Wyrok z 14 października 2025, sygn. I C 1588/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 października 2025 r.

Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny

w składzie: Przewodniczący: sędzia Juliusz Ciejek

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Kosowska

po rozpoznaniu w dniu 14 października 2025 r. w Olsztynie

na rozprawie

sprawy z powództwa Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W.

przeciwko K. D. i M. D.

o zapłatę

I.  powództwo oddala,

II.  zasądza od powoda na rzecz pozwanych kwotę po 10.800 (dziesięć tysięcy osiemset) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Sygn. akt I C 1588/24

UZASADNIENIE

Pozwem wniesionym w dniu 02.10.2024 r. przeciwko K. D. i M. D. powód Bank (...) S.A.
z siedzibą w W., wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwoty 239.471,16 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 17.08.2024 r. do dnia zapłaty, tytułem zwrotu świadczenia nienależnego w postaci wypłaconego stronie pozwanej kapitału na podstawie umowy nr (...) z dnia 31.10.2005 r.

Ponadto, powód wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanych zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Podniósł w uzasadnieniu, że pozwani wytoczyli powództwo przeciwko powodowi o ustalenie nieważności umowy nr (...) z dnia 31.10.2005 r. oraz o zapłatę kwoty 20.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 02.04.2021 r. do dnia zapłaty. Sąd Apelacyjny wB. częściowo zmienił wyrok Sądu Okręgowego w O.w zakresie wysokości należności pozwanych. Pozwani złożyli kolejny pozew o zapłatę kwot 60.188,99 zł, 2.796,51 zł i 10.431,65 zł. Żądanie pozwanych zostało uwzględnione w części. W przypadku przyjęcia , że w skutek abuzywności klauzul denominacyjnych umowa kredytu łącząca strony niniejszego postępowania jest nieważna w całości. Podstawę prawną roszczenia o zwrot wypłaconego kapitału kredytu w wartości nominalnej stanowi art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c. Powód podkreślił, że jego roszczenie nie jest przedawnione.

(pozew k. 4-9)

W odpowiedzi na pozew pozwana M. D. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazała, że roszczenie powoda jest oczywiście bezpodstawne (w skutek potrącenia), a wytoczenie powództwa niezrozumiałe i oderwane od okoliczności faktycznych. Podkreśliła ona, że nieprawdziwe są twierdzenia podawane przez powoda, nadużywa on prawa oraz postępuje nieuczciwie. Przyznała, że wyrokiem Sądu Okręgowego w O. w sprawie (...)prawomocnie ustalono nieważność umowy kredytu łączącej strony. W jej ocenie, wskutek złożenia oświadczenia o potrąceniu doręczonego powodowi 15.01.2024 r. roszczenie dochodzone przez powoda wygasło.

(odpowiedź na pozew k. 71-72v)

W odpowiedzi na pozew pozwany K. D. wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazał, że roszczenie powoda jest bezpodstawne, albowiem wierzytelność dochodzona pozwem została rozliczona na podstawie oświadczenia o potrąceniu. Wskutek dokonanego potrącenia roszczenie wygasło jeszcze przed wniesieniem pozwu. W ocenie pozwanego powództwo stanowi nadużycie prawa, w tym procesowego. Pozwany zakwestionował również solidarność biernych pozwanych.

(odpowiedź na pozew k. 79-82)

Powód nie uznał skuteczności podniesionego przez pozwane zarzutu potrącenia, z uwagi na to, że sprawa tocząca się przed Sądem Rejonowym w O. I Wydział Cywilny o sygn. akt (...) nie została jeszcze prawomocnie zakończona. Apelacja złożona przez bank została przekazana do Sądu Okręgowego.

Wniósł o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy z powództwa kredytobiorców przeciwko bankowi zawisłej przed Sądem Okręgowym wO..

(pismo powoda – k. 85-86)

Na rozprawie w dniu 14 października 2025 r.. pełnomocnik powoda oświadczył, że cofa wniosek o zawieszenie postępowania.

(protokół rozprawy – k. 97)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 31 października 2005 r. pozwani zawarli z Bankiem (...) S.A. w K. umowę kredytu budowlano-hipotecznego nr (...)- (...), na podstawie której bank zobowiązał się postawić do dyspozycji powodów kredyt w kwocie 99.674 CHF z przeznaczeniem na zakup działki budowlanej oraz budowę domu wolnostojącego, położonego w miejscowości S. (§ 2 ust. 1 i § 2 ust. 4 umowy).

Zgodnie z § 5 umowy, wypłata transz kredytu miała nastąpić na podstawie wniosku kredytobiorcy złożonego najpóźniej na jeden dzień przed planowaną wypłatą. Wypłata miała nastąpić zgodnie z harmonogram i po spełnieniu warunków określonych w załączniku nr 2 do umowy.

Zgodnie z § 3 ust. 1 umowy, powodowie zobowiązani byli do uiszczenia prowizji bankowej od kwoty przyznanego kredytu w wysokości 996,74 CHF, co stanowiło 1,00% kwoty kredytu. Z kolei zgodnie z § 7 umowy prawnym zabezpieczeniem spłaty udzielonego kredytu była:

a)  hipoteka zwykła wypisana na pierwszym miejscu w wysokości 99.674 CHF z tytułu udzielonego kredytu,

b)  hipoteka kaucyjna do wysokości 51.200 CHF z tytułu odsetek umownych i kosztów udzielonego kredytu, na finansowanej nieruchomości położonej w miejscowości S., gmina G., działka nr (...),

c)  cesja praw z polisy ubezpieczenia nieruchomości od ognia i zdarzeń losowych,

d)  wpływy na rachunek (...) prowadzony w Banku wraz z pełnomocnictwem do pobierania środków na spłatę zadłużenia.

Kredyt został udzielony na okres od 31 października 2005 r. do 30 października 2031 r. (§2 ust. 2 umowy).

Zgodnie z załącznikiem nr 7 do umowy, kwota kredytu lub transzy wypłacana jest w złotych po przeliczeniu według kursu kupna waluty kredytu obowiązującego w banku w dniu wypłaty kwoty kredytu lub transzy kredytu, zgodnie z tabelą kursów walut banku (...) S.A. ogłaszaną w siedzibie banku z zastosowaniem zasad ustalania kursów walut obowiązujących w banku. Ewentualna nadwyżka wynikająca z różnic kursowych zostanie wypłacona przelewem na rachunek bankowy kredytobiorcy wskazany we wniosku o wypłatę, który stanowi załącznik nr 1 do umowy kredytu ( pkt 2 ppkt 2 i 3 załącznika nr 7 do umowy).

Prowizja bankowa naliczana jest i pobierana w walucie udzielonego kredytu (pkt 2 ppkt 1 załącznika nr 7 do umowy).

Kwota spłaty podlega przeliczeniu na złote po kursie sprzedaży waluty kredytu obowiązującym w banku w dniu dokonywania spłaty, zgodnie z Tabelą kursów walut banku (...) S.A. ogłaszaną w siedzibie banku z zastosowaniem zasad ustalania kursów walut obowiązujących w banku ( pkt 4 załącznika nr 7 do umowy).

W dniu sporządzenia umowy oprocentowanie kredytu wynosi 2,87% w stosunku rocznym. W całym okresie kredytowania stanowi sumę stawki LIBOR dla terminów 6-miesiecznych i stałej marży w wysokości 1,90% (§ 4 ust. 1 i § 4 ust. 2 umowy).

O wysokości oprocentowania bank zawiadomi kredytobiorcę pisemnie w terminie 14 dni od dnia uruchomienia kredytu lub pierwszej transzy. Oprocentowanie kredytu ulega zmianie w zależności od zmiany stopy LIBOR określonej w ust. 2. Na wniosek kredytobiorcy możliwa jest zmiana oprocentowania ze stopy zmiennej na stopę stałą (§ 4 ust. 4 i ust. 5 umowy, § 4 ust. 8 zdanie pierwsze umowy).

Zgodnie z § 9 ust. 6 umowy, kredyt miał być spłacany w miesięcznych ratach malejących – kapitał kredytu miał być spłacany w równych ratach miesięcznych, odsetki naliczane są od faktycznego zadłużenia i płatne w terminach miesięcznych. Spłata zadłużenia miała być dokonywana przez obciążanie rachunku kredytobiorców, co do którego kredytobiorca wystawi pełnomocnictwo i z którego bank będzie pobierał środki na spłatę zadłużenia w kwotach i terminach wynikających z zawartej umowy kredytu. Spłata kredytu miała odbywać się w złotych zgodnie z zasadami określonymi w załączniku nr 7 do umowy ( §9 ust. 8, § 9 ust. 9 umowy).

Kredytobiorcy zobowiązali się do spłaty kredytu i odsetek w terminach i wysokościach określonych w harmonogramie spłat stanowiącym integralną część umowy. Harmonogram spłat miał zostać przesłany kredytobiorcom w terminie 14 dni od uruchomienia środków kredytu (§ 9 ust. 4 umowy).

Pozwani podpisując załącznik nr 7 oświadczyli, że znane im jest oraz wyjaśniono ryzyko zmiany kursu waluty, w której zaciągnęli zobowiązanie kredytowe i są świadomi ponoszenia przez siebie tego ryzyka (pkt 1 załącznika nr 7 do umowy).

(dowód: umowa z załącznikami k. 51-54)

Strony podpisały aneks nr (...) z dnia 28 listopada 2006 r. dotyczący zmian postanowień umownych odnoszących się do okresu udzielenia kredytu, ostatecznego terminu spłaty kredytu, okresu wykorzystania kredytu, wysokości oprocentowania, przeterminowanego zadłużenia.

(dowód: aneks nr (...) z dnia 28.11.2006 r. – k. 55-56)

Kredyt został wypłacony pozwanym w czterech transzach w łącznej wysokości 239.471,16 zł.

Pozwani w okresie od dnia 30.12.2005 r. do 01.03.2021 r. wpłacili na rzecz pozwanego kwotę w łącznej wysokości 269.902,81 zł tytułem rat kapitałowo-odsetkowych. Natomiast w okresie od kwietnia 2021 r. do grudnia 2023 r. pozwani uiścili kwotę 60.188,99 zł tytułem rat kapitałowo-odsetkowych. Ponadto, pozwani uiścili na rzecz powoda kwotę 4.727,30 zł tytułem opłat około kredytowych.

(dowód: zaświadczenie z dnia 08.05.2024 r. – k. 57, zaświadczenie k. 37v-38v, historia operacji – k. 39v-40, oświadczenie pełnomocnika pozwanej – k. 97v, okoliczność bezsporna)

Pozwani pismem z dnia 17.03.2021 r. wezwali powoda do zwrotu nienależnego świadczenia w postaci środków pieniężnych otrzymanych od pozwanych w ramach płatności rat wynikających z umowy kredytu.

(dowód: pismo powodów wraz z potwierdzeniem nadania – k. 38v-39v)

Pozwani w dniu 31.05.2021 r. skierowali do Sądu Okręgowego w O., I Wydziału Cywilnego pozew przeciwko powodowi Bankowi (...) S.A. Żądali ustalenia nieważności umowy kredytu hipotecznego oraz zapłaty z tego tytułu kwoty 20.000 zł. W dniu 04.11.2022 r. Sąd w wskazanej sprawie (...)) wydał wyrok, w którym ustalił, że umowa kredytu łącząca strony jest nieważna oraz zasądził od Banku na rzecz kredytobiorców kwotę 24.727,30 zł wraz z odsetkami od dnia 20.09.2022 r. do dnia zapłaty.

Od powyższego wyroku apelację wniósł bank.

Sąd Apelacyjny w B. wyrokiem z dnia 20.12.2023 r. (...)) zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądził od Banku na rzecz kredytobiorców kwotę 24.727,30 zł wraz z odsetkami od dnia 20.09.2022 r. do dnia zapłaty i oddalił powództwo o zapłatę w zakresie zastrzeżenia solidarności powodów. W pozostałym zakresie apelację oddalił.

Zasądzona na rzecz kredytobiorców kwota 4.727,30 zł stanowiła opłaty około kredytowe, które kredytobiorcy uiścili na rzecz banku.

(dowód: pozew z załącznikami - k. 13-26, wyrok Sądu Okręgowego w O. wraz z uzasadnieniem w sprawie (...) – k. 30-32v oraz k. 42, -47, wyrok Sądu Apelacyjnego w B. z dnia 20.12.2023 r. wraz z uzasadnieniem – k. 32v-37 oraz k. 49, oświadczenie pełnomocnika pozwanej – k. 97v, okoliczność bezsporna)

Pozwani pismem z dnia 10.01.2024 r. złożyli powodowi oświadczenie o potrąceniu części ich wierzytelności w kwocie 239.471,16 zł należnej z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia banku w związku z wpłatami uiszczanymi na poczet nieważnej umowy o kredyt z kwotą przysługującą bankowi z tytułu zwrotu kapitału wypłaconego kredytu w wysokości 239.471,16 zł.

Powód odebrał oświadczenie w dniu 15.01.2024 r.

(dowód: oświadczenie o potrąceniu z dnia 10.01.2024 r. – k. 40-41v)

Pozwani w dniu 04.04.2024 r. skierowali do Sądu Rejonowego pozew o zapłatę kwot 60.188,99 zł tytułem rat kapitałowo-odsetkowych od dnia kwietnia 2021 r. do grudnia 2023 r., 2.796,51 zł tytułem części odsetek od kwoty 239.471,16 zł oraz 10.431,65 zł tytułem rat kapitałowo-odsetkowych uiszczonych od dnia 30.12.2005 r. do 01.03.2021 r.

Sąd Rejonowy w dniu 20.09.2024 r. w sprawie o sygn. akt (...) wydał wyrok, w którym zasądził od banku na rzecz kredytobiorców kwotę 73.417,15 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwot:

- 10.431,65 zł od dnia 02.04.2021 r. do dnia zapłaty, tytułem różnicy pomiędzy pierwotną sumą spłat tj. 269.702,81 zł, a uzyskaną z banku kwotą kapitału, przy uwzględnieniu kwot zasądzonych w poprzedniej sprawie (20.000 zł),

- 60.188,99 zł od dnia 21.01.2024 r. do dnia zapłaty, tytułem rat spłaconych od kwietnia 2021 r. do grudnia 2023 r.,

- 2.796,51 zł od dnia 05.04.2024 r. do dnia zapłaty, tytułem skapitalizowanych odsetek.

W pozostałym zakresie żądanie pozwu Sąd oddalił.

Od powyższego wyroku apelację wywiódł bank.

Sąd Okręgowy w O. w sprawie(...)oddaliła apelację.

(dowód: pozew – k. 27-29v, wyrok z dnia 20.09.2024 r. wraz z uzasadnieniem – k. 50, 74-76, oświadczenie pełnomocnika pozwanej – k. 97v)

Kwoty zasądzone prawomocnymi wyrokami zostały pozwanym wypłacone przez bank.

(dowód: oświadczenie pełnomocnika pozwanej – k. 97v)

Powód pismem z dnia 26.06.2024 r. wezwał pozwanych do zapłaty kwoty 239.471,16 zł w terminie 30 dni od doręczenia pisma tytułem zapłaty kwoty odpowiadającej nominalnej kwocie udostępnionego przez Bank na podstawie umowy kapitału w PLN. Pozwani odebrali wezwanie w dniu 16.07.2024 r.

(dowód: wezwanie do zapłaty wraz z potwierdzeniem nadania i doręczenia – k. 58-61)

Pozwani są małżeństwem, objęci małżeńską wspólnością majątkową.

(dowód: oświadczenie pozwanych – k. 97v)

Sąd zważył, co następuje:

Roszczenie powoda o zapłatę z tytułu udostępnionego kapitału podlegało oddaleniu w całości. W świetle ostatniego orzecznictwa (...) przypadku gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca nie ma prawa żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, gdy konsument go spłacił nominalnie. Z uwagi na fakt, że umowa kredytu łącząca strony jest nieważna, strony powinny zwrócić sobie jedynie uzyskaną bezprawnie korzyść. Pozwani nie uzyskali korzyści, która podlegałaby zwrotowi na rzecz powoda.

Sąd dokonał ustaleń faktycznych w sprawie w oparciu o załączone do akt i niekwestionowane przez strony dokumenty. W niniejszej sprawie okoliczności faktyczne nie były sporne, a jedynie występował spór co do prawa – czy i w jakiej kwocie przysługuje powodowi roszczenie o zwrot udostępnionego kapitału oraz czy złożone oświadczenia o potrąceniu były skuteczne.

Sąd nie uwzględnił wniosku dowodowego stron o dopuszczenie dowodu z przesłuchania stron. W świetle prawomocnego rozstrzygnięcia o zapłacie w związku ustaleniem, że umowa kredytu nr (...)- (...) z dnia 31.10.2005 r. jest nieważna, wnioskowany dowód miał zostać przeprowadzony na fakty bezsporne. W tej sprawie Sąd uznał, że zgromadzone w sprawie dowody, w pełni pozwalają na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, zaś wniosek o dopuszczenie dowodu z przesłuchania stron potraktował, z uwagi na powyższe, jako nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy.

Powód dochodził zapłaty na jego rzecz tytułem wypłaconego kapitału kwoty 239.471,16 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 17.08.2024 r. do dnia zapłaty.

Powód żądanie pozwu opierał na tym, że w wyniku postępowania sądowego toczącego się przed Sądem Okręgowym w O. ((...)), a następnie Sądem Apelacyjnym w B. ((...) ustalono, że umowa kredytu łącząca strony jest nieważna oraz zasądzono z tego tytułu na rzecz pozwanych kwotę 24.727,30 zł. Sąd orzekający w niniejszej sprawie na podstawie art. 365 i 366 k.p.c. jest związany prawomocnym wyrokiem wydanym przez Sąd Okręgowy w O. i Sąd Apelacyjny w B. w zakresie ustalenia, że umowa kredytu jest nieważna.

Pozwani podnieśli zarzut nadużycia prawa podmiotowego przez powoda w rozumieniu art. 5 k.c. Wskazać należy, że przepis art. 5 k.c. stanowi, że nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonanie prawa i nie korzysta z ochrony. Sąd w wytoczonym przez powoda powództwie nie dostrzega sprzeczności ani ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa ani z zasadami współżycia społecznego. W toku postępowania ocenie podlega to czy powodowi należy się określone świadczenie w związku nieważnością umowy kredytu. Powyższe nie spełnia przesłanek wskazanych w art. 5 k.c.

Bezsporne w niniejszej sprawie okazało się ostatecznie to, że umowa o kredyt nr (...)- (...) z dnia 31.10.2005 r. jest nieważna. Powyższa okoliczność została prawomocnie przesądzona przez Sąd powszechny. Wobec czego rozliczenie stron następuje w oparciu o przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu - regulujące zwrot uzyskanej korzyści, co prowadzi do konieczności zbilansowania wzajemnych świadczeń.

Dotychczas w sprawach rozpoznanych w tym składzie Sądu do rozliczeń między stronami miała zastosowanie uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7.05.2021 r. w sprawie (...), w której stwierdzono, że w przypadku następczej nieważności umowy kredytowej po obu jej stronach powstają odrębne roszczenia o zwrot świadczeń nienależnie spełnionych. Ostatecznie zatem świadczenia te podlegają zwrotowi niezależnie od siebie, bez konieczności badania z urzędu, czy ich wzajemna wysokość prowadzi do powstania stanu wzbogacenia, który byłby miarą zwrotu różnicy między tymi świadczeniami. Jednak w dniu 19.06.2025 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie I C 396-24 zgodnie, z którym „Artykuł 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że: stoi on na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty.” Wyłącznie (...) ma uprawnienie do wykładni przepisów prawa europejskiego w tym dyrektywy konsumenckiej. Jego wykładnia jest wiążąca dla sądów powszechnych i Sądu Najwyższego. Z tej przyczyny, w ocenie Sądu, zasadny będzie zwrot kredytobiorcom jedynie kwoty uzyskanej przez bank ponad wypłacony kapitał, a więc realnie uzyskaną korzyść. Należy mieć na względzie treść przepisu art. 405 k.c. który stanowi, że kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Wprost w tym przepisie wskazano, że ustawodawca usankcjonował zwrot korzyści, a więc to co druga strona uzyskała ponad to co zobowiązana była świadczyć. Podkreślić należy, że w tym przepisie nie zostało użyte sformułowanie „zwrot świadczenia” czy też „zwrócić drugiej stronie wszystko, co otrzymała od niej na mocy umowy” tak jak ma to miejsce w przypadku odstąpienia od umowy w przepisach art. 494 k.c. czy 496 k.c. Jeżeli zamiarem ustawodawcy byłoby również w przypadku zastosowaniu art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c. zwrot wszystkich należności wówczas w przepisie wskazano by na zwrot świadczenia, a nie zwrot korzyści. W przypadku bezpodstawnego wzbogacenia należy mieć na uwadze, że strona powołująca się na te przepisy może żądać korzyści, a więc tego co druga strona uzyskała ponad to co jej przysługiwało.

Wobec tego, kredytobiorcy mogą żądać od banku wyłącznie kwot uiszczonych ponad udostępniony kapitał. Zaś bank kwoty udostępnionego kapitału ale wyłącznie w takiej części w jakiej nie została ona dotychczas zaspokojona przez kredytobiorców, w toku realizacji nieważnej umowy.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, powód mógł dochodzić w sprawie wyłącznie kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy sumą kwoty udostępnionego kapitału, a kwotą którą otrzymał od pozwanych w ramach wykonywania nieważnej umowy. Powód żądał zwrotu kwoty 239.471,16 zł tytułem wypłaconego kapitału. Pozwani zaś wskazywali, że w związku z wykonaniem nieważnej umowy kredytu uiścili tytułem rat kapitałowo-odsetkowych w okresie od dnia 30.12.2005 r. do 01.03.2021 r. kwotę 269.902,81 zł, zaś od kwietnia 2021 r. do grudnia 2023 r. kwotę 60.188,99 zł. Ponadto powodowie uiścili opłaty około kredytowe w kwocie 4.727,30 zł. Łącznie pozwani uiścili na rzecz powoda kwotę 334.819,10 zł.

Sąd Okręgowy, a następnie Sąd Apelacyjny w sprawie z powództwa kredytobiorców zasądził na ich rzecz od banku kwotę 20.000 zł tytułem rat kapitałowo-odsetkowych i 4.727,30 zł tytułem opłat około kredytowych. Sąd Rejonowy w O., a następnie Sąd Okręgowy w O. kwotę 60.188,99 zł tytułem rat kapitałowo-odsetkowych od dnia kwietnia 2021 r. do grudnia 2023 r. i 10.431,65 zł tytułem rat kapitałowo-odsetkowych uiszczonych od dnia 30.12.2005 r. do 01.03.2021 r. Zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika pozwanej zasądzone kwoty zostały wypłacone pozwanym. Wobec tego powód jest w posiadaniu środków pozwanych w kwocie 239.471,16 zł (334.819,10 zł - 60.188,99 zł - 10.431,65 zł - 24.727,30 zł).

Porównanie powyższych kwot, przy zastosowaniu teorii salda, bezsprzecznie wskazuje na to, że udostępniony przez powoda kapitał został całkowicie zaspokojony przez spłaty dokonane przez pozwanych. Wobec tego na dzień wytoczenia powództwa wierzytelność powoda nie istniała – została całkowicie zaspokojona. Z tego względu w ocenie Sądu powód nie wykazał, że przysługuje mu jakakolwiek kwota, zaś pozwani udowodnili, że roszczenie powoda zostało w całości zaspokojone. Jednocześnie podkreślić należy, że z uwagi na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19.06.2025 r. w sprawie I C 396-24 Bank nie może domagać się od kredytobiorców środków jeżeli znajdują się one w jego posiadaniu. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Odnieść należy się do złożonego przez pozwanych oświadczenia z dnia 10.01.2024 r. o potrąceniu wzajemnych wierzytelności. Zgodnie z art. 498 § 1 k.c. „Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.”. Zgodnie z cytowanym wyżej przepisem mogą zostać potrącone wierzytelności – jednak warunek ten nie jest spełniony w niniejszym stanie faktycznym. Wierzytelność powoda w kwocie 239.471,16 zł z tytułu udostępnionego kapitału oraz wierzytelność pozwanych w takiej samej kwocie z tytułu spłaty rat kapitałowo-odsetkowych na dzień orzekania nie istnieje (obie wierzytelności uległy wzajemnej kompensacji na skutek ustalenia nieważności umowy). Wobec tego, przy przyjęciu teorii salda, którą Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela, pozwani nie mogli złożyć skutecznego oświadczenia o potrąceniu wierzytelności powoda z tytułu udostępnionego kredytu, innej zaś wierzytelności banku do potrącenia nie wskazali.

Natomiast nawet jeżeli przyjąć, że teoria salda nie ma w niniejszej sprawie zastosowania lecz teoria dwóch kondykcji, to wówczas należy uznać, że nastąpiło w dniu 15.01.2024 r. (data doręczenia oświadczenia o potrąceniu) skuteczne potrącenie wzajemnych wierzytelności stron. Oświadczenie przez pozwanych zostało złożone na ponad pół roku przed wytoczeniem powództwa.

Z uwagi na powyższe, wobec braku spełnienia przesłanek z art. 410 § 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c., Sąd oddalił powództwo o zapłatę kwoty 239.471,16 zł tytułem zwrotu kapitału udostępnionego pozwanym z uwagi na jego nieudowodnienie, o czym orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

O kosztach powództwa orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. poprzez obciążanie powoda obowiązkiem ich zwrotu na rzecz każdego z pozwanych w całości. Powód przegrał proces w całości.

Koszty procesu po stronie każdego z pozwanych obejmowały wynagrodzenie pełnomocnika (radcy prawnego) w stawce wynikającej z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (10.800 zł).

W niniejszej sprawie zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa prawnego było uzasadnione na rzecz każdego z pozwanych osobno. Przede wszystkim wynikało to z tego, że wspólny udział pozwanych miała charakter formalny. Podstawą faktyczną dochodzonego roszczenia była nieważność umowy kredytu. Każdy z pozwanych ustanowił innego pełnomocnika w sprawie i z racji rodzaju roszczenia był do tego uprawniony. Złożone odpowiedzi na pozew nie były tożsame, co dodatkowo świadczy o tym, że ustanowienie dwóch pełnomocników nie było wyłącznie czynnością formalną lecz faktyczną.

O odsetkach od zasądzonych kosztów procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 ¹ k.p.c.

Z tego względu Sąd zasądził od powoda na rzecz każdego z pozwanych kwotę 10.800 zł, o czym orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku.