzmat przyzwoitości podlega zachowanie sprawcy (in casu: naruszanie godności zwłok ludzkich), podczas gdy poprawna wykładnia przepisu odnosi się wyłącznie do nieprzyzwoitości samej treści;

-błędnym przyjęciu, że zakres pojęcia „nieprzyzwoity” odnosi się do wszelkiej sprzeczności z normami kulturowymi, zasadami współżycia społecznego, przyjętymi zwyczajami i obyczajami prowadzące do złamania zasady określoności prawa karnego;

-rozszerzającej wykładni znamienia ustawowego „umieszcza w miejscu publicznym”, przez wadliwe przyjęcie, że chwilowa prezentacja transparentu wyczerpuje znamię umieszczenia w miejscu publicznym, art. 1 KW w związku z art. 10 ust. 1 i ust. 2 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i art. 54 ust. 1 Konstytucji RP polegający na błędnym przypisaniu bezprawności i społecznej szkodliwości publicznemu wyrażaniu poglądów na temat dopuszczalności aborcji w ramach publicznej, poprawnie zgłoszonej pikiety nakierowanej na głoszenie sprzeciwu wobec zabijania ludzi i służy nie wywołaniu zgorszenia ale upodmiotowienia ofiar, art. 7 § 1 KW przez odmowę jego zastosowania i przyjęcie, że nie zaistniała usprawiedliwiona nieświadomość tego, że czyn zagrożony jest karą w sytuacji gdy w wielu podobnych sprawach sądy powszechne, w tym Sąd Najwyższy uznawały, że zachowanie to nie wypełnia znamion art. 141 KW.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie Obwinionego od zarzucanego mu czynu.

Apelacja jest zasadna.

Za zasadny uznać należy zawarty w apelacji zarzut 2, co zgodnie z art. 436 kpk w zw. z art. 109 § 2 kpow czyni niecelowym rozpoznanie pozostałych zarzutów. W pisemnych motywach zaskarżonego wyroku Sąd Rejonowy przytoczył i poddał analizie rozbieżne orzeczenia, wydane przez Sąd Najwyższy w materii publicznego prezentowania antyaborcyjnych instalacji. Jednocześnie Sąd ten opowiedział się za karaniem tego rodzaju zachowań a stanowisko swoje w sposób logiczny uzasadnił. Nie tracąc z pola widzenia zasady samodzielności jurysdykcyjnej Sądu I instancji podnieść jednak należy, co następuje. Ani w kodeksie wykroczeń, ani tez w żadnej innej ustawie nie istnieje definicja pojęcia ,,nieprzyzwoite”, którym to pojęciem ustawodawca posłużył się w treści art. 141 kw. Skoro tak, to odwołać się w tej materii należy do dziedziny językoznawstwa. Według Słownika języka polskiego PWN nieprzyzwoity, to ,,łamiący swoim zachowaniem panujące normy obyczajowe”, ,,niezgodny z panującymi normami obyczajowymi”. Synonimami tego wyrazu są słowa ,,nieobyczajny, nieskromny, wszeteczny, nieprzystojny, brudny, bezwstydny i bezecny”. Trudno nie dostrzec, że i one mają charakter nieostry- co zrozumiałe- i w praktyce zależą od poziomu wrażliwości odbiorcy. Skoro tak, to odnosić się należy, do zacytowanej definicji słownikowej, jaka odsyła do norm obyczajowych ,,panujących” a zatem powszechnych w danym miejscu i czasie. Normy obyczajowe, co jest faktem notoryjnym ulegają wszak zmianom w kierunku ich rozluźniania, co wiąże się wprost ze sferą swobód i wolności obywatelskich. Obrazowo rzecz ujmując to, co kilkadziesiąt lat temu było powszechnie uważane za nieprzyzwoite aktualnie już w tych kategoriach powszechnie uważane nie jest. Dotyczy to w szczególności dziedziny sztuki, obyczajności a nawet elementów ubioru i zachowania. Notorią jest również i to, że poglądy społeczne w kwestii prawa do aborcji nie są jednolite co oznacza, że mogą one być publicznie prezentowane w ramach wolności do manifestowania tychże poglądów. Przedstawianie w ramach tejże wolności treści drastycznych, szokujących, oburzających lub wstrząsających, lecz mieszczących się w ramach wolności, o jakiej mowa nie może w ocenie Sądu stanowić czynu zabronionego. Gdyby zachowanie, o jakim mowa w zarzucie za czyn taki uznawać, to niezgodnym z prawem byłoby umieszczanie w przestrzeni publicznej instalacji o tematyce antywojennej z ilustracjami skutków konfliktów zbrojnych, problematyki zjawiska głodu, walki ze szkodliwymi społecznie nałogami, czy też kontrowersyjnych np. z religijnego punktu widzenia instalacji artystycznych. Kwestie te mogą wszak a nawet powinne stanowić elementy debaty publicznej a- jak trafnie stwierdził Sąd Najwyższy prawo karne nie może być traktowane jako sposób odpowiedzi na wszystko, co sprawia niektórym przykrość, czy ich niepokoi (por. wyrok z dnia 6 grudnia 2022 r. (V KK 483/21, LEX nr 3558758). Dodać przy tym należy, że art. 141 kw nie jest, bo być nie może źródłem nazbyt daleko posuniętej cenzury, choć rację ma Sąd Rejonowy twierdząc, że prawo do wolności wypowiedzi nie jest prawem absolutnym i podlega ograniczeniom. Wypowiedź tę uzupełnić jednak należy o stwierdzenie, że ograniczenia te muszą być stosowane w sposób maksymalnie zawężający a zatem do sytuacji ściśle przez prawo (Konstytucję RP, ratyfikowane przez Polskę traktaty międzynarodowe i wewnętrzne ustawodawstwo) określonych. W przedmiotowej sprawie zarzucone obwinionemu działanie było niezgodne z normami obyczajowymi, lecz nie panującymi powszechnie a tylko u części odbiorców, nie naruszało ono zatem powszechnych w tym zakresie norm i było immanentną cechą swobody okazywania poglądów społecznych w ramach wolności przekonań. Uznając zarazem za niedopuszczalne stosowanie wykładni rozszerzającej w prawie karnym, stwierdzić należy, że zarzucony czyn nie wyczerpuje zespołu ustawowych znamion czynu zabronionego. W tej sytuacji niezbędna była zmiana zaskarżonego wyroku i uniewinnienie obwinionego.