Wyrok z 21 sierpnia 2025, sygn. I C 381/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 sierpnia 2025 r.

Sąd Okręgowy w (...) I Wydział Cywilny

w składzie następującym: Przewodniczący sędzia Rafał Kubicki

Protokolant sekretarz sądowy Piotr Ruciński

po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2025 r. w (...) na rozprawie

sprawy z powództwa H. (...) z siedzibą we W.

przeciwko Ł. K., K. K.

o zapłatę

I.  oddala powództwo,

II.  zasądza od powoda solidarnie na rzecz pozwanych kwotę 5417 zł (pięć tysięcy czterysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się tego orzeczenia do dnia zapłaty.

sędzia Rafał Kubicki

Sygn. akt IC 381/25

UZASADNIENIE

H. (...)
z siedzibą we W. wniósł o zasądzenie od pozwanych: K. K.
i Ł. K. kwoty 173 245,21 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz kwoty 1 541 zł. W uzasadnieniu wskazał, że zobowiązanie pozwanych wynika z umowy bankowej nr (...) zawartej 20.02.2018 r. przez pozwanych z (...) Bank S.A. Strona pozwana nie wywiązała się z przyjętego na siebie zobowiązania, nie regulując na rzecz banku płatności w sposób przewidziany w umowie. (...) wezwał pozwanych do uregulowania zadłużenia, informując jednocześnie o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia. (...) wypowiedział umowę pozwanym, wskutek czego uległa ona rozwiązaniu i cała kwota niespłaconej należności głównej oraz należności ubocznych stała się wymagalna w dniu 26.10.2021 r. Strona powodowa wyjaśniła, że na dochodzoną pozwem kwotę 173 245,21 składają się: kwota 110 809,51 zł tytułem niespłaconej należności głównej (kapitału); kwota 6 272,71 tytułem zaległych odsetek umownych naliczanych przez wierzyciela pierwotnego według określonej w umowie stopy procentowej od niespłaconego kapitału; kwota 32 571,73 zł tytułem odsetek karnych naliczanych przez wierzyciela pierwotnego od zadłużenia przeterminowanego naliczanych według określonej w umowie stopy procentowej od terminu płatności każdej niespłaconej raty do dnia wypowiedzenia umowy; kwota 23 591,26 zł tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie naliczonych od dnia 22.03.2023 r do dnia złożenia pozwu. Powód nabył wierzytelność na mocy umowy przelewu od następcy prawnego kredytodawcy - (...) S.A. z siedzibą w W..

Pozwani wnieśli w odpowiedzi na pozew o oddalenie powództwa. Podnieśli zarzut braku legitymacji czynnej, wskazali, że nakaz zapłaty z 4.02.2022 r. został
w całości uchylony, a postępowanie umorzone. Na dzień zawarcia umowy przelewu nie istniała wierzytelność stwierdzona jakimkolwiek prawomocnym orzeczeniem sądu. Powód dochodzi kwoty należności głównej w wysokości 110 809,51 zł, podczas gdy kwota przelanej wierzytelności wynosiła 111 009,51 zł. Pozwani podnieśli także zarzut nieskutecznego wypowiedzenia umowy kredytu - zakwestionowali otrzymanie wezwania do zapłaty i oświadczenia o wypowiedzeniu, bowiem nie mieszkali pod adresem, na który zostało to wysłane. Podnieśli zarzut niewykazania wysokości dochodzonego roszczenia, zarzut naruszenia przepisów ustawy o kredycie konsumenckim skutkujących sankcją kredytu darmowego oraz zarzut przedawnienia.

Fakty istotne dla rozstrzygnięcia:

Dnia 20.02.2018 r. pozwani zawarli z (...) Bank S.A. umowę konsolidacyjnego kredytu gotówkowego nr (...). (...) udzielił kredytu w kwocie 123 494,28 zł na sfinansowanie: potrzeb konsumpcyjnych kredytobiorcy i na spłatę kredytów, prowizji bankowej za udzielenie kredytu płatnej jednorazowo, składki ubezpieczeniowej z tytułu umowy grupowego ubezpieczenia na wypadek zgonu, całkowitej niezdolności do pracy albo hospitalizacji w wyniku (...). Całkowita kwota kredytu wynosiła 93 868,00 zł, nie obejmowała ona kredytowych kosztów kredytu. Kredyt został udzielony na okres 120 miesięcy. Kredy był oprocentowany według zmiennej stopy procentowej, która w dniu podpisania umowy wynosiła 9.919 %
w stosunku rocznym. Obok opłat i prowizji strony ustaliły wysokość odsetek od kapitału kredytu w kwocie 65 883,89 zł.

(dowód: umowa kredytu k. 20-26)

(...) Bank (...) S.A. sporządził pisma, w których treści wezwał Ł. K. i K. K. pod rygorem wypowiedzenia umowy do uregulowania w terminie 14 dni roboczych od daty doręczenia wezwania zaległości
w kwocie 9406,63 zł.

(dowód: wezwania k. 31 i k. 304)

Brak jednak dowodu na to, że pisma te zostały wysłane do strony pozwanej.

Pismami z dnia 31 sierpnia 2021 r. (...) Bank S.A. złożył pozwanym Ł. K. i K. K. pocztą oświadczenia o wypowiedzeniu umowy. Nie zostały one podjęte w terminie i zostały zwrócone do nadawcy.

(dowód: oświadczenia k. 36 i k. 39, potwierdzenie odbioru k. 38 i k. 41)

W dniu 22 marca 2023 r. powód zawarł z (...) S.A. W. umowę przelewu wierzytelności, na mocy której nabył wierzytelność względem pozwanych.

(dowód: umowa przelewu wierzytelności z załącznikami k. 63-90)

Pismami z dnia 4 maja 2023 r. powód skierował do pozwanych zawiadomienie
o zmianie wierzyciela oraz wezwanie do zapłaty.

(dowód: zawiadomienia k. 91 i k. 95 wezwania do zapłaty k. 93 i k. 98)

Pozwani sporządzili pismo datowane na 7 maja 2025 r. zatytułowane oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego.

(dowód: oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego k. 251)

Rozważania:

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie, mimo że powstanie i wysokość pierwotnego długu kredytowego nie budzi żadnych wątpliwości oraz mimo że chybiony jest zarzut pozwanych dotyczący braku legitymacji czynnej po stronie powodowej. (...) zawarł prawidłowo z powodem umowę przelewu wierzytelności – umowa ta została podpisana przez osoby uprawnione i obejmowała wierzytelność banku wobec pozwanych. Sąd nie wymaga od powoda składania pełnego spisu wierzytelności objętych przelewem. To nic, że w opisie przelewanej wierzytelności wskazano sygnaturę akt postępowania, w którym nie powstał prawomocny tytuł egzekucyjny. Wskazana sygnatura była poprawna i nie powinno budzić niczyich wątpliwości, że przedmiot przelewu stanowi to, co stanowiło przedmiot tamtego postępowania
– a obecnie przedmiot niniejszego procesu. To samo dotyczy wysokości przelanej wierzytelności – w załączniku do umowy przelewu (k. 76) wskazano jako kapitał kwotę wyższą (111 009,51 zł) od kapitału dochodzonego w tej sprawie (110 809,51 zł). Autonomiczną wolą powoda jest, czy dochodzi w procesie całości czy tylko części tego, co mu przysługuje.

Jednak warunkiem skutecznego sądowego dochodzenia wierzytelności przez cesjonariusza długu jest udowodnienie, że sporna wierzytelność w dochodzonym kształcie przysługiwała pierwotnemu wierzycielowi, a to nie nastąpiło.

Podkreślić należy, że podstawą faktyczną powództwa jest nie zapłata zaległych rat kredytu, lecz zapłata całości zadłużenia pozwanych jako natychmiast wymagalnego po upływie okresu wypowiedzenia umowy kredytowej. To wyznacza przedmiot sprawy, stanowi podstawę faktyczną i prawną powództwa i nie pozwala wyjść Sądowi ponad żądanie (ponad ten przedmiot). Chodzi konkretnie o to, że powód – w reakcji na słuszny zarzut pozwanych dotyczący nieskuteczności wypowiedzenia umowy kredytu – nie zmienił podstawy żądania na zasądzenie sumy rat zaległych w toku zwykłego wykonania umowy ani nie sformułował żądania ewentualnego w tym kierunku.

Przepis art. 75 prawa bankowego daje bankowi prawo do wypowiedzenia umowy o kredyt lub pożyczkę w przypadku niedotrzymania przez kredytobiorcę warunków udzielenia kredytu (ust. 1), przy czym termin wypowiedzenia nie może być wówczas krótszy niż 30 dni (ust. 2). Stosownie do treści art. 75c ust. 1 powołanej ustawy w razie opóźnienia pożyczkobiorcy ze spłatą zobowiązania z tytułu udzielonego kredytu, bank wzywa go do dokonania spłaty, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni. Art. 75c ustawy Prawo bankowe określa procedurę, którą winien zastosować bank przed wypowiedzeniem kredytobiorcy umowy kredytu. Dopiero po upływie dodatkowego terminu na spłatę zadłużenia wyznaczonego w wezwaniu bank może złożyć wobec kredytobiorcy oświadczenie o wypowiedzeniu umowy kredytowej.

Tymczasem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika jedynie, że strona powodowa przed wypowiedzeniem umowy pozwanym - dokonanym pismami z dnia 31.08.2021 r. sporządziła wezwanie do dokonania spłaty zaległego kredytu, z wyznaczeniem minimalnego terminu do spłaty wynoszącego 14 dni roboczych. Strona powodowa nie przedłożyła żadnych dowodów świadczących o tym, aby powyższe wezwanie zostało skierowane faktycznie do wysłania drogą pocztową do pozwanych. W czasie trwania procesu aż do zamknięcia rozprawy powód nie dostarczył na to żadnego dowodu, nie poinformował również, że nie dysponuje takimi dowodami jako cesjonariusz, wskutek czego ta sporna okoliczność pozostała nieudowodniona. Aby skutecznie dokonać wypowiedzenia umowy, bank powinien najpierw doręczyć kredytobiorcy wezwanie określone w art. 75c ust. 1-2. prawa bankowego oraz odczekać do upływu dodatkowego terminu na spłatę zadłużenia wyznaczonego w wezwaniu (nie krótszego niż 14 dni roboczych). Dopiero po upływie tego terminu bank może złożyć wobec kredytobiorcy oświadczenie woli w sprawie wypowiedzenia umowy kredytowej. W przypadku gdy powyższe przesłanki nie zostały spełnione, czynność prawna banku polegająca na wypowiedzeniu umowy jest nieskuteczna (art. 58 § 1 k.c.). W szczególności nie prowadzi ona do wymagalności wierzytelności banku o spłatę tej części kredytu, co do której kredytobiorca nie pozostawał w opóźnieniu (zob. T. Czech. Obowiązki banku w razie opóźnienia kredytobiorcy ze spłatą kredytu, (...).(...)., (...)). Skutkiem niedochowania przez bank przewidzianej w art. 75c prawa bankowego procedury jest nieważność wypowiedzenia umowy (art. 58 § 1 k.c.) - tak m.in. Sąd Apelacyjny w (...)
w wyroku z dnia 8 maja 2019 r., sygn. akt (...) LEX nr 2712198, Sąd Apelacyjny w (...) w wyroku z dnia 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt (...) LEX nr 2736586, Sąd Apelacyjny w (...) w wyroku z dnia 8 listopada 2019 r., sygn. akt (...) LEX nr 2977728). Kwestią tylko terminologii jest, czy chodzi
o nieskuteczność czy nieważność wypowiedzenia.

Na datę rozprawy (8.07.2025 r. – protokół k. 298) powód przedłożył w tej kwestii jedynie odpis wezwania kierowanego do pozwanego, dlatego Sąd postanowił wówczas zobowiązać powoda do wyjaśnienia i udokumentowania, czy przed wypowiedzeniem umowy kierowane było wezwanie do zapłaty również do pozwanej. Powód uzupełnił materiał dowodowy jedynie poprzez dołączenie do pisma procesowego z 31.07.2025 r. (k. 301) odpisu wezwania do zapłaty (k. 304), jednak mimo aktualności zarzutu pozwanych, że nie otrzymali oni od banku wezwań do zapłaty w najmniejszym stopniu nie wyjaśnił ani nie udokumentował tej kwestii – a powinien był dołączyć dowody doręczenia, a przynajmniej dowody nadania pism przesyłkami poleconymi.

Z uwagi na powyższe nie można ustalić, iż bank dokonał ważnego
i skutecznego wypowiedzenia umowy kredytu pozwanej, a co za tym idzie – że wierzytelność strony powodowej została postawiona w całości w stan wymagalności.
Z tych przyczyn na podstawie omówionych wyżej przepisów Prawa bankowego powództwo oddalono, a kolejne rozważania mają już jedynie charakter porządkujący.

Przechodząc do zarzutu przedawnienia roszczeń należy uznać go uzasadniony w zakresie części rat, które stały się wymagalne przed wypowiedzeniem umowy kredytowej. Nie ulega wątpliwości, że termin przedawnienia roszczeń banku wynikających z kredytu cechuje trzyletni termin przedawnienia, ponieważ roszczenie to ma związek z prowadzoną przez bank działalnością gospodarczą. W myśl art. 120 § 1 k.c. bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, czyli gdy minął termin jego płatności. W przypadku rat kredytu należy uznać, że poszczególne przedawniają się więc po upływie trzech lat, licząc od dnia,
w którym rata powinna zostać spłacona zgodnie z umową, w związku z czym okres przedawnienia biegnie oddzielnie do każdej. Jednakże w sytuacji niedotrzymania przez kredytobiorcę warunków udzielenia kredytu albo gdy kredyt nie jest spłacany, bank może wypowiedzieć zawartą umowę kredytową. W takim przypadku całość niespłaconego, dotąd niewymagalnego kredytu staje się wymagalna. Prawo nie przewiduje podwójnej, „odnawianej” wymagalności tego samego roszczenia (pierwsza z harmonogramu spłaty, druga z wypowiedzenia umowy). Ponadto w tej sprawie,
z uwagi na fakt, że umowa o kredyt nie została skutecznie wypowiedziana, nie można stwierdzić, że całość niespłaconego kredytu stała się wymagalna. Sąd Najwyższy
w wyroku z dnia 12 lutego 1991 r. sygn. akt III CRN 500/90 stwierdził, że przedawnienie roszczeń ogólnie uregulowane w art. 120 § 1 k.c. rozpoczyna bieg od dnia wymagalności. Ustawa nie definiuje tego pojęcia, a w doktrynie przyjmuje się zgodnie, że należy przez wymagalność rozumieć stan, w którym wierzyciel ma prawną możliwość żądania zaspokojenia przysługującej mu wierzytelności. Jest to stan potencjalny, o charakterze obiektywnym, którego początek następuje od chwili, w której wierzytelność zostaje uaktywniona. Wówczas też następuje początek biegu przedawnienia (art. 498 § 1 k.c.). Powód mimo zobowiązania go przez Sąd (pod rygorem uznania powództwa za niewykazane i pod rygorem oddalenia powództwa) do wyliczenia i wskazania, czy na dzień 31 grudnia 2023 r. istniała przeterminowana zaległość główna lub odsetkowa pozwanych z tytułu spornej umowy, a jeżeli tak, ile łącznie wynosiła i czy doszło do przerwania biegu przedawnienia, nie uczynił tego i nie wypełnił nałożonego na niego zobowiązania. Pismo procesowe powoda z 31.07.2025 r. nie zawiera wywodu na ten temat, jedynie załączniki – raport (k. 330 i nast.) oraz historia rachunku (k. 337 i nast.) stanowią pośrednie nawiązanie do pytania zadanego przez Sąd, jednak nie są to dowody – ani dokumenty urzędowe, ani prywatne,
a jedynie niepodpisane wydruki, na podstawie których nie można dokonać ustaleń faktycznych potrzebnych Sądowi do uznania, że do przedawnienia nie doszło. Na skutek nowelizacji Kodeksu cywilnego dodano do art. 118 k.c. zapis, zgodnie z którym „koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata”. Skoro pozew w tej sprawie wniesiono w grudniu 2024 r., okres trzyletni przedawnienia liczyć należy w pełnych latach kalendarzowych: 2021, 2022 i 2023 r., a wszystko, co stało się wymagalne wcześniej, powinno być uznane za przedawnione. Kredytu udzielono ze spłatą od 24 marca 2018 r. na 10 lat, więc przedawnione są roszczenia o spłatę rat wymagalnych do grudnia 2021 r. włącznie. Przy założeniu, że były to raty równe (1577,10 zł), przedawnionych jest 46 rat na sumę 72 546,60 zł. Powód nie podał żadnych czynności przerywających bieg przedawnienia.

Kolejną przyczyną oddalenia powództwa jest to, że powód został jednocześnie zobowiązany do wyliczenia, ile wynosi dług pozwanych przy przyjęciu, że umówionemu oprocentowaniu podlega tylko całkowita kwota kredytu wynosząca 93 868 zł, lecz zobowiązania tego nie wykonał. Sąd w tym składzie jest konsekwentnie przekonany, że odsetki mogą być naliczane przez bank jedynie od kwoty udostępnionego kredytu,
a nie od kosztów okołokredytowych, takich jak prowizja. Praktyka oprocentowania prowizji jest sprzeczna z definicją kredytu (art. 69 ust. 1 prawa bankowego), która przewiduje wprost „zwrot kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami”. Wobec nieudzielenia odpowiedzi przez powoda i wobec braku wniosku o zasięgnięcie opinii biegłego niemożliwe stało się ustalenie, ile wynosi wymagalny, a przy tym nieprzedawniony dług pozwanych przy prawidłowym założeniu, że tylko udostępniony kredyt podlega oprocentowaniu.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów ustawy o kredycie konsumenckim skutkujących sankcją kredytu darmowego, należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim stanowi, że
w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Pozwani sporządzili pismo z dnia 7 maja 2025 r. zatytułowane „oświadczenie
o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego”, jednak nie przedłożyli żadnego dowodu na to, iż pismo to zostało skutecznie złożone kredytodawcy. Powód w piśmie z dnia 11 czerwca 2025 r. (k. 291) zarzucił, że nie otrzymał oświadczenia w zakresie sankcji kredytu darmowego, zaś pozwani nie odnieśli się do tego, nie załączając do końca procesu dowodu na to, że prawidłowo i skutecznie złożyli stosowne oświadczenie wynikające z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim.

Mimo to, z przyczyn wskazanych wcześniej strona pozwana wygrała proces
w całości i zasługuje zgodnie z art. 98 k.p.c. na zwrot uzasadnionych kosztów. Na jej koszty procesu składają się: opłata za pełnomocnictwo (17 zł) i wynagrodzenie pełnomocnika w stawce minimalnej 10 800 zł – odpowiedniej do wartości przedmiotu sporu,

sędzia Rafał Kubicki