Wyrok z 3 października 2025, sygn. I Ca 301/25
Pokaż pozostałe podstawy prawne (8)
Sygn. akt I Ca 301/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 3 października 2025 r.
Sąd Okręgowy w Łomży I Wydział Cywilny
w składzie :
Przewodnicząca: Edyta Dorota Piorunek
po rozpoznaniu w dniu 3 października 2025 r. w Łomży
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W.
przeciwko E. J. (1)
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanej
od wyroku Sądu Rejonowego w Łomży z dnia 22 lipca 2025 r. sygn. akt I C 45/25
I. oddala apelację;
II. zasądza od pozwanej E. J. (1) na rzecz powoda (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. kwotę 1800,- zł (jeden tysiąc osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od uprawomocnienia się punktu II. niniejszego wyroku do dnia zapłaty.
Sygn. akt I Ca 301/25
Uzasadnienia
W dniu 2 grudnia 2024 roku powód (...) S.A. z siedzibą w W. wniósł pozew przeciwko E. J. (1) o zapłatę kwoty 16.256,54 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie do dnia 31 sierpnia 2024 r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W dniu 11 grudnia 2024 r. starszy referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w Łomży wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym w sprawie o sygn. akt I Nc 1162/24 zgodnie z żądaniem pozwu (k. 22).
Od powyższego orzeczenia pełnomocnik pozwanej E. J. (1) skutecznie wniósł sprzeciw, w którym domagał się oddalenia powództwa i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.
Sąd Rejonowy w Łomży wyrokiem z dnia 22 lipca 2025 r. sygn. akt I C 45/25:
w punkcie I. zasądził od pozwanej E. J. (1) na rzecz powoda (...) S.A. z siedzibą w W. kwotę 16.256,54 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnymi za opóźnienie liczonymi od dnia 8 września 2024 r. do dnia zapłaty;
w punkcie II. oddalił powództwo w pozostałym zakresie;
w punkcie III. zasądził od pozwanej E. J. (1) na rzecz powoda (...) S.A. z siedzibą w W. kwotę 4.617,- zł tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, w tym kwotę 3.600,- złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego.
Powyższe orzeczenie zapadło w tak ustalonym stanie faktycznym:
Pozwana E. J. (1) zawarła w dniu 22 października 2023 r. z (...) S.A. z siedzibą w W. umowę pożyczki kwoty 15.262,- zł, zobowiązując się spłacić kwotę 19.980,- zł w 36 równych ratach miesięcznych. Wysokość raty kredytu wynosiła 555,- zł, przy czym pierwsza płatna była do 1 grudnia 2023 r., a ostatnia do dnia 1 listopada 2026 r.. Na w/w zobowiązanie składały się kredytowane koszty pożyczki w kwocie 4.362,- zł, która miała zostać przeznaczona na opłatę związaną z przygotowaniem i zawarciem umowy w wysokości (340,- zł), koszty pośrednika finansowego (545,- zł) i prowizję pożyczkodawcy (3.477,- zł). Zgodnie z umową pożyczka była oprocentowana według stałej stopy oprocentowania w wysokości 18,422767 % w skali roku, a więc oprocentowanie pożyczki w 36 miesięcznym okresie kredytowania składało się na kwotę 4.718,- złotych. Całkowity koszt pożyczki wynosił więc 9.080,- zł, a zabezpieczenie jej spłaty stanowił weksel in blanco wystawiony przez pozwanego. W przypadku opóźnienia w terminowym regulowaniu zobowiązań pieniężnych wynikających z umowy, pożyczkodawca miał prawo pobrać od niespłaconych w terminie zobowiązań odsetki za opóźnienie w wysokości rocznej stopy oprocentowania przeterminowanego równej stopie odsetek maksymalnych za opóźnienie. Powód był uprawniony do rozwiązania umowy z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia w przypadku gdy opóźnienie w płatności kwoty równej jednej racie przekroczy 30 dni, po uprzednim wezwaniu pożyczkobiorcy do zapłaty zaległości w terminie 7 dni od otrzymania wezwania. Wypowiedzenie umowy było równoznaczne z pozostawieniem w stan natychmiastowej wymagalności należnej pożyczkodawcy całkowitej kwoty do zapłaty, o czym miał obowiązek poinformować pożyczkobiorcę w oświadczeniu o wypowiedzeniu umowy, wzywając go do zapłaty wymagalnej kwoty.
W związku z zaprzestaniem przez pozwaną spłat wynikających z umowy pożyczki nr(...)powód pismem z dnia 2 lipca 2024 r. wezwał ją do zapłaty zaległości w kwocie 1.060,- zł w terminie 7 dni od otrzymania wezwania pod rygorem wypowiedzenia przedmiotowej umowy. Wezwanie to zostało doręczone pozwanej w dniu 8 lipca 2024 r.
Wobec braku spłaty zadłużenia przez pozwaną, pożyczkodawca w dniu 1 sierpnia 2024 r. wystosował do pozwanej pismo zawierające wypowiedzenie umowy pożyczki (...)z zachowaniem 30 dniowego okresu wypowiedzenia i wezwał ją do wykupu weksla. Pismo to zostało doręczone pozwanej w dniu 8 sierpnia 2024 r. Pozwana na rzecz zobowiązania wynikającego z przedmiotowej umowy łączącej strony do dnia wypowiedzenia umowy dokonała wpłat do dnia na łączną kwotę 3.470,- złotych. Po upływie okresu wypowiedzenia umowy, należności wynikające z umowy pożyczki stały się natychmiast wymagalne i obejmowały: 9.397,19 zł z tytułu kapitału pożyczki, 273,92 zł z tytułu opłaty przygotowawczej, 2.800,94 zł z tytułu prowizji pożyczkodawcy, 439,02 zł z tytułu prowizji pośrednika finansowego, 3.298,93 zł z tytułu odsetek umownych i 46,54 zł z tytułu odsetek umownych za opóźnienie spłat poszczególnych rat pożyczki.
Sąd Rejonowy mając na względzie treść art. 773 k.c. w zw. z art. 243 1 k.p.c. uznał, że przedstawione w sprawie dokumenty są wiarygodnym dowodem, a ich treść nie budziła wątpliwości Sądu, co do ich prawidłowości i autentyczności. Dokumentem według kodeksu postępowania cywilnego jest dokument zawierający tekst umożliwiający ustalenie wystawcy tego dokumentu (art. 243 1 k.p.c.). W myśl aktualnych uregulowań dokumentem jest każdy nośnik zawierający jakąś treść (informację) - art. 773 k.c. Dla istnienia dokumentu obojętne jest w jaki sposób ta treść (informacja) zostanie utrwalona. Dokumenty załączone do pozwu lub innego pisma procesowego w formie niepoświadczonych kserokopii wprawdzie nie stanowią dowodów z dokumentów, o których mowa w art. 244 k.p.c. i art. 245 k.p.c., ale nie są pozbawione mocy dowodowej, w rozumieniu art. 232 k.p.c. w zw. z art. 308 k.p.c.
Sąd Rejonowy podkreślił, że pozwana E. J. (1) - mimo wezwania do osobistego stawiennictwa pod rygorem pominięcia dowodu z jej przesłuchania w charakterze strony – bez usprawiedliwienia swojej nieobecności, nie stawiła się ani na termin rozprawy wyznaczonej na dzień 6 maja 2025 r., ani na dzień 26 czerwca 2025r.
Sąd Rejonowy wskazał, że podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 20 września 2017 r. w sprawie IX Ca 406/17, iż sąd jest upoważniony do przeprowadzenia z urzędu na podstawie art. 232 zdanie drugie k.p.c. dowodu z umowy stanowiącej podstawę weksla gwarancyjnego, nawet bez złożenia stosownego zarzutu przez pozwanego. Uprawnienie Sądu do badania stosunku podstawowego łączącego strony bez zarzutu pozwanego, tj. z urzędu wynika wprost z wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 13.09.2018 r. w sprawie o sygn. akt C-176/17. Sąd I Instancji podkreślił, że w niniejszej sprawie został wystawiony weksel niezupełny (in blanco) o charakterze gwarancyjnym (celem zabezpieczenia pożyczki) udzielonej konsumentowi. Dlatego też, ocena czy zobowiązanie wekslowe koreluje z zobowiązaniem z umowy pożyczki, stanowiła nie tylko uprawnienie, ale wręcz obowiązek Sądu ze względu na zapobieżenie uchybieniu zasadzie równości (równouprawnienia) stron (wyr. SN z 30 stycznia 2007 r., sygn. akt IV CSK 346/06) oraz niebezpieczeństwu oczywiście nieprawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, podważającego funkcję procesu (tak Arkadiusz Turczyn Komentarz do Kodeksu Postępowania Cywilnego).
Sąd Rejonowy stwierdził, że powództwo zasługiwało na uwzględnienie w świetle treści łączącej strony umowy pożyczki z dnia 22 października 2023 r., przepisów ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim oraz regulacji zawartych w tytule XIX księgi trzeciej kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255.550,- złotych albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. Za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności umowę pożyczki (art. 3 ust. 2 pkt 1). Zgodnie zaś definicją łączącego strony niniejszego postępowania stosunku zobowiązaniowego zawartą w art. 720 § 1 k.c. przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. I chociaż wynagrodzenie nie należy do essentialia negotii umowy pożyczki, umowa ta może mieć charakter odpłatny i wówczas pożyczkodawca jest uprawniony do żądania od pożyczkobiorcy zwrotu nie tylko kwoty udzielonej pożyczki, ale również odsetek kapitałowych i tzw. pozaodsetkowych kosztów kredytu.
Sąd Rejonowy mając na uwadze, iż pożyczka została udzielona przez przedsiębiorcę ustalił, że do zawartej umowy będą miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, w której wprowadzono limity takich kosztów.
Sąd I Instancji podkreślił, że stosownie do art. 5 pkt 6 ustawy o kredycie konsumenckim, całkowity koszt kredytu stanowią wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności: a) odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże jeżeli są znane kredytodawcy oraz b) koszty usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu lub do uzyskania go na oferowanych warunkach - z wyjątkiem kosztów opłat notarialnych ponoszonych przez konsumenta. Sąd Rejonowy wskazał, że stosownie do umowy pożyczki o nr (...) pozwana była zobowiązana spłacić kwotę kapitału udzielonej pożyczki tj. 10.900,- zł, prowizję i opłatę przygotowawczą w łącznej wysokości 4.362,- zł oraz odsetki kapitałowe w kwocie 4.718,- zł. Sąd ustalił, że suma wszystkich kosztów kredytu (nie licząc odsetek) tj. prowizji pożyczkodawcy (3.477,- zł), prowizji pośrednika finansowego (545,- zł) i opłaty przygotowawczej (340,- zł) nie przekracza maksymalnych pozaodsetkowych kosztów kredytu obliczonych w sposób określony w art. 36a ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim.
Sąd I instancji wskazał, że ocena przepisów umowy dotyczących wysokości prowizji również w świetle art. 58 § 1 k.c. i art. 385 1 k.c., nie pozwala na uznanie ich za oczywiście wygórowane, czy też noszących znamiona lichwy.
Sąd I Instancji podkreślił, że pozwana zawierając umowę w sposób swobodny i dobrowolny przyjęła oraz zaakceptowała warunki umowy. Tym samym zobowiązała się do spłaty zaciągniętego zobowiązania w terminach i wysokości określonej w zawartej umowie. W związku z niewywiązywaniem się z umowy powód wypowiedział umowę, a roszczenie w całości zostało postawione w stan wymagalności. W przedmiotowym przypadku roszczenie było precyzyjnie określone w treści wypowiedzenia, gdzie wskazana była data i numer umowy, z którego wynika dochodzona wierzytelność. Na pozwanej zaś jako pożyczkobiorcy spoczywał obowiązek uiszczania na rzecz powoda spłaty zadłużenia. Pozwana zaś nie przedstawiła żadnego dowodu na tę okoliczność. Z tego względu należało dać wiarę stronie powodowej, że pozwana nie uregulowała rat kredytu w umówionej wysokości i na dzień wniesienia pozwu z tego tytułu była winna powodowi dochodzoną w niniejszym postępowaniu kwotę, co też wynika z załączonych przez stronę powodową dowodów. Podejmując czynność faktyczną częściowej spłaty zadłużenia stanowiącą realizację postanowień umowy, pozwana potwierdziła istnienie pomiędzy nią, a powodem stosunku prawnego wynikającego z zawartej umowy. W związku z zaprzestaniem spłaty, powód wypowiedział umowę, a roszczenie w całości zostało postawione w stan wymagalności.
Sąd Rejonowy nie zgodził się z zarzutem nieprawidłowego obliczenia odsetek od udzielonego kredytu. Sąd nie podzielił stanowiska pełnomocnika pozwanej, że kredytowanie prowizji jako kosztu zawartej umowy jest niewłaściwe, bowiem nie sprzeciwia się temu ani treść Dyrektywy 2008/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki (Dz. Urz. UE L z 2008 r. nr 133 ze zm.), ani ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim.
Sąd Rejonowy nie znalazł podstaw, by zakwestionować postanowienia umowy pożyczki z dnia 22 października 2023r. Tym samym, nie było podstaw na zastosowanie sankcji kredytu darmowego przewidzianej w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. W tej sytuacji nieskutecznym jest oświadczenie pełnomocnika pozwanej skierowane do powoda złożone w trybie art. 45 ust. 1 w/w ustawy (k. 44v).
Sąd Rejonowy uwzględnił istnienie wymagalnych roszczeń wobec pozwanej E. J. (1) wynikających z umowę pożyczki nr (...) nie przychylając się do żadnego z zarzutów pozwanej. Wskazał, że wynikające z w/w umowy należności, postawione w stan wymagalności w związku z wypowiedzeniem umowy, obejmowały kwotę 12.911,07 zł należności głównej z tytułu niespłaconego kapitału, kwotę 3.298,93 zł z tytułu odsetek umownych naliczonych zgodnie z punktem 1.2 umowy oraz kwotę 46,54 zł tytułem odsetek umownych za opóźnienie spłat poszczególnych rat pożyczki, w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie obliczonych przy wzięciu pod uwagę liczby dni opóźnienia spłaty poszczególnych rat pożyczki w stosunku do terminów wynikających z harmonogramu spłat (szczegółowe wyliczenie k. 70, 92-93). Dlatego też, w puncie I wyroku zasądzono od pozwanej E. J. (1) kwotę 16.256,54 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie liczonymi od dnia 8 września 2024 r. do dnia zapłaty. Biorąc pod uwagę, iż pozwana pozostawała w opóźnieniu dopiero od dnia 8 września 2024 roku, a nie jak wskazał powód od dnia 31 sierpnia 2024 r., gdyż 30 - dniowy okres wypowiedzenia umowy upłynął w dniu 7 września 2024 r. licząc, zgodnie z art. 61 k.c., od dnia doręczenia pozwanej wypowiedzenia umowy (potwierdzenie doręczenia k. 14) powództwo w zakresie żądanych odsetek umownych w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 31 sierpnia do 7 września 2024 r., podlegało oddaleniu (punkt II wyroku).
O kosztach Sąd Rejonowy orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
Apelację od powyższego orzeczenia wniosła pozwana.
Pozwana zaskarżyła wydany w nin. sprawie wyrok w części, tj. w zakresie punktu I. oraz III.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:
1. Art. 458(15) § 1 k.p.c., 385(3) pkt 7 k.c., art. 5 pkt 6 ppkt b), art. 5 pkt 7, art.13, art. 30 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 36a ust. 1 i 2 ustawy o kredycie konsumenckim poprzez niezbadanie, że w momencie zawierania umowy pożyczki zawarto również umowę ze spółką (...), podczas gdy zawarcie umowy ze spółką (...) warunkowało możliwość zawarcia umowy ze spółką (...).
2. Art. 10 w zw. z art. 101, art. 102 i art. 104 Prawa wekslowego w zw. z art. 3 i art. 5 pkt 7 i 12 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 6, 7 i 10 w zw. z art. art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim poprzez błędną interpretację i niezastosowanie wskazanych przepisów ustawy o kredycie konsumenckim z uwagi na nieuwzględnienie podstaw i oświadczenia o kredycie darmowym, a wobec tego błędne ustalenie wysokości zadłużenia pozwanego w zakresie odsetek umownych naliczanych również od kredytowanych kosztów, podczas gdy pozwany nie miał obowiązku zapłaty żadnych kosztów kredytu ani odsetek z uwagi na skuteczne złożenie oświadczenia o kredycie darmowym.
3. Art. 233 k.p.c. poprzez błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że powodowi należą się odsetki za 36 miesięcy, na które została zawarta umowa, gdy oświadczenie o wypowiedzeniu umowy wystawiono po 9 miesiącach obowiązywania umowy.
4. Art. 385(1) i art. 385(2) k.c. w zw. z art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim i art. 3 ustawy o kredycie konsumenckim poprzez przyjęcie, że prowizja pożyczkodawcy, prowizja pośrednika i opłata przygotowawcza są należne do wysokości poniesionych kosztów i nie wynikają z klauzul abuzywnych.
5. Art. 10 w zw. z art. 101, art. 102 i art. 104 Prawa wekslowego w zw. z art. 720 i art. 359 k.c. w zw. z art. 3 i art. 47 ustawy o kredycie konsumenckim z uwagi na błędną interpretację i zastosowanie z uwagi na przyjęcie, że weksel gwarancyjny in blanco uzupełniono prawidłowo w zakresie zasądzonym wyrokiem, podczas gdy sąd rejonowy błędnie:
1) pominął treść umowy pożyczki i odrębnej deklaracji wekslowej w zakresie zasad uzupełnienia weksla gwarancyjnego, a wobec tego nie ustalono faktów w tym zakresie,
2) pominął treść umowy pożyczki w zakresie zasad jej wypowiedzenia i wezwania do zapłaty, a wobec tego nie ustalił istotnych faktów pod kątem zasadności wypowiedzenia umowy, a dalej błędnie przyjął skuteczność wypowiedzenia i uzupełnienia weksla,
3) pominął treść oświadczenia o wypowiedzeniu, z której wynika, że weksel in blanco został wypełniony już w momencie kierowania tego oświadczenia do pozwanego, a nie dopiero po 30 dniach od daty odbioru pisma, co w konsekwencji prowadziło do uzupełnienia weksla sumą wekslową, która w tamtym momencie nie istniała.
2. Art. 98 k.p.c. poprzez obciążenie pozwanego częścią kosztów, w sytuacji gdy powództwo powinno zostać oddalone w całości i wobec tego powód powinien ponieść koszty procesu w całości.
Wniosła o zmianę wyroku w zaskarżonym zakresie w ten sposób, aby oddalić powództwo w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów procesu wedle norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w zapłacie od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów procesu za instancję odwoławczą wedle norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w zapłacie od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja pozwanej jako niezasadna podlegała oddaleniu.
Sąd Okręgowy podziela i przyjmuje za własne ustalenia faktyczne oraz rozważania prawne Sądu I instancji, jako prawidłowo osadzone w zgromadzonym materiale dowodowym i obowiązujących przepisach.
Sąd I instancji, opierając się na złożonym do akt sprawy materiale dowodowym, ocenionym w zgodzie ze wskazaniami art. 233 § 1 k.p.c., niewadliwie ustalił wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sporu okoliczności związane zarówno z zawarciem przez strony umowy, jak i wypełnienia weksla niezupełnego (in blanco).
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia prawa procesowego wskazać należy, że na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. Przepis ten przyznaje sądowi swobodę w ocenie zebranego materiału dowodowego, zaś zarzut naruszenia tego uprawnienia tylko wtedy można uznać za usprawiedliwiony jeżeli sąd zaprezentuje rozumowanie sprzeczne z regułami logiki bądź doświadczeniem życiowym. Dla skuteczności zarzutu naruszenia ww. przepisu nie wystarcza samo twierdzenie o wadliwości dokonanych ustaleń faktycznych odwołujące się do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżącego odpowiada rzeczywistości. Konieczne jest wskazanie przyczyn dyskwalifikujących postępowanie sądu w tym zakresie. Jeżeli zaś z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu na podstawie tego samego materiału dowodowego dawały się wysnuć wnioski odmienne (por. wyrok SN z dnia 27 września 2002 r., II CKN 817/00). Zwalczanie oceny dowodów nie może polegać tylko na przedstawieniu własnej, korzystnej dla apelującego wersji ustaleń opartej na jego subiektywnej ocenie, lecz konieczne jest przy posłużeniu się argumentami wyłącznie jurydycznymi wykazanie, że określone w art. 233 § 1 k.p.c. kryteria oceny wiarygodności i mocy dowodów zostały naruszone, co miało wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu odwoławczego ocena zgromadzonego materiału dowodowego jakiej dokonał Sąd Rejonowy nie budzi żadnych zastrzeżeń. Apelująca nie zdołała podważyć korelujących z dowodami zebranymi w sprawie ustaleń faktycznych Sądu pierwszej instancji, który w sposób logiczny wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, z jakich przesłanek wysnuł swe wnioski oraz na jakich przesłankach i dowodach się oparł. Sąd Okręgowy nie znajduje podstaw do zakwestionowania prawidłowości wysnutych wniosków.
Należy też podkreślić, że w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy w sposób prawidłowy zastosował przepisy prawa materialnego.
Niezasadnie pozwana zarzuca, że Sąd I Instancji naruszył art. 458 15 k.p.c., art. 385 3 pkt 7 k.c., art. 5 pkt 6 ppkt b, art. 5 pkt 7, art. 13, art. 30 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 36 a ust. 1 i 2 ustawy o kredycie konsumenckim poprzez brak zbadania, że w momencie zawierania umowy pożyczki zawarto również umowę ze Spółką (...), podczas gdy zawarcie umowy ze spółką (...) warunkowało możliwość zawarcia umowy ze Spółką (...).
Podkreślić należy, że prekluzja przewidziana w art. 458 15 k.p.c., odnosi się jedynie do przedsiębiorcy. Jeżeli występuje on po stronie powodowej – przepis wskazuje, że powinien powołać wszystkie twierdzenia i dowody w pozwie, zaś jeśli jest pozwanym – w odpowiedzi na pozew. Konsekwencją powołania twierdzeń i dowodów z naruszeniem wskazanych w tym przepisie reguł jest pominięcie tych twierdzeń i dowodów, chyba że strona będąca przedsiębiorcą uprawdopodobni, że ich powołanie nie było możliwe albo potrzeba ich powołania wynikła później. Niewątpliwie powód domagając się zasądzenia określonej kwoty od pozwanej w związku z nieregulowaniem rat zaciągniętej pożyczki gotówkowej przedstawił wraz z pozwem umowę pożyczki gotówkowej nr (...) z dnia 2023-10-22 wraz z harmonogramem spłat (k. 3-5v), załącznikiem nr 8 stanowiącym dyspozycję wypłaty całkowitej kwoty pożyczki (k. 6v), załącznik do wniosku o numerze (...) z dnia 22-10-2023 o udzielenie pożyczki konsumenckiej w (...) (k. 7), załącznik nr 9 stanowiący oświadczenie pożyczkobiorcy o jego dochodach i stałych wydatkach gospodarstwa domowego (k. 7v), wykaz operacji finansowych na koncie rozliczeniowym klienta (k. 8), ostateczne wezwanie do zapłaty (k. 9), weksel wraz z deklaracją wekslową wystawcy weksla (k. 10), wypowiedzenie umowy pożyczki wraz z wezwaniem do zapłaty i potwierdzeniem doręczenia (k. 12,13). Z dokumentów tych nie wynika, iż warunkiem zawarcia kwestionowanej przez pozwaną umowy pożyczki było zawarcie umowy o świadczenie usług z (...) Sp. z o. o. w W.. Niewątpliwie dopiero z dyspozycji wypłaty całkowitej kwoty pożyczki stanowiącej załącznik nr 8 wynika, iż środki pieniężne udostępnione pozwanej w związku z zawartą umową zostały w wysokości 2.000 zł przekazane na rachunek bankowy (...) Sp. z o. o. w W.. W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwana podniosła, iż warunkiem zawarcia umowy pożyczki gotówkowej nr (...) z dnia 22-10-2023 było zawarcie umowy o świadczenie usług medycznych z (...). W odpowiedzi na to powód złożył dokumenty dotyczące zawarcia tejże umowy, wobec czego nie doszło do naruszenia art. art. 458 15 k.p.c.
Powódka przedstawiła umowę o świadczenie usług medycznych, jaką pozwana zawarła w dniu 22-10-2023 r. z (...) o świadczenie usług medycznych (k. 77), lecz nie wynika z niej, aby jej zawarcie było obligatoryjne w przypadku zawierania przez klienta umowy pożyczki z (...).
Nie doszło w sprawie do naruszenia art. 385 1, art. 385 2 k.c. w zw. z art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim i art. 3 ustawy o kredycie konsumenckim poprzez przyjęcie, że prowizja pożyczkodawcy, prowizja pośrednika i opłata przygotowawcza są należne do wysokości poniesionych kosztów i nie wynikają z klauzul abuzywnych.
Wskazać należy, że przepis art. 385 1 § 1 zdanie drugie k.c. nie dopuszcza możliwości uznania za klauzulę niedozwoloną postanowień określających główne świadczenia stron, w tym ceny i wynagrodzenia, gdy zostały one sformułowane w sposób jednoznaczny. Zgodzie z zasadą transparentności i przy poszanowaniu zasady autonomii woli stron, należy uznać, że reguły ochrony interesów konsumenta powinny ustąpić wobec jednoznacznie określonego zamiaru stron, co do ukształtowania tych podstawowych elementów zobowiązania. Ograniczenie zakresu zastosowania tej przesłanki negatywnej odpowiada przekonaniu, że każdy podmiot zawierający umowę, także konsument, powinien mieć świadomość wiążącego charakteru takiej przedmiotowo istotnej klauzuli nawet, wtedy, gdy ta jest dla niego rażąco niekorzystna, jeżeli brak wątpliwości, co do skutku prawnego zamierzonego przez strony.
W niniejszej sprawie pożyczkodawca w sposób czytelny i zrozumiały zawarł w umowie nie tylko sam obowiązek uiszczenia należności, ale również wprost, na pierwszej i drugiej stronie umowy z dnia 22-10-2023 r. nr (...) wypunktował dane dotyczące pożyczki (k. 3-5v). W umowie pożyczki gotówkowej nr (...) z dnia 22.10.2023r. pozwana E. J. (2) zobowiązała się do zapłaty na rzecz (...) kwoty 19.980,00 zł jako całkowitej kwoty do zapłaty. Na kwotę zobowiązania składa się całkowita kwota pożyczki w wysokości 10.900,00 zł oraz koszty, które Pożyczkobiorca zobowiązany jest ponieść w związku z umową tj. całkowity koszt pożyczki podany w 1.4 umowy, na który składają się odsetki umowne określone w pkt 1.2 umowy oraz koszty opisane w pkt 1.4. a-c umowy (a - opłata przygotowawcza - 340 zł; b - prowizja pośrednika finansowego 545 zł; prowizja pożyczkodawcy 3477 zł). Całkowita kwota do zapłaty miała zostać spłacona w 36 ratach po 555 zł, - co wynika z pkt 2.1. umowy oraz harmonogramu spłat stanowiącego jej integralną część, bowiem kwota zobowiązania stanowi sumę rat w nim wyszczególnionych. Wierzytelności pożyczkodawcy pokrywane są w ramach danej raty w kolejności wskazanej w pkt 2.5 umowy.
Dopuszczalność zastrzeżenia takich należności w umowie kredytu konsumenckiego wynika z przewidzianej w art. 353 1 k.c. zasady swobody umów i nie można z góry wyłączyć prawa stron do zamieszczenia tego rodzaju postanowień. Podkreślić należy, że istotnym jest, aby opłata wraz z prowizją nie powodowała nadmiernego obciążenia konsumenta pozaodsetkowymi kosztami zawarcia umowy, nieznajdującego uzasadnienia w wydatkach poniesionych w związku z przygotowaniem tej umowy i jej realizacji oraz w pokryciu szacowanego nakładu pracy wynikającego z oceny ryzyka niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przez kredytobiorcę i konieczności dochodzenia roszczeń na drodze sądowej i egzekucyjnej, które nie mogą być rekompensowane wyłącznie zastrzeżeniem odsetek za opóźnienie. W konsekwencji Sąd każdorazowo w danym przypadku powinien ustalić, czy prowizja nie została zastrzeżona w nadmiernej wysokości - z jednej strony nieproporcjonalnie do rozmiaru korzyści, jakie uzyskuje konsument z tytułu zawarcia umowy, a z drugiej, powodując niczym nieuzasadnione przysporzenie po stronie instytucji kredytowej. Oceny tej nie można dokonywać w oderwaniu od przepisów obowiązującej od dnia 11 marca 2016 r. zmiany w ustawie o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2018 r. poz. 993 t.j., w dalszej części uzasadnienia u.k.k.). Ustawa w brzmieniu od wyżej wymienionej daty obowiązywała w dacie zawarcia przedmiotowej umowy pożyczki i postanowienia umowy należało odnieść do tej regulacji.
Powołane przepisy w art. 36a wprowadziły limit wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu zarówno w odniesieniu do określonego okresu spłaty kredytu (ust. 1.1), jak i limit maksymalnych kosztów całości umowy o kredyt konsumencki (ust.1.4).
Sąd Rejonowy ustalił, iż suma wszystkich kosztów kredytu nie przekracza maksymalnych pozaodsetkowych kosztów kredytu obliczonych w sposób określony w art. 36 a ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim.
Wskazać należy, że zgodnie z ust. 2 w/w przepisu pozaodsetkowe koszty kredytu nie mogą być wyższe od 45% całkowitej kwoty kredytu. Tym samym, w badanej umowie przewidziano koszty pozaodsetkowe, które są zgodne z ograniczeniami wynikającymi z art. 36 a ustawy o kredycie konsumenckim. W badanej umowie całkowita kwota kredytu wynosiła 10.900 złotych, a pozaodsetkowe koszty - jak wynika to z umowy - to: opłata przygotowawcza - 340 złotych, prowizja pośrednika finansowego – 545 złotych, prowizja pożyczkodawcy – 3.477 złotych (tj. łącznie 4.362 zł). Tym samym w ramach niniejszej umowy pozaodsetkowe koszty - zgodnie z uregulowaniami prawnymi zawartymi w ust. 2 art. 36 w/w ustawy – mogą wynosić maksymalnie 4.905 złotych (45% z kwoty 10.900 złotych). Kwota pozaodsetkowych kosztów wynikających z kwestionowanej umowy wynosi zaś 4.362 zł.
Sąd Okręgowy zgadza się ze stanowiskiem Sądu Rejonowego co do prawidłowości obliczenia odsetek od udzielonego kredytu. W ocenie Sądu Okręgowego kredytowanie prowizji jako kosztu zawartej umowy nie jest niewłaściwe. Nie sprzeciwia się temu bowiem ani treść Dyrektywy 2008/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki (Dz. Urz. UE L z 2008 r. nr 133 ze zm.), ani ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. Nadto wskazać należy, że te pozaodsetkowe koszty kredytu zostały sfinansowane przez powoda, zgodnie z wnioskiem pozwanej. Składniki kosztu pożyczki mogą być kredytowane przez kredytodawcę. Żaden przepis tego nie zabrania. Prowizja, czy inne koszty kredytu, nie mogą być jedynie wykazywane w umowie zarówno w całkowitej kwocie kredytu, jak też w kosztach kredytu. W przedmiotowej umowie pożyczki (pkt 1.1 umowy), wskazano jednoznacznie, że pożyczkodawca udziela na wniosek pożyczkobiorcy pożyczkę gotówkową w kwocie 15.262 zł, całkowita kwota pożyczki czyli suma wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów pożyczki które pożyczkodawca udostępnia pożyczkobiorcy wynosi 10.900 zł, a kredytowane koszty pożyczki czyli kwota pieniężna wynosząca 4.362 zł zostanie przeznaczona na zapłatę kosztów należnych w dniu zawarcia umowy.
Dalej zaś wskazano całkowity koszt pożyczki, czyli wszelkie koszty, które pożyczkobiorca jest zobowiązany ponieść w związku z umową, a które stanowią kwotę 9.080 zł. Wyszczególniono, że całkowita kwota do zapłaty stanowi sumę całkowitego kosztu pożyczki i całkowitej kwoty pożyczki. Powód nie naruszył zatem żadnych reguł w tym zakresie obowiązujących.
Sąd Okręgowy podziela stanowisko Sądu Rejonowego, iż w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw, by zakwestionować (choćby w części) postanowienia umowy pożyczki z dnia 22 października 2023 r.
Chybiony jest tym samym zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Stosownie do wskazanej regulacji w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Sąd Okręgowy analizując zgromadzony materiał dowodowy akt sprawy nie dopatrzył się naruszeń ustawy o kredycie konsumenckim określonych w art. 45 ust. 1 u.k.k. W tej sytuacji nieskutecznym jest oświadczenie pozwanej skierowane do powoda złożone w trybie art. 45 ust. 1 w/w ustawy (k. 44v).
Podkreślić też należy, że zobowiązanie, na które powoływała się strona powodowa wynikało z weksla in blanco mającego charakter gwarancyjny, zabezpieczający wierzytelność wynikającą ze stosunku podstawowego tj. z zawartej pomiędzy stronami umowy pożyczki. Wskazuje na to treść wypowiedzenia umowy pożyczki z 22.10.2023 roku (k. 12). Weksel ten został zatem wręczony na zabezpieczenie wierzytelności związanej z umową pożyczki, do której zastosowanie powinny mieć przepisy ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. W stosunkach między pożyczkodawcą a pożyczkobiorcą będącym konsumentem istnieje szereg przepisów przewidujących ochronę konsumenta, takich jak przepisy o odsetkach maksymalnych (359 k.c.), o klauzulach abuzywnych (385 1 § 1 k.c. i nast.), karze umownej (483 § 1 k.c.) czy pozaodsetkowych kosztach kredytu (art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim). Skoro zobowiązanie wekslowe związane jest z łączącą strony umową pożyczki, to jej postanowienia podlegają kontroli w aspekcie przepisów przewidujących ochronę konsumenta.
W realiach sprawy dochodzenie należności z weksla w oparciu o sam weksel, bez zbadania deklaracji wekslowej i umowy źródłowej stałoby w sprzeczności z celem istnienia wszelkich przepisów przewidujących ochronę konsumentów.
Tym samym bezzasadne są zarzut obrazy art. 10 w zw, z art. 101, art. 102 i art. 104 ustawy z 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe. Powód na okoliczność prawidłowego wypełnienia weksla przedłożył wypowiedzenie umowy pożyczki, z którego wynika, że wszystkie istotne kwestie związane z wypełnieniem weksla zostały określone z powołaniem się na umowę źródłową i deklarację wekslową. Umowa pożyczki w sprawie była więc nie tylko źródłem łączącego strony stosunku kauzalnego, ale także integralną częścią porozumienia wekslowego (umowy stron), którego zawarcie towarzyszyło wręczeniu przez pozwanego weksla in blanco. W takiej sytuacji w sprawie decydujące znaczenie należało przypisać treści stosunku podstawowego, który powinien rozstrzygać o tym, czy i w jakim zakresie istnieje po stronie dłużnika zobowiązanie wekslowe, zaciągnięte wobec wierzyciela w celu zabezpieczenia wierzytelności cywilnej. Powiązanie przez strony upoważnienia do uzupełnienia weksla in blanco z istnieniem i treścią zobowiązania podlegającego zabezpieczeniu (stosunku podstawowego względem roszczenia wekslowego) powoduje, że wekslobiorca w zasadzie nie może na podstawie prawa wekslowego uzyskać wobec wystawców weksla własnego więcej praw niż mu przysługuje w ramach stosunku, z którego wynika podlegająca zabezpieczeniu wierzytelność, czyli w ramach tzw. stosunku podstawowego (por. uchwała połączonych Izb: Izby Cywilnej oraz Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 24 kwietnia 1972 r. III PZP 17/70 OSNCP 1973/5 poz. 72 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2010 r. I CSK 641/2009 OSNC 2011/B poz. 35).
Stosownie do pkt 8.1 umowy, Pożyczkodawca może wypowiedzieć umowę z 30- dniowym terminem wypowiedzenia, w przypadku gdy opóźnienie w płatności kwoty równej jednej racie pożyczki przekroczy 30 dni, po uprzednim wezwaniu Pożyczkobiorcy do zapłaty zaległości w terminie 7 dni od otrzymania wezwania. Pozwana zaprzestała regularnej spłaty rat. Powódka pismem z dnia 02.07.2024 r. wezwała pozwaną do spłaty zaległości wyznaczając 7-mio dniowy termin do zapłaty, pod rygorem wypowiedzenia pożyczki. Pismo zostało wysłane na adres pozwanej podany w umowie, za pośrednictwem publicznego operatora pocztowego Poczta Polska S.A. listem poleconym tak, że mogła zapoznać się z jego treścią (art.61 §1 k.c. k. 9, 13).
Wobec bezskuteczności wezwania, na podstawie pkt 8.2 umowy, pismem z dnia 01.08.2024 r. zatytułowanym „wypowiedzenie umowy pożyczki”, powódka postawiła pożyczkę w stan wymagalności i naliczyła należne jej zgodnie z umową kwoty. Pismo zostało wysłane na adres pozwanej podany w umowie, za pośrednictwem publicznego operatora pocztowego Poczta Polska S.A. listem poleconym tak, że mogła zapoznać się z jego treścią (art.61 §1 k.c., k. 14).
Podkreślić należy, że dowód dokumentu elektronicznego wygenerowanego z sytemu Poczty Polskiej S.A. pozwala na przyjęcie domniemania faktycznego doręczenia przesyłki adresatowi (art. 231 k.p.c.). Pisma zostały wysłane na adres pozwanej podany w umowie, za pośrednictwem publicznego operatora pocztowego Poczta Polska S.A. listem poleconym tak, że mógł zapoznać się z jego treścią (art.61 §1 k.c.). Niewątpliwie przesłanki do skutecznego wypowiedzenia umowy ziściły się.
Prawidłowo też Sąd Rejonowy stosownie do art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych zasądził od przegrywającej pozwanej kwotę 4.617,- zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Sąd Rejonowy wskazał, jakie kwoty stanowią składniki kwoty zasądzonej od pozwanej na rzecz powódki oraz regulacje prawne stanowiące ich podstawę.
Sąd Okręgowy na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 5 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych zasądził od pozwanej E. J. (1) na rzecz powoda kwotę 1.800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od czasu uprawomocnienia się pkt II wyroku do dnia zapłaty.