sygn. I C 620/25 3 października 2025 Sąd Okręgowy w Szczecinie

Wyrok z 3 października 2025, sygn. I C 620/25

Data orzeczenia 3 października 2025

Sąd Sąd Okręgowy w Szczecinie

Wydział I Wydział Cywilny

Przewodniczący Sędzia Zofia Piwowarska

Tagi

#Sąd Okręgowy w Szczecinie #I Wydział Cywilny #wyrok

Podstawa prawna

art. 6 kc art. 98 kpc art. 405 kc art. 409 kc art. 410 kc art. 481 kc art. 508 kc

Sygnatura akt I C 620/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia, 3 października 2025 r.

Sąd Okręgowy w Szczecinie I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: SSR del. Zofia Piwowarska

Protokolant: sekretarz sądowy Tomasz Smyczyński

po rozpoznaniu w dniu 2.09.2025 r., w S.

na posiedzeniu rozprawie

sprawy z powództwa (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W.

przeciwko A. G., M. G. (1) i M. G. (2)

o zapłatę

I. oddala powództwo,

II. zasądza od powoda na rzecz pozwanych solidarnie kwotę 5.417 złotych (pięć tysięcy czterysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu, wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia w tym przedmiocie do dnia zapłaty.

SSR del. Zofia Piwowarska

Sygn. I C 620/25

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 30 grudnia 2024 roku , skierowanym przeciwko M. G. (2), A. G. i M. G. (1), powód (...) S.A. z siedzibą w W. wniósł o:

1. wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym i zasądzenie solidarnie od strony pozwanej na rzecz strony powodowej:

a. kwoty 153 826,18 zł wraz z dalszymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości określonej w art. 481 § 2 k.c. liczonymi od dnia 2024-12-23 r. do dnia zapłaty;

b. zwrotu kosztów procesu w postaci uiszczonej opłaty od pozwu, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kosztów zastępstwa procesowego w wysokości dwu krotności stawki minimalnej według norm przepisanych,

c. odsetek ustawowych za opóźnienie od zasądzonej kwoty tytułem zwrotu kosztów procesu zgodnie z art. 98 § 1(1) k.p.c..

W uzasadnieniu powód wskazał, że strona pozwana oraz powód (...) S.A. z siedzibą w W., zawarli w dniu 08.06.2020 r. umowę subwencji finansowej nr (...). Na mocy postanowień zawartej umowy, a także jego integralnej części, tj. regulaminu, strona pozwana była beneficjentem subwencji finansowej w ramach realizacji rządowego programu „Tarcza finansowa (...) dla mikro, małych i średnich firm". Umowa została podpisana w Bankowości Elektronicznej Banku za pomocą narzędzi autoryzacyjnych przekazanych Beneficjentowi przez Bank. Strona pozwana dodatkowo potwierdziła i zaakceptowała treść i należyte zawarcie Umowy Subwencji Finansowej składając stosowne oświadczenie. W wykonaniu tejże umowy Powód podjął decyzję o przyznaniu i wpłacie stronie pozwanej subwencji w wysokości 108 000.00 zł. Wypłata nastąpiła na rachunek wskazany przez stronę pozwaną w umowie subwencji.

Powód wskazuje, iż powodem wydania decyzji było naruszenie przez stronę pozwaną § 3 ust. 6 Regulaminu, który stanowi, że w przypadku stwierdzenia złożenia przez Beneficjenta nieprawdziwych oświadczeń lub podanie we wniosku nieprawdziwych informacji, (...) może podjąć decyzję o zobowiązaniu Beneficjenta do zwrotu Subwencji Finansowej. Dodatkowo zgodnie z § 11 ust.13 Regulaminu w przypadku, gdy Beneficjent otrzymał Subwencje Finansową na podstawie nieprawdziwych oświadczeń, od których uzależnione było udzielenie Subwencji Finansowej lub wysokość Subwencji Finansowej, Beneficjent zobowiązany jest do niezwłocznego, nie później niż w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania Subwencji Finansowej do jej zwrotu.

W związku z tym kwota subwencji podlegająca zwrotowi przez stronę pozwaną na rzecz powoda wyniosła 108 000,00 zł i zgodnie z umową podlegała zwrotowi w terminie 14 dni roboczych od dnia udostępnienia Beneficjentowi (stronie pozwanej) Decyzji o postawieniu subwencji w stan natychmiastowej wymagalności oraz określającej wysokość Subwencji Finansowej podlegającej zwrotowi na rzecz powoda.

Powód wskazał, iż na dochodzoną w niniejszej sprawie kwotę 153 826,18 zł składa się:

-108 000,00 zł tytułem niespłaconej do dnia złożenia pozwu kwoty subwencji podlegającej zwrotowi na rzecz powoda,

- 45 826,18 zł, jako skapitalizowana kwota odsetek ustawowych za opóźnienie od należności głównej pozostającej do zwrotu subwencji.

Wobec powyższego roszczenie objęte niniejszym pozwem stało się wymagalne z dniem 2021-07-28 r.

Nakazem zapłaty wydanym przez Referendarza Sądowego Sądu Okręgowego w S., I Wydział Cywilny z dnia 14 stycznia 2025 roku nakazał pozwanym M. G. (2), A. G. i M. G. (1), aby zapłacili solidarnie powodowi (...) Spółce Akcyjnej w W. kwotę 153.826,18 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 23 grudnia 2024 roku do dnia zapłaty oraz kwotę 11.309 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 3617 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się nakazu do dnia zapłaty, w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia nakazu zapłaty, albo wnieśli w tym terminie sprzeciw do tutejszego Sądu.

W sprzeciwie od nakazu zapłaty z dnia 5 lutego 2025 roku złożonym przez pozwanych złożyli zarzuty, które dotyczyły w szczególności:

- niewłaściwość funkcjonalna sądu,

- przedawnienia roszczenia,

- roszczenie nie zostało udowodnione, co do zasady ani co do wysokości,

- powództwo stanowi nadużycie prawa podmiotowego.

Nadto, pozwani wnieśli o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanych solidarnie zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwani podnieśli, iż ich zdaniem powództwo jest w całości bezpodstawne i jako takie winno zostać oddalone. W ocenie pozwanych, powód nie udowodnił swojego roszczenia ani co do zasady, ani co do wysokości.

Zdaniem pozwanych, powództwo dochodzone pozwem jest przedawnione, co powinno skutkować jego oddaleniem. Zgodnie z załączonym do pozwu potwierdzeniem przelewu, pozwani otrzymali subwencję 10 czerwca 2020 roku. W świetle przywołanego postanowienia umownego oraz twierdzeń zawartych w pozwie, oznacza to, że roszczenie o zwrot subwencji stało się wymagalne z dniem 25 lub 27 lub 30 czerwca 2020 r. Źródłem powstałych wątpliwości, co do ostatecznego terminu jest fakt, iż (...) w treści regulaminu przewiduje różnorodne formy obliczania terminów, włącznie z dniem tygodnia sobotą. Zgodnie z art., 118 „Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarcze/ - trzy lata Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba, że termin przedawnienia jest krótszy niż, dwa lata."

(...) bezspornie prowadzi działalność gospodarczą polegającą na udzielaniu bezzwrotnych lub częściowo zwrotnych subwencji, co wynika wprost z kodów (...) znajdujących się w załączonym do pozwu KRS.

Nadto, działalność (...)w zakresie Tarczy 1.0 oraz Tarczy 2.0 ma charakter zarobkowy, bowiem zgodnie z umową, (...) otrzymuje za swoje działania wynagrodzenie. W konsekwencji, roszczenia (...) uległy przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2023 r.

Pozwani wskazali również, iż z treści uchwały nr 50/2020, Programu i Regulaminu wynika, że podstawowym celem tych działań była pomoc podmiotom, które znalazły się w trudnej sytuacji ekonomicznej w związku z epidemią COVłD-I9. Wprost o tym stanowi § 2 ust. 2 Regulaminu, który wskazuje, że: „Zasadniczym celem Programu jest realizacja podstawowego interesu ekonomicznego Rzeczypospolitej Polskiej w postaci zapewnienia stabilności przedsiębiorstw i gospodarki. [...] Program ma na celu zapobiegnięcie ryzyka masowej upadłości Beneficjentów oraz zwolnień ich pracowników na skutek znaczących zakłóceń w funkcjonowaniu gospodarki w związku z epidemią (...)19”.

Na skutek pozytywnej decyzji wydanej po zawarciu umowy (...) wypłacił środki, które zostały spożytkowane przez Pozwanego zgodnie z umową, tj. na pokrycie bieżących kosztów prowadzonej działalności - Powód nie negował tej okoliczności. Wypłacenie tych środków spowodowało, że Pozwany nie musiał podejmować niekorzystnych decyzji dotyczących jego działalności. W związku z tym następcze pozbawianie go prawa do skorzystania z pomocy przewidzianej programem nie znajduje uzasadnienia.

Co wyjątkowo istotne, rok po przekazaniu środków na rzecz Pozwanego, Powód dokonał ponownej weryfikacji wszelkich oświadczeń złożonych przez Pozwanego. Weryfikacja ta przebiegła pozytywnie, a Pozwany został zwolniony z obowiązku zwrotu subwencji w całości. Jednocześnie, ponad 2 miesiące po wydaniu wspomnianej decyzji, Pozwany zorientował się, że wskutek decyzji ZUS z 13 sierpnia 2021 r. zmianie uległ stan zatrudnienia.

Pozwany zachowując pełną przejrzystość i realizując w pełni zasadę lojalności kontraktowej, z własnej nieprzymuszonej woli poinformował o tym fakcie Powoda pismem z dnia 22 września 2021 r. uprzejmie prosząc o informację, w jaki sposób możliwe jest rozwiązanie potencjalnego problemu. Na pismo nie została udzielona odpowiedź.

Na dalszym etapie postępowania strony podtrzymały swoje stanowiska.

Sąd Okręgowy w Szczecinie ustalił następujący stan faktyczny:

Powód (...) S.A. z siedzibą w W. jest spółką akcyjną z udziałem Skarbu Państwa realizującą zadania z zakresu m.in. doradztwa w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania, leasingu finansowego oraz działalności wspomagającej usługi finansowe.

Bezsporne.

Na podstawie art. 21a ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o systemie instytucji rozwoju i Dokumentu Programu oraz na zasadach określonych w Dokumentach Wykonawczych, Rada Ministrów, w związku ze skutkami (...)19, powierzyła powodowi realizację rządowego programu udzielania przedsiębiorcom wsparcia finansowego.

Na mocy uchwały Rady Ministrów nr 50/2020 z dnia 27 kwietnia 2020 r. w sprawie programu rządowego „Tarcza finansowa (...) dla Małych i Średnich Firm” przyjęty został program rządowy Tarcza Finansowa.

Zasadniczym celem programu była realizacja podstawowego interesu ekonomicznego Rzeczypospolitej Polskiej w postaci zapewnienia stabilności przedsiębiorstw i gospodarki. Program kierowany był do beneficjentów, którzy łącznie wytwarzali istotną część polskiego PKB. Program miał na celu zapobiegnięcie ryzyka masowej upadłości beneficjentów oraz zwolnień ich pracowników na skutek znaczących zakłóceń w funkcjonowaniu gospodarki w związku z epidemią COVID-19. Celami szczegółowymi programu było m. in.:

a) udostępnienie beneficjentom finansowania programowego na warunkach preferencyjnych, w istotnej części bezzwrotnego, dla zapewnienia im płynności i stabilności finansowej w okresie poważnych zakłóceń w gospodarce w związku ze skutkami pandemii (...)19;

b) przekazanie rekompensat finansowych dla przedsiębiorców w związku ze szkodami w postaci utraconych dochodów lub dodatkowych kosztów poniesionych w wyniku pandemii (...)19;

c) przeciwdziałanie zakłóceniom w funkcjonowaniu gospodarki w okresie kryzysu gospodarczego wywołanego pandemią (...)19;

d) stabilizacja finansowa beneficjentów celem ochrony miejsc pracy i bezpieczeństwa finansowego obywateli;

e) zapewnienie pomocy finansowej dla sektorów szczególnie silnie dotkniętych skutkami pandemii (...)19.

W celu realizacji programu, powód przyjął Regulamin ubiegania się o udział w programie rządowym „Tarcza finansowa (...) dla małych i średnich firm”.

W § 1 ust. 2 regulaminu wskazano, że beneficjent oznacza, na potrzeby podmiotu uprawnionego do udziału w Programie, przedsiębiorcę w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców pod warunkiem uznania, iż podmiot ten spełnia warunki przyznania mu statusu Mikroprzedsiębiorcy lub MŚP, wnioskującego do (...) o udzielenie Subwencji Finansowej, lub któremu (...) udzielił subwencji finansowej.

W myśl § 3 ust. 6 regulaminu do czasu całkowitego zwrotu subwencji finansowej przez przedsiębiorcę (...) może kontrolować prawdziwość informacji i oświadczeń złożonych w związku z zawarciem umowy przez przedsiębiorcę lub osobę go reprezentującą. W przypadku stwierdzenia złożenia przez beneficjenta nieprawdziwych oświadczeń lub podania we wniosku nieprawdziwych informacji, (...) może podjąć decyzję o zobowiązaniu beneficjenta do zwrotu całości lub części subwencji finansowej. W takim przypadku subwencja finansowa stanie się wymagalna w terminie 14 dni roboczych od dnia udostępnienia przedsiębiorcy informacji o decyzji (...) w sposób pozwalający przedsiębiorcy zapoznać się z informacją o decyzji (...).

W § 10 ust. 3 regulaminu wskazano, że określając status mikroprzedsiębiorcy lub MŚP, beneficjent jest zobowiązany zweryfikować, czy zachodzą po jego stronie powiązania w ramach relacji łączących go z innymi przedsiębiorstwami (m.in. w ramach grup kapitałowych), które mogą mieć następujący charakter i w razie konieczności sumować dane dotyczące przedsiębiorstw z nim powiązanych w następujący sposób: (i) przypadku, gdy dane przedsiębiorstwo posiada przedsiębiorstwa powiązane – do jego danych w zakresie liczby pracowników oraz rocznego obrotu i sumy bilansowej dolicza się w całości dane przedsiębiorstw powiązanych, (ii) przypadku, gdy dane przedsiębiorstwo posiada przedsiębiorstwa partnerskie – do jego danych w zakresie liczby pracowników oraz rocznego obrotu i sumy bilansowej dolicza się dane przedsiębiorstw partnerskich proporcjonalnie do procentowego udziału w kapitale lub prawach głosu (z tym, że należy wziąć pod uwagę wyższy udział) - nie dotyczy to (i) publicznych korporacji inwestycyjnych, spółek venture capital, osób fizycznych lub grupy osób fizycznych prowadzących regularną działalność inwestycyjną w oparciu o venture capital, które inwestują w firmy nienotowane na giełdzie, (jako tzw. „anioły biznesu”), o ile całkowita kwota inwestycji tych inwestorów w jedno przedsiębiorstwo nie przekroczy 1.250.000 EUR, (ii) uczelni wyższych lub ośrodków badawczych nienastawionych na zysk, (iii) inwestorów instytucjonalnych, w tym funduszy rozwoju regionalnego, (iv) niezależnych władz lokalnych z rocznym budżetem poniżej 10.000.000 EUR oraz liczbą mieszkańców poniżej 5 000.

W §10 ust. 9 regulaminu postanowiono, że (...) jest uprawniony do: a) odmowy wypłaty subwencji finansowej na rzecz beneficjenta; lub b) wydania decyzji określającej wysokość subwencji finansowej podlegającej zwrotowi w całości; w przypadku, w którym istnieje uzasadnione podejrzenie wystąpienia jakiegokolwiek rodzaju nadużyć.

Zgodnie z treścią § 11 ust. 13 regulaminu w przypadku, gdy beneficjent otrzymał subwencję finansową na podstawie nieprawdziwych oświadczeń, od których uzależnione było udzielenie subwencji finansowej lub wysokość subwencji finansowej, beneficjent zobowiązany jest do niezwłocznego, nie później niż w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania subwencji finansowej, zwrotu subwencji finansowej lub jej części na wyodrębniony rachunek techniczny Banku. Informację o numerach rachunków bankowych, na które można dokonać zwrotu subwencji finansowej lub jej części udziela bank.

Dowód:

- Regulamin ubiegania się o udział w programie rządowym „Tarcza Finansowa (...) dla małych i średnich firm wraz z załącznikami, k. 32-52.

Pozwani zwrócili się do powodowej spółki z wnioskiem o udzielenie Subwencji Finansowej w ramach programu Tarcza finansowa 1.0 (...) dla MMŚP, składając wymagane oświadczenia oraz dokumenty. Powód, po weryfikacji oświadczeń składanych przez pozwanego, podjął decyzję o zawarciu umowy subwencji.

W dniu 8 czerwca 2020 roku pomiędzy powodem, a pozwanym M. G. (2), M. G. (1) prowadzam spółkę cywilną została zawarta umowa subwencji finansowej numer (...).

Zgodnie z § 1 ust. 2 umowy przedsiębiorca oświadczył, że na dzień 31 grudnia 2019 r. był mikroprzedsiębiorcą (dodatkowy opis pola – mikroprzedsiębiorca to przedsiębiorca, który zatrudnia od 1 do 9 pracowników, z wyłączeniem właściciela oraz jego roczny obrót lub suma bilansowa nie przekracza równowartości 2 mln EUR).

Zgodnie z § 1 ust. 4 umowy przedsiębiorca oświadczył, że liczba zatrudnionych pracowników na koniec miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku o zawarcie umowy subwencji finansowej wynosi: 4. W § 1 ust. 4 pkt a) przedsiębiorca oświadczył, że maksymalną liczbę pracowników wskazuje na dzień 31 grudnia 2019 r. Liczba pracowników na wskazaną datę wynosiła 3.

W § 1 ust. 5 umowy, jako miesiąc kalendarzowy, w którym doszło do spadku obrotów gospodarczych (przychodów ze sprzedaży) przedsiębiorcy (miesiąc referencyjny) wskazano kwiecień 2020 r. W ust. 6 skalę spadku obrotów gospodarczych (przychodów ze sprzedaży) przedsiębiorcy w porównaniu do poprzedniego miesiąca lub analogicznego miesiąca ubiegłego roku w związku z zakłóceniami w funkcjonowaniu gospodarki na skutek (...)19 określono na 88 %. W ust. 7 wskazano, że przedsiębiorca wybiera sposób porównania spadku obrotów gospodarczych (przychodów ze sprzedaży) rok do roku, a w miesiącu kalendarzowym odpowiadającym miesiącowi referencyjnemu w roku poprzednim opiewały one na sumę 46.257,00 zł. W ust. 8 przedsiębiorca oświadczył, że wielkość jego obrotów gospodarczych (przychodów ze sprzedaży) w 2019 r. wynosiła 456.584,00 zł.

Zgodnie z § 1 ust. 9 umowy przedsiębiorca wnioskował o subwencję w kwocie 108.000,00 zł.

Decyzję o wysokości zwrotu subwencji finansowej miał podjąć (...), na podstawie oświadczenia o rozliczeniu subwencji finansowej, złożonego przez przedsiębiorcę w terminie 10 dni roboczych od upływu 12 miesięcy liczonych od dnia wypłaty subwencji finansowej przedsiębiorcy. Składając oświadczenie o rozliczeniu subwencji finansowej przedsiębiorca zobowiązany był potwierdzić średnią liczbę pracowników okresie pełnych 12 miesięcy od końca miesiąca poprzedzającego dzień zawarcia umowy (§ 3 ust. 4).

Spłata subwencji finansowej miała rozpocząć się 13 miesiąca, licząc od pierwszego pełnego miesiąca od dnia wypłaty subwencji. Kwota subwencji finansowej miała być spłacana w 24 równych miesięcznych ratach. Wraz z decyzją (...) o wysokości kwoty spłaty subwencji finansowej miał zostać udostępniony przedsiębiorcy harmonogram spłaty (§ 4 ust. 2).

W przypadku niespłacenia jakiejkolwiek raty subwencji finansowej lub jej części zgodnie z harmonogramem spłaty powód uzyskał uprawienie do naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia następującego po dniu wymagalności raty do dnia jej faktycznej zapłaty (§ 5 ust. 1).

Dowód:

- umowa numer (...) z dnia 8 czerwca 2020 roku wraz z załącznikami, k. 9-19,

- oświadczenie beneficjenta, k. 20-21,

- akt notarialny rep. A numer (...), k. 22.

Wypłata subwencji nastąpiła w dniu 10 czerwca 2020 roku na konto w wysokości 108.000,00 złotych po pozytywnej decyzji wydanej przez (...) S.A.

Dowód:

- decyzja w sprawie subwencji finansowej, k. 16,

- potwierdzenie transakcji, k. 17,

- potwierdzenie dokonania przelewu, k. 24.

W dniu 10 czerwca 2021 roku pozwany złożył oświadczenie o rozliczeniu subwencji finansowej w kwocie 108.000,00 złotych. W § 1 ust. 7 tegoż oświadczenia wskazano, że beneficjent wnioskuje o zwolnienie z obowiązku zwrotu subwencji finansowej w kwocie nie większej niż 108.000,00 zł.

W § 2 ust. 2 oświadczenia beneficjent zaprzeczył, aby w celu wyliczenia subwencji finansowej podlegającej zwrotowi we właściwej wysokości zachodziła konieczność uwzględnienia danych finansowych lub danych dotyczących zatrudnienia innych podmiotów z uwagi na to, że:

a. Beneficjent uległ przekształceniu, podziałowi lub połączeniu (w rozumieniu Kodeksu Spółek Handlowych) w okresie mającym wpływ na wyliczenie wartości subwencji finansowej podlegającej zwrotowi przez beneficjenta (tj. pomiędzy dniem uzyskania subwencji finansowej a dniem złożenia oświadczenia);

b. Beneficjent działa w strukturze wielooddziałowej (posiada oddziały, które działają pod odrębnymi NIP).

W § 3 ust. 1 ww. dokumentu beneficjent oświadczył, że średnia liczba pracowników przez okres pełnych 12 miesięcy kalendarzowych od końca miesiąca kalendarzowego poprzedzającego datę zawarcia umowy wyniosła 00. W ust. 2 pkt c. beneficjent oświadczył, że liczba pracowników zatrudnionych na dzień końca miesiąca poprzedzającego datę zawarcia umowy wynosiła 0,00. W ust. 3 beneficjent oświadczył, że skala redukcji zatrudnienia zgodnie z danymi wskazanymi w ust. 1 oraz 2 wynosiła 100 %.

Dowód:

- oświadczenie o rozliczeniu subwencji finansowej, k. 18-19.

W dniu 8 lipca 2021 roku powód wydał decyzję w sprawie zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji finansowej. W jej treści wskazano, iż w związku ze złożonym oświadczeniem o rozliczeniu subwencji finansowej, (...) na podstawie dostępnych danych wyliczył zwolnienie z obowiązku zwrotu subwencji finansowej w wysokości 100 %. Na podaną wartość zwolnienia składały się w 25 % czynniki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w całym okresie 12 miesięcy od dnia przyznania subwencji finansowej oraz w 75 % czynniki związane z wyjątkowo trudną sytuacją wybranych branż najbardziej dotkniętych skutkami obostrzeń administracyjnych związanych z ekonomicznymi skutkami pandemii COVID-19. Powód został zwolniony z obowiązku zwrotu subwencji w całości (wartość subwencji finansowej pozostającej do spłaty określono, jako „0 PLN”).

Dowód:

- decyzja w sprawie zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji finansowej, k. 102-103v.

Pismem z dnia 22 września 2021 roku pozwany M. G. (2) poinformował powoda, iż na mocy decyzji z dnia 13 sierpnia 2021 roku numer (...) ZUS Oddział w S. Inspektorat w G. stwierdził, że pracownik pani A. J. nie podlegała z tytułu umowy o pracę ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu za okres od 1 listopada 2019 roku i stwierdził, że ww. pracownik podlegał ubezpieczeniu społecznym i zdrowotnemu z tytułu umowy zlecenia. Pozwany wskazał, że nie odwołał się od tej decyzji, albowiem błąd wystąpił po stronie pozwanej spółki. Wobec czego pozwany zwrócił się z prośbą o podjęcie decyzji, czy subwencja miała zostać zwrócona, jeżeli tak, to, w jakiej wysokości.

W odpowiedzi z dnia 27 maja 2024 roku powód poinformował pozwanego M. G. (2) o decyzji odnoszącej się do wysokości zwolnienia z obowiązku zwrotu Subwencji Finansowej udzielonej w kwocie 108.000,00 złotych. W związku z weryfikacją danych, powód zobowiązał pozwanego do zwrotu całej przyznanej kwoty Subwencji Finansowej wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 15 dnia roboczego od dnia otrzymania Subwencji Finansowej do dnia zapłaty w terminie 14 dni roboczych od dnia odebrania przez beneficjenta decyzji wraz z dalszymi ustawowymi odsetkami za opóźnienie w przypadku niedokonania zwrotu należnej sumy w ww. wskazanym terminie. Jako podstawę wskazał naruszenie § 3 ust. 6 Regulaminu, który stanowi, że w przypadku stwierdzenia złożenia przez Beneficjenta nieprawdziwych oświadczeń lub podania we Wniosku nieprawdziwych informacji, (...) może podjąć decyzję o zobowiązaniu Beneficjenta do zwrotu Subwencji Finansowej. (...) podkreślił, że pismem z dnia 22.09.2021 r. Przedsiębiorca poinformował (...) o tym, że wskazał nieprawidłowe dane we Wniosku o udzielenie subwencji finansowej. Ponadto, w dniu 21.03.2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał ostatecznej korekty danych w bazie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, które dotyczyły wysokości zatrudnienia na dzień 31.12.2019 r. Zgodnie z § 10 ust. 9 Regulaminu, (...) jest uprawniony do wydania Decyzji określającej wysokość Subwencji Finansowej podlegającej zwrotowi w całości w przypadku, w którym istnieje uzasadnione podejrzenie wystąpienia jakiegokolwiek rodzaju nadużyć.

Dowód:

- pismo pozwanego M. G. (2) z dnia 22.09.2021 r., k. 23-23v,

- odpowiedź stanowiąca decyzję określającą kwotę subwencji finansowej podlegającej zwrotowi, k. 26-26v.

Pismem z dnia 29 lipca 2024 r. została przekazana informacja pozwanemu M. G. (2) o umorzeniu subwencji finansowej.

Dowód:

- wydruk wiadomości e-mail, k. 28-28v.

Pismem z dnia 2 grudnia 2024 r. powód (...) S.A. wezwał pozwanego M. G. (2), A. G. i M. G. (1) do zapłaty kwoty w wysokości 153.160,42 złotych.

Dowód:

- wezwanie do zapłaty, k. 29-31v.

Sąd zważył co następuje:

Powództwo okazało się niezasadne.

Powód wskazał, że podstawą prawną roszczenia jest § 3 ust. 6 i § 11 ust. 13 umowy subwencji.

Żądanie powoda można także rozpatrywać w przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu. Przepis art. 405 k.c. stanowi, że kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.

Z kolei z art. 409 k.c. wynika, że obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, jeżeli ten, kto korzyść uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba, że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu.

Przepis art. 6 k.c. stanowi, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż Sąd Okręgowy w niniejszym składzie podziela pogląd zawarty w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 8 kwietnia 2020 r. (sygn. akt V SA/Wa 619/21, Legalis nr 2564886), zgodnie z którym z postanowień umownych dotyczących Programu (w tym Regulaminu) „wynika, iż przy podejmowaniu decyzji przez (...) w przedmiocie wypłaty subwencji od początku procedury mamy do czynienia z uregulowaniem stosunków pomiędzy przedsiębiorcą ubiegającym się o subwencję, a (...) w oparciu przepisy prawa cywilnego, a nie administracyjnego. Procedura powyższa rozpoczyna się bowiem od zawarcia umowy subwencyjnej w warunkach swobody umów. Czynności zatem związane z przyznawaniem przedmiotowej subwencji mają wyłącznie zatem formę cywilnoprawną. Nie ma żadnego powodu, aby decyzje (...) w przedmiocie wypłaty subwencji traktować, jak chce tego strona, za decyzje mające swoje źródło w przepisach administracyjnoprawnych. Argumenty o braku negocjacji czy też wpływu na treść umowy nie oznaczają, że stosunek zawierany w ramach danej umowy staje się stosunkiem administracyjnoprawnym. Wiele podmiotów obrotu prawnego zawierając umowy o charakterze cywilnym nie dopuszcza negocjacji ich treści. Nie oznacza to, że stosunek oparty na takiego rodzaju umowach przestaje mieć charakter cywilnoprawny”.

Dlatego nie było wątpliwości, że Umowa Subwencji miała charakter czynności cywilnoprawnej, pomimo, że świadczenie (...) w stosunku do Beneficjenta nie odpowiadało żadne świadczenie wzajemne. Środki w ramach Programu były wypłacane ze środków publicznych, gdyż (...) jest państwową osobą prawną, której jedynym akcjonariuszem jest Skarb Państwa. Jednakże kwestia braku wyposażenia (...) (przez ustawę lub przez porozumienie wydane na podstawie przepisów ustawy) w kompetencję do podejmowania czynności o charakterze władczym, w tym również wydawania decyzji administracyjnych został przesądzony w orzecznictwie sądów administracyjnych (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2021 r., sygn. akt I GSK 1154/21, Legalis nr 2630463).

Jednocześnie nie ulegało wątpliwości Sądu, że (...) udzielał subwencji finansowej przedsiębiorcom w ramach delegacji zadań publicznych, tj. na podstawie art. 21a ustawy z 4 lipca 2019 r. o systemie instytucji rozwoju (Dz.U. z 2020 r. poz. 2011 ze zm.), co jest w pełni dopuszczalne i determinuje interpretacji z punktu widzenia prawa cywilnego. Postanowienia Umowy Subwencji i Regulaminu podlegają zatem reżimowi prawa zobowiązań. Umowa zawarta między stronami były umową nienazwaną, zawartą w ramach swobody umów. Z uwagi na brak świadczenia po stronie Beneficjenta w zamian za otrzymane przez (...) środki, należy jaką zakwalifikować jako umowę pod tytułem darmym. Jednocześnie z uwagi na cywilnoprawny charakter stosunku nawiązanego pomiędzy stronami na podstawie Umowy Subwencji, zarzuty strony pozwanej dotyczące rzekomego braku legitymacji do dochodzenia zwrotu subwencji nie zasługiwały na uwzględnienie. (...) jako podmiot zawierający Umowy Subwencji z jednostką pozwanego był w pełni uprawiony do dochodzenia roszczeń z nią związanych. Również na gruncie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, powodowi (jako podmiotowi, który wypłacił na rzecz pozwanego środki), przysługiwała legitymacja czynna do wytoczenia niniejszego powództwa.

Powód twierdził, że pozwany podał nierzetelne i nieprawdziwe dane dotyczące powiązania podmiotów i uzyskał częściowo nienależną kwotę subwencji. W uzasadnieniu pozwu wskazano, że powód podjął decyzję o zwrocie subwencji z uwagi na naruszenie przez stronę pozwaną § 3 ust 6 regulaminu. Nie wyjaśniono natomiast na czym to naruszenie miało polegać. Okoliczność ta powinna być już wskazana w pozwie. Niemniej jednak z uwagi na treść sprzeciwu, przewodniczący zarządzeniem z dnia 20 lutego 2025 r. zobowiązał pełnomocnika powoda do wskazania faktu, na którym opiera swoje żądanie tj. zachowania pozwanych, które było podstawą wydania decyzji o zwrocie subwencji. W wykonaniu powyższego powołano się twierdzenia pozwu a ponadto przywołano okoliczności związane z wydaniem przez ZUS decyzji następczej w przedmiocie niepodlegania ubezpieczeniom społecznym przez pracownika, w związku z tym aktualny stan zatrudnienia w przedsiębiorstwie pozwanych na dzień 31 grudnia 2019 r. wynosił 0.00 osób zatrudnionych na umowę o pracę oraz trzech osób zatrudnionych na umowę zlecenia. W dalszym ciągu nie wskazano, na czy miało polegać zachowanie pozwanych w postaci podania nieprawdziwych informacji lub nieprawdziwych oświadczeń. Decyzji ZUS nie przedłożono. Zaproponowany przez stronę powodową materiał dowodowy nie pozwolił na pozytywną weryfikację twierdzeń pozwu. Dla przypisania pozwanym napuszenia regulaminu należałoby dokonać analizy twierdzeń pozwu pod kątem okoliczności faktycznych związanych z podaniem informacji o zatrudnieniu 1 pracownika na umowie o pracę we wniosku o subwencję. Poza pismem jednego z pozwanych, który poinformował powoda o wydaniu decyzji przez ZUS, że pracownik pani A. J. nie podlegała z tytułu umowy o pracę ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu za okres od 1 listopada 2019 roku i stwierdził, że ww. pracownik podlegał ubezpieczeniu społecznym i zdrowotnemu z tytułu umowy zlecenia. Oraz, że pozwani nie odwołali się od tej decyzji, albowiem błąd wystąpił po stronie spółki cywilnej, brak jakichkolwiek dokumentów pozwalających na ustalenie, że po stronie pozwanej nastąpiło podanie nieprawdziwych informacji lub oświadczeń. Nie wiadomo bowiem z jakich powodów doszło do wydania decyzji przez ZUS i z uwagi na co pojawił się błąd skutkujący wydaniem tej decyzji. Z pism procesowych powoda można odtworzyć, że pozwany powinien być traktowany, jako Mały i Średni Przedsiębiorca, nie zaś, jako Mikro Przedsiębiorca. Brak jednak twierdzeń, co do tego, w jaki sposób pozwany spełnić miał kryteria MŚP. Kryterium przyporządkowania do danej grupy patrząc na uregulowania umowy (§ 2 ust. 2 i 5) to w przypadku MP maksymalnie 9 pracowników i obrót do 2 mln EURO. Powód nie wykazał, że pozwany spełnił ww. wymogi. Niesporne było, że w momencie zawierania umowy dwóch z trzech pozwanych było także wspólnikami spółki cywilnej. Już choćby z powyższych powodów wytoczone powództwo podlegało oddaleniu.

W dniu 10 czerwca 2021 roku pozwany złożył oświadczenie o rozliczeniu subwencji finansowej w kwocie 108.000,00 złotych. Zaś w dniu 8 lipca 2021 roku powód wydał decyzję w sprawie zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji finansowej. W jej treści wskazano, iż w związku ze złożonym oświadczeniem o rozliczeniu subwencji finansowej, (...) Fundusz (...) na podstawie dostępnych danych wyliczył zwolnienie z obowiązku zwrotu subwencji finansowej w wysokości 100 % (k. 102). Zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że w dniu 8 lipca 2021 r. (...) po dokonaniu rozliczenia subwencji na podstawie danych złożonych przez pozwanego – wydał decyzję o zwolnieniu pozwanego z obowiązku zwrotu subwencji w 100%. Oznacza to, że wierzyciel ( (...)) skorzystał z przysługującego mu uprawnienia do zwolnienia dłużnika z długu, o którym mowa w art. 508 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem: „Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu i dłużnik to zwolnienie przyjmuje.”

W sprawie nie budzi wątpliwości, że zwolnienie z długu miało charakter skuteczny. Wydanie przez (...) decyzji umarzającej całkowicie obowiązek zwrotu środków należy traktować, jako oświadczenie woli wierzyciela, skutkujące wygaśnięciem zobowiązania. Brak jest również jakichkolwiek dowodów, że pozwany nie przyjął tego zwolnienia – przeciwnie, nie kwestionował decyzji, co oznacza, że oświadczenie zostało skutecznie doręczone i zaakceptowane, nawet w sposób dorozumiany. Nie zmienia tej oceny okoliczność, że w późniejszym piśmie z dnia 22 września 2021 r. pozwany poinformował (...) o nieprawidłowościach w podanych wcześniej danych (dotyczących liczby pracowników) i zwrócił się z zapytaniem, czy powinien dokonać zwrotu środków. Takie oświadczenie, jakkolwiek uczciwe i lojalne ze strony pozwanego, nie może być interpretowane, jako odnowienie zobowiązania, uznanie długu, ani cofnięcie skutków prawnych wcześniejszego zwolnienia z długu. W szczególności, nie zostało wykazane, by (...) po otrzymaniu tego pisma – cofnął lub uchylił decyzję o umorzeniu subwencji. Brak jest jakiejkolwiek nowej decyzji lub żądania zwrotu środków, opartego na ponownym rozliczeniu lub wykryciu nadużycia. Tym samym, zobowiązanie objęte umową subwencyjną pozostaje definitywnie wygasłe, a roszczenie nie może być skutecznie dochodzone przed sądem.

Podkreślić należy, że zwolnienie z długu stanowi zdarzenie prawne wywołujące trwały skutek w postaci wygaśnięcia zobowiązania. Uchylenie jego skutków może nastąpić wyłącznie w szczególnych przypadkach, takich jak wykazanie działania pozwanego w złej wierze, rażącego wprowadzenia w błąd, czy też uzyskania świadczenia nienależnego w rozumieniu art. 410 § 2 K.c. – w szczególności w trybie przewidzianym dla odzyskiwania środków publicznych uzyskanych bez podstawy prawnej. W niniejszej sprawie powód nie tylko nie podjął takich kroków, ale wręcz nie kwestionował skuteczności pierwotnego zwolnienia z długu. W konsekwencji, skoro zobowiązanie wygasło na mocy art. 508 K.c., a brak jest podstaw do jego ponownego dochodzenia, powództwo podlega oddaleniu, jako niezasadne, o czym Sąd orzekł w pkt. I.

Na marginesie Sąd wskazuje, że zgodnie z § 3 ust. 6 zdanie 1 umowy powódka miała prawo kontrolować prawdziwość informacji i oświadczeń złożonych w związku z zawarciem umowy przez przedsiębiorcę lub osobę go reprezentującą do czasu całkowitego zwrotu subwencji finansowej przez przedsiębiorcę. Zatem w przedmiotowym przypadku okres weryfikacji zamknął się w dniu 8 lipca 2021 roku. Powód miał dużo czasu pomiędzy złożeniem przez pozwanego wniosku o przyznaje subwencji, umową i złożeniem oświadczenia o rozliczeniu do dnia wydania decyzji dotyczącej zwolnienia z długu. Powódka tego nie zrobiła. Z datą 9 września 2021 roku wygasło uprawnienie powódki do badania prawdziwości oświadczeń. Zatem wszelkie późniejsze decyzje, wezwania do zapłaty były już spóźnione i nie mogły wywołać skutków prawnych. Wezwanie do zapłaty z 8 czerwca 2020 roku mogłoby być dokonane przy założeniu, że były do tego podstawy w trakcie wykonywania umowy, a nie po jej rozliczeniu. Powód w sposób wybiórczy potraktowała postanowienia § 3 ust. 6 umowy. Oprócz tego obliczając nienależną rzekomo część subwencji przyjęła dane do obliczeń z tej umowy dla MP, a niedane z obrotów obu działalności jak dla MŚP. Brak jest danych, co do ilości pracowników w spółce cywilnej, a także obrotu, jaki wygenerowała, oraz o ile nastąpił spadek.

Nadto Sąd podkreśla, iż z uwagi na ustalenie, że zobowiązanie wygasło na skutek zwolnienia z długu (art. 508 K.c.), Dochodzone przez powoda roszczenie okazało się nieistniejące już w chwili wytoczenia powództwa. Wobec tego, brak było potrzeby szczegółowego odnoszenia się do zarzutu przedawnienia. Niemniej jednak, gdyby nawet przyjąć, że roszczenie nadal istnieje, to uległo ono przedawnieniu z dniem 28 lipca 2024 r., co również skutkowałoby oddaleniem powództwa.

Stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów wskazanych w części wstępnej uzasadnienia w postaci dokumentów. W tym miejscu wskazać trzeba, że strona powodowa dołączyła jak dowód w sprawie regulamin, który jest datowany, jako wchodzący w życie w dniu 28 kwietnia 2021 roku, a więc nie z okresu zawierania umowy.

Orzeczenie o kosztach zapadło w oparciu o zasadę odpowiedzialności za wynik procesu określoną art. 98 § 1 k.p.c. Powód przegrał proces w całości i w całości obowiązany jest zwrócić koszty procesu pozwanemu, na które składało się wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym w kwocie 5400 zł (§ 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22.10.2015 Roku tj. z dnia 24 sierpnia 2023 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935) oraz opłatę od pełnomocnictwa w wysokości 17 złotych.

SSR del. do SO Zofia Piwowarska

ZARZĄDZENIE

1. (...)

2. (...)

3. (...)