Wyrok z 21 sierpnia 2025, sygn. I C 1671/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 sierpnia 2025 roku

Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny

w składzie:

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2025 roku w Gliwicach

sprawy z powództwa (...) z siedzibą w W.

przeciwko A. H.

o zapłatę

1.  oddala powództwo;

2.  tytułem kosztów procesu zasądza od powoda (...) z siedzibą w W. na rzecz pozwanej A. H. kwotę 10.817,- (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia prawomocności wyroku.

SSO Łucja Oleksy-Miszczyk

Sygnatura akt I C 1671/24

UZASADNIENIE

Powód (...) wniósł o zasądzenie od pozwanej A. H. na jego rzecz kwoty 200.000 zł tytułem zwrotu nominalnej wartości kredytu wypłaconego na podstawie zawartej przez strony umowy kredytu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 2 marca 2022 roku do dnia zapłaty oraz zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kwoty 26.545,33 zł tytułem zwrotu należnej powodowi ponad nominalną kwotę kapitału kredytu wypłaconego na podstawie zawartej przez strony umowy kredytu w związku z koniecznością urealnienia wysokości świadczenia banku wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 2 marca 2022 roku do dnia zapłaty- na podstawie przepisów art. 410 k.c. w zw. z art. 405 k.c.

Ewentualnie powód wniósł o zmianę wysokości świadczenia w postaci wypłaconego pozwanej na podstawie zawartej umowy kredytu kapitału kredytu w związku z istotną zmianą siły nabywczej pieniądza w czasie i ukształtowanie go na poziomie 233.191,90 zł oraz zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kwoty 33.191,90 zł tytułem zwrotu kwoty należnej powodowi ponad nominalną kwotę kapitału kredytu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia następującego po dniu doręczenia odpisu pozwu stronie pozwanej do dnia zapłaty- na podstawie przepisów o waloryzacji sądowej (art. 358 ¹ § 3 k.c.).

Pozwana A. H. w pierwszej kolejności wniosła o odrzucenie pozwu wskazując, że w wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach, w sprawie o sygn. akt I C 268/21, Sąd prawomocnie rozstrzygnął kwestie nieważności umowy (...) łączącej strony z uwagi na zawarcie w treści tej umowy klauzul abuzywnych dotyczących istotnych postanowień umownych i definitywnie rozstrzygnął o wzajemnych rozliczeniach stron z tytułu udzielonych wzajemnie świadczeń w ramach nieważnego stosunku obligacyjnego. W dalszej kolejności wniosła o oddalenie powództwa (odpowiedź na pozew k.74 i nast., stanowisko pozwanej na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2025 roku k.137).

Sąd ustalił co następuje:

Pozwana (kredytobiorca) w dniu 23 czerwca 2008 roku zawarła z (...) w W. umowę kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) (umowa k. 33 i nast.). Na podstawie tej umowy bank udostępnił pozwanej kapitał w wysokości 200.000 zł. Umowa miała charakter umowy indeksowanej do waluty obcej. W ramach wykonania umowy pozwana do dnia 14 stycznia 2021 roku wpłaciła powodowi 208.203,21 zł (okoliczność niesporna).Poza sporem jest, iż powód jest następcą banku, z którym pozwana zawarła umowę.

W 2021 roku wpłynęła do Sądu Okręgowego w Gliwicach sprawa z powództwa pozwanej (kredytobiorcy) przeciwko powodowi, inicjująca postępowanie w przedmiocie ustalenia nieważności umowy i zapłaty na rzecz kredytobiorcy świadczeń nienależnych.

Wyrokiem Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 29 lipca 2021 roku w sprawie I C 268/21 ustalono, że umowa jest nieważna, zasądzono od powoda (pozwanego w tamtej sprawie) kwotę 8.203,21 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia prawomocności wyroku oraz koszty procesu. Orzeczenie w przedmiocie zadania zapłaty (zwrotu świadczeń nienależnych) Sąd w tamtej sprawie oparł o tzw. teorię salda, badając, zgodnie z regułami wynikającymi z art. 405 k.c., wartość wzbogacenia i odpowiadającego mu zubożenia stron przy wykonaniu nieważnej umowy (art. 410 § 1 k.c. w związku z art. 405 k.c.).

Wyrokiem z dnia 13 lutego 2024 roku Sąd Apelacyjny w Katowicach w spawie V ACa 463/21oddalił apelację banku i orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego.

Powód wystąpił z powództwem w niniejszej sprawie 5 grudnia 2024 roku.

Pomiędzy wytoczeniem powództwa o ustalenie nieważności umowy kredytu, a rozpoznaniem apelacji, pozwana dalej dokonywała na rzecz banku spłat rat kredytu. W dniu 11 marca 2024 roku pozwana wezwała powodowy bank do zapłaty kwoty, o którą w okresie od 6 sierpnia 2021 roku do dnia 6 lutego 2024 roku bank został bezpodstawnie wzbogacony w związku z wpłata nienależnych rat kapitałowo - odsetkowych. Powodowy bank nie spełnił dobrowolnie świadczenia. Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2025 roku Sąd Rejonowy w Gliwicach w sprawie II C 1083/24 zasądził od banku na rzecz pozwanej kwotę 61.995,75 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 18 listopada 2024 roku od dnia zapłaty; oddalił powództwo w pozostałym zakresie i zasądził kwotę 6.966,92 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu (odpis wyroku wraz z uzasadnieniem w sprawie II C 1083/24 k.124 i nast.).

Pozwem z dnia 9 czerwca 2017 roku (...)Rzecznik Konsumentów w W., jako reprezentant grupy, wniósł o ustalenie, że pozwany (...) z siedzibą w W. ponosi wobec członków grupy odpowiedzialność za stosowanie w umowach kredytu zawieranych z członkami grupy postanowień niedozwolonych dotyczących waloryzacji kwoty kredytu oraz rat spłaty kredytu według kursu waluty obcej (CHF) ustalanego jednostronnie przez bank, a w konsekwencji, że bank ponosi wobec członków grupy odpowiedzialność za pobieranie od nich rat spłaty kredytów w zawyżonej wysokości, to jest w wyższej wysokości, niż gdyby bank obliczał wysokość zadłużenia oraz rat spłaty kredytu bez zastosowania postanowień niedozwolonych dotyczących waloryzacji kwoty kredytu oraz rat spłaty kredytu według kursu kupna waluty obcej (CHF) ustalanego jednostronnie przez bank. Jednym z członków grupy jest pozwana. Sprawa nie została dotychczas prawomocnie zakończona – obecnie toczy się przed Sądem Apelacyjnym we Wrocławiu pod sygnaturą I ACa 3824/24 (pismo z dnia 21 stycznia 2025 roku k.71).

Opisany stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych wyżej dowodów z dokumentów. Ich wiarygodność nie była kwestionowana. W pozostałym zakresie okoliczności faktyczne sprawy nie były sporne.

Sąd zważył następuje:

Dokonując oceny zarzutów formalnych zgłoszonych przez strony w niniejszym postępowania Sąd nie znalazł podstaw ani do zawieszenia postępowania z uwagi na inne toczące się postępowanie cywilne, ani do odrzucenia pozwu.

Zgłoszony przez powoda wniosek o zawieszenie postępowania związany był z opisaną wyżej sprawą z powództwa (...) Rzecznika Konsumentów. W ocenie Sądu jednak wobec treści prawomocnego wyroku w sprawie I C 268/21 Sądu Okręgowego w Gliwicach i prawomocnego przesądzenia nieważności umowy, wynik sprawy zawisłej przed Sądem Apelacyjnym we Wrocławiu nie będzie miał żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszym postepowaniu.

Nietrafny jest też wniosek pozwanej o odrzucenie powództwa. Z argumentów przytoczonych we wniosku wynika, że strona powołuje się na zarzut prawomocnego osądzenia sporu, co miało mieć miejsce w sprawie I C 268/21 Sądu Okręgowego w Gliwicach.

Wyrok w sprawie I C 268/21 wiąże zarówno strony jak i Sąd w niniejszym postepowaniu (art. 365 § 1 k.p.c.). Nie oznacza to jednak automatycznie, że istnieją podstawy do odrzucenia pozwu. Pozew podlega odrzuceniu jeżeli doszło już do prawomocnego osądzenia tego samego roszczenia między tymi samymi stronami (art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.), tymczasem w postępowaniu w sprawie I C 268/21 przedmiotem rozpoznania było żądanie zapłaty obejmujące roszczenie kredytobiorcy wobec banku, zaś w niniejszej sprawie przedmiotem rozpoznania są roszczenia banku wobec kredytobiorcy. W obu przypadkach strony wywodzą swoje żądania z tego samego stosunku prawnego (a raczej z jego nieważności), nie zmienia to jednak faktu, że roszczenia te nie są tożsame, a zatem nie ma podstaw do odrzucenia pozwu.

Wobec treść wyroku w sprawie I C 268/21 Sądu Okręgowego w Gliwicach, w którym prawomocnie przesądzono, że stronom nie przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń wykonanych w ramach nieważnej umowy, a rozliczenie tych świadczeń powinno odbyć się wedle reguł wynikających z art. 405 k.c., żądanie powoda dotyczące zwrotu wypłaconego pozwanej kapitału jest niezasadne. W sprawie I C 268/21 prawomocne przesądzono, że pozwana nie jest wzbogacona kosztem powoda – przeciwnie, ustalono, że to powód jest wzbogacony kosztem pozwanej i zasądzono od powoda na rzecz pozwanej odpowiednią kwotę tytułem zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia. Wyrok w sprawie I C 268/21 jest wiążący (art. 365 § 1 k.p.c.) i ma w tym zakresie powagę rzeczy osądzonej (art. 366 k.p.c.). W tych warunkach żądanie zwrotu kapitału (kwoty 200.000,- zł) podlegało oddaleniu jako pozbawione podstawy faktycznej i prawnej.

Również żądanie zasądzenia od pozwanej na rzecz powoda kwoty 26.545,33 zł tytułem zwrotu kwoty należnej powodowi ponad nominalną kwotę kapitału kredytu wypłaconego na podstawie zawartej umowy w związku koniecznością urealnienia wysokości świadczenia banku wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 2 marca 2022 roku do dnia zapłaty oraz żądania ewentualne o zmianę wysokości świadczenia powoda w postaci wypłaconego pozwanej kapitału kredytu w związku istotną zmianą siły nabywczej pieniądza i ukształtowanie go na poziomie 233.191,90 zł i zasądzenie kwoty 33.191,90 zł tytułem zwrotu kwoty należnej powodowi ponad nominalną kwotę kapitału wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia następującego pod dniu doręczenia odpisu pozwu stronie pozwanej do dnia zapłaty, podlegało oddaleniu.

Możliwość skutecznego wystąpienia z takim żądaniem była przedmiotem rozważań Trybunału sprawiedliwości Unii Europejskiej w świetle dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Jak wynika z wyroku Trybunału z dnia 15 czerwca 2023 r. C-520/21 art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy stoją na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą instytucja kredytowa ma prawo żądać od konsumenta rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału wypłaconego z tytułu wykonania tej umowy oraz poza zapłatę ustawowych odsetek za zwłokę od dnia wezwania do zapłaty. Trybunał podkreślił przy tym, że przyznanie instytucji kredytowej prawa do żądania od konsumenta rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału wypłaconego z tytułu wykonania tej umowy oraz poza zapłatę odsetek za zwłokę mogłoby podważyć odstraszający skutek zamierzony przez dyrektywę 93/13, a ponadto skuteczność ochrony przyznanej konsumentom przez dyrektywę byłaby zagrożona, gdyby byli oni narażeni, w ramach powoływania się na swoje prawa wynikające z tej dyrektywy, na ryzyko konieczności zapłaty takiej rekompensaty. Taka wykładnia groziłaby stworzeniem sytuacji, w których bardziej korzystne dla konsumenta byłoby raczej kontynuowanie wykonania umowy zawierającej nieuczciwy warunek niż skorzystanie z praw, które wywodzi on ze wspomnianej dyrektywy (tezy 76079 wyroku w sprawie C-520/21). Trybunał podkreślił również, że ewentualne uznanie umowy kredytu hipotecznego za nieważną jest skutkiem stosowania nieuczciwych warunków przez bank. W związku z tym nie może on uzyskać odszkodowania za utratę zysku analogicznego do tego, jaki zamierzał osiągnąć ze wspomnianej umowy (teza 82 wyroku C-520/21).

Analiza orzeczenia w sprawie C - 520/21 wskazuje, że pod pojęciem rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału, należy rozumieć wszelkie (poza odsetkami za opóźnienie) roszczenia finansowe, jakie bank może kreować na podstawie przepisów krajowych w związku z wykonaniem nieważnej umowy, niezależnie od tego czy będą one formułowane jako roszczenia o bezpodstawne wzbogacenie, o wynagrodzenie za korzystane z kapitału, o odszkodowane, waloryzację czy ewentualnie inaczej nazwane żądania finansowe i niezależnie od tego jaka podstawa prawna w ramach prawa krajowego zostanie przywołana na ich uzasadnienie. Niewątpliwie żądanie zapłaty kwoty 26.545,33 zł objęte pozwem w niniejszej sprawie mieści się w tak rozumianym pojęciu rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału.

Wobec jednoznacznego i wiążącego dla Sądu stanowiska TSUE co do wykładni przepisów dyrektywy 93/13 roszczenia powoda nie można uznać za uzasadnione, co skutkowało jego oddaleniem również w tym zakresie.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy. Powództwo zostało oddalone w całości, wobec czego powód jako strona przegrywająca obowiązany jest zwrócić pozwanej poniesione przez nią koszty procesu. Na koszty te złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika procesowego pozwanej w wysokości 10.800 zł, ustalone według § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłata od pełnomocnictwa (17zł).

SSO Łucja Oleksy - Miszczyk