Wyrok z 25 września 2025, sygn. VII U 1873/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 25 września 2025 r.
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VII Wydział Pracy
i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Dorota Michalska
Protokolant: st. sekr. sądowy Anna Kapanowska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2025 r. w Warszawie
sprawy P. S.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.
o przeniesienie odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek
na skutek odwołania P. S.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.
z dnia 9 października 2024 r. znak (...)
I. oddala odwołanie;
II. zasądza od odwołującego P. S. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. kwotę 15.000 zł (piętnaście tysięcy złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w sprawie.
Sygn. akt VII U 1873/24
UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. decyzją z dnia 9 października 2024 r., nr (...), orzekł o odpowiedzialności P. S. za zobowiązania płatnika (...) (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. przy ul. (...) lok (...), o numerze NIP (...), REGON (...) zarejestrowaną w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem (...), solidarnie z w/w spółką z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie 2.029.259,64zł (słownie: dwa miliony dwadzieścia dziewięć tysięcy dwieście pięćdziesiąt dziewięć złotych sześćdziesiąt cztery grosze) w tym:
1) na ubezpieczenia społeczne:
• 943.015,12zł - z tytułu nieopłaconych składek za okres: od 05/2019 r. do 05/2020 r.; od 07/2020 r. do 10/2020 r.; od 01/2021 r. do 06/2021 r.; od 08/2021 r. do 12/2022 r.;
• 460.080,00zł - z tytułu odsetek za zwłokę naliczonych na 9 października 2024 r.;
• 4.153,21zł - z tytułu kosztów postępowania egzekucyjnego;
2) na ubezpieczenie zdrowotne:
• 387.845,38zł - z tytułu nieopłaconych składek za okres: od 08/2020 r. do 12/2019 r.; 03/2020 r.; 03/2021 r.; od 01/2022 r. do 12/2022 r.;
• 188.467,00zł - z tytułu odsetek za zwłokę naliczonych na 9 października 2024 r.;
• 837,72zł - z tytułu kosztów postępowania egzekucyjnego;
3) na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych:
• 30.794,21zł - z tytułu nieopłaconych składek za okres: od 09/2019 r. do 12/2019 r.; od 01/2022 r. do 12/2022 r.;
• 13.567,00zł - z tytułu odsetek za zwłokę naliczonych na 9 października 2024 r.;
• 500,00zt - z tytułu kosztów postępowania egzekucyjnego;
Zakład określił, że odpowiedzialność za zobowiązania płatnika (...) (...) sp. z o.o. ma charakter odpowiedzialności solidarnej z G. Ł. z tytułu należności na ubezpieczenia społeczne:
• 138.164,56zł - z tytułu nieopłaconych składek za okres: od 05/2019 r. do 07/2019 r.;
• 83.123,00zł - z tytułu odsetek za zwłokę naliczonych na 9 października 2024 r.;
• 1.840,47zł - z tytułu kosztów postępowania egzekucyjnego.
Nadto organ rentowy wskazał, że wpłat powyższych należności należy dokonać w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia niniejszej decyzji na poniżej wskazany rachunek bankowy Oddziału. Natomiast w razie niedotrzymania terminu płatności osoba trzecia odpowiada również za naliczone po dniu wydania decyzji o jej odpowiedzialności podatkowej odsetki za zwłokę ( decyzja – karty bez numeracji akt ZUS).
P. S. w dniu 13 listopada 2024 roku wniósł odwołanie od ww. decyzji, domagając się uchylenia jej w całości oraz umorzenia postępowania wobec braku przesłanej orzekania solidarności odpowiedzialnej odwołującego wraz z (...) (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. wskutek braku spełnienia ku temu przesłanek i zasądzenia od organu rentowego na rzecz ubezpieczonego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych ( odwołanie – k. 3-7v. a.s.).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie i o zasądzenie od odwołującego się kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Uzasadniając przedstawione stanowisko, wskazał że P. S. pełnił funkcję prezesa zarządu w spółce (...) (...) (...) sp. z o.o. w czasie, kiedy na koncie spółki powstała zaległość z tytułu składek wskazanych w sentencji decyzji. Następnie organ rentowy wskazał, że w toku postępowania egzekucyjnego nie udało się ustalić i zastosować środka egzekucyjnego, który pozwoliłby na wyegzekwowanie należności. Wobec powyższego stwierdzono bezskuteczność egzekucji. W ocenie organu rentowego przesłanka bezskuteczności egzekucji została spełniona. Ubezpieczony w ocenie organu rentowego nie wykazał, że we właściwym czasie został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości. Nie zostały zatem spełnione przesłanki wyłączające jego odpowiedzialność za zaległości spółki określone w art. 116 § 1 ordynacji podatkowej. W niniejszej sprawie całkowite i trwałe zaprzestanie opłacania składek nastąpiło w maju 2019 r. Składka za maj 2019r była wymagalna w czerwcu 2019 r. W ocenie organu rentowego wniosek o ogłoszenie upadłości powinien być złożony najpóźniej w lipcu 2019 r. Organ rentowy podkreślił, że ciężar dowodu w tym zakresie, czy wniosek o upadłość został złożony we właściwym czasie, spoczywa na ubezpieczonym, bowiem to on wywodzi skutki prawne w postaci uwolnienia się od odpowiedzialności za zadłużenie z tytułu składek spółki. Nadto organ rentowy wskazał, że nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko ubezpieczonego, że odpowiedzialność ubezpieczonego jest wyłączona, bowiem spółka posiadała tylko jednego wierzyciela - Skarb Państwa, gdyż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przesłanka egzoneracyjna wymieniona w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej odnosi się wyłącznie do zgłoszenia wniosku, a nie do skutku tego wniosku, jakim jest ogłoszenie upadłości. Odróżnić należy bowiem obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości od skuteczności tego wniosku i ogłoszenia tej upadłości przez sąd upadłości. Dłużnik ma jedynie obowiązek dokonania oceny, czy wykonuje swoje wymagalne zobowiązania, natomiast oceny, czy faktycznie zaistniały przesłanki do ogłoszenia upadłości, władny jest dokonać wyłącznie sąd właściwy w sprawach upadłości. Nawet zatem niewykonywanie wymagalnych zobowiązań wobec jednego wierzyciela nie zwalnia członka zarządu do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, nie do niego bowiem należy rozstrzygnięcie o zasadności wniosku (odpowiedź na odwołanie - k. 10-11v. a.s.).
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny.
(...) (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym w dniu 30 października 2009 pod numerem (...). Przedmiotem przeważającej działalności spółki jest działalność ochroniarska, z wyłączeniem obsługi systemów bezpieczeństwa. P. S. w okresie od 30 października 2009 r. do 19 lutego 2013 roku pełnił funkcję prezesa zarządu, następnie od 20 lutego 2013 roku do 29 września 2019 roku był członkiem zarządu, a od 30 września 2019 roku do chwili obecnej ponownie jest prezesem zarządu. W okresie od 20 lutego 2013 roku do 29 września 2019 roku prezesem zarządu był G. Ł., który został odwołany z zarządu Uchwałą Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z 21 sierpnia 2019 roku. Spółka nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości ( akta rentowe).
(...) (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. zatrudniała pracowników i z tego tytułu była zobowiązana do opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Ponieważ spółka nie wywiązała się z tego obowiązku w sposób prawidłowy, na jej koncie powstało zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Wobec spółki było prowadzone postępowanie egzekucyjne na zaległości:
- ubezpieczenia społeczne za okres od 05.2019 do 05.2020, od 08.2020 do 09.2020, od 01.2021 do 04.2021, 06.2021, od 08.2021 do 12.2022,
- ubezpieczenie zdrowotne za okres od 08.2019 do 12/2019, 03.2020, 03.2021, od 01.2022 do 12.2022,
- Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 09.2019 do 12.2019, od 01.2022 do 12.2022.
Do ww. należności zastosowano następujące środki egzekucyjne:
a) zajęcie rachunku bankowego w (...) Bank (...) SA. W odpowiedzi na skierowane zajęcia dłużnik zajętej wierzytelności poinformował organ egzekucyjny o zbiegu egzekucji administracyjnych na rachunku bankowym spółki. Nastąpiła częściowa realizacja zajęć. Następnie organ egzekucyjny uzyskał informację, iż na rachunku bankowym spółki brak jest dostępnych środków oraz że na rachunku bankowym spółki nie odnotowano żadnych operacji w okresie ostatnich 12 miesięcy;
b) zajęcie innej wierzytelności pieniężnej w: (...) SA, (...) Urzędzie Skarbowym (...), (...) Sp. z o.o., (...) Sp. z o.o., (...) Sp. z o.o. W odpowiedzi na skierowane zajęcia nastąpiła częściowa realizacja zajęć z (...) SA, (...) Sp. z o.o., (...) Sp. z o.o., (...) Sp. z o.o. Od 12.2020 r. brak jest przekazywanych wpłat egzekucyjnych.
W wyniku podjęcia ww. czynności egzekucyjnych organ rentowy uzyskał wpłaty egzekucyjne w łącznej wysokości 692 461,36 zł. Ostatnie wpłaty egzekucyjne z 14.12.2020 r. w łącznej kwocie 38 815,232 zł. W związku z nieskuteczną egzekucją prowadzoną przez Dyrektora (...) Oddziału ZUS w W. skierowano wniosek do Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego (...) o przeprowadzenie egzekucji „z pieniędzy", a także skierowano wezwanie do spółki o złożenie oświadczenia o posiadanym majątku i źródłach dochodu. W odpowiedzi na Naczelnik (...) Urzędu Skarbowego (...) zwrócił bez realizacji ww. wniosek i poinformował, iż działania podjęte przez pracownika ww. Urzędu Skarbowego w celu przeprowadzenia egzekucji z pieniędzy okazały się nieskuteczne. Spółka nie prowadzi działalności w miejscu wskazanym we wniosku, mieści się tam biuro wirtualne. Na wezwanie organu egzekucyjnego o złożenie oświadczenia o posiadanym majątku i źródłach dochodu spółka nie zareagowała w żaden sposób. Wezwanie nie zostało odebrane, przesyłka wróciła z adnotacją listonosza: „zwrot nie podjęto w terminie". W związku z powyższym stwierdzono, iż prowadzone wobec spółki postępowanie egzekucyjne od grudnia 2020 r. jest już całkowicie nieskuteczne ( akta rentowe).
W dniu 30 lipca 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. skierował do P. S. zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania z w sprawie przeniesienia na niego jako członka zarządu odpowiedzialności za zobowiązania (...) (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. z tytułu zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (pismo ZUS z dnia 30 lipca 2024 r. – karty bez numeracji akt rentowych).
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. decyzją z dnia 9 października 2024 r., nr (...), orzekł o odpowiedzialności P. S. za zobowiązania płatnika (...) (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. przy ul. (...) lok (...), o numerze NIP (...), REGON (...) zarejestrowaną w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem (...), solidarnie z w/w spółką z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie 2.029.259,64zł (słownie: dwa miliony dwadzieścia dziewięć tysięcy dwieście pięćdziesiąt dziewięć złotych sześćdziesiąt cztery grosze) w tym:
1) na ubezpieczenia społeczne:
• 943.015,12zł - z tytułu nieopłaconych składek za okres: od 05/2019 r. do 05/2020 r.; od 07/2020 r. do 10/2020 r.; od 01/2021 r. do 06/2021 r.; od 08/2021 r. do 12/2022 r.;
• 460.080,00zł - z tytułu odsetek za zwłokę naliczonych na 9 października 2024 r.;
• 4.153,21zł - z tytułu kosztów postępowania egzekucyjnego;
2) na ubezpieczenie zdrowotne:
• 387.845,38zł - z tytułu nieopłaconych składek za okres: od 08/2020 r. do 12/2019 r.; 03/2020 r.; 03/2021 r.; od 01/2022 r. do 12/2022 r.;
• 188.467,00zł - z tytułu odsetek za zwłokę naliczonych na 9 października 2024 r.;
• 837,72zł - z tytułu kosztów postępowania egzekucyjnego;
3) na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych:
• 30.794,21zł - z tytułu nieopłaconych składek za okres: od 09/2019 r. do 12/2019 r.; od 01/2022 r. do 12/2022 r.;
• 13.567,00zł - z tytułu odsetek za zwłokę naliczonych na 9 października 2024 r.;
• 500,00zt - z tytułu kosztów postępowania egzekucyjnego;
Zakład określił, że odpowiedzialność za zobowiązania płatnika (...) (...) sp. z o.o. ma charakter odpowiedzialności solidarnej z G. Ł. z tytułu należności na ubezpieczenia społeczne:
• 138.164,56zł - z tytułu nieopłaconych składek za okres: od 05/2019 r. do 07/2019 r.;
• 83.123,00zł - z tytułu odsetek za zwłokę naliczonych na 9 października 2024 r.;
• 1.840,47zł - z tytułu kosztów postępowania egzekucyjnego.
Nadto organ rentowy wskazał, że wpłat powyższych należności należy dokonać w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia niniejszej decyzji na poniżej wskazany rachunek bankowy Oddziału. Natomiast w razie niedotrzymania terminu płatności osoba trzecia odpowiada również za naliczone po dniu wydania decyzji o jej odpowiedzialności podatkowej odsetki za zwłokę ( decyzja – karty bez numeracji akt ZUS).
Sąd Okręgowy ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie zebranych w sprawie dowodów z dokumentów, którym – jako niekwestionowanym i nie budzącym zastrzeżeń – dał wiarę w całości.
Odwołujący P. S. nie stawił się na rozprawie w dniu 25 września 2025 r., prawidłowo wezwany do osobistego stawiennictwa celem przesłuchania w charakterze strony. Pełnomocnik odwołującego w odwołaniu nie powołał innych wniosków dowodowych oraz nie przeczył, że spółka nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości. W ocenie Sądu powyższe dowody i ustalone w sprawie okoliczności były wystarczające do wydania rozstrzygnięcia.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie P. S. nie zasługiwało na uwzględnienie.
Tytułem wstępu wskazać należy, że przy rozpatrywaniu zasad przenoszenia na osoby trzecie odpowiedzialności z tytułu zaległych składek w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 350), dalej jako ustawa systemowa, który stanowi, że do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r., poz. 111) – dalej jako o.p., między innymi art. 107 § 1, art. 108 § 1 i 6 oraz art. 116. Z kolei stosownie do art. 32 ustawy systemowej, do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.
Zgodnie z treścią przywołanego art. 107 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, w przypadkach i w zakresie przewidzianym w rozdziale o odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Przy czym, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, osoby trzecie odpowiadają również za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych oraz koszty postępowania egzekucyjnego. Natomiast zgodnie z art. 116 § 1 o.p., w brzmieniu, jakie miał ten przepis w dacie wydania zaskarżonej decyzji, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, prostej spółki akcyjnej, prostej spółki akcyjnej w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1. nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2309 oraz z 2023 r. poz. 1723 i 1860)albo
b) zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;
2. nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Natomiast zgodnie z art. 116 § 2 o.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
Zacytowane przepisy wskazują przesłanki pozytywne i przesłanki negatywne odpowiedzialności członka zarządu spółki kapitałowej. Pozytywną przesłanką odpowiedzialności jest wykazanie przez organ rentowy, który obciąża obowiązek dowodzenia, że zaległości składkowe powstały w okresie, w którym członek zarządu pełnił funkcję w zarządzie, a po drugie, że egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Z kolei przesłanki negatywne, egzonerujące odpowiedzialność członka zarządu w aspekcie dowodowym, jeśli chodzi o ich wykazanie, obciążają członka zarządu kwestionującego swoją odpowiedzialność (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 4 marca 2016r., III AUa 1681/15). Jako istotne podkreślić przy tym należy za Sądem Najwyższym (uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2018r., II UK 56/17), że ocena spełnienia przesłanek z art. 116 o.p. za każdym razem powinna być oceniana ex ante, a więc z perspektywy sytuacji istniejącej w dniu wydania decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za zaległości składkowe, a nie ex post, to jest z uwzględnieniem późniejszych zdarzeń.
W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że w okresie kiedy odwołujący się pełnił funkcję członka zarządu a następnie prezesa zarządu (...) (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. powstało zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek, wskazane w zaskarżonej decyzji. Przedmiotem sporu nie była również wysokość zadłużenia.
Na gruncie niniejszej sprawy, przypomnieć należy, że użyte w art. 116 o.p. sformułowanie "egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna" nie oznacza, że każdorazowo chodzi o przeprowadzenie i formalne zakończenie administracyjnego postępowania egzekucyjnego albo egzekucji sądowej, gdyż takie wymaganie wyraźnie z tej regulacji nie wynika. Wobec braku ustawowej definicji egzekucji uprawnione może być stwierdzenie, że pojęcie egzekucji jest szersze niż tylko formalne jej przeprowadzenie przez organy egzekucyjne. Można przyjąć, że egzekucja to wszelkie uprawnione działania wierzyciela zmierzające do wyegzekwowania należności na podstawie tytułu wykonawczego. Egzekucją może być zatem, na przykład, samo wezwanie dłużnika do zapłaty. Jeżeli nie ureguluje on należności, to już wówczas można stwierdzić, że egzekucja jest bezskuteczna. M.in. w wyrokach Sądu Najwyższego z dnia: 21 stycznia 2010r. ( II UK 157/09, LEX nr 583805) oraz 5 czerwca 2014r. ( I UK 437/13, LEX nr 1483947) wskazano, że bezskuteczność egzekucji może być wykazana nie tylko na podstawie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, ale także w inny sposób, który nie poddaje w wątpliwość oceny, że środki majątkowe podmiotu, który wszczął procedurę upadłościową nie wystarczą na zaspokojenie istotnej części jego długów. Z kolei, w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2013r. ( III UK 154/12, LEX nr 1463908), przyjęto że dowodem bezskuteczności egzekucji będzie przede wszystkim, wydane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny, postanowienie o umorzeniu postępowania z uwagi na bezskuteczność egzekucji (art. 59 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tekst jedn. Dz. U. z 2017r., poz. 1201). Jednak stan bezskuteczności egzekucji może być stwierdzony również w toku egzekucji administracyjnej lub sądowej, czego konsekwencją jest możliwość zwrócenia się przez organ egzekucyjny (lub wierzyciela w toku egzekucji sądowej) do sądu o nakazanie dłużnikowi wyjawienia majątku. Bezskuteczność egzekucji, rozumiana jako brak możliwości przymusowego zaspokojenia wierzyciela publicznoprawnego w toku wszczętej i przeprowadzonej przez organ egzekucyjny egzekucji skierowanej do majątku spółki, może być też oceniana w kontekście przebiegu postępowania upadłościowego. ZUS (...) Oddział w W. wszczął wobec (...) (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. postępowanie egzekucyjne. W wyniku podjęcia ww. czynności egzekucyjnych organ rentowy uzyskał wpłaty egzekucyjne w łącznej wysokości 692 461,36 zł. Ostatnie wpłaty egzekucyjne z 14.12.2020 r. w łącznej kwocie 38 815,232 zł. W związku z nieskuteczną egzekucją prowadzoną przez Dyrektora (...) Oddziału ZUS w W. skierowano wniosek do Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego (...) o przeprowadzenie egzekucji „z pieniędzy", a także skierowano wezwanie do spółki o złożenie oświadczenia o posiadanym majątku i źródłach dochodu. W odpowiedzi na Naczelnik (...) Urzędu Skarbowego (...) zwrócił bez realizacji ww. wniosek i poinformował, iż działania podjęte przez pracownika ww. Urzędu Skarbowego w celu przeprowadzenia egzekucji z pieniędzy okazały się nieskuteczne. W związku z powyższym stwierdzono, iż prowadzone wobec spółki postępowanie egzekucyjne od grudnia 2020 r. jest już całkowicie nieskuteczne.
Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem Sądu ta przesłanka pozytywna, podobnie jak druga, wiążąca się z powstaniem zadłużenia w okresie pełnienia przez P. S. funkcji w zarządzie, zostały wykazane.
W tej sytuacji odwołujący się mógł - chcąc się od odpowiedzialności zwolnić - dowodzić istnienia przesłanek negatywnych, na które wskazuje art. 116 § 1 pkt 1 i 2 o.p.
Konstrukcja art. 116 § 1 o.p., której cechą charakterystyczną jest to, że najpierw określa przesłanki pozytywne przeniesienia odpowiedzialności, a następnie w punkcie pierwszym i drugim cytowanego paragrafu, wylicza przesłanki negatywne, wyliczenie to poprzedzając zwrotem „a członek zarządu:” „nie wykazał, że” (punkt pierwszy) oraz „nie wskazuje” (punkt drugi), co determinuje ocenę, że ciężar dowodu istnienia negatywnych przesłanek przeniesienia odpowiedzialności obciąża zainteresowanego członka zarządu. Zwrot „a członek zarządu nie wykazał” lub „nie wskazuje” wyklucza możliwość rozumienia tego przepisu w ten sposób, że to organ podatkowy ma „wykazać” istnienie przesłanki negatywnej lub „wskazać” na istnienie tej przesłanki, gdyż byłaby to wykładnia pozostająca w wyraźnej sprzeczności z gramatycznym brzmieniem przepisu i prowadząca do odwrócenia jego znaczenia. Pogląd, zgodnie z którym to na członku zarządu spoczywa ciężar wykazania okoliczności uwalniających odpowiedzialności, jest ugruntowany w orzecznictwie i znajduje potwierdzenie w licznych wyrokach sądowych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 11 lutego 2003r., I SA/Łd 1006/2001; z 6 marca 2003r., SA/Bd 85/2003; z 8 kwietnia 2003r., II SA/Łd 1959/2001; z 26 października 2005r., I FSK 30 i 192/2005; z 18 listopada 2005r., I FSK 2548/2004; z 22 listopada 2006r., I FSK 189/2006; z 7 lipca 2009r., II FSK 372/2008).
Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 30 września 2014r. (III UK 201/13, OSNP 2016 Nr 3, poz. 34) stwierdził, że członek zarządu uwalnia się od odpowiedzialności, gdy we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości (nie ma znaczenia kto jest jego inicjatorem) albo gdy w tym czasie niezgłoszenie takiego wniosku nastąpiło bez jego winy. W sytuacji, gdy upłynął "właściwy czas", odpowiedzialny za składki nie może powołać się na przesłankę wskazaną w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej, może jednak wykazywać, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy. Stanowisko to z pewnością jest prawdziwe w sytuacji, gdy odpowiedzialny za zobowiązania składkowe stał się członkiem zarządu jeszcze we "właściwym czasie" i pełnił obowiązki do konwersji w "niewłaściwy czas". Wówczas usprawiedliwione jest twierdzenie, że wykazanie przesłanek zawartych w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b Ordynacji podatkowej skupia się na zgłoszeniu lub niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości "we właściwym czasie". Inaczej jednak będzie, gdy objęcie funkcji członka zarządu nastąpiło w okresie, w którym "właściwy czas" do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości już minął. W takim przypadku wykazanie przesłanki z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej jest obiektywnie niemożliwe, co nie wyklucza oddziaływania dyspozycji art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p. Dla tego stanowiska miarodajne jest rozróżnienie występujące w omawianych przepisach. Pierwszy (art. 116 § 1 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej) wskazuje na pozytywne zachowanie - zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości - we właściwym czasie. Drugi (art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji) zachowanie to określa negatywnie - niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości - przy czym ustawodawca nie dodaje, że badanie zawinienia członka zarządu ma być lokowane wyłącznie "we właściwym czasie". Inaczej rzecz ujmując, objęcie funkcji w zarządzie w warunkach, gdy realne, chociażby częściowe, zaspokojenie z majątku spółki wierzycieli objętych ochroną z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 31 i 32 ustawy systemowej nie jest już możliwe, wyzwala odmienną sytuację prawną. Nie jest bowiem możliwe, aby członek zarządu bezwarunkowo został zwolniony z odpowiedzialności za składki, które powstały w czasie pełnienia przez niego funkcji. Aktualne w takiej sytuacji jest wyłączenie przewidziane w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej. W tym kontekście wskazywano, że dla odpowiedzialności członka zarządu nie ma znaczenia, czy zaległości składkowe powstały z przyczyn przez niego zawinionych, czy też niezawinionych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2010r., II UK 303/09, LEX nr 603839). Należy się zgodzić ze stanowiskami prezentowanymi w orzecznictwie sądów administracyjnych, że wina w ujęciu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej to zarówno wina umyślna i związana z nią świadomość istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych, jak i wina nieumyślna w postaci niedbalstwa, które zakłada brak świadomości, ale opiera się na powinności i możliwości przewidywania istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2014r., I FSK 1516/13, LEX nr 1484683). Rozważając kryterium winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2012r., I FSK 385/11, LEX nr 1113114).
Zdaniem Sądu, odwołujący się nie wykazał, by w jego przypadku zaistniały takie okoliczności, które zwalniałyby go z odpowiedzialności za zobowiązania składkowe. P. S. sam wskazał w odwołaniu, że nie zachodziły przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, nie wykazał również, aby zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy.
W toku postępowania odwołujący prócz zastrzeżeń co do prawidłowości decyzji, nie przedstawił żadnych innych okoliczności, które mogłyby prowadzić do wzruszenia prawidłowości zaskarżonej decyzji organu rentowego. Wymaga przy tym zaznaczenia, że to po stronie odwołującego ciążył obowiązek udowodnienia okoliczności stanowiących podstawę zmiany skarżonej decyzji. Zgodnie bowiem z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, zaś w aspekcie procesowym, w myśl art. 232 k.p.c. strony są dysponentami toczącego się postępowania i one ponoszą odpowiedzialność za jego wynik. Odrębny charakter postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie wyłącza więc zasady kontradyktoryjności w tych sprawach, w tym ciężaru dowodzenia twierdzeń przez strony. Przeniesienie tej reguły na grunt niniejszej sprawy skutkuje przyjęciem, że jeśli strona odwołująca się od decyzji organu rentowego, w której organ na podstawie przeprowadzonego postępowania kontrolnego dokonał ustaleń dla niej niekorzystnych, zaprzecza twierdzeniom wyrażonym przez ten organ w skarżonej decyzji, to powinna w postępowaniu przed sądem odwoławczym nie tylko podważyć trafność poczynionych w ten sposób ustaleń, lecz także wskazać okoliczności i fakty znajdujące oparcie w materiale dowodowym. Sąd nie jest bowiem zobowiązany – choć posiada taką możliwość – do poszukiwania dowodów z urzędu, gdyż w myśl zasady kontradyktoryjności ciężar dowodu spoczywa na stronach. Na tle postępowania w niniejszej sprawie odwołujący nie przedłożył żadnych wniosków dowodowych ani okoliczności oprócz wspomnianych powyżej, które okazały się jednak niewystarczające do skutecznego zakwestionowania zaskarżonej decyzji i w efekcie jej zmiany.
Uwzględniając wskazane argumenty, Sąd ocenił odwołanie jako bezzasadne i na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. orzekł o jego oddaleniu.
O kosztach zastępstwa procesowego Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 98 k.p.c., mając na względzie, że wartość przedmiotu sporu w rozpatrywanej sprawie mieściła się w przedziale od 2.000.000 zł do 5.000.000 zł. Została ona wyliczona przy uwzględnieniu kwoty nieuiszczonych składek oraz kosztów egzekucyjnych, uwzględnionych w zaskarżonej decyzji, ale z pominięciem odsetek za zwłokę z uwagi na treść art. 20 k.p.c. Przepis ten przewiduje, że do wartości przedmiotu sporu nie wlicza się odsetek, pożytków i kosztów, żądanych obok roszczenia głównego. W takiej sytuacji kwota należnych organowi rentowemu kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od daty uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty (art. 98 § 11 k.p.c.), została ustalona na podstawie § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023r., poz. 1935) i wyniosła 15.000 zł.