Wyrok z 28 listopada 2024, sygn. I C 568/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 listopada 2024 r.

Sąd Okręgowy w (...) I Wydział Cywilny

w składzie następującym: Przewodniczący sędzia Rafał Kubicki

Protokolant sekretarz sądowy Piotr Ruciński

po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2024 r. w (...) na rozprawie

sprawy z powództwa Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W.

przeciwko D. I., A. I.

o zapłatę

I.  zasądza solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwotę 75 974,96 zł (siedemdziesiąt pięć tysięcy dziewięćset siedemdziesiąt cztery złote dziewięćdziesiąt sześć groszy) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od 2 grudnia 2021 r. do dnia zapłaty,

II.  oddala powództwo w pozostałej części,

III.  ustala, że niniejszy wyrok jest wyrokiem zaocznym w stosunku do pozwanej A. I.,

IV.  zasądza solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwotę 15 795,80 zł (piętnaście tysięcy siedemset dziewięćdziesiąt pięć złotych osiemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się tego orzeczenia o kosztach procesu do dnia zapłaty,

V.  przyznaje radcy prawnemu S. W. wynagrodzenie w kwocie 2 656,80 zł (w tym podatek VAT) tytułem wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego, które nakazuje wypłacić z zaliczki.

sędzia Rafał Kubicki

Sygn. akt I C 568/22

UZASADNIENIE

W dniu 2 grudnia 2021 r. Bank (...) S.A. w W. wniósł przeciwko pozwanym: A. I. i D. I. o zasądzenie kwoty
82 438,07 zł w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Postanowieniem z 22 marca 2022 r. – sygn. (...) (k. 11) (...) w Sądzie Rejonowym (...) uchylił wydany nakaz zapłaty i umorzył postępowanie. W dniu 26 kwietnia 2022 r. wniósł pozew o to samo ponownie, do Sądu Okręgowego w (...), wnosząc o zasądzenie od pozwanych kwoty 82 438,07 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia pierwotnego wniesienia pozwu oraz kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów elektronicznego postępowania upominawczego.

W uzasadnieniu wskazał, że zawarł z pozwanymi w dniu 28.06.2017 r. umowę (...) gotówkowej, którą po uprzednim wezwaniu do zapłaty zaległości w spłacie wypowiedział pismem z 13.03.2021 r., wskutek czego wierzytelność (główna - 72 444,89 zł oraz odsetki naliczone do 30.11.2021 r. – 993,18 zł) stała się wymagalna w dniu 6.05.2021 r.

Pozwana złożyła odpowiedź na pozew, jednak podległa ona zwrotowi jako spóźniona zarządzeniem z 12 stycznia 2023 r. k. 76). Następnie pozwana zaniechała brania udziału w procesie – nie składała żadnych dalszych pism i nie stawiała się na rozprawę, mimo doręczania jej zawiadomień o jej terminach. Pozwany odpowiedzi na pozew nie złożył, nie odbierał korespondencji z Sądu, jego właściwy adres pobytu pozostał nieustalony, co spowodowało zawieszenie postępowania postanowieniem
z 19 października 2022 r. na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 w zw. z art. 139 ^{( 1)} § 2 k.p.c. Gdy jednak powód wykazał, że pod wszelkimi znanymi adresami pozwanego ten nie przebywa (adres podany w pozwie i umowie (...): O., ul. (...) – patrz protokół komornika sądowego k. 57, adres ustalony przez komornika sądowego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych po numerze (...) – k. 88 jako adres zameldowania i zamieszkania: (...)-(...) C. 71 - patrz protokół komornika sądowego k. 87, adres zameldowania A. I.: O., ul. (...) – patrz informacja (...) k. 48) i gdy wszelkie próby doręczenia pod te adresy okazały się nieskuteczne – k. 36, 71 i 80, powód wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania
i ustanowienie dla pozwanego kuratora w procesie, co uwzględnione zostało zarządzeniem z 22 września 2023 r. (k. 98).

Odpowiadając na pozew, kurator pozwanego ((...)) wniósł o oddalenie powództwa, zarzucając powodowi:

1)  przedwczesność powództwa spowodowaną:

- bezskutecznością wezwania do zapłaty (brak dowodu potwierdzającego doręczenie)

- bezskutecznością wypowiedzenia (brak dowodu potwierdzającego doręczenie uprzedniego wezwania do zapłaty),

2) warunkowy charakter wypowiedzenia,

3) nieudowodnienie roszczenia (niewystarczająca moc dowodowa wyciągu z ksiąg banku),

4) sprzeczność z prawem (art. 69 prawa bankowego) naliczania odsetek od prowizji.

Odpowiadając na to, powód złożył replikę z 20.12.2023 r., w której zawarł wyjaśnienia okoliczności podnoszonych przez kuratora pozwanego oraz załączył dodatkowe dokumenty. Już w tym miejscu trzeba uprzedzić, że okazało się to wystarczające do odparcia pierwszych trzech zarzutów kuratora pozwanego,
a niewystarczające do odparcia zarzutu ostatniego.

Kolejne pismo przygotowawcze (z 5 lutego 2024 r.) złożył kurator pozwanego, dodając nowe zarzuty:

5) brak indywidualnego uzgodnienia warunków umowy w zakresie poniesienia prowizji ze środków (...) (skoro we wniosku o udzielenie (...) pozwani wnioskowali wskazywali na jej cel – spłatę zobowiązań z innych kredytów, pożyczek, limitów i kart kredytowych: 80 300 zł),

6) abuzywność postanowień umownych dotyczących prowizji i kosztów pozaodsetkowych wyrażającą się w tym, że prowizja:

- ma wysokość niewspółmierną do nakładu pracy banku związanego
z zawarciem umowy (...)

- stanowi pozaodsetkowy koszt (...), który w razie wypowiedzenia umowy powinien ulec obniżeniu odpowiednio do czasu obowiązywania umowy,

- jako taka przekracza granice przewidziane w art. 36a ustawy
o kredycie konsumenckim

- nie została pozwanym przedstawiona co do jej kryteriów i sposobu naliczania, a także co do tego, że pozwani nie będą mogli jej kwotą swobodnie dysponować,

7) niewykazanie doręczenia pozwanemu przesyłek poleconych opisanych w replice powoda.

Ponadto kurator pozwanego podtrzymał zarzut nieudowodnienia roszczenia, kwestionując złożone nowe dokumenty powoda jako pochodzące od banku, niezawierające podpisów pozwanego.

Fakty istotne dla rozstrzygnięcia

W dniu 7 lutego 2014 r. pomiędzy powodem a pozwanymi została zawarta umowa (...) (...) nr (...) (...), której najistotniejsze - pierwsze postanowienia były następujące (Sąd poprawił wiele oczywistych omyłek pisarskich umowy):

§ 1

1. (...) udziela Pożyczkobiorcy (...) P. w całkowitej kwocie 92 538,00 zł (słownie złotych dziewięćdziesiąt dwa tysiące pięćset trzydzieści osiem złotych, zero groszy) w tym kwota (...) P., o której mowa w ust. 3 pkt 3 wynosi 87 300.00 zł.

2. Okres kredytowania 120 miesięcy od dnia podpisania Umowy (...) P..

3. Uruchomienie (...) P. nastąpi nie później niż 3 dni robocze po:

1) podpisaniu niniejszej Umowy.

2) ustanowieniu prawnego zabezpieczenia spłaty (...) P.,

3) pobraniu kwoty prowizji przygotowawczej w wysokości 6,00% kwoty (...) P., ze środków (...) P..

4) Inne Zwracam się z prośbą aby warunkiem do uruchomienia środków było przedstawienie przez klienta dokumentu potwierdzającego spłatę (...) NR (...) w kwocie 1 523,72, która wpłynęła na konto klienta w dniu 07-06-2017r. pożyczka la nie była brana do obciążeń klienta, ponieważ klient jak dostanie wynagrodzenie od razu spłaca jednorazowa pożyczkę od firmy blue media.

5) Inne przedstawienie przez Klientów dokumentu potwierdzającego spłatę (...) nr (...)
w kwocie 1523,72 zł, która wpłynęła na rachunek Klientów w dniu 07.06.2017 r.

4. Uruchomienie (...) P. nie wymaga od Pożyczkobiorcy złożenia odrębnej dyspozycji.

5. Termin uruchomienia (...) P. wynosi maksymalnie 30 dni od dnia podpisania Umowy, lecz nie później niż 1 dzień przed ustalonym terminem pierwszej spłaty raty kapitałowo odsetkowej.

6. Pożyczkobiorca zobowiązuje się do korzystania z (...) P. na warunkach określonych
w Umowie i Regulaminie (...) P., zwanym dalej Regulaminem" zwrotu kwoty wykorzystanej (...) P. wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji przewidzianych Umową.

7. W. odpowiadają za spłatę zobowiązań wynikających z niniejszej umowy solidarnie.

§ 2

1. (...) Pożyczka zostanie przekazana w następujący sposób:

- kwota 1 711,00 zł, tytułem spłaty (...) na rachunek (...)
w Bank (...) SA;

- kwota 5 685,00 zł, tytułem spłaty (...) na rachunek (...)
w (...) (...);

- kwota 17 818,00 zł. tytułem spłaty (...) na rachunek (...)
w Bank (...) SA;

- kwota 3 300,00 zł, tytułem spłaty Limit kredytowy karty kredytowej na rachunek (...) w (...) Bank S.A.;

- kwota 4 424,00 zł, tytułem spłaty (...) na rachunek (...)
w Bank (...) SA;

- kwota 237,00 zł, tytułem spłaty (...) na rachunek (...)
w (...) Bank S.A.;

- kwota 4 569,00 zł, tytułem spłaty (...) na rachunek (...)
w (...) Bank S.A.;

- kwota 42 253,00 zł, tytułem spłaty (...) na rachunek (...)
w Bank (...) SA;

- kwota 300,00 zł, tytułem spłaty Limit kredytowy/odnawialny w (...) na rachunek (...) w (...) BANK;

- kwota 7 003.00 zł na rachunek (...) o numerze (...) w Banku (...) S.A.

2. Pożyczkobiorca zobowiązuje się do zamknięcia wszystkich skonsolidowanych produktów kredytowych, oraz do dostarczenia do Banku zaświadczeń o całkowitej spłacie skonsolidowanych zobowiązań kredytowych w terminie do 30.dni od daty zawarcia Umowy lub w terminie 60 dni jeśli konsolidacja dotyczyła zobowiązań z tytułu transakcji dokonanych kartą kredytową.

3. W przypadku niewywiązania się Pożyczkobiorcy ze zobowiązania, o którym mowa w ust. 2 (...) ma prawo wypowiedzieć Umowę i zażądać spłaty (...) P. zgodnie z warunkami określonymi
w Umowie.

§ 3

1. (...) Pożyczka ewidencjonowana jest na rachunku kredytowym wskazanym w harmonogramie spłat, o którym mowa w ust. 2.

2. (...) Pożyczka spłacana jest w terminach i kwotach określonych w harmonogramie spłat stanowiącym integralną część Umowy. (...) przekaże Pożyczkobiorcy harmonogram spłat po uruchomieniu (...) Potyczki. W przypadku braku środków na rachunku, z którego dokonywana jest spłata lub jeśli wysokość środków jest niewystarczająca na spłatę w dniu wskazanym
w harmonogramie, za datę spłaty przyjmuje się datę wpływu środków w wystarczającej wysokości na rachunek do spłat o którym mowa ust 4.

3. Pożyczkobiorcy przysługuje prawo do otrzymania bezpłatnego harmonogramu podczas całego okresu trwania Umowy.

4. (...) Pożyczka spłacana jest poprzez obciążenie rachunku bankowego Pożyczkobiorcy prowadzonego przez (...) o numerze (…) na podstawie udzielonego Bankowi pełnomocnictwa stanowiącego załącznik do niniejszej Umowy.

5. Należne od Pożyczkobiorcy raty kapitałowo-odsetkowe będą spłacane w 05 dniu miesiąca.

§ 4

1. Pożyczkobiorca może spłacić (...) Pożyczkę w części lub całości przed terminem określonym
w Umowie.

2. Wcześniejsza spłata (...) P. spłacanej z rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego Pożyczkobiorcy możliwa jest poprzez złożenie przez Pożyczkobiorcę dyspozycji przelewu na odpowiednią kwotę na rachunek, o którym mowa w § 3 ust. 1.

3. W przypadku wcześniejszej spłaty (...) P. dokonywanej na rachunek, o którym mowa w § 3 ust. 1, środki wpłacone przez Pożyczkobiorcę na ten rachunek rozliczane są w dniu ich wpływu zgodnie z postanowieniami ust. 5, z zastrzeżeniem ust. 4.

4. W przypadkach opisanych w ust. 2 i 3, dla (...) P. spłacanych w równych ratach kapitałowo- odsetkowych (annuitetowych) wcześniejsza częściowa splata rozliczana jest w terminie płatności najbliższej raty kapitałowo odsetkowej (zmniejszenie kwoty zadłużenia z tytułu udzielonej (...) P. następuje w dniu płatności najbliższej raty kapitałowo odsetkowej) (...) dokonuje korekty należnych odsetek za okres od dnia wpłaty środków na rachunek, o którym mowa w § 3 ust. 1, do dnia

rozliczenia spłaty zaliczając je na poczet spłaty kapitału (...) P..

5. W przypadku dokonania wcześniejszej częściowej spłaty w wysokości niższej lub równej najbliższej racie kapitałowo odsetkowej wpłata ta przeznaczana jest na spłatę najbliższej raty kapitałowo - odsetkowej. W przypadku wpłaty kwoty wyższej niż najbliższa rata kapitałowo-odsetkowa wpłata ta zostaje przeznaczona na spłatę najbliższej raty kapitałowo – odsetkowej, a kwota nadwyżki przeznaczana jest na spłatę pozostałej (...) P., pomniejszając kapitał pozostający do spłaty.

6. Po dokonaniu wcześniejszej częściowej spłaty (...) sporządza i doręcza Pożyczkobiorcy nowy harmonogram spłaty z uwzględnieniem obniżonego całkowitego kosztu (...) P.. Harmonogram sporządzany jest z zachowaniem dotychczasowego okresu kredytowania i ze zmniejszeniem wysokości rat, chyba że Pożyczkobiorca złoży odrębną dyspozycję.

7. Wcześniejsza splata części (...) P. nie wymaga podpisania aneksu do Umowy.

8. W przypadku wcześniejszej spłaty całości (...) P. (...) rozliczy się z Pożyczkobiorcą
w terminie 14 dni od dnia dokonania spłaty (...) P..

9. (...) nie pobiera prowizji ani opłat za wcześniejszą spłatę części lub całości (...).

10. Pożyczkobiorca nie jest zobowiązany do zapłaty oprocentowania za okres po całkowitej spłacie kapitału.

§5.

1. (...) Pożyczka oprocentowana jest według zmiennej stopy procentowej.

2. Oprocentowanie ustala się jako sumę stawki (...) dla depozytów 6-miesięcznych ( Stawka (...) - W. I. R. – stopa referencyjna ustalana dla pożyczek międzybankowych dla PLN, publikowana o godz. 11 czasu (...) , zwanej dalej stopą bazową i stałej marży Banku, która wynosi 6,50 p.p. Oprocentowanie (...) P. w dniu zawarcia Umowy wynosi 8,31% w stosunku rocznym.

3. Stopa procentowa ulega zmianie w okresach 6-miesięcznych, liczonych od dnia zawarcia Umowy, przy czym:

1) dla ustalenia stopy procentowej na pierwszy okres jako stopę bazową przyjmuje się stawkę (...) (...) notowaną na 2 dni robocze przed podpisaniem Umowy, a zmiana stopy bazowej następuje po 6-ciu miesiącach od podpisania Umowy, ale nie wcześniej niż w dniu spłaty raty.

2) dla ustalenia stopy procentowej na następne 6-miesięczne okresy jako stopę bazową przyjmuje się stawkę (...) notowaną na 2 dni robocze przed zakończeniem poprzedniego okresu.

4. W przypadku zmiany oprocentowania (...) doręczy Pożyczkobiorcy harmonogram spłat określający nową wysokość rat oraz poinformuje o aktualnej wysokości oprocentowania.

5. W przypadku, gdy stopa oprocentowania, o której mowa w ust. 2, będzie wyższa w okresie kredytowania niż dwukrotność odsetek ustawowych, ogłaszanych przez Ministra Sprawiedliwości
w drodze obwieszczenia w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "(...), (...) pobiera w stosunku rocznym odsetki naliczone według stopy równej dwukrotności odsetek ustawowych (odsetki maksymalne). Stopa odsetek ustawowych na dzień podpisania Umowy wynosi 5.00% w stosunku rocznym.

§ 6.

Za okres odsetkowy przyjmuje się miesiąc (30 dni) i odsetki naliczane są od daty spłaty poprzedniej raty do dnia poprzedzającego datę spłaty następnej raty (przyjmuje się, że rok liczy 360 dni).

W § 11 umowy strony uregulowały prawo do wypowiedzenia umowy i m.in. w ust. 2 przyznały takie prawo bankowi, który mógł wypowiedzieć umowę z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia i żądać spłaty części lub całości (...) P.
w przypadku niedotrzymania przez Pożyczkobiorcę warunków udzielenia (...) P. albo w razie utraty przez Pożyczkobiorcę zdolności kredytowej.

dowód: umowa k. 12-14

Udzielenie (...) nastąpiło na wniosek pozwanych (dowód: k. 126-129), na warunkach określonych ogólnie przez Regulamin promocji „Pożyczka na lato” (dowód:
k. 136-137)

Jest bezsporne (s. 3-9 repliki powoda, k. 119-122, niezaprzeczone), że pozwani zasadniczą część (...) przeznaczyli na spłatę wcześniejszych swych zobowiązań, ponadto kwotę 7003 zł otrzymali na swój rachunek bankowy, a resztę w kwocie 5238 zł przeznaczyli na zapłatę prowizji od spornej (...). Ostatniej swej częściowej spłaty spornej (...) dokonali 5 maja 2020 r. To ostatnie potwierdzone jest dowodem w postaci wyciągu z rachunku bankowego, z którego następowała spłata (...), gdzie kwoty spłaty kończą się na dacie 5.05.2020 r. (rubryka 2, k. 154). Adres podany przez pozwanych
w umowie (...) pozostał wobec banku przez nich niezmieniony. (...), ustalając wysokość długu pozwanych, naliczał odsetki od kwoty 92 538 zł – czyli od sumy zawierającej kwotę prowizji. (...) potraktował sumę 92 538 zł jako oddaną pozwanym do dyspozycji, którą mogli swobodnie dysponować.

Pismami z 25.01.2021 r. powód wezwał osobno pozwanych pod adres wskazany przez nich w umowie (...) do uiszczenia zadłużenia: kapitał wymagalny 5390,94 zł, odsetki przeterminowane 3287,73 zł i odsetki karne 185,95 zł w terminie 14 dni roboczych pod rygorem wypowiedzenia umowy. W treści wezwania bank pouczył o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia i dołączył formularz wniosku o restrukturyzację. Pisma wysłano pozwanym listami poleconymi Poczty Polskiej.

dowód: odpisy pism k. 15-18, odpis książki nadawczej k. 163

Pismami z dnia 12.03.2021 r. bank stwierdził niedotrzymanie umownych warunków spłaty i oświadczył pozwanym, że wypowiada umowę oraz że wzywa do całkowitej spłaty zadłużenia, na które składa się: kapitał wymagalny 6791,25 zł, kapitał niewymagalny 65 653,64 zł, odsetki przeterminowane 4038,42 zł, odsetki karne 273,85 zł i odsetki niewymagalne 86,30 zł. Pisma wysłano pozwanym listami poleconymi Poczty Polskiej.

dowód: odpisy pism k. 19-20, odpis książki nadawczej k. 166

Z dokumentów tych wynika, że wezwania do zapłaty i wypowiedzenia kierowane były pod adres pozwanych wskazany przez nich w umowie (...).

Jest bezsporne (nie kwestionowała tego pozwana w zwróconej odpowiedzi na pozew) ani kurator pozwanego w swej odpowiedzi na pozew, że podane w ww. pismach kwoty kapitału (...) były stanami zadłużenia głównego pozwanych na daty sporządzenia tych pism. Zresztą, nawet gdyby zakwestionowali to wobec przedprocesowej korespondencyjnej bierności pozwanych to na nich spoczywałby obowiązek wykazania w procesie, że kwoty te nie odpowiadają prawdzie. Czym innym są odsetki, to jednak zostanie omówione dalej.

W dniu 19 kwietnia 2022 r. powód sporządził wyciąg z (...) nr (...), w którym stwierdził, że zadłużenie pozwanych wynosi 82 438,07 zł. W tym jest należność główna 72 444,89 zł – co jest zgodne z sumą wyżej wskazanego kapitału wymagalnego i niewymagalnego (dowód: wyciąg k. 21).

Sąd zasięgnął pisemnej opinii biegłej sądowej z zakresu rachunkowości I. Ł. (dowód: k. 190-199), która nie została zakwestionowana przez strony i która nie budzi żadnych zastrzeżeń dowodowych Sądu, na podstawie której ustalił, że stan zaległości pozwanych z tytułu umowy:

1)  na dzień wezwania do zapłaty - 25.01.2021 to:

- kapitał wymagalny 3844,64 zł,

- odsetki przeterminowane 2238,88 zł,

- odsetki karne 87,73 zł,

Łącznie: 6171,25 zł

2)  analogicznie na dzień wypowiedzenia umowy - 12.03.2021:

- kapitał wymagalny 5421,36 zł,

- kapitał niewymagalny 61 907,92 zł,

- odsetki przeterminowane 2936,53 zł,

- odsetki karne 153 zł,

- odsetki niewymagalne 81,25 zł

Łącznie: 70 500,06 zł

3)  analogicznie na datę podanego w wyciągu z (...) salda zadłużenia 1.12.2021:

- kapitał wymagalny 67 329,28 zł,

- odsetki wymagalne 8645,68 zł,

Łącznie 75 974,96 zł.

Rozważania prawne

Swoje rozstrzygnięcie Sąd oparł się na dokumentach prywatnych przedłożonych przez powoda (w uwierzytelnionych odpisach), których prawdziwości nie zakwestionowała strona pozwana. Sąd dokonał ustaleń przede wszystkim na podstawie umowy (...), pisma wypowiadającego umowę oraz wyciągu z (...). W ocenie Sądu, nie było wątpliwości co do prawdziwości i wiarygodności przedłożonych dokumentów.

W świetle poczynionych w sprawie ustaleń roszczenie powoda zasługiwało na uwzględnienie. Sąd podkreśla szczególny charakter dowodowy tej sprawy, polegający na bierności pozwanej oraz na udziale kuratora procesowego w zastępstwie pozwanego. Konsekwencją tego jest fakt, że Sąd nie zna – siłą rzeczy – bezpośredniej relacji pozwanych na temat przedmiotowego stosunku prawnego. Oczywiście, kurator nie zna pozwanego, a sprawę zna tylko z dokumentów, które były sukcesywnie do zarzutów przedkładane do akt przez powoda (nie było podstaw do ich pomijania, skoro nie spowodowały zwłoki w postępowaniu). Skutkiem tego w dużej części zarzuty odpowiedzi na pozew, zestawione z repliką powoda, okazały się chybione. W replice powód odparł te zarzuty w większości skutecznie, uzupełniając materiał dowodowy.
I tak, kolejno:

Zostało wykazane powołanymi wyżej dokumentami, że powód zachował tryb wypowiedzenia umowy (...) bankowej (przepisy ust. 1-5 art. 75c Prawa bankowego dotyczące kredytu stosuje się odpowiednio do umów pożyczek pieniężnych – ust. 6). Wezwania do zapłaty i oświadczenia o wypowiedzeniu umowy kredytu spełniają wymagania ustawy. Żaden przepis nie wymaga od banku wykazania dokumentem faktu doręczenia; wystarczy wykazanie wysłania pismami poleconymi, co w tej sprawie nastąpiło prawidłowo – pod adres wskazany przez pozwanych w umowie kredytowej. Rzeczą pozwanych było, czy wysłane w ten sposób pisma odebrali, bowiem mieli taką możliwość; mogli zapoznać się z ich treścią zgodnie z art. 61 § 1 k.c. Istotnie, treść wypowiedzenia umowy zawierała zdanie: „Spłata zadłużenia wymagalnego w terminie 30 dni od daty otrzymania niniejszego pisma spowoduje, iż wypowiedzenie traci moc”. Sąd Okręgowy w składzie rozpoznającym tę sprawę przychyla się do poglądu, iż stworzenie kredytobiorcy możliwości doprowadzenia do kontynuacji umowy przez zależne od jego woli działanie polegające na wpłacie
w terminie wypowiedzenia kwoty i zniweczenie tym samym skutku wypowiedzenia nie może prowadzić do uznania nieważności dokonanego wypowiedzenia z powołaniem się na zakwalifikowanie tej możliwości jako warunku w rozumieniu art. 89 k.c. Treść wypowiedzenia jest jednoznaczna, a możliwość uniknięcia surowych skutków wypowiedzenia umowy była ustępstwem wobec niesolidnych kredytobiorców.

Odnosząc się do zarzutu, że powód nie udowodnił wysokości roszczenia, Sąd wskazuje, że wyjaśnienia powoda (poparte materiałem dowodowym) zdołały przekonać Sąd do słuszności jego twierdzeń i jednocześnie obaliły stawiane przez kuratora wątpliwości. Podkreślić należy, że podstawą faktyczną powództwa jest nie zapłata zaległych rat, lecz zapłata całości zadłużenia jako natychmiast wymagalnego po upływie okresu wypowiedzenia umowy. Co prawda, wyrokiem z 15 marca 2011 r. (sygn. akt P 7/09) Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 95 ust. 1 ustawy Prawo bankowe
w zakresie, w jakim nadaje moc prawną dokumentu urzędowego wyciągom z ksiąg rachunkowych banku w postępowaniu cywilnym, jest niezgodny z Konstytucją, jednak wyciągi te – już jako dokumenty prywatne nie straciły pełni waloru dowodowego.
W niniejszej sprawie dokument ten nie budzi żadnych wątpliwości Sądu – po zestawieniu jego treści z umową, wyciągiem z rachunku bankowego, wezwaniem do zapłaty oraz wypowiedzeniem umowy. Dowody te stanowią wiarygodną całość, pozwalającą na ustalenie, że umowa przestała obowiązywać wskutek prawidłowego wypowiedzenia,
a należność została postawiona właściwie w stan natychmiastowej wymagalności. Nie może umknąć z pola widzenia okoliczność, że i w odpowiedzi na pozew złożonej przez pozwaną zaległość pozwanych nie była kwestionowana – pozwana wnioskowała
o rozłożenie jej na raty, a więc w istocie uznała dług. Choć pismo ro jako zwrócone nie wywołało skutku jego wniesienia do Sądu, ale może stanowić dla Sądu dodatkowe (jako tło) potwierdzenie tego, że bank nie dokonał żadnej manipulacji materiałem dowodowym.

Sąd nie uwzględnił też zarzutów kuratora pozwanego skierowanych przeciwko prowizji (czym innym jest kwestia oprocentowania prowizji). Sąd - analizując treść umowy - nie dopatrzył się w niej klauzul abuzywnych w rozumieniu art. 385 ¹ k.c., zarzucanych w odniesieniu do wysokości prowizji. Kryterium oceny decydującym
o uznaniu klauzuli za niedozwoloną jest ukształtowanie praw i obowiązków konsumentów (a takim niewątpliwie byli pozwani) w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszające jego interesy. Uznanie konkretnej klauzuli umownej za niedozwolone postanowienie umowne wymaga więc stwierdzenia łącznego wystąpienia obu przesłanek: sprzeczności z dobrymi obyczajami oraz rażącego naruszenia interesów konsumenta. Prowizja nie była rażąco wygórowana
w porównaniu ze świadczeniem oferowanym pozwanym jako konsumentom, tym samym nie zachodzi przesłanka rażącego naruszenia interesów konsumenta. Niezależnie od tego, nie powinna być uznawana za postanowienie abuzywne prowizja pozostająca w granicach kwotowych ustalonych przez prawo. Otóż zgodnie z treścią 36a ust. 2 ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim pozaodsetkowe koszty kredytu w całym okresie kredytowania nie mogą być wyższe od całkowitej kwoty kredytu. P. koszty prowizji w tej sprawie nie przewyższają maksymalnej wysokości określonej w ust. 1 omawianego przepisu, jak też nie przekraczają całkowitej kwoty (...) wskazanej w ust. 2, tym samym brak jest podstaw do uznania, że w stosunku do pozwanych ustalenie wysokości prowizji stanowi czynność sprzeczną z ustawą czy klauzulę abuzywną w rozumieniu art. 385 ¹ k.c. Pozwani ubiegali się o pożyczkę w znacznej kwocie bez stosownego zabezpieczenia (§ 10 umowy), posiadając już bagaż niespłaconych zobowiązań z bardzo licznych tytułów. Dociekanie, jakie ekwiwalentne obowiązki spoczywały na banku, jest bezprzedmiotowe wobec tego, że w celem prowizji bankowej jest nie tylko pokrycie kosztów czynności banku skierowanych na zawarcie i wykonanie umowy, lecz również pokrycie
w pewnym stopniu ryzyka związanego z udzieleniem (...). Na koniec rzecz najistotniejsza w tym zakresie – prowizja banku stanowi główne świadczenie i została określona jednoznacznie, co wyklucza zastosowanie konstrukcji abuzywności.

Zgodnie z art. 720 § 1 k.c. przez umowę (...) dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości; umowa (...), której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga zachowania formy dokumentowej (§ 2). Umowa ta może zostać zawarta pod tytułem odpłatnym. Umowa ta, zgodnie z art. 76 praw bankowego w zw. z art. 78 prawa bankowego, powinna określać zasady oprocentowania. W niniejszej sprawie strony umowy (...) kwestie te zostały uregulowane. Z art. 78 ustawy - Prawo bankowe wynika, że do umów pożyczek pieniężnych zawieranych przez bank stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zabezpieczenia spłaty i oprocentowania kredytu. Zgodnie z art. 69 ust. 1 ww. ustawy przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych
z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania
z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

W wyroku z 3 października 2019 r., C-621/17, K. i CIB (...) - dotyczącym umowy (...) zawartej na 20 lat Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdził, że wymóg jasnego i zrozumiałego sformułowania klauzuli nie oznacza, iż nienegocjowane indywidualne klauzule wskazane w umowie (...) zawieranej
z konsumentami, określające dokładnie wysokość kosztów zarządzania i prowizji za udzielenie (...) obciążających konsumenta, sposób ich obliczania i termin wymagalności, muszą również wyszczególniać wszystkie usługi świadczone w zamian za przedmiotowe kwoty (por. pkt 45 uzasadnienia wyroku), jednakże zarazem zastrzegł, że jest tak tylko o tyle, o ile „charakter faktycznie świadczonych usług można racjonalnie zrozumieć lub wywnioskować na podstawie umowy postrzeganej jako całość” (pkt 54). W ocenie Sądu Okręgowego, nie sposób wyszczególniać ani dowodzić w takim przypadku jak niniejszy, że umówiona jednoznacznie między stronami kwota prowizji odpowiada konkretnym wydatkom banku związanym
z zawarciem umowy. Prowizja to wynagrodzenie banku, a nie zwrot kosztów.

Z tych powodów Sąd nie zasięgał opinii biegłego na okoliczności wskazywane przez kuratora pozwanego, mające na celu wykazanie zadłużenia lub braku zadłużenia pozwanych w oparciu o wyżej omówione zarzuty.

Sąd zasięgnął jedynie tej opinii na okoliczność ustalenia wysokości długu przy założeniu nieoprocentowania prowizji.

W tym bowiem zakresie Sąd uznał, że zapisy umowy są na tyle wewnętrznie sprzeczne i niejasne, że nie można uznać, by strony umówiły się, iż prowizja podlegnie oprocentowaniu.

Otóż § 1 ust. 1 umowy brzmi (przypomnijmy):

(...) udziela Pożyczkobiorcy (...) P. w całkowitej kwocie 92 538,00 zł (słownie złotych dziewięćdziesiąt dwa tysiące pięćset trzydzieści osiem złotych, zero groszy) w tym kwota (...) P., o której mowa w ust. 3 pkt 3 wynosi 87 300.00 zł.

To oznacza, że wyrażenie (...) Pożyczka nabrała dwóch równych znaczeń: „brutto” - 92 538,00 zł i „netto” (na potrzeby pozwanych) 87 300.00 zł.

Różnicą jest kwota 5238 zł – to jest dokładnie 6% z 87 300 zł, a więc prowizja ustalona w § 1 ust. 3 pkt 3.

Zgodnie z § 5 ust. 1:

(...) Pożyczka oprocentowana jest według zmiennej stopy procentowej.

Zapis ten nie precyzuje, o które rozumienie (...) P. chodzi - „brutto”
92 538,00 zł czy „netto” 87 300.00 zł.

Nie można uznać tego za brak wyłączający w ogóle oprocentowanie (...). Jest to brak skutkujący koniecznością interpretacji niejasnego zapisu umowy z niekorzyścią dla strony, która była autorem umowy (...).

To oznacza, że Sąd przyjmuje jako umówione oprocentowanie (...) w zakresie kwoty 87 300.00 zł – i w tym kierunku obowiązują w rozstrzygnięciu ustalenia biegłej,
z których wynika, że nawet przy takim założeniu pozwani zalegali bankowi ze spłatą wymagalnych rat zarówno w dacie wezwania do zapłaty, jak i w dacie wypowiedzenia umowy, a więc tryb wypowiedzenia był skuteczny nie tylko formalnie, ale i materialnie (istniała podstawa do wypowiedzenia), lecz na datę salda zadłużenia w wyciągu
z (...) (a jest to podstawa faktyczna powództwa, którą Sąd jest związany) stan długu pozwanych był niższy niż wskazany w pozwie i wynosił 75 974,96 zł.

Z tych przyczyn powództwo zostało uwzględnione tylko do tej kwoty,
a w części zawyżonej podległo oddaleniu – wszystko to na podstawie art. 720 § 1 k.c., z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c., których bieg
i wysokość nie były kwestionowane i nie budzą wątpliwości Sądu (to data pierwotnego wytoczenia powództwa).

Wobec bierności pozwanej wyrok wobec niej wydany jest wyrokiem zaocznym.

W tej części na podstawie art. 333 § 1 pkt 3 k.p.c. nadano mu rygor natychmiastowej wykonalności.

Za podstawę rozstrzygnięcia o kosztach procesu Sąd przyjął art. 100 k.p.c., według którego strona przegrywająca proces jest zobowiązania zwrócić jego koszty stronie wygrywającej, jeśli przeciwnik ustąpił w nieznacznym zakresie. Na tej podstawie od pozwanych, którzy przegrali proces prawie w całości, zasądzono na rzecz powoda zwrot kosztów w kwocie 15 795,80 zł. Na zasądzoną kwotę składają się kwota 3600 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w elektronicznym postępowaniu upominawczym, 5.417 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego (stawka minimalna wynagrodzenia radcy prawnego - § 2 pkt 6 rozporządzenia MS
w sprawie opłat za czynności radców prawnych). wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa, kwota 4122 zł tytułem uiszczonej opłaty od pozwu (łącznie z epu) oraz wykorzystana zaliczka na wynagrodzenie kuratora – 2656,80 zł.

Sąd ponadto przyznał wynagrodzenie kuratorowi ustanowionemu dla pozwanego na podstawie § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. W związku z tym przyznano kuratorowi tytułem wynagrodzenia wynik działania: 5400 x 40% x 1,23 (to ostatnie wynika z powiększenia wynagrodzenia o podatek VAT wynoszący 23%).

Sąd nie obciążał stron kosztami opinii biegłej, ponieważ opinia została zlecona
w kierunku częściowo zbieżnym z zarzutami kuratora pozwanego, a kurator ten nie miał obowiązku zaliczkowania tego wydatku.

sędzia Rafał Kubicki