Wyrok z 19 sierpnia 2025, sygn. II Ka 442/25

Przewodniczący:

SSO Dariusz Półtorak

Protokolant:

st. sekr. sąd. Paulina Jarczak

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II Ka 442/25

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 14 kwietnia 2025 roku, sygn. akt II K 172/25

1.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

2.1. Ustalenie faktów

2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

----

--------------------------

-------------------------------------------------------------------------

----------------

----------------

2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

-----------

-------------------------

--------------------------------------------------------------------------

----------------

----------------

2.2. Ocena dowodów

2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

---------------------

--------------------------------------------

------------------------------------------------------------------------------------------

2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

---------------------

--------------------------------------------

------------------------------------------------------------------------------------------

.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

1)  Zarzut obrazy przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia:

- art. 7 k.p.k. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę wyjaśnień oskarżonego Ł. R. i odebranie im waloru wiarygodności, który konsekwentnie nie przyznawał się do stawianego mu zarzutu i wyjaśnił, że nie dokonał kradzieży wskazanych drzew i nie przebywał przez cały czas na miejscu prowadzonych prac, a jednocześnie z zebranego materiału dowodowego nie wynika w żaden sposób, kto konkretnie dopuścił się kradzieży wymienionych w zarzucie drzew,

- art. 7 k.p.k. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zeznań świadka K. Ż., który w swoich zeznaniach potwierdził wyjaśnienia Ł. R. w zakresie zatrudnienia pracowników z Ukrainy, a przede wszystkim jednoznacznie wskazywał, że w ramach prowadzonej wycinki nie dokonano wycięcia grubszych drzew o średnicy 40-60 cm i realizował jedynie wycinkę zgodnie ze zleceniem, i ponadto nie miał w interesie ,,dystansowania się od zarzutu postawionego Ł. R.’’ co winno skutkować odmienną oceną zeznań świadka,

- czego konsekwencją było dokonanie błędnych ustaleń faktycznych w sprawie, przyjętych za podstawę wyroku, a wyrażających się wadliwym ustaleniem, że oskarżony Ł. R. dokonał w celu przywłaszczenia 1 sztuki drzewa gatunku kasztanowiec pospolity, 1 sztuki drzewa gatunku sosna oraz 19 sztuk drzewa gatunku klon, podczas gdy prawidłowa ocena zgromadzonych w sprawie dowodów powinna prowadzić do uniewinnienia oskarżonego od stawianego mu zarzutu;

Z ostrożności procesowej, obrońca zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu rażącą niewspółmierność orzeczonej wobec oskarżonego Ł. R. kary pozbawienia wolności w wymiarze 5 miesięcy, podczas gdy Sąd Rejonowy w sposób nienależyty ocenił stopień społecznej szkodliwości czynu, okoliczności łagodzące występujące po stronie oskarżonego w postaci marginalnego udziału w całym zdarzeniu, złożenie obszernych wyjaśnień w sprawie, prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na wycince drzew na podstawie zezwolenia Starosty Powiatowego, ustabilizowana sytuacja życiowa, co doprowadziło do orzeczenia rażąco surowej kary pozbawienia wolności.

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Zarzuty apelacyjne zostały uwzględnione w takim zakresie, w jakim uzasadniały uchylenie wyroku i przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Siedlcach.

W niniejszej sprawie Sąd I instancji odstąpił od przesłuchania na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2025 roku świadków R. Ż., J. J., A. J., P. K., M. C., K. Ż. i P. R., a więc wszystkich świadków wnioskowanych w akcie oskarżenia i na podstawie art. 392 § 1 k.p.k. odczytał złożone przez nich w postępowaniu przygotowawczym zeznania. Wymienieni świadkowie, bacząc na okoliczności podawane przez oskarżonego kwestionującego treść stawianych mu zarzutów, mogli posiadać kluczową wiedzę w tym zakresie. Zostali oni wskazani w liście osób podlegających wezwaniu na rozprawę w akcie oskarżenia z dnia 27 lutego 2025 roku.

Zgodnie z protokołem rozprawy z dnia 14 kwietnia 2025 roku Sąd Rejonowy postanowił na podstawie art. 392 § 1 k.p.k. odczytać zeznania wyżej wymienionych świadków, sporządzone w postępowaniu przygotowawczym, a na podstawie art. 405 § 2 , 3 i 4 k.p.k. uznać za ujawnione bez odczytywania z chwilą zamknięcia przewodu sądowego protokoły i dokumenty podlegające ujawnieniu na rozprawie, które dotychczas nie zostały odczytane.

Decyzję tą zakwestionował obrońca oskarżonego, który w punkcie 3 wniosków apelacyjnych wniósł o uchylenie skarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z uwagi na brak przeprowadzenia postępowania dowodowego przez Sąd Rejonowy i de facto pozbawienie oskarżonego konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności.

Sąd Okręgowy, po przeprowadzeniu kontroli instancyjnej skarżonego orzeczenia, podzielił ten pogląd obrońcy oskarżonego, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W tym miejscu zasadne wydaje się przytoczenie dwóch orzeczeń Sądu Najwyższego, w których wypowiedziano się o warunkach jakie muszą zaistnieć aby można było skorzystać z uregulowania zawartego w art. 392 § 2 k.p.k. I tak, w wyroku z dnia
20 września 2023 r. IV KK 12/23 uznano, że skorzystanie z przewidzianej w przepisie art. 392 § 1 k.p.k. możliwości odstąpienia od zachowania obowiązujących w toku postępowania jurysdykcyjnego rygorów wynikających z konieczności przestrzegania zasad bezpośredniości i ustności w zakresie przeprowadzania dowodu z osobowych źródeł dowodowych dopuszczalne jest wyłącznie w szczególnych sytuacjach procesowych, tj. wówczas gdy przeprowadzenie dowodu nie ma istotnego znaczenia dla oceny winy oskarżonego ( LEX nr 3657037). Natomiast w wyroku z 10 września 2020 roku IV KK 340/19 uznano za niedopuszczalne odstępstwo od zasady bezpośredniości w sytuacji, gdy dowód ma istotne znaczenie dla ustalenia winy sprawcy lub dla wymiaru kary, a także gdy występują sprzeczności w depozycjach oskarżonego i świadków, zaś przeprowadzenie tego dowodu nie napotyka na niedające się usunąć przeszkody (LEX 3158422).

W realiach niniejszej sprawy dowód z osobowych źródeł osobowych miał istotne znaczenie dla ustalenia winy sprawcy, choćby w postaci zeznań świadka K. Ż., który wskazywał, że w trakcie prac wykonywanych na zlecenie firmy (...) nie dokonywał zrębu drzew, a jedynie zakrzaczeń o średnicy pni do 15 cm. Jak wynika z cytowanego wyżej orzecznictwa, niedopuszczalne jest odstępstwo od zasady bezpośredniości w sytuacji, gdy dowód ma istotne znaczenie dla ustalenia winy sprawcy lub dla wymiaru kary. Sąd I instancji naruszył zatem zasadę bezpośredniości i wydał wyrok skazujący praktycznie bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, mającego w sposób wyczerpujący ujawnić całość okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy, pozwalających ustalić, czy oskarżony jest winny zarzucanego mu czynu. Sąd I instancji ograniczył się zatem jedynie do ujawnienia depozycji złożonych przez świadków na etapie postępowania przygotowawczego, co uniemożliwiło mu bezpośrednią konfrontację z ich zeznaniami na rozprawie, porównanie tych zeznań i wyjaśnienie istniejących w sprawie sprzeczności. Zeznania świadków miały dotyczyć okoliczności pierwszorzędnych, mających związek z ustaleniem winy oskarżonego, a zatem brak przesłuchania świadków w trakcie przewodu sądowego miał zdaniem Sądu Okręgowego negatywny wpływu na prawidłowość ustaleń faktycznych w sprawie. Nie zachodziły ponadto okoliczności, w których przeprowadzenie tego dowodu spotkałoby niedające się usunąć przeszkody.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy po dokonaniu kontroli instancyjnej uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, gdyż zgodnie z art. 437§2 kpk niezbędne jest powtórzenie w całości przewodu sądowego, skoro nie została w nim bezpośrednio wykonana żadna czynność.

Wniosek

Obrońca oskarżonego wniósł o:

1.  zmianę skarżonego wyroku poprzez odmienne orzeczenie co do istoty sprawy i uniewinnienie oskarżonego Ł. R. od stawianego mu aktem oskarżenia zarzutu;

2.  ewentualnie o zmianę skarżonego orzeczenia poprzez wydatne złagodzenie orzeczonej wobec Ł. R. kary i przy zastosowaniu art. 37a k.k. wymierzenie oskarżonemu kary grzywny w wymiarze 200 stawek po 25 zł każda.

3.  Z daleko posuniętej ostrożności procesowej o uchylenie skarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z uwagi na brak przeprowadzenia postępowania dowodowego przez Sąd Rejonowy i de facto pozbawienie oskarżonego konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności.

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Z uwagi na konieczność uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania,

wnioski 1 i 2 nie podlegały merytorycznej ocenie, a tym samym uwzględnieniu. Na uwzględnienie zasługiwał wniosek 3, o czym szerzej w poprzedniej części uzasadnienia w rubryce 3.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot utrzymania w mocy

------------------------------------------------------------------------------

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot i zakres zmiany

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zwięźle o powodach zmiany

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

----------------------------------------------------------------------------------------------------

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☒ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

Powody uchylenia zaskarżonego wyroku zostały wskazane we wcześniejszej części uzasadnienia w rubryce 3.

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

4.1.

----------------------------------------------------------------------------------------------------

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji przeprowadzi pełne postępowanie dowodowe z tym zastrzeżeniem, że gdy uzna to za niezbędne dla odtworzenia rzeczywistego stanu faktycznego, wykaże inicjatywę dowodową, gdyby np. taka potrzeba pojawiła się w związku z nowymi dowodami, jednocześnie mając na względzie argumenty przedstawione w środku odwoławczym obrońcy. Przy wyborze dowodów Sąd musi mieć na względzie przedmiot tego postępowania. O ile oskarżony nie skorzysta z prawa odmowy do składania wyjaśnień, Sąd przesłucha go, a także inne osoby, których zeznania uzna za niezbędne dla ustalenia okoliczności koniecznych do wyjaśnienia przedmiotowej sprawy, w szczególności wnioskowanych w akcie oskarżenia. Po przeprowadzeniu dowodów w sposób bezpośredni Sąd oceni je we wzajemnym powiązaniu, uwzględni wszystkie okoliczności przemawiające zarówno na korzyść oskarżonego, jak i na jego niekorzyść. Konfrontując ze sobą fragmenty poszczególnych dowodów będzie można – w sposób bardziej pełny niż dotychczas – odtworzyć rzeczywisty przebieg wydarzeń i dokonać prawnej oceny okoliczności czynu zarzucanego oskarżonemu. Powinnością Sądu będzie również właściwe uzasadnienie poczynionych przez siebie ustaleń faktycznych, a także przyjętego poglądu prawnego, z poszanowaniem wymogów określonych w art. 424 kpk.

5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

-------------------------

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

6.  Koszty Procesu

P unkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

Z uwagi na kasatoryjny charakter wydanego wyroku Sąd Okręgowy nie orzekł o kosztach sądowych za postępowanie odwoławcze.

7.  PODPIS