Wyrok z 19 sierpnia 2025, sygn. I C 2659/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 sierpnia 2025 r.

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:	SSO Joanna Cyganek
Protokolant:

po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2025 r. w Bydgoszczy

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W.

przeciwko T. K., J. K. i M. B.

o zapłatę

1.  oddala powództwo;

2.  zasądza od powoda na rzecz pozwanych kwotę 5451 zł (pięć tysięcy czterysta pięćdziesiąt jeden złotych) tytułem kosztów procesu, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

SSO Joanna Cyganek

Sygn. akt I C 2659/24

UZASADNIENIE

Powód, (...) S.A. z siedzibą w W., wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanych J. K. T. K. i M. B. na rzecz powoda kwoty 136.868,40 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia następnego po doręczeniu odpisu pozwu do dnia zapłaty, z tytułu zwrotu świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego pozwanemu z umowy kredytu. Sformułował również roszczenie ewentualne oraz zażądał zasądzenia kosztów procesu, w tym także kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu powód wskazał, że strony zawarły umowę o kredyt indeksowany i niniejszy pozew stanowi ostateczne rozstrzygnięcie kwestii spornych, związanych z zarzutem nieważności umowy, który został podniesiony przez pozwanego w innym procesie cywilnym. Wskazano, że bank wezwał pozwanego do zapłaty kwoty, dochodzonej pozwem, w zakresie kapitału kredytu. Dalej powód powołał się na przyjętą w orzecznictwie teorię dwóch kondykcji,

Pozwani w odpowiedzi na pozew wnieśli o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według dwukrotności stawki minimalnej. Pozwani wskazali, że w postępowaniu prowadzonym przez Sąd Okręgowy w Bydgoszczy pod sygnaturą akt I C 2109/23, zapadł w dniu 17 kwietnia 2024 roku wyrok, w którym sąd przesłankowo ustalił nieważność umowy kredytu łączącej strony i zasądził na rzecz pozwanych (powodów w tamtym procesie) kwotę 128.058 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 26 października 2023 roku do dnia zapłaty. Pozwani wskazali, że kwota, której dochodzili stanowiła nadwyżkę wypłaconą bankowi ponad udostępniony przez Bank kapitał w związku z łączącą ich umową kredytu. Wskazali, że łącznie na rzecz Banku wpłacili kwotę 264.926,64 złotych, zaś kapitał udostępniony przez Bank wynosił 136.868,41 złotych. W związku z tym w ocenie pozwanych Bank działał w złej wierze, bowiem umowa łącząca strony została wykonana przed wniesieniem przez powoda pozwu.

Sąd ustalił, że:

W dniu 23 lutego 2007 roku pozwani zawarli z (...) Spółką Akcyjną - poprzednikiem prawnym powoda umowę nr (...) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (...) waloryzowanego kursem CHF, na cel budownictwa mieszkaniowego. Kwota udzielonego kredytu miała wynosić 152.076 złotych. W dniu 30 kwietnia 2010 roku strony zawarły aneks numer 1 na podstawie którego zmianie uległa kwota kredytu. Na podstawie aneksu zmieniającego kwotę udzielonego kredytu bank, po waloryzacji, wypłacił pozwanym kapitał kredytu do wykorzystania w wysokości łącznej 136.868,40 złotych.

Dowód: odpis umowy o kredyt hipoteczny nr (...) wraz z załącznikami – k. 14 – 18v., aneks nr 1, k. 23 – 23v., potwierdzenie wypłaty transz, k. 19 - 22/

Pozwani pismem z dnia 27 września 2023 roku wnieśli pozew w przedmiocie nieważności umowy kredytu, przeciwko powodowi, podnosząc zarzuty co do abuzywności postanowień umownych. Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2024 roku Sąd Okręgowy w Bydgoszczy w sprawie o sygnaturze I C 2109/23 ustalił przesłankowo nieważność powyższej umowy nr (...) z dnia 7 kwietnia 2008 roku, zasądził od banku na rzecz konsumenta kwotę 128.058 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie z tytułu spełnionych z umowy świadczeń, oraz orzekł o kosztach procesu. W uzasadnieniu wyżej wskazanego orzeczenia Sąd wskazał, że dochodzona w roszczeniu głównym kwota dotyczy kwoty przekraczającej wypłacony pozwanym kapitał kredytu, wobec dokonanej spłaty w kwocie 264.926,64 złote. Postanowieniem z dnia 25 lutego 2025 w sprawie o sygnaturze V ACa 2231/24 Sąd Apelacyjny w Gdańsku umorzył postępowanie apelacyjne na skutek cofnięcia apelacji złożonej przez bank od powyższego wyroku sądu I instancji. W sprawie „frankowej” pozwani kredytobiorcy byli informowani o skutkach ustalenia nieważności umowy. Bank wykonał wyrok sądu I instancji oraz sądu odwoławczego.

Dowód: odpis pozwu, k. 3 - 18 akt o sygn. I C 2109/23; odpis wyroku w sprawie I C 2109/23 wraz z uzasadnieniem k. 68 – 92; odpis postanowienia w sprawie V ACa 2231/24 wraz z uzasadnieniem, k. 195 – 196 akt o sygn. I C 2109/23, zeznania pozwanych – k. 132 – 133v. akt o sygn. I C 2109/23; potwierdzenia przelewu, k. 116 – 117.

Pozwani na dzień 28 września 2024 roku spłacili bankowi 257.793,87 złotych.

Dowód: zestawienie spłat, k. 24 – 27v.;

Ustalając stan faktyczny w tej sprawie Sąd oparł się wyłącznie na zgromadzonych w aktach sprawy dokumentach, które nie budziły wątpliwości stron procesu, a Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania ich autentyczności z urzędu.

Sąd zważył, że:

Zgłoszone w sprawie przez powoda roszczenie o zapłatę było bezzasadne.

Wobec cofnięcia apelacji przez powoda, orzeczenie Sądu Okręgowego w Bydgoszczy w sprawie o sygn. akt I C 2109/23, ustalające przesłankową nieważność umowa kredytu, jaka łączyła strony tego procesu, a także zasądzającą na rzecz pozwanych nadwyżkę wpłat dokonanych w ramach realizacji umowy, jest prawomocne. Sąd nie będzie zatem powielał rozważań prawnych w tym zakresie. Wskazać jedynie należy, że to sami pozwani (powodowie w sprawie I C 2109/23 wybrali rozliczenie się z pozwanym metodą salda, żądając jedynie nadpłaty ponad wypłaconą im kwotę kapitału kredytu.

Zgodnie z art. 405 kc, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową, ten obowiązany jest do jej zwrotu. Zastosowanie ma to także do zwrotu nienależnego świadczenia z art. 410 § 1 kc. Zasadność roszczenia z takiej podstawy rozważyć należy także w oparciu o przepis art. 409 kc, zgodnie z którym obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, jeżeli ten, kto korzyść uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu. Najbardziej kluczową kwestią jest wykładnia sformułowania „zużył” lub „utracił" w taki sposób, że nie jest już wzbogacony. Wykładnia językowa nie prowadzi do wystarczającego rezultatu. Nakazuje bowiem jedynie badać stan wzbogacenia strony, która uzyskała korzyść majątkową. Istniały wątpliwości co do tego, czy roszczenia stron należy rozpatrywać zupełnie od siebie niezależnie, czy też świadczenie wzajemne należy brać pod uwagę jako element stanu majątkowego strony wpływający na wysokość wzbogacenia. W doktrynie problem ten dostrzegany był jako spór pomiędzy zwolennikami tzw. teorii dwóch kondykcji i tzw. teorii salda. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r. (sygn. III CZP 6/21), należy rozpatrzeć ten aspekt wedle teorii dwóch kondykcji, jako przesądzonej w orzecznictwie sądów powszechnych. Nic jednak nie stoi na przeszkodzie, aby kredytobiorcy podjęli decyzję o odstąpieniu od teorii dwóch kondykcji i domagali się wyłącznie różnicy między otrzymanym kapitałem a wpłaconymi bankowi kwotami w sytuacji, gdy zdają sobie sprawę, że kwoty które wpłacali należą się bankowi do wysokości kapitału udzielonego kredytu. Sąd podziela pogląd, iż jedynie żądanie zwrotu kapitału kredytu wypłaconego z umowy, wraz z ewentualnymi odsetkami za opóźnienie jest uzasadnione, o ile bank na podstawie wyroku w sprawie z powództwa kredytobiorców faktycznie zwróci im wszystkie wpłacone środki, a nie tylko tę część, która przewyższa kapitał kredytu.

Jednakże na kanwie niniejszej sprawy żądanie zwrotu kapitału było bezprzedmiotowe. Pozwani zwrócili na rzecz banku cały udostępniony im kapitał w kwocie 136.868,40 złotych. W postępowaniu, które toczyło się pod sygn. I C 2109/23 pozwani odzyskali kwotę, którą wpłacili bankowi ponad udzielony kapitał, wobec powyższego roszczenie powoda w niniejszej sprawie nigdy nie powstało. Bank pozostaje aktualnie w posiadaniu kwoty, której zażądał w pozwie, zatem po stronie pozwanych nie istnieje żaden stan wzbogacenia kosztem powoda. Wobec powyższego powództwo wytoczone przez bank było bezzasadne i jako takie podlegało oddaleniu.

O kosztach sąd orzekł na podstawie przepisu art. 98 § 1 i § 1 ¹ k.p.c. Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. Jeżeli orzeczenie to jest prawomocne z chwilą wydania, odsetki należą się za czas po upływie tygodnia od dnia jego ogłoszenia do dnia zapłaty, a jeżeli orzeczenie takie podlega doręczeniu z urzędu - za czas po upływie tygodnia od dnia jego doręczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty. O obowiązku zapłaty odsetek sąd orzeka z urzędu. W niniejszym postępowaniu strona powodowa w całości przegrała niniejsze postępowanie, w związku z czym obowiązana jest do zwrotu kosztów procesu pozwanym. Na koszty procesu składały się koszty zastępstwa procesowego w kwocie 5.400 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 54 zł.

SSO Joanna Cyganek