Wyrok z 2 września 2025, sygn. VI U 542/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 września 2025 r.

Sąd Okręgowy (...)VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie następującym:

Przewodniczący:	Sędzia Konrad Kujawa
Protokolant:	st. sekr. sądowy Agnieszka Sieczkarz

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2025 r. w S.

sprawy M. B.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w S.

o wysokość emerytury

na skutek odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S.

z dnia 5 marca 2025 r., znak (...)

oddala odwołanie.

SSR del. Konrad Kujawa

Sygnatura akt VI U 542/25

UZASADNIENIE

Decyzją z 5 marca 2025 roku, znak (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił M. B. wznowienia postępowania w sprawie jej emerytury. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, iż w związku z tym, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, brak jest podstaw do wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia 14 listopada 2012 roku, a nadto zwrócił uwagę, że ubezpieczony nie należy do grupy osób, których dotyczy orzeczenie Trybunału, ponieważ ma przyznaną emeryturę powszechną bez pomniejszania o kwoty poprzednio pobranych emerytur.

M. B. złożył odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o ponowne przeliczenie emerytury, wypłatę wyrównania za okres wypłaty zaniżonej emerytury a także przeprowadzenie wszystkich zaległych waloryzacji.

W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. wniósł o jego oddalenie w całości, przedstawiając argumentację jak w zaskarżonej decyzji.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

M. B. urodził się (...).

Niesporne.

W dniu 4 września 2014 roku M. B. złożył w ZUS wniosek o emeryturę wcześniejszą.

Decyzją z 8 grudnia 2014 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. przyznał M. B. prawo do wcześniejszej emerytury, począwszy od 7 października 2014 roku.

Dowód:

- wniosek z 4.098.2014 r., k. 1-3, pl. II akt ZUS

- decyzja z 8.12.2014 r., k. 24-25, pl. II akt ZUS

W dniu 6 września 2019 roku M. B. złożył w ZUS wniosek o emeryturę powszechną.

Decyzją z 8 października 2019 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury w wieku powszechnym od 7 października 2019 roku, tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego. Wysokość emerytury obliczono w ten sposób, że od podstawy obliczenia emerytury - stanowiącej sumę kwoty 696 597,15 zł (zwaloryzowany kapitał początkowy) i 397 166,35 zł (kwota składek zewidencjonowanych na kocie z uwzględnieniem waloryzacji) – odjęto 177 508,73 zł (sumę pobranych emerytur), a następnie podzielono to przez 217,10 miesięcy (wskaźnik średniego dalszego trwania życia). Do emerytury przysługiwał deputat węglowy kolejowy w kwocie 136,56 zł.

Niesporne, a nadto:

- wniosek z 6.09.2019 r., k. 1-2 plik III akt ZUS

- decyzja ZUS z 8.10.2019 r., k. 6-7 plik III akt ZUS

W dniu 12 lutego 2025 roku M. B. złożył w ZUS wniosek o wznowienie postępowania w sprawie przeliczenia wysokości emerytury w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 roku, sygn.. akt: SK 140/20.

Organ rentowy rozpoznał wniosek, wydając zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzję z dnia 5 marca 2025 roku.

Dowód:

- wniosek z 12.02.2025 r., k. 20, pl. III akt ZUS

- decyzja z 21.11.2024 r., k. 21, pl. III akt ZUS

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie okazało się niezasadne.

Sprawa dotyczy istnienia podstawy do wznowienia postępowania i przeliczenia świadczenia, w związku z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 4 czerwca 2024 roku, w sprawie o sygnaturze akt SK 140/20, tj. z pominięciem regulacji zawartej w przepisie art. 25 ust. 1b ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1631, dalej jako: ustawa emerytalna). Argumentem organu rentowego przeciwko wznowieniu postępowania zakończonego decyzją z 8 października 2019 roku był fakt, iż wskazany wyżej wyrok TK nie został dotychczas opublikowany w Dzienniku Ustaw, zatem brak jest przesłanek, by traktować go jako wiążącą podstawę do ponownego ustalenia wysokości świadczenia.

W przywoływanym wyroku Trybunał stwierdził, że art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie, przed 6 czerwca 2012 r., jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Trybunał Konstytucyjny wskazał, że wątpliwości konstytucyjne przedstawione w pytaniu prawnym dotyczą przepisu wprowadzonego do ustawy emerytalnej na mocy jej nowelizacji ustawą z dnia 11 maja 2012 roku o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 637; dalej: ustawa nowelizująca). W rozpatrywanej sprawie Trybunał nie poddał analizie całej ustawy nowelizującej, lecz tylko ten jej przepis, który wprowadził mechanizm potrącania kwot pobranych już świadczeń emerytalnych przy obliczaniu podstawy emerytury przysługującej po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego. Posłużenie się przez ustawodawcę takim rozwiązaniem nie stanowiło - na gruncie ustawy nowelizującej - unormowania odbiegającego od podstawowych założeń nowego systemu emerytalnego. W istocie skoro system ten uzależnia wysokość emerytury od długości trwania okresu aktywności zawodowej oraz wysokości składek odprowadzanych na ubezpieczenie emerytalne, to posłużenie się rozwiązaniem, które - w ramach gromadzonego przez daną osobę kapitału - uwzględnia pobrane świadczenia emerytalne przysługujące na podstawie szczególnych rozwiązań, nawiązuje wyraźnie do kapitałowego charakteru nowego systemu emerytalnego. Zakłada bowiem, że przyznanie powszechnego świadczenia emerytalnego, finansowanego ze składek płaconych przez ubezpieczonego, nie może jednocześnie abstrahować od wcześniejszego pobierania świadczeń przez tę samą osobę. Trybunał nie wypowiadał się na temat celowości zastosowania mechanizmu potrącenia. Stwierdzał jedynie, że jego wprowadzenie odpowiadało w swym zasadniczym wymiarze podstawowym elementom obowiązującego wówczas systemu emerytalnego.

Należy jedynie zaznaczyć, że ustawa nowelizująca została ogłoszona w Dzienniku Ustaw 6 czerwca 2012 roku, natomiast zgodnie z jej art. 22, weszła w życie 1 stycznia 2013 roku. Wprowadzony tą ustawą art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej i przewidziany w tym przepisie mechanizm ustalania podstawy emerytury powszechnej z pomniejszeniem o kwoty pobranych uprzednio emerytur dotyczył, oprócz wcześniejszej emerytury, także innych szczególnych typów emerytur przewidzianych w ustawie emerytalnej. Oceniając zgodności art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej z art. 2 Konstytucji TK wskazał, że wprowadzenie do ustawy emerytalnej mechanizmu potrącania kwot pobranych świadczeń z tytułu wcześniejszej emerytury przy obliczaniu podstawy emerytury powszechnej nastąpiło z naruszeniem wynikającej z art. 2 Konstytucji zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Ubezpieczeni, którzy zdecydowali się przejść na wcześniejszą emeryturę, nie mieli - w momencie podejmowania tej decyzji na podstawie obowiązującego wówczas stanu prawnego - świadomości co do skutków prawnych, jakie może ona wywoływać w sferze ich przyszłych uprawnień z tytułu emerytury powszechnej. Nie mogli przewidzieć, że przejście na emeryturę jeszcze przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego, będzie wiązało się z pomniejszeniem zgromadzonego kapitału o pobrane świadczenia. Nie spodziewali się, że fakt wypłacania świadczeń emerytalnych wpłynie na sposób ustalania wysokości świadczenia w ramach emerytury powszechnej.

Abstrahując jednak od rozważań, czy brak opublikowania wskazanego wyroku w Dzienniku Ustaw ma znaczenie prawne, jak również czy wskazany wyrok może być w ogóle traktowany jako wiążące orzeczenie, należy zwrócić uwagę, że nawet przy korzystnej dla ubezpieczonego odpowiedzi na powyższe pytania i tak niemożliwe byłoby uwzględnienie jego odwołania. Wbrew stanowisku skarżącego, nie należy on bowiem do kręgu osób, które mogą ubiegać się o ustalenie wysokości ich świadczenia emerytalnego bez odejmowania kwot pobranych emerytur wcześniejszych. Taki wniosek mogą skutecznie składać wyłącznie te osoby, które nabyły prawo do emerytury wcześniejszej przed 1 stycznia 2013 roku, zanim przepis art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej zaczął obowiązywać. Kwestionowany przepis wszedł bowiem w życie 1 stycznia 2013 roku. W związku z tym dopiero w przypadku świadczeń przyznawanych po tej dacie organ rentowy zaczął – w przypadku osób, które najpierw korzystały z prawa do wcześniejszej emerytury, a potem przeszły na tzw. zwykłą emeryturę osiągając powszechny wiek emerytalny – potrącać przy obliczaniu owej zwykłej emerytury sumy kwot pobranych już emerytur wcześniejszych. Tymczasem ubezpieczony wniosek o wcześniejszą emeryturę złożył po dniu 1 stycznia 2013 roku, tj. 4 września 2014 roku, a więc już wtedy kiedy kwestionowany przepis obowiązywał, zaś emeryturę przyznano mu decyzją z 8 grudnia 2014 roku od 7 października 2014 roku. Od dnia wejścia w życie nowego przepisu minęło przeszło pół roku, ubezpieczony miał zatem dostateczną ilość czasu, aby zapoznać się z wprowadzonymi zmianami. Nieznajomość przepisów prawa nie oznacza bowiem, że przepisy te nie obowiązują. Brak tej znajomości natomiast może powodować negatywne konsekwencje, co wyraża się zasadą „nieznajomość prawa szkodzi”.

Reasumując, M. B. nie należy do kręgu osób, które mogą ubiegać się o ustalenie wysokości ich świadczenia emerytalnego bez odejmowania kwot pobranych emerytur wcześniejszych.

W tej sytuacji na mocy art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. Sąd oddalił odwołanie ubezpieczonego jako bezzasadne.

Sędzia Konrad Kujawa

ZARZĄDZENIE

1.  Odnotować,

2.  Odpis wyroku z uzasadnieniem i pouczeniem o apelacji doręczyć ubezpieczonemu,

3.  Przedłożyć z pismami lub za 21 dni.

22.09.2025 sędzia Konrad Kujawa