Wyrok z 26 września 2025, sygn. I C 646/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 września 2025 r.

Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:	Sędzia Krystian Szeląg
Protokolant:	Sekretarz sądowy Kamila Lobert-Bruździak

po rozpoznaniu w dniu 26 września 2025 r. w Olsztynie

na rozprawie

sprawy z powództwa M. M.

przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W., J. K. (1), B. K.

o zapłatę

I.  zasądza od pozwanych (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W., B. K. oraz J. K. (2) na rzecz powoda J. M. (1) kwoty 85.000,00 zł (osiemdziesiąt pięć tysięcy 00/100 złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 lipca 2021 roku do dnia zapłaty – z tym zastrzeżeniem, że spełnienie tych świadczeń przez jednego z pozwanych zwalnia drugiego oraz z zastrzeżeniem pozwanej (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. prawa do powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie jej odpowiedzialności do wysokości

sumy ubezpieczenia w kwocie 85.000,00 zł;

II.  w pozostałym zakresie oddala powództwo;

III.  zasądza od pozwanych (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W., B. K. oraz J. K. (2) na rzecz powoda J. M. (1) kwotę 4.516,42 zł (cztery tysiące pięćset szesnaście złotych 42/100) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu - z tym zastrzeżeniem, że spełnienie tych świadczeń przez jednego z pozwanych zwalnia drugiego;

IV.  nakazuje zwrócić od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Olsztynie na rzecz powoda J. M. (1) kwotę 2.124,43 zł (dwa tysiące sto dwadzieścia cztery złote 43/100) tytułem niewykorzystanej części zaliczki pobranej na koszty związane z przeprowadzeniem dowodu z opinii biegłych;

V.  nakazuje ściągnąć od pozwanej (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Olsztynie kwotę 8.484,25 zł (osiem tysięcy czterysta osiemdziesiąt cztery złote 25/100) tytułem poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa kosztów sądowych;

VI.  nakazuje ściągnąć od pozwanych B. K. oraz J. K. (2) na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Olsztynie kwotę 8.484,25 zł (osiem tysięcy czterysta osiemdziesiąt cztery złote 25/100) tytułem poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa kosztów sądowych.

Sygn. akt I C 646/22

UZASADNIENIE

Powód M. M. pozwem z dnia 30 maja 2022 r. (data wpływu) skierowanym przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W., B. K. oraz J. K. (2), wniósł o:

1/ zasądzenie od pozwanych (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W., B. K. i J. K. (2) na rzecz powoda M. M. kwoty 85.000,00 zł (osiemdziesiąt pięć tysięcy złotych 00/100) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 1 lipca 2021 r. do dnia zapłaty – z zastrzeżeniem, że spełnienie świadczenia przez jednego z pozwanych zwalnia pozostałych,

2/ zasądzenie od pozwanych B. K. i J. K. (2) na rzecz powoda M. M. kwoty 39.470,00 zł (trzydzieści pięć tysięcy czterysta siedemdziesiąt złotych 00/100) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty – zastrzeżeniem, że spełnienie świadczenia przez jednego z pozwanych zwalnia pozostałych.

Powód wniósł również o zasądzenie od pozwanych na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania, w tym zastępstwa prawnego według norm przepisanych, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Uzasadniając swoje roszczenie dochodzone od pozwanej (...) S.A. na podstawie art. 822 k.c. w zw. z art. 361 § 2 k.c., oraz od pozwanych B. K. i J. K. (2) na podstawie art. 415 k.c. w zw. z art. 361 §2 k.c., powód wskazał, iż dnia 29 maja 2021 r., ok. godz. 13.00, na Kanale W. doszło do zderzenia się należącego do niego jachtu M. 24 (...) z jachtem M. 33.1 RS stanowiącym własność pozwanej B. K.. Podczas przepływania pod mostem i wykonywania związanego z tym manewru skrętu, jacht należący do pozwanej B. K., sterowany przez jej męża, pozwanego J. K. (2), doznał uszkodzenia jarzma steru i utracił sterowność. Następnie uderzył w lewy bok idącej przeciwnym kursem łodzi należącej do powoda wskutek czego uszkodzeniu uległ górny pokład oraz lewe okno jachtu powoda, zniszczone zostały meble znajdujące się w kambuzie, zlew i słupki relingowe, a półpokład uległ przepołowieniu co wpłynęło na szczelność jachtu i zaczęła się zbierać się w nim woda. Powód podkreślił, iż uszkodzenie jakie powstało nie jest do naprawienia, a same próby w tym zakresie wiązałyby się z kosztami przewyższającymi wartość jachtu. Za względów bezpieczeństwa powód zdecydował się wyłączyć jacht z użytku.

Pozwana B. K. w dniu wypadku miała wykupioną polisę ubezpieczenia (...) nr (...). Powód dnia 31 maja 2021 r. zgłosił szkodę pozwanej (...) S.A., która to dopiero po reklamacji z dnia 21 września 2021 r. oraz piśmie z ponagleniem z dnia 23 listopada 2021 r. wydała 2 grudnia 2021 r. decyzję odmawiając wypłaty odszkodowania z powodu braku możliwości przypisania winy ubezpieczonemu, mimo że pozwana B. K. pismem z dnia 2 grudnia 2021 r. wystosowanym do pozwanej (...) S.A. uznała swoją odpowiedzialność za powstałą szkodę wskazując, „iż wina jest całkowicie po stronie B. C.”. Ponadto powód wskazał, iż uszkodzenie jarzma steru było spowodowane niezachowaniem należytej staranności przez pozwaną B. K., jak i sterującego jachtem pozwanego J. K. (2), które polegało na niezastosowaniu właściwych środków bezpieczeństwa wynikających z zasad żeglarskich m.in. nieodpowiednia prędkość na szlaku wodnym czy zbyt ostry kąt skrętu czego skutkiem było znaczne obciążenie steru, a w dalszej konsekwencji jego uszkodzenie i utrata sterowności nad jachtem.

W ocenie powoda w niniejszej sprawie doszło do powstania szkody całkowitej. Na szkodę, której naprawienia powód dochodzi, składa się zatem wartość poniesionej przez powoda szkody związanej z uszkodzeniem jachtu, którą stanowi różnica między wartością jachtu w dniu zdarzenia i wartością pozostałego wraku. Ponadto powód dochodzi również utraconego przez niego pożytku, w postaci nieosiągniętego zarobku, gdyż uszkodzona jednostka pływająca stanowiła część floty i była przedmiotem umów czarteru jachtów. Brak możliwości korzystania z jachtu i wyłączenie go z użytku doprowadziło do wypowiedzenia przez powoda zawartych umów czarteru, a tym samym do utracenia przez niego dochodów.

(pozew k. 4-9v.)

Pozwana (...) S.A. z siedzibą w W. w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podała, że jako ubezpieczyciel B. K. – działającej pod firmą (...) w związku z zawartą umową ubezpieczenia przeprowadził postępowanie likwidacyjne dotyczące zdarzenia z dnia 29 maja 2021 r., w wyniku którego doszło do uszkodzenia jachtu stanowiącego własność M. M.. Pozwana powołując się na umowę ubezpieczenia wskazała, iż ochroną ubezpieczeniową objęta jest odpowiedzialność cywilna ubezpieczonego z tytułu szkód na osobie lub szkód rzeczowych wyrządzonych osobom trzecim w wyniku eksploatacji przedmiotu ubezpieczenia. Odpowiedzialność ubezpieczyciela ograniczona jest sumą gwarancyjną i franszyzą redukcyjną. Ponadto warunkiem odpowiedzialności ubezpieczyciela jest odpowiedzialność ubezpieczonego. Pozwana podkreśliła, iż po przeanalizowaniu okoliczności zdarzenia uznała, iż brak jest podstaw do przyjęcia odpowiedzialności za skutki zdarzenia z dnia 29 maja 2021 r. ze względu na brak winy ubezpieczonej – do uszkodzenia doszło ze względu na uszkodzenie części mechanicznej tj. jarzma steru na co ubezpieczona nie miała żadnego wpływu.

(odpowiedź na pozew pozwanej (...) S.A. k. 66-66v.)

Pozwani B. i J. K. (2) odnosząc się do treści pozwu wnieśli o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz każdego z pozwanych osobno kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, powiększonych o opłatę skarbową od pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu przyznali, iż doszło do opisanego w pozwie zdarzenia, jednak nie z winy umyślnej pozwanego J. K. (2) – nie wykazywał się ani brawurą, ani rażącym niedbalstwem w zakresie sterowania jachtem. W jego ocenie do wystąpienia przedmiotowej kolizji doprowadził niewłaściwy stan techniczny jachtu, a nie nieodpowiedzialne działanie pozwanego. Pozwani nie wykluczyli, że po ich stronie doszło do braku rzetelnej oceny stanu jachtu po wcześniejszym czarterze przez osoby trzecie.

Pozwani powołując się na zawartą polisę ubezpieczenia (nr (...)), art. 822 § 1 k.c. oraz art. 805 k.c. wskazali, iż odpowiedzialnym za szkodę w niniejszej sprawie jest pozwana (...) S.A., a jej świadczenie obejmuje zapłatę sumy pieniężnej odpowiadającej wysokości poniesionej przez poszkodowanego szkody. Tyle tylko, że wysokość szkody wskazana przez powoda musi budzić uzasadnione wątpliwości i w tym zakresie powództwo nie może zostać uwzględnione. Ponadto pozwana B. K. zakwestionowała swoją legitymację bierną w niniejszej sprawie.

Pozwani zakwestionowali wysokość szkody obliczonej jako tzw. szkoda całkowita w kwocie 85 000 zł., sposób w jaki wartość ta została ustalona, jak również to, że powód nie udowodnił, że jachtu nie można było naprawić i go eksploatować. Pozwani podkreślili również, że ochrona ubezpieczeniowa nie obejmuje m.in. utraconych korzyści, których powód dochodzi. Stanowczo zakwestionowali ich wysokość oraz związek przyczynowy pomiędzy kolizją, a wykazaną przez powoda szkodą. Podkreślili brak wystarczającego udowodnienia niezbędnych czynności mających na celu ograniczenie szkody przez powoda – nie podjął on adekwatnych działań zmierzających choćby do uniknięcia konieczności rozwiązania za swoimi kontrahentami umów czarteru jednostki M. 24 E.. Powód wykazał się biernością, co skutkowało pogłębieniem się poniesionych przez niego strat. W konsekwencji jego roszczenie o zwrot utraconych korzyści zdaniem pozwanych nie zasługuje na uwzględnienie.

(odpowiedź na pozew B. K. i J. K. (2) k. 75-80).

Sąd ustalił, co następuje:

Dnia 29 maja 2021 r., ok. 13:30, koło miejscowości W. na Kanale W. doszło do zderzenia się jachtu M. 24 (...) należącego do powoda M. M. z jachtem M. 33.1 RS, sterowanym przez pozwanego J. K. (2), którego właścicielką jest pozwana B. K.. Pozwany przepływając pod mostem wykonując manewr skrętu stracił płetwę sterową, a co za tym idzie sterowność jachtu uderzając w lewy bok płynącego z naprzeciwka jachtu powoda. Uszkodzeniu uległ górny pokład oraz lewe okno, zniszczone zostały meble znajdujące się w kambuzie, zlew i słupki relingowe, półpokład uległ przepołowieniu. W wyniku uszkodzeń jacht został wyłączony z użytkowania.

(dowód: oświadczenie sprawcy szkody z dnia 29 maja 2021 r. k. 12, oświadczenie powoda z dnia 15 czerwca 2021 r. k. 50, zdjęcia uszkodzonego jachtu 12v.-20, zeznania świadka J. M. (2) k. 143-144, zeznania powoda k.565-565v., zeznania pozwanych B. i J. K. (2) k. 565v.)

B. K. prowadzi przedsiębiorstwo pod nazwą B. C. B. K.. Jacht należący do niej był jachtem żaglowo-motorowym. W dniu wypadku pozwana miała zawartą polisę ubezpieczenia (...) nr (...) na kwotę 100 000 zł. Odpowiedzialność ubezpieczyciela jest pomniejszona o franszyzę redukcyjną w wysokości 15%, w związku z czym jej wysokość została ograniczona do kwoty 85 000 zł.

Powód dnia 31 maja 2021 r. zgłosił szkodę pozwanej (...) S.A. W związku z niewydaniem przez nią decyzji dnia 21 września 2021 r. złożył reklamację, a następnie dnia 23 listopada 2021 r. pismo z ponagleniem.

(dowód: polisa ubezpieczenia nr (...) k. 21, podsumowanie zgłoszenia szkody nr (...) k. 22, reklamacja z dn. 21.09.2021 r. k. 23-24, pismo z ponagleniem z dn. 23.11.2021 r. k .25-26)

(...) S.A. w związku z zawartą umową ubezpieczenia, przeprowadziła postępowanie likwidacyjne i dnia 2 grudnia 2021 r. wydała decyzję, w której odmówiła powodowi wypłaty odszkodowania, wskazując, że w ich ocenie brak jest dostatecznych podstaw do uznania, iż przyczyną powstania szkody było zawinione działanie bądź zaniechanie ubezpieczonego skutkujące obowiązkiem odszkodowawczym. Warunkiem wypłacenia odszkodowania w przedmiotowej sprawie miało być wykazanie przez poszkodowanego, że ubezpieczonemu można postawić zarzut winy bądź zaniechania co do przyczyny powstania szkody.

(dowód: decyzja (...) S.A. z dnia 02.12.2021 r. k.27, dokumentacja znajdująca się w aktach szkody (...) k. 74)

Dnia 2 grudnia 2021 r. pozwana B. K. w odpowiedzi na decyzję wystosowała pismo do pozwanej (...) Spółki Akcyjnej, w którym wskazała, iż za wypadek ponosi winę tylko i wyłącznie B. C. oraz, że sama całkowicie poczuwa się do odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę.

(dowód: odpowiedź na pismo dotyczące sprawy (...) k. 42)

Powód zawarł umowy czarteru niniejszego jachtu z następującymi kontrahentami:

- dnia 29.05.2021 r. z p. R. K.,

- dnia 05.06.2021 r. z p. C. G. van Rykiem,

- dnia 19.06.2021 r. z p. M. S.,

- dnia 03.07.2021 r. z p. P. W.,

- dnia 17.07.2021 r. z p. J. Z.,

- dnia 31.07.2021 r. z p. P. T.,

- dnia 14.08.2021 r. z p. K. W.,

- dnia 21.08.2021 r. z p. J. I.,

- dnia 04.09.2021 r. z p. P. C.,

- dnia 11.09.2021 r. z p. O. S..

(dowód: umowy czarteru jachtu k. 32-41)

W 2021 r. powód ponosił koszty roczne prowadzenia działalności w wysokości 4 000 zł ‑ 5 000 zł.

(okoliczność przyznana przez powoda na rozprawie)

W dniu 28 stycznia 2023 r. biegły sądowy z zakresu techniki motoryzacyjnej i maszynowej mgr inż. M. P., na zlecenie Sądu sporządzenia opinii, przeprowadził oględziny uszkodzonej jednostki znajdującej się w miejscowości W., ul. (...). Biegły sporządzając ekspertyzę miał ustalić wartość rynkową jachtu M. 24 (...) w dniu zdarzenia powodującego szkodę oraz wysokość kosztów naprawy uszkodzeń powstałych w nim w wyniku zdarzenia. Do niniejszej wyceny zastosował metodę porównawczą korygowania ceny średniej, w której szacowanie ruchomości odbywa się poprzez realizację procedury porównania przedmiotów wycenianych z podobnymi o znanych notowaniach lub cenach transakcyjnych z uwzględnieniem cech fizycznych, środowiskowych i ekonomicznych. Ze względu na to, że jachty żaglowe nie były identyczne konieczne było dokonanie korekt i poprawek w celu wyeliminowania lub złagodzenia występujących różnic.

Biegły dokonując wyceny posłużył się profesjonalnymi cennikami, informacjami przedstawicielstw oraz wypracowanymi wskaźnikami, w tym:

⚫

informacjami uzyskanymi od przedsiębiorstw eksploatujących takie same lub podobne jachty żaglowe,

⚫

obserwacjami rynku (ceny z ogłoszeń internetowych, od dystrybutorów),

⚫

własnym bankiem informacji,

⚫

firmami dokonującymi sprzedaży ruchomości zbieżnych,

⚫

INTERNETEM.

Wartość szacowanych środków (WR) została określona ze wzoru:

W R = W B * Kr * K * kx + KRe – Kn

gdzie:

WR – wartość rynkowa,

WB – wartość bazowa,

Kr – wartość korekty dotyczącej rocznika produkcji,

K – współczynnik nowoczesności konstrukcji (modernizacja),

kx – współczynnik korekt różnych,

KRe – wartość korekty dotyczącej przeprowadzonego remontu,

Kn – wartość korekty z tytułu koniecznej naprawy.

W celu określenia wartości rynkowej WR biegły rozpoznał zapotrzebowanie rynku na takie same lub podobne ruchomości, ocenił stopień zastosowania dla ściśle określonych zadań (w tym: nietypowość, oryginalność, przeznaczenie), zebrał informacje z giełd, dokonał porównania zebranych informacji.

Na podstawie uzyskanych informacji przyjął, iż w dniu zdarzenia opiniowany jacht żaglowy był sprawny (był czarterowany, a uszkodzenie powstało podczas użytkowania jednostki), w dobrym stanie technicznym i wizualnym. Jacht posiadał ślady użytkowania związane z okresem eksploatacji. Poza wyposażeniem standardowym wyposażony w pakiet turystyczny (m. in. lazy jack + lazy baf, osłona UV na foka, roler foka, obciągacz bomu z knagą szczękową, drabinka rufowa, pantograf do silnika przyczepnego, ławeczki kokpitowe na koszach rufowych, ładowarka 10A, instalacja (...), instalacja radiowa, instalacja gazowa), knagę automatyczną do kontrafału płetwy sterowej, ogrzewanie 2kW, bramkę do kładzenia masztu, podporę masztu, kaszy dziób z laminatu z rolką i miejscem na kotwicę, stolik kokpitowy, 2 dodatkowe bulaje, lodówkę, radio (...)/MP3, zbiornik wody pitnej 47 l., zabudowę (...) D. F..

Biegły obliczył wartość bazową ze znanej wartości ruchomości używanych zbieżnych pod kątem przeznaczenia i modelu, po przeprowadzeniu m.in. analizy rynku oraz notowań internetowych. Przeanalizował aktualne oferty uwzględniając okres eksploatacji. W związku z powyższym wartość bazowa wyniosła 124 000 PLN brutto. Zastosował dodatkowe współczynniki korygujące, ze względu na:

⚫

okres eksploatacji: 9%

⚫

stan techniczny: -8%

⚫

sposób użytkowania: -8%

⚫

parametry techniczne (model (...)): 4%

WR = 124 000 x 0,97 = 120 280 PLN brutto

Oszacował, iż wartość rynkowa szacunkowa opiniowanego M. 24 (...) R. S. na dzień 29 maja 2021 r. w stanie nieuszkodzonym (WR) wynosi 120 300 PLN brutto (po zaokrągleniu).

Biegły nie oszacował natomiast kosztów naprawy jachtu, gdyż w jego ocenie, biorąc pod uwagę zakres oraz charakter uszkodzeń nie jest możliwe przeprowadzenie technologicznej naprawy jachtu. Z uwagi na powyższe podkreślił, iż analizowana szkoda powinna zostać rozliczona jako całkowita.

Za pomocą metody stopnia uszkodzenia biegły określił wartość jachtu po zdarzeniu z dnia 29 maja 2021 r. Uwzględnił udział procentowy wartości poszczególnych zespołów jachtu. Zastosował podział na trzy główne zespoły: kadłub (część dolna), pokład z nadbudówką oraz zabudowa/wyposażenie z osprzętem/elektryka.

Biorąc pod uwagę uszkodzenia pokładu z nadbudówką (rozerwanie, przecięcie, pęknięcie konstrukcji w miejscu uderzenia, pęknięcia struktury na całej długości nadbudówki (ok. 3,5 m) idące od lewej burty aż do burty prawej w części dziobowej, odklejenie/wyrwanie wzmocnień konstrukcyjnych), które uniemożliwiają przeprowadzenie technologicznej naprawy, przyjęto zniszczenie tego zespołu w 60%, co odpowiada zakresowi i charakterowi tych uszkodzeń.

A zatem wartość jachtu w stanie uszkodzonym została określona na kwotę 40 600 zł. Zatem różnica jachtu przed i po szkodzie jest równa 79 700 zł.

(dowód: ekspertyza z/z rzeczoznawstwa maszyn i urządzeń w tym jachtów z dnia 07.02.2023 r. k. 177-209, ekspertyza uzupełniająca z/z rzeczoznawstwa maszyn i urządzeń w tym jachtów z dnia 25.05.2023 r. k. 241-246)

Z kolei inny biegły sądowy ze specjalności żeglarstwo turystyczne kpt. K. K., na podstawie rozmowy z przedstawicielem stoczni (...) oraz najstarszego dostępnego i wiarygodnego cennika, ustalił cenę bazową nowego jachtu z 2021 r. na kwotę 125 703,36 zł, a następnie skorygował ją o utratę wartości w czasie, tj. po 4 latach użytkowania, o przyjęte na podstawie doświadczenia współczynniki korygujące dot. jednostek użytkowanych w celach czarterowych i ich intensywniejszą eksploatację – 25% (2017 r.), 5% (2018 r.), 5% (2019 r.), 5% (2020 r.) oraz 5% (2021 r.) – sumarycznie 45% utraty wartości od ceny bazowej: 125 703,36 zł netto – 45% = 69 136,85 zł netto (85 038,33 zł brutto). Kalkulacje te znajdują swoje potwierdzenie w standardach rynkowych oraz dostępnych ogłoszeniach.

Po dokonaniu oględzin w dniu 30 sierpnia 2024 r. biegły stwierdził, iż uszkodzenia są bardzo rozległe. Uszkodzone zostały elementy konstrukcyjne jachtu. Żadna naprawa nie przywróci jachtu do stanu sprzed szkody. Producent jachtu nie przewiduje technologii naprawy tego typu uszkodzeń. Opiniowany jacht nie przedstawia żadnej wartości na rynku wtórnym, koszt transportu i utylizacji laminatu przewyższa wartość pozostałości. Biegły przyjął, że:

1. koszt utylizacji laminatu wynosi 4 zł/kg (na podstawie ustaleń z firmą specjalizującą się w recyklingu laminatów),

2. koszt transportu wraku do punktu utylizacji wynosi 7 zł/km (obliczone dla odległości 318 km do najbliższego punktu recyklingu),

3. wartość odzyskiwalnych części (maszt, bom, okucia) wynosi 3500 zł netto, co stanowi maksymalny możliwy dochód z wraku.

Po zestawieniu tych danych wykazał, ze wartość pozostałości w rzeczywistości jest ujemna, ponieważ koszty utylizacji i transportu przewyższają wartość odzyskanych elementów. Ostatecznie wyliczył, że właściciel jachtu musiałby ponieść koszt 7126 zł netto, aby zutylizować wrak zgodnie z przepisami.

(dowód: opinia biegłego sądowego kpt. K. K. z dnia 21.11.2023 r. k. 320-331, opinia uzupełniająca biegłego sądowego kpt. K. K. z dnia 31.01.2024 r. k. 372-376, z dnia 02.09.2024 r. k. 429-439, z dnia 31.01.2024 r. k. 465-469, z dnia 16.12.2024 r. k. 488­­­­­-493, z dnia 06.05.2025 r. k. 526-531)

Sąd zważył co następuje:

OCENA DOWODÓW

Powództwo zasługiwało na częściowe uwzględnienie.

Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach niniejszej sprawy, których wiarygodność nie budziła wątpliwości sądu i których autentyczność nie była kwestionowana wzajemnie przez strony. Sąd uznał zeznania stron oraz świadka J. M. (2) w zakresie okoliczności zdarzenia za wiarygodne i spójne. Dla poczynienia ustaleń faktycznych w sprawie w zakresie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o zasadności roszczeń strony powodowej uwzględnił wnioski zawarte w opiniach biegłych mgr inż. M. P. oraz kpt. K. K., które zasadniczo były spójne i logiczne. Tym źródłom dowodowym, po ich samodzielnej ocenie przez Sąd, należało w kontekście zgłoszonych żądań, przypisać kluczowy walor dowodowy. Opinie te są jasne i pełne - zostały sporządzone w sposób rzeczowy i logiczny, w oparciu o całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszym postępowaniu. Sąd dopuścił również dowód z opinii biegłego sądowego ze specjalności żegluga śródlądowa i ruch wodny A. S.. Wnioski zawarte w niniejszej opinii zostały uwzględnione w zakresie w jakim pokrywały się z pozostałym materiałem dowodowym. Sąd w zakresie czynienia ustaleń faktycznych sprawy pominął natomiast wnioski płynące z opinii biegłego sądowego ze specjalności żeglarstwo turystyczne Z. S., z uwagi na wniosek biegłego o skreślenie go z listy biegłych sądowych ze względu na podeszły wiek i znaczne pogorszenie się jego stanu zdrowia.

PRZEDMIOT SPORU

Okolicznością bezsporną jest, iż w dniu 29 maja 2021 r. miała miejsce kolizja jachtów należących do stron niniejszego postępowania, w wyniku którego doszło do uszkodzenia jachtu powoda. Przedmiotem sporu była kwestia odpowiedzialności odszkodowawczej za poniesioną przez powoda szkodę, stanowiąca różnicę pomiędzy wartością jachtu w dniu zdarzenia oraz wartością pozostałego wraku, a także utracony przez powoda pożytek w postaci zarobku.

PODSTAWA ODPOWIEDZIALNOŚCI

W pierwszej kolejności należy rozstrzygnąć kwestię odpowiedzialności, a przede wszystkim ustalić kto będzie odpowiadał za powstałą szkodę oraz na jakiej zasadzie - winy czy ryzyka. W niniejszej sprawie jacht należał do B. K., natomiast był sterowany przez J. K. (2). Był to jacht żaglowo-motorowy, a więc był wyposażony w silnik, co oznacza, że wprawiany był w ruch za pomocą sił przyrody. Co więcej, jacht ten stanowił przedmiot najmu w prowadzonym przez pozwaną B. K. przedsiębiorstwie trudniącym się czarterem jachtów.

W ocenie Sądu owe przedsiębiorstwo bez wątpienia można zaliczyć do katalogu przedsiębiorstw wprawianych w ruch za pomocą sił przyrody. Podobny pogląd zaprezentował Sąd Rejonowy w Gdyni, który w wyroku z dnia 22 lutego 2021 r. (sygn. akt: I C 1234/17) wskazał, że w przypadku kiedy łodzie wyposażone są w silniki, sprawca szkody odpowiada na zasadzie ryzyka.

Analogiczna sytuacja miała miejsce w omawianej sprawie, zatem z uwagi na powyższe ustalenia, Sąd nie mógł się zgodzić, ze zgłoszonym przez pozwaną brakiem legitymacji biernej w sprawie. Jako właścicielka prowadzonego przedsiębiorstwa odpowiada ona na zasadzie ryzyka. Podstawę prawną jej odpowiedzialności stanowi art. 435 § 1 k.c., zgodnie z którym prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody (pary, gazu, elektryczności, paliw płynnych itp.) ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu, wyrządzoną komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności. Norma wynikająca z tego przepisu zawiera zatem następujące przesłanki odpowiedzialności:

1) zakwalifikowanie podmiotu wyrządzającego szkodę jako przedsiębiorstwa lub zakładu wprawianego w ruch za pomocą sił przyrody;

2) szkoda na osobie lub mieniu;

3) związek przyczynowy pomiędzy szkodą a ruchem przedsiębiorstwa lub zakładu wprawianego w ruch za pomocą sił przyrody;

4) brak przesłanek egzoneracyjnych (siła wyższa, wyłączna wina poszkodowanego, wyłączna wina osoby trzeciej).

W orzecznictwie trafnie zwrócono uwagę, że nie da się ustalić całościowego i zamkniętego katalogu przedsiębiorstw (zakładów) wprawianych w ruch za pomocą sił przyrody. Konieczne jest przede wszystkim wyjaśnienie, czy globalny cel pracy przedsiębiorstwa uzależniony jest od użycia sił przyrody oraz czy korzystanie z tych sił stanowi conditio sine qua non istnienia przedsiębiorstwa w tym sensie, że cała jego struktura, system organizacji pracy dostosowane są do sił przyrody, jakimi się ono posługuje i od których jest zależne. Jednolicie i trafnie przyjmuje się, że nie wystarczy, aby przedsiębiorstwo bezpośrednio wykorzystywało siły przyrody, gdyż nie sposób obecnie znaleźć przedsiębiorstwa, w którym nie są wykorzystywane energia elektryczna, paliwa płynne lub energia cieplna, mające źródło w siłach przyrody, ale siły przyrody muszą zostać w odpowiedni sposób przetworzone poprzez zastosowanie odpowiednich urządzeń i takie właśnie przetworzone siły przyrody muszą być wykorzystywane w działalności przedsiębiorstwa w ten sposób, że jest ono za pomocą tych sił wprawiane w ruch (L. Jantowski [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak, LEX/el. 2025, art. 435).

Kolejną kwestią jest odpowiedzialność pozwanego J. K. (2), który sterował jachtem powodującym szkodę. Zgodnie z treścią art. 436 § 1 zd. 1 k.c. odpowiedzialność przewidzianą w artykule poprzedzającym ponosi również samoistny posiadacz mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody.

Konstrukcja powyższej regulacji, przesądza, że odpowiedzialność posiadacza mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody oparta jest także na zasadzie ryzyka. Norma wynikająca z tej regulacji zawiera zatem następujące przesłanki odpowiedzialności:

1) zakwalifikowanie podmiotu wyrządzającego szkodę jako posiadacza mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody;

2) szkoda na osobie lub mieniu;

3) związek przyczynowy pomiędzy szkodą a ruchem mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody;

4) brak przesłanek egzoneracyjnych (siła wyższa, wyłączna wina poszkodowanego, wyłączna wina osoby trzeciej).

Sformułowanie „posiadacz mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody” akcentuje faktyczne władztwo nad „mechanicznym środkiem komunikacji”. Z reguły posiadaczem samoistnym jest właściciel pojazdu, ale może nim być każdy, kto faktycznie włada pojazdem w zakresie odpowiadającym treści prawa własności. Jeżeli mechaniczny środek komunikacji jest przedmiotem posiadania więcej niż jednej osoby (np. małżonków), ich odpowiedzialność jest solidarna.

Wykładnia językowa i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że zakres owej regulacji obejmuje środki stworzone sztucznie przez człowieka, o czym świadczy słowo „mechaniczny”. Muszą to być także środki służące do komunikacji, a więc przemieszczenia ludzi lub rzeczy z jednego miejsca w przestrzeni do drugiego (…) ponadto powinny być one poruszane za pomocą sił przyrody (…). W judykaturze i doktrynie jako przykłady mechanicznego środka komunikacji wskazuje się samochody sensu largo (osobowe, oczywiście z każdego rodzaju napędem, w tym wyłącznie elektrycznym; ciężarowe, ciągniki siodłowe, autobusy), pojazdy torowe (pociągi, tramwaje, drezyny), motocykle, skutery (w tym skutery śnieżne), motorowery, statki powietrzne i morskie, statki żeglugi śródlądowej, motorówki, ale także jachty wyposażane w silnik spalinowy lub elektryczny służący do alternatywnego przemieszczania się, np. do cumowania, paralotnie poruszane za pomocą silnika (L. Jantowski [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak, LEX/el. 2025, art. 436.).

Wymaga również podkreślenia, że w niniejszej sprawie nie wykazano, aby zachodziła którakolwiek ze wskazanych w powołanych powyżej przepisach okoliczności egzoneracyjnych, w szczególności wyłączna wina poszkodowanego.

ODPOWIEDZIALNOŚĆ UBEZPIECZYCIELA

Z kolei odpowiedzialność ubezpieczyciela (...) S.A. wynika z zawartej z właścicielem łodzi umowy ubezpieczenia Jacht-Casco (nr (...)). Normatywna podstawa odpowiedzialności wynika z przepisu art. 822 § 1 i § 4 k.c., które stanowią, że przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony. Uprawniony do odszkodowania w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela.

Pozwany ubezpieczyciel odmówił powodowi wypłaty odszkodowania za skutki zaistniałego zdarzenia powołując się na brak winy ze strony ubezpieczonego. Sąd nie zgodził się z tym stanowiskiem, bowiem jak już wyżej wspomniano jacht był częścią floty przedsiębiorstwa czarterowego, które wynajmuje jednostki pływające wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody. To właściciel przedsiębiorstwa odpowiada zatem za szkody wyrządzone przez te jednostki na zasadzie ryzyka, bez konieczności udowadniania winy.

GRANICA ODPOWIEDZIALNOŚCI UBEZPIECZYCIELA

Omówienia wymaga granica odpowiedzialności ubezpieczyciela, która zgodnie z zawartą polisą ograniczona jest sumą gwarancyjną i franszyzą redukcyjną. W omawianym przypadku suma ubezpieczenia B. C. B. K. wynosiła 100 000 zł. Kwota ta ulega pomniejszeniu o franszyzę redukcyjną w wysokości 15%. Zatem odpowiedzialność ubezpieczyciela została w niniejszej sprawie ograniczona do kwoty 85 000 zł.

Podsumowując tę kwestię, podkreślić należy, iż odpowiedzialność pozwanych B. i J. K. (2) oraz (...) S.A. jest odpowiedzialnością typu in solidum, albowiem różne są podstawy odpowiedzialności każdego z pozwanych – B. K. jako właścicielka przedsiębiorstwa wprawianego w ruch za pomocą sił przyrody odpowiada na podstawie art. 435 k.c., J. K. (2) jako samoistny posiadacz mechanicznego środka komunikacji odpowiada na podstawie art. 436 k.c., zaś (...) S.A. odpowiada na podstawie umowy ubezpieczenia (...) na mocy art. 822 § 1 i § 4 k.c..

ZAKRES SZKODY I WYSOKOŚĆ ODSZKODOWANIA

Kolejnym zagadnieniem wymagającym analizy jest wysokość odszkodowania. W toku postępowania ustalono za pomocą zeznań powoda, zeznań świadka J. M. (2) oraz na podstawie opinii biegłych, że wskutek zderzenia uszkodzeniu uległ pokład, część górna pokładu z nadbudówką, lewa burta, lewe okno, meble i wyposażenie znajdujące się w kambuzie oraz mesie, nastąpiło odklejenie/wyrwanie wzmocnień konstrukcyjnych w szerokim zakresie spowodowane ponadnormatywną siłą i naprężeniami wywołanymi kolizją z inną jednostką, które spowodowały naruszenie konstrukcji, obniżenie wytrzymałości i sztywności oraz utratę szczelności (k. 204). Biegły z zakresu żeglarstwa turystycznego kpt. K. K. wskazał, iż wartość jachtu w dniu zdarzenia powodującego szkodę równa jest 85 038,33 zł, zaś naprawa jachtu jest ekonomicznie nieuzasadniona w związku z czym jacht nadaje się do utylizacji (k. 437-438). Biegły z zakresu techniki motoryzacyjnej i maszynowej mgr inż. M. P. także wskazał, że przeprowadzenie technologicznej naprawy przywracającej całościowo kadłub do stanu sprzed szkody nie jest możliwe, a sama wartość wraku wynosi 40 600 zł. Natomiast wartość rynkowa jachtu w dniu zdarzenia powodującego szkodę została oszacowana na kwotę 120 300 zł (k. 208). Oszacował, iż szkoda jaką poniósł powód wyniosła 79 700 zł (120 300 zł – 40 600 zł).

Sąd uwzględniając powyższe wnioski biegłych uznał, iż w niniejszej sprawie doszło do szkody całkowitej i żądanie powoda zawarte w punkcie 1. pozwu jest w pełni zasadne, w związku z czym orzekł jak w pkt I wyroku.

Odnosząc się do utraconego przez powoda pożytku, w postaci zarobku, Sąd przyjął tę kwestię za nieudowodnioną. W ocenie Sądu, okoliczność ta stoi w sprzeczności z zasadą wyrażoną w przepisie art. 354 k.c., który stanowi, że dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje - także w sposób odpowiadający tym zwyczajom. W taki sam sposób powinien współdziałać przy wykonaniu zobowiązania wierzyciel.

Przepis ten służy zatem w jednakowym stopniu obydwu stronom stosunku obligacyjnego, przy czym każda z nich powinna postępować w taki sposób, aby możliwe było uniknięcie pokrzywdzenia drugiej. Każda ze stron zobowiązania powinna mieć na uwadze uzasadniony interes kontrahenta i powstrzymać się od czynienia czegokolwiek, co mogłoby wykonywanie zobowiązania komplikować, hamować lub utrudniać. Zasada współdziałania ma szczególne znaczenie w umowach wzajemnych, w których każda ze stron jest jednocześnie wierzycielem i dłużnikiem. Obowiązek lojalnego współdziałania ciąży w takich przypadkach na obydwu stronach, a sama treść takiego obowiązku w odniesieniu do danej strony zależy od okoliczności konkretnej sprawy (K. Czub [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak, LEX/el. 2025, art. 354.)

Powód nie wykazał, aby podjął adekwatne działania zmierzające do uniknięcia konieczności rozwiązania ze swoimi kontrahentami umów czarteru jednostki M. 24 E., a co za tym idzie do pomniejszenia poniesionych przez niego w związku z kolizją strat. Ponadto przedstawione przez powoda dowody w postaci umów nie mogły zostać przez Sąd uwzględnione, gdyż wyłącznie jedna z nich była datowana przed kolizją, pozostałe umowy zostały zawarte po dacie zdarzenia powodującego szkodę, czyli w okresie, kiedy przedmiot umowy był już wyłączony z użytkowania i objęty tzw. szkodą całkowitą. Podkreślenia również wymaga, co zresztą zostało przyznane przez powoda w toku rozprawy głównej (k. 565), że rocznie wymieniony ponosił koszty rzędu 4.000-5.000 złotych w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej związanej z czarterowaniem przedmiotowego jachtu, co nie pozostaje bez wpływu przy ocenie roszczeń powoda. Symptomatycznym w tym kontekście pozostaje również kolejna przyznana przez powoda okoliczność, wedle której wskazane umowy czarteru zostały „przekazane do realizacji” znajomym powoda, którzy również trudnili się w tym czasie czarterowaniem jachtów. Nie sposób zatem wykluczyć, że owi znajomi po czasie zrewanżowali się zwrotnym przekazaniem umów czarterowych. Należy przy tym mieć na uwadze, że zasada pełnej kompensacji w kontekście przepisu art. 361§1 i 2 k.c. oznacza także zakaz przyznawania odszkodowania przewyższającego wysokość faktycznie poniesionej szkody (zgodnie z paremią ne quis ex damno suo lucrum faciat) Celem tej konstrukcji jest zapewnienie funkcji kompensacyjnej odszkodowania i uniknięcie nieuzasadnionego wzbogacenia poszkodowanego w związku z zaistniałą szkodą . Z uwagi na powyższe Sąd oddalił powództwo w tym zakresie ( pkt II wyroku).

O odsetkach ustawowych za opóźnienie orzeczono na podstawie art. 455 k.c. w zw. z art. 481 § 1 k.c.. Powód zgłosił szkodę 31.05.2021 r.. Pozwana winna była wypłacić odszkodowanie na rzecz powoda w terminie 30 dni. Zatem datą wymagalności roszczenia jest dzień 30 czerwca 2021 r. Data rozpoczęcia naliczenia odsetek ustawowych za opóźnienie przypada na dzień kolejny po ostatnim dniu 30-dniowego terminu, czyli zgodnie z żądaniem pozwu na 1 lipca 2021 r. ( pkt I wyroku).

Na podstawie art. 100 zd. I k.p.c. w zw. z art. 108 k.p.c. orzeczono o kosztach procesu. Zgodnie z wymienionymi wyżej przepisami, konieczne było ustalenie proporcji między zgłoszonymi a uwzględnionymi żądaniami, a wynikiem procesu. Na rzecz powoda ostatecznie zasądzona została kwota 85 000 zł stanowiąca 68,3 % dochodzonego roszczenia. Na koszty procesu poniesione przez powoda składała się opłata od pozwu w wysokości 6 224 zł, wynagrodzenie pełnomocnika procesowego w kwocie 5 400 zł i opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł – łącznie 11 641 zł. Pozwana (...) S.A. poniosła koszty procesu w wysokości 5400 zł, na które składało się wynagrodzenie pełnomocnika procesowego, natomiast pozwani B. i J. K. (2) ponieśli koszty w wysokości 5 434 zł, na które składało się wynagrodzenie pełnomocnika procesowego oraz opłata od pełnomocnictwa. Łączny koszt poniesiony przez stronę pozwaną wyniósł 10 834 zł. Powód wygrał spór w 68,3%, zatem uprawniony był do otrzymania od strony pozwanej zwrotu kwoty 7 950,80 zł, natomiast pozwani wygrali sprawę w 31,7 %, zatem byli uprawnieni do otrzymania od powoda kwoty 3 434,38 zł. Po stosunkowym rozliczeniu tych kosztów procesu, Sąd zasądził solidarnie od pozwanych na rzecz powoda J. M. (1) kwotę 4 516,42 zł (7 950,80 zł – 3 434,38 zł = 4 516,42 zł) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz ze stosownymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie ( pkt III wyroku).

W niniejszej sprawie Skarb Państwa - Sąd Okręgowy w Olsztynie poniósł wydatek w postaci wynagrodzenia biegłych w łącznej wysokości 24 844,06 zł. Powód uiścił zaliczkę w wysokości 10 000 zł. Biorąc pod uwagę procentowy zakres przegrania sporu, Sąd w oparciu o art. 84 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nakazał zwrócić od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Olsztynie na rzecz powoda kwotę 2 124,43 zł (31,7% x 24 844,06 = 7 875,57 zł; 10 000 zł – 7 875,57 zł = 2 124,43 zł) tytułem niewykorzystanej części zaliczki pobranej na koszty sądowe związane z przeprowadzeniem dowodu z opinii biegłych ( pkt IV wyroku). Natomiast na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych Sąd nakazał ściągnąć od pozwanych (...) Spółki Akcyjnej oraz B. i J. K. (2) na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Olsztynie po 8 484,25 zł(68,3% x 24 844,06 zł = 16 968,50 zł; 16 968,50 zł : 2 = 8 484,25 zł) tytułem poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa kosztów sądowych ( pkt V i VI wyroku).

sędzia Krystian Szeląg