Wyrok z 18 września 2025, sygn. I C 496/21

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 września 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: Sędzia del. Agnieszka Onichimowska

po rozpoznaniu w dniu 18 września 2025 r. w Warszawie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa O. B.,

przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Szpitalowi(...) z siedzibą w W.

z udziałem interwenienta ubocznego po stronie pozwanej Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w W.

o zapłatę i ustalenie

1.  oddala powództwo w całości;

2.  odstępuje od obciążania powódki kosztami postępowania;

3.  przejmuje na rachunek Skarbu Państwa nieuiszczone koszty sądowe .

Sędzia (del.) Agnieszka Onichimowska

UZASADNIENIE

Pozwem z 23 maja 2020 r. (data stempla pocztowego) skierowanym przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Szpitalowi (...) w W. całkowicie ubezwłasnowolniona O. B. reprezentowana opiekuna prawnego G. B., wniosła o:

1.  zasądzenie

a)  kwoty 500.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wraz z odsetkami ustawowym i za opóźnienie od dnia 14 maja 2019 r. do dnia zapłaty;

b)  kwoty 80.606,50 zł tytułem odszkodowania za koszty leczenia wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty;

c)  kwoty 326.257,20 zł tytułem odszkodowania za koszty opieki wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty;

d)  kwoty 6.134,46 zł tytułem odszkodowania za koszty dojazdów wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty;

e)  50.000,00 zł tytułem odszkodowania za zakup samochodu przystosowanego do potrzeb osób niepełnosprawnych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty;

f)  kwoty 4.551,62 zł miesięcznie tytułem renty wyrównawczej poczynając od wniesienia pozwu i na przyszłość, płatną z góry do dnia 10. każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie uchybienia terminowi płatności którejkolwiek raty;

2.  ustalenie odpowiedzialności pozwanego za wszelkie ujemne następstwa pozostające

bezpośrednio w związku przyczynowym ze zdarzeniem zaistniałym w dniach od 21

do 24 maja 2000 r. mogące powstać u powoda w przyszłości;

3.  zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kwoty 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

W uzasadnieniu pozwu wskazano, że powódka urodziła się (...), w stanie bardzo ciężkim bez oznak życia. Po przeprowadzonej reanimacji i przywróceniu funkcji życiowych u O. B. zdiagnozowano: mózgowe porażenie dziecięce z niedowładem w zakresie czterech kończyn, padaczkę a także zespół mieszany piramidowo-pozapiramidowy. W związku z powyższym powódka od dnia narodzin do dnia dzisiejszego przebywa pod opieką wielu placówek medycznych i lekarzy specjalistów. Strona powodowa zaznaczyła, że dochodzone kwoty wiążą się ze stanem zdrowia powódki będącym następstwem nieprawidłowości, które zaistniały w zakresie okoliczności związanych z prowadzeniem ciąży i opóźnieniem w przeprowadzeniu porodu w pozwanej placówce medycznej. Podstawowy zarzut strony powodowej skierowany do pozwanego sprowadza się do zbyt późnego przeprowadzenia zabiegu cesarskiego cięcia, co spowodowało, że powódka urodziła się bez czynności życiowych, co spowodowało u niej dalsze liczne, daleko posunięte i dramatyczne konsekwencje zdrowotne. Jako podstawę wskazano art. 430 k.c. Zdaniem strony powodowej analiza pod kątem prawidłowości postępowania medycznego względem O. B. prowadzi do ustalenia, że nieprawidłowym było zaniechanie udzielenia pomocy medycznej powódce od momentu jej przybycia do placówki medycznej do momentu wykonania cesarskiego cięcia. Pacjentka zaś pomimo wcześniejszego poronienia obecnego w wywiadzie oraz incydentów obecnych na początku ciąży pozostawała bez właściwej opieki przez 3 doby. Pomimo sygnalizowania problemów, bagatelizowano je i kazano jej czekać, gdzie decyzja o cesarskim cięciu powinna zostać podjęta wcześniej. Zdaniem strony powodowej należy uznać, że przyczyną szkody poniesionej przez powódkę było działanie personelu medycznego - błędna decyzja o przeprowadzeniu porodu poprzez cesarskie cięcie dopiero w 3 dobie pobytu ciężarnej w placówce medycznej wbrew istniejącym wskazaniom do wcześniejszego rozwiązania operacyjnego i tym samym wykonanie cesarskiego cięcia w ostatniej chwili. Podkreślono również, że do dnia dzisiejszego powódka odbywa wizyty kontrolne na oddziałach szpitalnych, rehabilitację, musi przyjmować leki i pozostaje pod opieką lekarzy wielu specjalności. Choroba wiąże się z licznymi ograniczeniami, powódka wymaga stałej opieki, nie mówi, jest upośledzona umysłowo, nie porusza się samodzielnie, ma problemy ze wzrokiem oraz bardzo poważne problemy ze słuchem. Dodatkowo jest cały czas narażona na pojawienie się dalszych negatywnych skutków porodu. W ocenie Strony powodowej okoliczności te uzasadniają żądanie ustalenia odpowiedzialności pozwanego również na przyszłość. (pozew k. 3-23)

W odpowiedzi na pozew pozwany Samodzielny Publiczny Szpital (...)w W. wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwany zaprzeczył, aby jego personel podczas hospitalizacji G. B. nie zachował należytej staranności w opiece nad ciężarną lub dopuścił się jakichkolwiek uchybień. W jego ocenie zarzut jakoby personel Szpitala zaniechał podjęcia niezbędnych działań podczas opieki sprawowanej nad ciężarną Pacjentką, jest bezpodstawny. W przypadku G. B. wywiad położniczy był obciążony, ponieważ dwie z poprzednich ciąż zakończyły się obumarciem płodu bez uchwytnej przyczyny. Ówczesna ciąża także była zagrożona - u matki Powódki stwierdzono nadciśnienie indukowane ciążą oraz niewydolność szyjkową. Należy zauważyć, że w czasie ciąży G. B. przebyła operację w obrębie jamy brzusznej, co podnosi ryzyko obumarcia płodu. W toku hospitalizacji w pozwanej placówce G. B. pozostawała pod skrupulatnymi nadzorem, wykonywano KTG i USG, prowadzono niezbędną diagnostykę, wykonano próbę amnioinfuzji, podano sterydy. Pozwany zaznaczył, że Personel Szpitala podejmował starania mające na celu kontynuację ciąży, gdyż był to dopiero 30 tydzień ciąży i w razie porodu na tym etapie Powódce groziły poważne powikłania wcześniacze, w tym porażenie mózgowe. W związku z nieprawidłowym wynikiem KTG, który sygnalizował niebezpieczeństwo dla życia płodu w postaci zagrażającej zamartwicy, rozwiązano ciążę. Podkreślono przy tym, że decyzja o wykonaniu cesarskiego cięcia w niniejszej sprawie była bardzo trudna, gdyż Powódka była płodem niedojrzałym i zakończenie ciąży obarczone było ryzykiem znacznych komplikacji wynikających z wcześniactwa. Nie można zatem post factum stawiać lekarzom zarzutu, że nie podjęli na tyle ryzykownej decyzji bez wyraźnych wskazań medycznych. Z powyższych względów pozwany stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzi związek przyczynowy między działaniami personelu Szpitala a stanem zdrowia Powódki, co powinno skutkować oddaleniem powództwa wobec Pozwanego. (odpowiedź na pozew k. 1325-1329)

Pismem z dnia 8 lutego Interwenient Uboczny - Towarzystwo (...) SA. z siedzibą w W. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od Powódki na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz kwoty opłaty od pełnomocnictwa według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego w niniejszej sprawie do dnia zapłaty. Interwenient uboczny poparł stanowisko pozwanego w całej rozciągłości, kwestionując odpowiedzialność pozwanego za powstałą szkodę. Zakwestionował przy tym aby personel pozwanego szpitala dopuścił się jakichkolwiek błędów medycznych, nieprawidłowości czy zaniedbań. W odniesieniu do roszczenia Powódki w zakresie zadośćuczynienia, Interwenient uboczny podniósł, że dochodzona kwota 500.000,00 zł jest rażąco zawyżona i nie znajduje uzasadnienia w przedmiotowym stanie faktycznym. Natomiast roszczenie Powódki w zakresie odszkodowania za poniesione koszty leczenia winno zostać oddalone w całości, jako hipotetyczne i nieudowodnione. Co więcej w stanie zdrowia Powódki znaczna część kosztów zakupu leków, czy wyrobów medycznych winna być pokrywana ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia, czy PEFRON np. gorsety, ortezy, wózek inwalidzki, foteliki. Nadto Powódka miała możliwość korzystania z opieki medycznej w tym opieki lekarzy neurologa, logopedy, rehabilitacji, ortopedy, szeregu badań w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia, zwłaszcza, że w ciężkich przypadkach stanu zdrowia, a w takim znajduje się Powódka, usługi dla chorego realizowane są w trybie z pierwszeństwem, w trybie pilnym. W odniesieniu do żądania zasądzenia kwoty odpowiadającej kosztom opieki wykonywanej przez matkę Powódki, G. B. w latach od 2000 r. do 2020 r., Interwenient zaznaczył, że Powódce od 2003 r. włącznie przysługuje prawo do uzyskania tzw. świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, którego wysokość (zgodnie z treścią art. 17 ust 3 ustawy) w 2003 roku ustalono na 1.300 zł miesięcznie, z jedoczesną coroczną waloryzacją w oparciu o wskaźnik corocznego procentowego wzrostu minimalnego wynagrodzenia za pracę. Dodatkowo Interwenient zaznaczył, że opiekunowie prawni Powódki mogą korzystać z takich świadczeń dodatkowych, jak 500 plus dla osób niepełnosprawnych, czy specjalny zasiłek opiekuńczy, co ma znaczenie dla wysokości żądanych kosztów opieki. W jego ocenie zasądzenie na rzecz strony powodowej dodatkowej kwoty spełniającej ten sam cel, tj. pokrywającej koszty opieki nad Powódką w latach 2003-2020 jest nieuzasadnione, gdyż zaspokojenie tego celu zostało Powódce umożliwione działaniami administracji publicznej. Odnosząc się do kosztów dojazdu z miejsca zamieszkania Powódki do placówek medycznych, interwenient podniósł, iż Powódka nie wykazała i nie udowodniła poniesienia kosztów wyszczególnionych w treści pozwu z dnia 23 maja 2020 r., składających się na łączną kwotę 6.134,46 zł. podobnie Interwenient ocenił kwestię kosztu zakupu samochodu przystosowanego do potrzeb osób niepełnosprawnych, wskazując, że strona powodowa nie udowodniła potrzeby zakupienia nowego samochodu dla tego celu, jak też nie udokumentowano faktu przystosowania tego samochodu do potrzeb osoby niesamodzielnej ruchowo. W zakresie roszczenia Powódki dotyczącego zasądzenia na jej rzecz renty wyrównawczej, Interwenient uboczny wskazał, że bezpodstawne jest określanie wysokości renty za pomocą metody przyjętej przez Powódkę. Skompensowaniu kosztów poniesionych przez Powódkę w przeszłości służy bowiem roszczenie odszkodowawcze. Roszczenie o zasądzenie na renty wyrównawczej dotyczy natomiast skompensowania jej kosztów, które ponosić będzie ona w przyszłości, a wysokość tych kosztów nie jest zaś w żaden sposób związana z kosztami poniesionymi dotychczas. Interwenient zaznaczył także, że szkoda nakreślana w tym zakresie jest szkodą czysto ewentualną, gdyż nie można z dostatecznym stopniem prawdopodobieństwa stwierdzić, że Powódka, gdyby szkoda na jej zdrowiu nie powstała, pracowałaby na umowie o pracę otrzymując co najmniej minimalne wynagrodzenie, Powódka mogłaby chociażby pozostawać bez pracy, czy wykonywać umowę zlecenie, nieobejmujące pełnego wymiaru czasu pracy. (pismo interwenienta k. 1403-1410)

Do czasu zamknięcia rozprawy stanowiska stron nie uległy zmianie.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 19 maja 2000 r. G. B. zgłosiła się do Szpitala (...) w W. w 32 tygodniu ciąży. W momencie przyjęcia ciężarnej do Szpitala pacjentka była w zagrożonej ciąży z rozpoznanym małowodziem i hypotrofią (24 dni) płodu.

W trakcie ciąży G. B. przeszła operacje appendectomii, a ponadto wystąpiło u niej nadciśnienie tętnicze, podwyższony poziom glukozy do 177 oraz niewydolność szyjki macicy. G. B. utraciła 2 poprzednie ciąże.

Dowód: dokumentacja medyczna – k. 28-31, k.48, k. 53, opinia łączna – k. 1659 dokumentacja medyczna – k.48, k. 29 , opinia łączna – k. 1659-1660, k. 1663

Przeprowadzone w dniu 19 maja 2000 roku badanie USG wykazało objawy rozpoczynającej się kompensacji i centralizacji krążenia, co stanowiło stan zagrożenia dobrostanu płodu.

Dowód: dokumentacja medyczna –k. 53, opinia łączna – k. 1659

W związku ze stanem ciężarnej w dniu 21 maja 2000 r. została ona przeniesiona na Oddział Patologii ciąży Szpitala (...) przy ul. (...), gdzie potwierdzono u ciężarnej hypotrofię płodu, stwierdzono oligohydramion (małowodzie), ale z prawidłowym tętnem płodu 140/min.

Dowód: dokumentacja medyczna – k. 29, opinia łączna – k. 1659

Przeprowadzone w dniu 22 czerwca 2000 r. badanie USG wykazywało małowodzie, nieprawidłowy przepływ w tętnicy pępowinowej A/B =6 (znaczne obniżenie szybkości rozkurczowej). Badanie USG wykonane w dniu 24 czerwca 2000 r. wykazywało prawidłową ilość płynu owodniowego, nieprawidłowy przepływ w pępowinie, wsteczną falę rozkurczową.

Z uwagi na zagrożenie płodu w dniu 24 maja 2000 roku przeprowadzono cięcie cesarskie przezotrzewnowe nadlonowe poprzeczne ze wskazania zamartwicy wewnątrzmacicznej płodu. Poród odbył się w warunkach: ciąża IV, Hbd, hypotrofia płodu, małowodzie, patologiczny przepływ w tętnicy pępowinowej, KTG FHR 120/mim, oscylacja milcząca, zapis niereaktywny, pojedyncze deceleracje.

Dowód: dokumentacja medyczna –k.59, k.60-60v, k.62, k. 85-86, k. 120, k. 145, k. 173-174, k. 117, k. 168, k. 510, opinia łączna – k. 1660

Noworodek (O. B.) urodził się w stanie bardzo ciężkim, z pojedynczymi uderzeniami serca, uzyskując 1 pkt w skali (...). Po przeprowadzeniu reanimacji i przywróceniu funkcji życiowych noworodek został przetransportowany do Wojewódzkiego Szpitala (...) w D., gdzie wykonane badania USG przezciemiączkowe wykazały: rozlegle wylewy krwi III stopnia do obu komór mózgu.

Dowód: dokumentacja medyczna – k. 85, k.73, k. 132, k. 178, k.511,

W konsekwencji porodu przedwczesnego i hipotrofii u O. B. wystąpiły masywne zmiany w mózgu, krwawienie wewnątrzczaszkowe oraz zmiany leukomalacyjne, co było przyczyną wystąpienia mózgowego porażenia dziecięcego. W wyniku niedotlenienia okołoporodowego doszło do masywnego uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego, skutkującego utratą wyższych funkcji korowych.

O. B. charakteryzuje się znacznym niedorozwojem umysłowym i fizycznym. Uszkodzenie mózgu, powstałe w okresie okołoporodowym jest trwałe i nie rokuje poprawy, zaś jej ogólny stan zdrowia jest ciężki. Stwierdzono u niej występowanie: epilepsji, wzmożonego napięcia spastycznego czterokończynowego, zaburzenia wzroku, braku możliwości mowy, niedosłuchu, braku kontaktu wzrokowo-słuchowego, zanik mięśni w kończynach górnych i dolnych, końsko-szpotawate ustawienie stóp, wyniszczenie metaboliczne organizmu, występowanie znacznego wychudzenia z niedowagą, znacznie zaawansowaną skoliozę dwułukową, przymusowe ustawienie głowy z przykurczem w stronę prawą ze zrotowaniem gałek ocznych w stronę prawą, utrwalone przykurcza w stawach kolanowych i biodrowych, dłonie z przykurczami bez funkcji chwytnych, nieadekwatny do wieku biologicznego rozwój somatyczny oraz niekontrolowanie zwieraczy.

O. B. jest osobą leżącą, ma założony cewnik, pieluchomajtki oraz gorset ortopedyczny obejmujący cały kręgosłup piersiowy i lędźwiowo-krzyżowy. Zaawansowane wtórne zmiany w układzie ruchu spowodowało trwałe zniesienie aktywności życiowej i możliwości odzyskania pełnej sprawności fizyczne. Wymaga całkowitej, całodobowej, opieki do końca jej życia.

Dowód: opinia łączna – k. 1669-1670, k. 1677, k. 1681, k. 1682-1684

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wskazanych wyżej dowodów z dokumentów zgromadzonych w aktach niniejszej sprawy (w szczególności dokumentacji medycznej), które nie pozostawały ze sobą w sprzeczności i których autentyczności oraz zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy nie zakwestionowała żadna ze stron postępowania. Wobec niekwestionowania złożonych do akt kserokopii i wydruków dokumentów brak było podstaw do żądania złożenia wyżej wymienionych dokumentów w oryginale. Wskazane dowody wzajemnie się uzupełniają i potwierdzają, w zestawieniu ze sobą tworzą spójny stan faktyczny i brak jest zdaniem Sądu przesłanek do odmówienia im mocy dowodowej w zakresie, w jakim stanowiły one podstawę ustaleń faktycznych w sprawie.

Podstawę dla dokonania kluczowych w sprawie ustaleń faktycznych stanowiła opinia łączna (k. 1572- 1688) sporządzona prof. zw. dr hab. n. med. T. P. - specjalisty z zakresu położnictwa i ginekologii, dr n. med. E. A. - specjalisty neonatologa, dr n. med. J. D. - specjalisty ortopedy traumatologa, dr n. med. A. D. - specjalisty neurologa, lek. A. S. - specjalisty psychiatry, mgr A. W. - specjalisty rehabilitacji medycznej, neurologicznej oraz fizjoterapii. Przedmiotowa opinia pozwoliła potwierdzić obecny ciężki stan zdrowia powódki charakteryzujący się znacznym niedorozwojem umysłowym i fizycznym, bez kontrolowanego uczestnictwa w życiu prywatnym i rodzinnym oraz koniecznością całkowitej opieki osób trzecich do końca życia. Biegli ustalili również, że obecny stan zdrowia powódki jest następstwem przedwczesnego porodu i powikłanej ciąży G. B.. Biegli za prawidłowe uznali działania personelu medycznego zmierzające do stwierdzenia dobrostanu płodu oraz podjęcia decyzji o konieczności zakończenia ciąży w wyniku wykonania cięcia cesarskiego ze względu na zagrożenie stanu płodu (opinia łączna k. 1662). Biegli potwierdzili, że w momencie stwierdzenia w badaniu USG zagrożenia stanu płodu nie było wskazań do kontynuowania ciąży, a wystąpiły kliniczne wskazania do pilnego wykonania cięcia cesarskiego dla ratowania życia zagrożonego płodu (opinia łączna k. 1666). W konsekwencji biegli wskazali, że nie występuje w niniejszej sprawie związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy działaniami personelu medycznego pozwanego Szpitala, a pourodzeniowym stanem zdrowia powódki (opinia łączna k. 1664, k. 1668). Sąd ocenił przedmiotową opinię jako rzeczową i spójną, a wnioski z niej wyprowadzone uwzględnił w dokonanych ustaleniach faktycznych. Opinia ta zawierała logiczny i spójny wywód, a wnioski z niej płynące stanowiły odpowiedź na pytania Sądu dotyczące wiadomości specjalnych.

Pozostałe zgromadzone w sprawie, a nie wymienione wyżej dowody, nie miały istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd Okręgowy zważył co następuje.

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie powódka reprezentowana przez opiekuna prawnego (matkę) domagała się zasądzenia zadośćuczynienia, odszkodowania, przyznania miesięcznej renty oraz ustalenia odpowiedzialności pozwanego na przyszłość za skutki zdarzenia szkodowego. Podstawy roszczenia upatrywano w niewłaściwym działaniu personelu pozwanego szpitala w dniach od 21 - 24 maja 2000 r.

Strona pozwana oraz interwenient uboczny (ubezpieczyciel pozwanego) kwestionowali odpowiedzialność odszkodowawczą wskazując, że działania personelu były w pełni prawidłowe, wobec czego stan zdrowia powódki nie ma związku z udzielonymi przez pozwanego świadczeniami zdrowotnymi.

W przedmiotowej sprawie sam przebieg porodu oraz stan zdrowia powódki, zarówno na moment narodzin, jak i obecnie, nie były sporne. Główną oś sporu stanowiła ocena prawidłowości postępowania personelu medycznego i jego skutków dla zdrowia powódki.

Podstawę żądania pozwu stanowi zatem przepis art. 430 k.c. w zw. z art. 415 k.c. w zw. z art. 444 § 1 k.c. w zw. z art. 445 § 1 k.c.

W myśl regulacji zgodnie z art. 444 § 1 k.c. w zw. z art. 445 § 1 k.c. w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty, a Sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Wspomniana krzywda może przybierać formę fizyczną bądź psychiczną.

Ze względu na charakter zarzutów powoływanych w podstawie faktycznej dochodzonych roszczeń ich ocena przebiega w płaszczyźnie odpowiedzialności z art. 430 k.c. w zw. z art. 415 k.c. czyli odpowiedzialności placówki medycznej za zawinione działania względnie zaniechania jego personelu ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2011 r., IV CSK 308/10 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 2 marca 2012 r., I ACa 123/12).

Zgodnie z treścią art. 415 k.c., kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia. Przesłanki odpowiedzialności deliktowej w świetle przywołanego przepisu stanowią zatem wina, szkoda oraz związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy zdarzeniem sprawczym wywołującym szkodę a tą szkodą.

Zakład leczniczy ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez personel medyczny. Obowiązkiem całego personelu szpitala jest dołożenie należytej staranności w leczeniu każdego pacjenta. Zachowanie lekarzy czy też innego personelu medycznego musi być obiektywnie bezprawne i subiektywnie zawinione. Placówka medyczna ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez wskazane podmioty. Konstrukcja ta pozwala zerwać personalną więź między działaniem lub zaniechaniem prowadzącym do powstania szkody, a zarzutem niewłaściwego zachowania się, poprzestając na ustaleniu, że niewątpliwie zawinił organ lub któryś z pracowników pozwanego zakładu opieki zdrowotnej. Tym samym wina zostaje odniesiona do dostrzeżonych wadliwości w działaniu zespołu ludzi lub funkcjonowaniu określonej struktury organizacyjnej.

Kodeks cywilny przyjął dualistyczną koncepcję winy, polegającą na tym, że wina łączy w sobie element obiektywny, tj. niezgodność działania sprawcy z określonymi regułami postępowania, czyli każde zachowanie niewłaściwe, a więc niezgodne bądź z przepisami prawa przedmiotowego lub też – w stosunku do lekarza – naruszenie obowiązujących reguł wynikających z zasad wiedzy medycznej, doświadczenia i deontologii zawodowej lub też zachowania się sprzecznego z powszechnie obowiązującymi zasadami współżycia. Bezprawność zaniechania ma miejsce wówczas, gdy istniał obowiązek działania, występował zakaz zaniechania lub też zakaz sprowadzenia skutku, który przez zaniechanie mógłby być sprowadzony. Element subiektywny winy wyraża się w niewłaściwym nastawieniu psychicznym sprawcy szkody (w postaci umyślności lub nieumyślności) i może – w zakresie dotyczącym techniki medycznej - wyrażać się w niewiedzy lekarza, nieostrożności w postępowaniu, nieuwadze bądź też niedbalstwie polegającym na niedołożeniu pewnej miary staranności. Zachowanie lekarza musi być obiektywnie bezprawne i subiektywnie zawinione, a między działaniem lekarza, a powstałą szkodą musi istnieć związek przyczynowy.

Lekarz i zakład leczniczy ponoszą odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną pacjentowi, a w razie jego śmierci osobom bliskim na zasadzie winy. Odpowiedzialność ta może być kontraktowa (art. 471 k.c. w przypadku zawarcia umowy z pacjentem) lub deliktowa (art. 415 k.c. i następne). Zakład leczniczy odpowiada zaś za działania lekarza stosownie do treści art. 430 k.c., zgodnie z którym kto na własny rachunek powierza wykonanie czynności osobie, która przy wykonywaniu tej czynności podlega jego kierownictwu i ma obowiązek stosować się do jego wskazówek, ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną z winy tej osoby przy wykonywaniu powierzonej jej czynności. W doktrynie przyjmuje się, iż przesłankami odpowiedzialności zwierzchnika są: 1) powierzenie na własny rachunek wykonania czynności podwładnemu; 2) zawiniony czyn niedozwolony podwładnego; 3) szkoda wyrządzona przy wykonywaniu powierzonej podwładnemu czynności; 4) związek przyczynowy między czynem niedozwolonym podwładnego a szkodą. Sytuacje regulowane w art. 430 k.c. dotyczą zwłaszcza przypadków, gdy czynności powierzone zostały osobom, których aktywność wiąże się zazwyczaj z działaniem twórczym, podlegającym własnej, swobodnej ocenie, w dużym stopniu niezależnym od decyzji innych podmiotów (lekarze, prawnicy, badacze) i nie polega na ścisłym podporządkowaniu poleceniom, dotyczącym powierzonej czynności. Zważywszy na istniejące ryzyko wyrządzenia szkody, w orzecznictwie i doktrynie dominuje wykładnia rozszerzająca zakres zastosowania art. 430 k.c., uznająca ogólne podporządkowanie ("organizacyjne") sprawcy szkody powierzającemu za wystarczające dla kwalifikacji danej relacji w kategoriach zwierzchnik - podwładny (A . Olejniczak [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania – część ogólna [pod red.:] A. Kidyby, opubl. w SiP Lex, 2010 oraz przywołani tamże: W.Dubis, P. Machnikowski, M. Safian). Szczególnie istotne znaczenie społeczne ma interpretacja stosunku podległości w sprawach o naprawienie szkody wyrządzonej przy świadczeniu usług leczniczych. Mimo samodzielności lekarzy, dokonujących czynności diagnostycznych i terapeutycznych, powszechnie przyjmuje się na podstawie art. 430 k.c. odpowiedzialność jednostek organizacyjnych, na rachunek których lekarze wykonują te czynności ( por. wyrok Sądu Najwyższego z 8 stycznia 1965 r., sygnatura akt II CR 2/65, opubl. w OSP 1967, z. 9, poz. 220, z glosą A. Szpunara tamże, oraz W. Czachórski, Zobowiązania, 2002, s. 224; Z. Radwański, A. Olejniczak, Zobowiązania, 2008, nb 546; M. Sośniak, Cywilna odpowiedzialność lekarza, Warszawa 1977, s. 37-43). Powierzający ponosi odpowiedzialność, jeżeli jego podwładny wyrządził szkodę przy wykonywaniu powierzonej mu czynności. Reżim odpowiedzialności opiera się na zasadzie ryzyka. Wina powierzającego jest prawnie nieistotna dla kwalifikacji jego odpowiedzialności na podstawie art. 430 kc. Przepis ten nie określa przy tym żadnych okoliczności egzoneracyjnych, uchylających odpowiedzialność zwierzchnika. Wskazuje jednak dodatkową przesłankę odpowiedzialności powierzającego, w postaci winy podwładnego (A. Olejniczak, ibidem).

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 roku o zawodach lekarza i lekarza dentysty, lekarz ma obowiązek wykonywać zawód zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi mu metodami i środkami zapobiegania, rozpoznania i leczenia chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością. Od lekarza wymaga się przy tym staranności wyższej niż przeciętna z uwagi na przedmiot jego zabiegów i skutki ( tak Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z dnia 9 marca 2001 roku, I ACa 124/01, Przegląd Sądowy 2002, nr 10, s. 130). Do obowiązków lekarza należy podjęcie takiego sposobu postępowania, które gwarantować powinno - przy zachowaniu aktualnego stanu wiedzy i staranności - przewidywalny efekt w postaci wyleczenia, a przede wszystkim nienarażenie pacjentów na pogorszenie stanu zdrowia ( tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 lutego 2010 roku, V CSK 287/09, niepublikowany). Dla przyjęcia odpowiedzialności lekarza (art. 415 k.c.) lub zakładu leczniczego wystarczy każdy stopień winy, choćby najmniejszy (culpa levissima).

Biorąc pod uwagę kolejne etapy postępowania medycznego w doktrynie oraz orzecznictwie sądowym wyróżnia się następujące rodzaje błędów lekarskich: błąd diagnostyczny, błąd terapeutyczny (leczniczy) oraz błąd rozpoznania (prognozy).

Odnosząc powyższe rozważania do poczynionych w sprawie ustaleń Sąd doszedł do przekonania, że w przedmiotowej sprawie nie można mówić ani o wystąpieniu ,,błędu medycznego” po stronie personelu medycznego pozwanego szpitala, ani też o wystąpieniu adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy uszczerbkiem na zdrowiu jakiego doznała powódka, a działaniem personelu medycznego pozwanego szpitala.

Powyższy wniosek znajduje potwierdzenie w przeprowadzonym w niniejszej sprawie dowodzie z pisemnej opinii łącznej (k. 1572- 1688) sporządzonej przez specjalistów z wielu dziedzin tj.: prof. zw. dr hab. n. med. T. P. - specjalisty z zakresu położnictwa i ginekologii, dr n. med. E. A. - specjalisty neonatologa, dr n. med. J. D. - specjalisty ortopedy traumatologa, dr n. med. A. D. - specjalisty neurologa, lek. A. S. - specjalisty psychiatry, mgr A. W. - specjalisty rehabilitacji medycznej, neurologicznej oraz fizjoterapii.

Jak już wspomniano przedmiotowa opinia pozwoliła ustalić, że stan zdrowia powódki charakteryzujący się znacznym niedorozwojem umysłowym i fizycznym oraz koniecznością całkowitej opieki osób trzecich do końca życia nie pozostaje w związku przyczynowego z działaniami personelu medycznego pozwanej placówki medycznej. Biegli wyraźnie stwierdzili, że działania personelu w toku pobytu matki powódki w szpitalu należy uznać za prawidłowe. W opinii potwierdzono poprawność oceny płodu oraz częstotliwość jego kontrolowania zgodnie z zaleceniami Rekomendacji (...) Towarzystwa Ginekologicznego. Co więcej biegli stwierdzili prawidłowe działania personelu medycznego zmierzające do stwierdzenia dobrostanu płodu, a podjęcie decyzji o cesarskim cięciu wynikało z zagrożenia życia płodu. W opinii biegłych nie było w tych warunkach wskazań do kontynuowania ciąży, a wystąpiły kliniczne wskazania do pilnego wykonania cięcia cesarskiego dla ratowania życia zagrożonego płodu (opinia łączna k. 1666).

W świetle dokonanych powyżej rozważań Sąd oddalił powództwo, albowiem w sprawie nie wykazano wystąpienia ustawowych przesłanek odpowiedzialności pozwanego, o czym Sąd orzekł w pkt 1 wyroku).

O kosztach postępowania Sąd orzekł na postawie art. 102 k.p.c. Zgodnie z tą regulacją w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Zastosowanie art. 102 k.p.c. powinno być oceniane w całokształcie okoliczności, które by uzasadniały odstępstwo od podstawowych zasad decydujących o rozstrzygnięciu w przedmiocie kosztów procesu. Do okoliczności tych należy zaliczyć zarówno fakty związane z samym przebiegiem procesu, jak i fakty leżące na zewnątrz procesu, zwłaszcza dotyczące stanu majątkowego (sytuacji życiowej). Okoliczności te powinny być oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1974 r., sygn. Akt II CZ 223/73).

W niniejszej sprawie Sąd odstąpił od obciążania powódki kosztami procesu mając na uwadze ciężki stan zdrowia powódki, który nie daje żadnych rokowań poprawy oraz bardzo trudną sytuację życiową jej opiekuna prawnego (matki), która w świetle opinii biegłych (k. 1686) jest przeciążona obowiązkami opiekuńczymi oraz znajduje się z niezadowalającym stanie psychicznym wymagając konsultacji psychiatrycznej.

W punkcie 3. wyroku Sąd postanowił przejąć na rachunek Skarbu Państwa nieuiszczone koszty sądowe, mając na uwadze treść art. 100 ust. 2 oraz art. 113 ustawy z 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Sędzia del. Agnieszka Onichimowska