Uzasadnienie z 5 października 2023, sygn. IV Ka 32/23

Formularz UK 2

Sygnatura akt

IV Ka 32/23

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Oleśnicy z 18 października 2022 r. w sprawie II K 232/21 dotyczący M. S.

0.11.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

0.11.3. Granice zaskarżenia

0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐na niekorzyść

☒ w całości

☐w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.11.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☒

art.438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art.439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.11.4. Wnioski

☐

uchylenie

☐

Zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

0.12.1. Ustalenie faktów

0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

0.12.2. Ocena dowodów

0.12.2.1.Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

0.12.2.2.Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

Obrońca oskarżonego M. S. orzeczeniu zarzucił:

Obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia, to jest art. 7 k.p.k. polegającą na uznaniu w całości za wiarygodne dowodów z zeznań świadków P. C. (1) i G. Z. (1), pomimo, że zeznania te pozostają w sprzeczności w zakresie kluczowej w sprawie okoliczności, to jest w zakresie sposobu rzekomego zaobserwowania przez wymienionych świadków przyjazdu P. S. (1) samochodem na parking:

a.  G. Z. (1) zeznał, że wspólnie z P. C. (2) obserwował przyjazd samochodu od momentu, gdy podjechał na parking, do momentu, gdy wyszedł z niego kierowca;

b.  P. C. (1) zeznał, że samodzielnie obserwował przyjazd samochodu i dopiero później zawołał G. Z. (1), gdy P. S. (1) miał wysiadać z samochodu;

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

W pierwszej kolejności wskazać należało, iż zastrzeżenia co do oceny wiarygodności konkretnego dowodu lub grupy dowodów mogą być oceniane w zakresie swobodnej oceny dowodów wynikającej z treści art. 7 k.p.k. Jak wynika z treści protokołu przesłuchania G. Z. (1) z 23 lipca 2020 r., w dniu 28 lipca 2019 r. stał on wspólnie z kolegą P. C. (1) przed wejściem do pizzeri C. Pizza. W czasie rozprawy z 7 czerwca 2022 r. G. Z. (1) wskazał, iż był na parkingu cały czas i obserwował od samego początku przyjazd auta R. (...). Świadek P. C. (1) w dniu 26 lutego 2021 r. zeznał, iż 28 lipca 2019 r. rozmawiał na parkingu pizzeri przez telefon, następnie zapalił papierosa i dostrzegł podjeżdżający samochód. Zawołał tedy G. Z. (1). Jak wynika z relacji świadka zarówno on jak i G. Z. (1) obserwowali moment parkowania auta na parkingu pizzeri. Co prawda sąd I instancji w pisemnych uzasadnieniu nie wskazał w sposób precyzyjny, nie wskazał któremu ze świadków dał wiarę w zakresie całościowej obserwacji momentu przyjazdu na parking pizzeri pojazdu R. (...). Jednocześnie należało wskazać, iż rozbieżności w zakresie tego, który ze świadków widział początkowy moment wjazdu na parking P. S. (1) nie jest aż tak kluczowa dla oceny odpowiedzialności karnej M. S.. Bowiem jak wynika z ustalonego stanu faktycznego zarówno świadek P. C. (1) jak i G. Z. (2) widzieli moment wysiadania z pojazdu P. S. (2), którego stan wskazywał na upojenie alkoholowe. Obaj świadkowie wskazali, iż nie zaobserwowali nikogo innego wysiadającego z pojazdu. Błędem sądu I instancji w tym zakresie było nie wskazanie w jakim zakresie dał on wiarę świadkom, jednocześnie w ocenie sądu odwoławczego błąd ten nie miał wpływu na treść orzeczenia. W tym miejscu podkreślić należało, iż przedmiotem niniejszego postępowania była odpowiedzialność M. S. za przestępstwo określone w art. 233 § 1 k.k., a nie zaś ustalenie czy P. S. (1) 28 lipca 2019 r. prowadził auto znajdując się w stanie nietrzeźwości. Okoliczność ta została ustalona przez Sąd Rejonowy w Oleśnicy prawomocnym wyrokiem w sprawie o sygn. akt II K 1035/19. To na kanwie tego postępowania organ powziął wątpliwości co do prawdomówności M. S., co skutkowało wszczęciem postępowania w niniejszej sprawie.

Wniosek

Zmianę zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanych mu czynów oraz zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz oskarżonego zwrotu kosztów ustanowienia obrońcy według norm przepisanych. Zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz oskarżonego zwrotu kosztów ustanowienia obrońcy w postępowaniu przed Sądem II instancji według norm przepisanych.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Wobec niepotwierdzenia zasadności zarzutu stawianego zaskarżonemu wyrokowi w apelacji, z powodów wskazanych powyżej i jednocześnie niestwierdzenia okoliczności podlegających uwzględnieniu z urzędu, o których mowa w art. 439 k.p.k. i 440 k.p.k., nie było podstaw do zmiany zaskarżonego wyroku zgodnie z wnioskiem końcowym apelacji

Lp.

Zarzut

Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na treść tego orzeczenia, polegający na przyjęciu, że oskarżony składał fałszywe zeznania w oparciu o rzekomą sprzeczność z zeznaniami świadków G. Z. (1) i P. C. (1), pomimo że:

- uznanie za wiarygodne zeznań wymienionych świadków – wątpliwe nie oznacza automatycznie, że zeznania M. S. były fałszywe, albowiem kierując się zasadami logicznego rozumowania nie można wykluczyć, że oskarżony przyjechał z P. S. (1) pod sklep (...) i zostawił P. S. (1) z kluczykami przy samochodzie, po czym udał się pieszo do kolegi, a dopiero wtedy P. S. (1) – bez wiedzy M. S. – mógł zdecydować się odjechać i przyjechać z powrotem samochodem na parking przed sklepem (...), co mieli zaobserwować świadkowie wychodzący z pizzerii na przerwę

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Podniesiony zarzut był niezasadny. W pierwszej kolejności podkreślić należało, iż tak sformułowany zarzut stanowił polemikę z ustaleniami poczynionymi przez sąd I instancji. Zarzut zawierał jedynie hipotetyczną wersję zdarzeń, która to nie została poparta żadnymi dowodami czy też racjonalnymi argumentami. Samo przedstawienie alternatywnej wersji zdarzeń nie jest równoznaczne z wykazaniem błędu w ustaleniach faktycznych sądu. Skarżący nie wskazał na żadne konkretne uchybienia w zakresie logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego dopuścił się sąd I instancji. Jako zarzut błędu w ustaleniach faktycznych rozumie się poczynienie ustaleń faktycznych nie mających jakiegokolwiek oparcia w przeprowadzonych dowodach albo w sytuacji gdy nie poczyniono określonych ustaleń, pomimo, że z przeprowadzonych i uznanych za wiarygodne dowody fakty te jednoznacznie wynikały (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 8 lipca 2020 r., sygn. akt I KA 5/20). ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Orzekający mogłyby być skutecznie zakwestionowane tylko wtedy, gdyby w procedurze dochodzenia do nich Sąd przeprowadziłby w niepełnym zakresie postępowanie dowodowe, bądź też uchybiłby dyrektywom określonym w art. 7 k.p.k., poprzez błąd w logicznym rozumowaniu, pominięcie istotnych w sprawie dowodów, danie wiary dowodom nieprzekonującym, bezpodstawne pominięcie niektórych twierdzeń dowodowych, czy też oparcie się na faktach, w istocie nieudowodnionych. Kwestionowanie rozstrzygnięcia Sądu bowiem „nie może sprowadzać się do samej tylko odmiennej oceny materiału dowodowego, lecz powinno polegać na wykazaniu, jakich uchybień w świetle wskazań wiedzy oraz doświadczenia życiowego dopuścił się Sąd, w dokonanej przez siebie ocenie materiału dowodowego” (wyrok SN z dnia 22 stycznia 1975 r., I KR 197/74, OSNKW 5/1975, poz. 58). Należałoby zatem wskazać nowe fakty lub dowody, albo też udowodnić nieprzestrzeganie przez Sąd dyrektyw obowiązujących przy ocenie dowodów. W ocenie Sądu Odwoławczego Sąd I instancji w sposób prawidłowy dokonał zaś ustaleń faktycznych w przedmiotowej sprawie, gromadząc kompletny i wyczerpujący materiał dowodowy. Przedkładając powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należało, iż sama możliwość przyjęcia innej wersji zdarzeń na podstawie zgromadzonych dowodów nie stanowi błędu w ustaleniach faktycznych. W środku odwoławczym nie wykazano żadnych błędów logicznego rozumowania w ustaleniach poczynionych przez sąd I instancji. Z przeprowadzonych w sprawie dowodów niemożliwym jest wywnioskowanie, iż oskarżony przyjechał z P. S. (1) pod sklep (...) i zostawił go z kluczykami przy samochodzie, po czym udał się pieszo do kolegi, a dopiero wtedy P. S. (3) bez wiedzy oskarżonego zdecydował się na jazdę samochodem i ponowny przyjazd na parking przed sklepem (...). Żaden dowód przeprowadzony w sprawie nie wskazuje, iż taki ciąg zdarzeń miał miejsce. W ocenie sądu II instancji tak przedstawiona argumentacja stanowi jedynie polemikę z ustaleniami sądu I instancji, bez wskazania na naruszenia podstawowych zasad logiki, czy doświadczenia życiowego. W ocenie sądu II instancji ustalenia dokonane przez sąd I instancji były zgodne z zasadami doświadczenia życiowego jak i zasadami logiki. Przeprowadzone postępowanie dowodowe należało ocenić jako prawidłowe oraz niezawierające braków. W toku prowadzonego postępowania przygotowawczego P. S. (1) został przesłuchany w charakterze świadka. Wskazał on, iż od początku autem kierował M. S., on zaś jako osoba znajdująca się pod wpływem alkoholu nie kierował autem. Z tak przedstawionych zeznań trudno wywieść potwierdzenie alternatywnego przebiegu zdarzenia przedstawionego w środku odwoławczym.

Wniosek

Zmianę zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanych mu czynów oraz zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz oskarżonego zwrotu kosztów ustanowienia obrońcy według norm przepisanych. Zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz oskarżonego zwrotu kosztów ustanowienia obrońcy w postępowaniu przed Sądem II instancji według norm przepisanych.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Wobec niepotwierdzenia zasadności zarzutu stawianego zaskarżonemu wyrokowi w apelacji, z powodów wskazanych powyżej i jednocześnie niestwierdzenia okoliczności podlegających uwzględnieniu z urzędu, o których mowa w art. 439 k.p.k. i 440 k.p.k., nie było podstaw do zmiany zaskarżonego wyroku zgodnie z wnioskiem końcowym apelacji

Lp.

Zarzut

Obraza przepisów prawa materialnego, to jest art. 233 § 1a k.k., polegająca na przypisaniu oskarżonemu sprawstwa w zakresie czynu z pkt III części wstępnej wyroku, pomimo że:

a.  Rzekomo fałszywe zeznania złożone przez oskarżonego w dniu 15 września 2020 r. w D. były zeznaniami oskarżonego przesłuchiwanego w niniejszej sprawie w charakterze świadka, a zatem nie mogą one służyć za dowód w niniejszym postępowaniu sądowym, albowiem zmiana roli procesowej M. S. ze świadka na podejrzanego i oskarżonego uniemożliwiła dowodowe wykorzystanie jego zeznań;

b.  Z uchwały Sądu Najwyższego z 9 listopada 2021 r., I KZP 5/19 wynika, że: nie popełnia przestępstwa z art. 233 § 1a k.k. świadek składający zeznanie z obawy przed grożącą mu odpowiedzialnością karną, jeśli – realizując prawo do obrony – zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę, nie wyczerpując jednocześnie swoim zachowaniem znamion czynu zabronionego określonego w innym przepisie ustawy.

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Tak przestawiony zarzut należało uznać za w pełni uzasadniony. W pierwszej kolejności należało przywołać treść uchwały Sądu Najwyższego z 9 listopada 2021 r., sygn. akt I KZP 5/21, której nadano moc zasady prawnej, nie popełnia przestępstwa z art. 233 §1a k.k. świadek składający fałszywe zeznanie z obawy przed grożącą mu odpowiedzialnością karną, jeśli realizując prawo do obrony – zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę, nie wyczerpując jednocześnie swoim zachowaniem znamion czynu zabronionego określonego w innym przepisie ustawy. W uzasadnieniu tego uchwały Sąd Najwyższy podkreślił, iż w układzie procesowym, w którym w wyniku zaistniałej kolizji roli procesowej podejrzanego i świadka, nastąpi ostateczna i prawidłowa identyfikacja osoby jako podejrzanego powstaje konieczność eliminacji z procesu środa dowodowego uzyskanego od tej osoby. Z chwilą przesłuchania osoby w charakterze podejrzanego jej wcześniejsze zeznania nie mogą być podstawą dokonywanych ustaleń faktycznych w zakresie jej własnej odpowiedzialności karnej. W zakresie podmiotów mogących podlegać odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 k.k. nie mieścił się i nie mieści sprawca czynu zabronionego przesłuchiwany w charakterze świadka i zeznający w zakresie własnej odpowiedzialności. Sam fakt wprowadzenia nowego art. 233 § 1a k.k. nie zmienił aktualności oraz trafności tego stanowiska. Nie jest bowiem możliwe odczytywanie normy z art. 233 § 1a k.k. abstrahując od konstytucyjnego standardu prawa do obrony (tak również Sąd Najwyższy w wyroku z 9 marca 2023 r., sygn. akt I KK 505/22). Tak określone prawo do obrony w żadnym zakresie nie może być limitowane ani ograniczane. Przysługuje ono już od najwcześniejszego momentu, gdy organy powezmą podejrzenie co do sprawstwa danej osoby. Innymi słowy całkowicie nieuzasadnionym byłby nakaz samooskarżenia w przypadku podejrzanego, który na wcześniejszym etapie postępowania był przesłuchiwany jako świadek. Działanie takie godzi w zagwarantowane procesowe prawo do obrony. Przedkładając powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należało, iż 15 września 2020 r. M. S. został przesłuchany w roli świadka. Konsekwentnie powtórzył treść zeznań składanych w sprawie prowadzonej przed Sądem Rejonowym w Oleśnicy sygn. akt II K 1035/19. Wskazał, iż to on w dniu 28 lipca 2019 r. kierował pojazdem marki R. (...) o nr rej. (...) pod pizzerie w K.. Jak jechał z kolegą P. S. (1) ustalił z nim, iż kolega odbierze pizze i poczeka na M. S. w aucie. W tym czasie M. S. miał udać się do znajomego. Zeznania te były tożsame z tymi składanymi uprzednio przez M. S.. Następnie 8 grudnia 2020 r. M. S. został przesłuchany w charakterze podejrzanego. Wobec tego jego uprzednio złożone wyjaśnienia 15 września 2020 r. nie mogły być wykorzystane w toku dalszego postępowania. Co więcej ich treść należało uznać za realizację przysługującego prawa do obrony podejrzanego. Prawo to przysługuje podejrzanemu nie od momentu przedstawienia zarzutów, lecz od momentu kiedy organ poweźmie wiadomość co do osoby podejrzanego danego czynu zabronionego. W niniejszej sprawie M. S. w dniu 15 września 2020 r. przesłuchiwany jako świadek wskazał, iż wie w jakiej sprawie jest przesłuchiwany. Wobec tego miał on możliwość skorzystania z przysługującego mu prawa do obrony. Podkreślenia wymaga, iż treść zeznań z 15 września 2020 r. w żadnym zakresie nie zawiera pomówienia innej osoby lub nieprawdziwych okoliczności niezwiązanych ze sprawstwem czynu.

Wniosek

Zmianę zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanych mu czynów odraz zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz oskarżonego zwrotu kosztów ustanowienia obrońcy według norm przepisanych. Zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz oskarżonego zwrotu kosztów ustanowienia obrońcy w postępowaniu przed Sądem II instancji według norm przepisanych.

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Wobec potwierdzenia zasadności zarzutu przedstawionego przez apelującego z powodów wyżej wskazanych sąd odwoławczy uniewinnił oskarżonego od czynu opisanego w pkt III stawianego zarzutu.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

0.11.

Przedmiot utrzymania w mocy

0.1wyrok wskazany w sekcji 1.1. części wstępnej niniejszego uzasadnienia w zakresie pkt I i II sentencji.

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Zarzuty apelacyjne określone w pkt 1-2 okazały się nietrafione, co wykazano powyżej. Stąd zaskarżony wyrok – jako poprawny w zakresie uznania za winnego M. S. czynów określonych w pkt I-II zarzutów należało utrzymać w mocy.

0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

0.0.11.

Przedmiot i zakres zmiany

0.0.1wyrok wskazany w sekcji 1.1. części wstępnej niniejszego uzasadnienia w zakresie pkt III sentencji.

Zwięźle o powodach zmiany

Zarzut apelacyjny określony w pkt 1 okazał się zasadny, co wykazano powyżej. Stąd zaskarżony wyrok – jako nieprawidłowy w zakresie uznania za winnego M. S. czynu określonego w pkt III zarzutów należało zmienić poprzez uchylenie kary łącznej i orzeczenie jej w innym wymiarze uwzględniając uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu opisanego w pkt. III wyroku.

0.15.3.Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

☐ art.439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

Orzeczenie o zwolnieniu oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych za drugą instancję ma oparcie w treści art. 624 § 1 k.p.k.

7.  PODPIS

SSO Magdalena Jurkowicz SSO Marcin Sosiński SSO Grzegorz Szepelak