Wyrok z 22 kwietnia 2024, sygn. XVII AmE 146/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 kwietnia 2024 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
w składzie:

Przewodniczący –	Sędzia SO Bogdan Gierzyński
Protokolant –	sekretarz sądowy Dominika Zajdowska

po rozpoznaniu 22 kwietnia 2024 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa T. W.

przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki

o ustalenie solidarnej odpowiedzialności za zaległą karę pieniężną oraz za odsetki

na skutek odwołania powoda od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki
z 18 października 2022 r. Nr (...), (...)

1.  oddala odwołanie;

2.  zasądza od T. W. na rzecz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kwotę 720,00 zł (siedemset dwadzieścia złotych), z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

3.  przyznaje radcy prawnemu M. H. ze środków Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie kwotę 720 zł (siedemset dwadzieścia złotych) plus podatek VAT tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Sędzia SO Bogdan Gierzyński

Sygn. akt XVII AmE 146/23

UZASADNIENIE

Decyzją z 18 października 2022 r. nr (...), (...) Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (dalej „Prezes URE”, „Pozwany”), na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000) (dalej k.p.a.) w zw. z art. 30 ust. 1 i art. 56 ust. 7a ustawy Prawo energetyczne (Dz. U. z 2022 r., poz. 1385 ze zm.) (dalej p.e.) oraz art. 116 § 1 i § 2, art. 108 § 1, art. 107 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania wszczętego z urzędu orzekł o solidarnej odpowiedzialności T. W. (W.) (dalej „Powód”), tj. członka zarządu ze spółką (...) SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ z siedzibą w S. (dalej „Spółka”) za następujące należności:

1) zaległa kara pieniężna w kwocie 8 000 zł (słownie: osiem tysięcy złotych i 00/100) orzeczona decyzją Prezesa URE nr (...) z dnia 17 lipca 2017 r.;

2) odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych naliczane od kwoty wskazanej w pkt 1 za okres od dnia 23 listopada 2019 r., do dnia wydania niniejszej decyzji, tj. w kwocie 2 172 zł (słownie: dwa tysiące sto siedemdziesiąt dwa złote).

Od powyższej Decyzji Powód wniósł odwołanie, domagając się jej uchylenia ze względu na fakt, iż nie miał jakiejkolwiek wiedzy o zaległości, jak i o stanie Spółki. Wskazał przy tym, że gdyby posiadał informacje o stanie finansowym i majątkowym Spółki, to po zasięgnięciu opinii prawnika na pewno złożyłby we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie jej upadłości. Do odwołania Powód załączył kopie dokumentów w postaci uzasadnienia postanowienia o przedstawieniu zarzutów oraz protokołu przesłuchania Powoda w charakterze podejrzanego.

Pozwany w odpowiedzi na odwołanie wniósł o oddalenie odwołania, pominięcie wniosków dowodowych jako nieistotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i stwierdzonych dokumentami zebranymi w toku postępowania administracyjnego oraz zasądzenie od Powoda na rzecz Pozwanego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Po wyznaczeniu dla Powoda pełnomocnika z urzędu strona Powodowa złożyła pismo procesowe z 27 lutego 2024 r., w którym zarzuciła zaskarżonej Decyzji:

1) naruszenie art. 116 § 1 i 2 w zw. z art. 116 § 4 w zw. z art. 107 § 1 i 2 i w zw. z art. ustawy Ordynacja podatkowa poprzez orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności Powoda za zobowiązania spółki (...) SP. Z O.O. w sytuacji niewykazania zajścia przesłanek pozytywnych, jak i wystąpienia przesłanek negatywnych dla ustalenia takiej odpowiedzialności;

2) naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, nadto polegające na błędnej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego oraz powierzchownej analizie tego materiału skutkujące orzeczeniem o solidarnej odpowiedzialności Powoda.

Jednocześnie strona Powodowa wniosła o uchylenie Decyzji i umorzenie postępowania, zasądzenie od Pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, podług norm przepisanych, ewentualnie - przyznanie podług norm - przepisanych od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, które nie zostały opłacone ani w całości ani w części, jak też wniosła o przeprowadzenie dowodu z:

- postanowienia w sprawie nie przystąpienia do egzekucji datowanego na 19.04.2022 r. - w aktach sprawy,

celem wykazania faktu: braku wykazania przez Pozwanego przesłanek niezbędnych do ustalenia solidarnej odpowiedzialności Powoda ze Spółką (...) SP. Z O.O. z siedzibą w S., wydania postanowienia w czasie stanu nadzwyczajnego, w którym obowiązywały zmodyfikowane zasady dotyczące terminów dla zgłoszenia wniosku o upadłość;

- fotokopii sprawozdania Zarządu Spółki, uchwał zgromadzenia wspólników oraz informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego Spółki za 2016 r.;

celem wykazania faktu: płynności finansowej Spółki w roku stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie dystrybucji paliw przez Spółkę, w tym posiadania przez Spółkę aktywów i środków trwałych.

Rozpoznając odwołanie Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:

Powód uchwałą nr (...) Zgromadzenia Wspólników (...) sp. z o. o. z dnia 27 lutego 2015 r. został powołany do zarządu Spółki i objął funkcję Prezesa Zarządu Spółki. Informacja o powyższym została wpisana do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 29 kwietnia 2015 r.

(dowód: uchwała Zgromadzenia Wspólników (...) Sp. z o. o. z dnia 27 lutego 2015 r. k. 54- 56 akt adm., załącznik do wniosku o zmianę danych w KRS k. 28- 29 akt adm., odpis z KRS k. 57- 60 akt adm.)

Prezes Urzędu Regulacji Energetyki decyzją nr (...)z dnia 17 lipca 2017 r. na podstawie art. 56 ust. 2 w związku z art. 56 ust. 1 pkt 12 p.e. wymierzył (...) sp. z o.o. w S. karę pieniężną w kwocie 8 000 zł.

(dowód: decyzja Prezesa URE z dnia 17 lipca 2017 r. k. 1-5 akt adm.)

Spółka nie uiściła wskazanej kary pieniężnej, złożyła natomiast odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Sąd ten wyrokiem z dnia 9 października 2019 r. w sprawie o sygn. akt XVII AmE 331/17 oddalił odwołanie Spółki.

(okoliczność niesporna, dowód: wyrok SOKIK w sprawie o sygn. akt XVII AmE 331/17 z uzasadnieniem k. 8- 12 akt adm.)

Termin płatności ww. kary obliczony zgodnie z art. 56 ust. 6b p.e. upłynął w dniu 22 listopada 2019 r. (okoliczność niesporna)

Powód pełnił funkcję Prezesa Zarządu Spółki w jednoosobowym zarządzie w czasie, gdy upływał termin płatności ww. kary pieniężnej a także pełnił tę funkcję później.

(dowód: odpis z KRS Spółki k. 57- 60 akt adm.)

Po podjęciu czynności na podstawie tytułu wykonawczego (...) z dnia 18 marca 2022 r. obejmującego ww. zaległość Spółki Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w S. w dniu 19 kwietnia 2022 r. wydał postanowienie w sprawie nieprzystąpienia do egzekucji z uwagi na fakt, iż nie ustalił składników majątku zobowiązanego, z którego mógłby przeprowadzić skuteczna egzekucję.

(dowód: postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w S. z dnia 19 kwietnia 2022 r.)

Wobec powyższego zawiadomieniem z dnia 21 września 2022 r. Prezes URE wszczął z urzędu postępowanie w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności Powoda za ww. należności solidarnie ze Spółką. Prezes URE zawiadomił Powoda, że w terminie 7 dni od daty doręczenia ww. zawiadomienia oczekuje ewentualnych wyjaśnień oraz wniosków dotyczących przedstawionego stanu faktycznego w sprawie oraz okoliczności wyłączających odpowiedzialność Powoda. Jednocześnie zawiadomiono Powoda, że w sprawie zgromadzony został materiał dowodowy pozwalający na podjęcie decyzji. Pouczono Powoda, że zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. strona ma prawo do zapoznania się z całością zebranego w sprawie materiału dowodowego i wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz złożenia ewentualnych dodatkowych uwag i wyjaśnień. Wskazano, że strona może skorzystać z powyższego uprawnienia w ciągu 7 dni od daty otrzymania zawiadomienia. Zawiadomienie doręczono Powodowi w dniu 29 września 2022 r. i pozostało bez odpowiedzi.

(dowód: zawiadomienie o wszczęciu postępowania k. 61- 62 akt adm., z.p.o. k. 63 akt adm.)

Prezes URE wydał zaskarżoną Decyzję w dniu 18 października 2022 r.

(dowód: Decyzja k. 64-65 akt adm.).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów złożonych w trakcie postępowania, których autentyczność nie była podważana przez żadną ze stron postępowania, jak też w oparciu o niekwestionowane twierdzenia stron.

W tym stanie faktycznym Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje:

Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 56 ust. 7a p.e. w sprawach dotyczących kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z wyłączeniem art. 68 § 1-3.

Ogólne zasady odpowiedzialności podatkowej osób trzecich określają przepisy art. 107 - 109 Ordynacji podatkowej. Stosownie do treści art. 107 § 1 Ordynacji podatkowej w przypadkach i w zakresie przewidzianych w rozdziale 15 Ordynacji podatkowej - Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. W myśl art. 107 § 2 Ordynacji podatkowej, o ile dalsze przepisy tego rozdziału nie stanowią inaczej, osoby trzecie odpowiadają również za: l) podatki niepobrane oraz pobrane, a niewpłacone przez płatników lub inkasentów, 2) odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych 3) niezwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług oraz za oprocentowanie tych zaliczek, 4) koszty postępowania egzekucyjnego.

Natomiast zgodnie z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe, m.in. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Jednocześnie jak stanowi art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Z mocy zaś art. 116 § 4 Ordynacji podatkowej przepisy o odpowiedzialności członka zarządu stosuje się również do byłego członka zarządu.

W świetle powyższych regulacji należy przyjąć, że w art. 116 Ordynacji podatkowej z jednej strony zawarto przesłanki pozytywne odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, których wykazanie stanowi obowiązek organu podatkowego. Należą do nich wykazanie po pierwsze okoliczności dotyczących pełnienia funkcji członka zarządu w czasie kiedy upływał termin płatności zobowiązania podatkowego oraz po drugie bezskuteczności egzekucji skierowanej do majątku spółki. Z drugiej strony dyspozycja art. 116 Ordynacji podatkowej zawiera tzw. przesłanki egzoneracyjne, których zaistnienie zwalnia członka zarządu od odpowiedzialności. Do przesłanek tych zalicza się wykazanie, że we właściwym czasie został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy, bądź też, że wskazał on mienie spółki, z którego egzekucja jest możliwa. Ciężar wykazania powyższych przesłanek egzoneracyjnych spoczywa na członku zarządu (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2017 r. o sygn. I FSK 1614/15, Legalis).

Tymczasem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza zaistnienie przesłanek pozytywnych a nie wskazuje na wystąpienie przesłanek wykluczających odpowiedzialność solidarną Powoda jako członka zarządu ze Spółką.

W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że z materiału sprawy, w szczególności odpisu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego dotyczącego (...) sp. z o.o. w S. wynika, że Powód był jedynym członkiem zarządu Spółki, jej Prezesem, zarówno w czasie wydania 17 lipca 2017 r. decyzji Prezesa URE o wymierzeniu kary pieniężnej Spółce, jak też w czasie wydania 9 października 2019 r. wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oddalającego złożone od tej decyzji odwołanie, w momencie jego uprawomocnienia oraz w terminie płatności ww. kary, obliczonym zgodnie z art. 56 ust. 6b p.e., który upłynął w dniu 22 listopada 2019 r., a nawet później tym członkiem zarządu pozostawał. Wprawdzie Powód w piśmie z 27 lutego 2024 r. wspominał o sygnalizacji rezygnacji z pełnienia funkcji w zarządzie Spółki, jednak na tą okoliczność nie przedłożył żadnych dowodów. Zatem jego twierdzenia należy uznać za gołosłowne, tym bardziej, że na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym dane zawarte i uwidocznione w Rejestrze korzystają zasady domniemania prawdziwości wpisów do Krajowego Rejestru Sądowego. Domniemanie przyjęte w art. 17 ust. 1 ustawy o KRS polega więc na przyjęciu fikcji prawnej zgodności wpisanych do rejestru danych ze stanem rzeczywistym, jednak jest domniemaniem prawnym wzruszalnym. Tym niemniej w sprawie nie doszło do obalenia tego domniemania, w szczególności jakimikolwiek dokumentami. Tym samym należało przyjąć, że Powód był członkiem zarządu Spółki w dacie wymagalności kwoty kary pieniężnej wymierzonej Spółce przez organ.

Z kolei egzekucja z majątku Spółki okazała się, w ocenie Sądu, bezskuteczna. W tym kontekście zasadne jest powołanie się na uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2023 r. o sygn. III FSK 1571/22 (Legalis), który trafnie analizuje problem bezskuteczności egzekucji. Sąd ten zauważył, że na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej przesłanka bezskuteczności egzekucji rozumiana jest jako brak możliwości przymusowego zaspokojenia wierzyciela publicznoprawnego w toku wszczętej i przeprowadzonej przez organ egzekucyjny egzekucji skierowanej do majątku spółki. Może być wykazana nie tylko na podstawie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, ale także w inny sposób. Znajduje to potwierdzenie w wykładni językowej art. 116 § 1 OrdPU, z którego nie wynikają żadne wymogi co do formalnego stwierdzenia bezskuteczności egzekucji z majątku spółki. Bezskuteczność egzekucji stwierdza się na podstawie okoliczności wynikających z czynności przeprowadzonych w postępowaniu egzekucyjnym (zob. wyrok SN z 6 czerwca 2013 r., II UK 329/12). Stwierdzenie istnienia przesłanki bezskuteczności egzekucji, może nastąpić dopiero po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, obejmującego zaległości podatkowe podatnika, a postępowanie egzekucyjne winno być prowadzone w stosunku do całego majątku spółki, jej wszystkich aktywów (por. uchwała NSA z 8 grudnia 2008 r., II FPS 6/08; wyrok NSA z 9 maja 2017 r., I FSK 1614/15).

W tym miejscu należy zatem zaznaczyć, że zgodnie z art. 26 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Zgodnie zaś z art. 26 § 5 powołanej ustawy wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą:

1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego;

2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego;

3) podpisania protokołu zajęcia ruchomości przez pracownika obsługującego organ egzekucyjny, jeżeli to podpisanie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego;

4) wpisu w księdze wieczystej o wszczęciu egzekucji z nieruchomości lub złożenia wniosku o wpis o wszczęciu egzekucji z nieruchomości do zbioru dokumentów, jeżeli ten wpis lub to złożenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Jak słusznie podkreślił zatem Naczelny Sąd Administracyjny w przytoczonym wcześniej uzasadnieniu swojego wyroku z dnia 9 maja 2023 r. w literaturze dotyczącej administracyjnego postępowania egzekucyjnego, jak również w orzecznictwie sądowym (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Gl 260/08, LEX nr 513191) zwraca się uwagę, że pojęcia "postępowanie egzekucyjne" nie należy utożsamiać z pojęciem "egzekucja". Postępowanie egzekucyjne definiowane jest jako zespół czynności organu egzekucyjnego, zobowiązanego oraz innych uczestników postępowania, podjętych w celu ostatecznego urzeczywistnienia normy prawa materialnego. Czynności tę mają niejednolity charakter i zaliczają się do nich czynności procesowe, rozstrzygające kwestie proceduralne, wynikłe w toku postępowania, jak i czynności egzekucyjne, będące czynnościami faktycznymi (P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2003, s. 13). Przez "egzekucję" natomiast rozumie się czynności egzekucyjne, czyli stosowanie konkretnych środków egzekucyjnych. Postępowanie egzekucyjne jest więc pojęciem szerszym. Egzekucja odbywa się w ramach tego postępowania i nie może się odbyć inaczej niż w tym postępowaniu (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 8 grudnia 2008 r., sygn. akt II FPS 6/08, ONSAiWSA 2009/2/19; wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1289/08, LEX nr 595739).

Należy zatem uznać w niniejszej sprawie, że skoro Prezes URE wystawił tytuł wykonawczy celem wszczęcia egzekucji należności wynikających z decyzji Prezesa URE o wymierzeniu Spółce kary pieniężnej i na tej podstawie Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w S. podjął czynności, co wynika ze zgromadzonych w aktach administracyjnych dokumentów, toteż bez wątpienia postępowanie egzekucyjne zostało w tym przypadku wszczęte. Z tym, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w S. dnia 19 kwietnia 2022 r. wydał postanowienie o nieprzystąpieniu do egzekucji. Decyzja w tym przedmiocie była podyktowana tym, że w toku podjętych czynności organ nie ustalił składników mienia podmiotu zobowiązanego, z których mógłby wyegzekwować zaległości. Organ wskazał przy tym, na podstawie odpowiednich ewidencji, że zobowiązany nie posiada otwartych rachunków bankowych, nie posiada pojazdów, nie figuruje jako właściciel nieruchomości. Organ podniósł, że przystępowanie do kolejnych działań nie doprowadzi do wyegzekwowania zaległości objętych tytułem wykonawczym, lecz doprowadzi jedynie do wygenerowania kosztów egzekucyjnych. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w S. wydał zatem postanowienie na podstawie art. 29 § 2a w zw. z art. 29 § 2 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym to ostatnio wymienionym przepisem, organ egzekucyjny niebędący jednocześnie wierzycielem nie przystępuje do egzekucji i zawiadamia wierzyciela o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji, jeżeli organ egzekucyjny uprawdopodobni, że egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne.

Co istotne Naczelny Sąd Administracyjny w przytoczonym wcześniej uzasadnieniu wyroku z dnia 9 maja 2023 r. w sprawie, w której podobnie organ egzekucyjny nie przystąpił do egzekucji, wyraził przekonanie, że w całości akceptuje dotychczasowe orzecznictwo sądowoadministracyjne, zgodnie z którym brak możliwości wszczęcia egzekucji, jest w istocie najdalej idącą formą jej bezskuteczności (por. wyrok NSA z 25 sierpnia 2010 r., I FSK 872/09). Obiektywnie istniejące przeszkody uniemożliwiające wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec spółki, za której zaległości ma odpowiadać członek jej zarządu (były członek), dają zatem dostateczną podstawę do tego, aby uznać, że zachodzi bezskuteczność egzekucji z majątku spółki, w rozumieniu art. 116 § 1 OrdPU.

Dodatkowo Sąd miał na uwadze inne wywody Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stwierdził, iż (…) ocena prawidłowości podejmowanych czynności w postępowaniu egzekucyjnym nie jest przedmiotem postępowania w zakresie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2020 r., II FSK 1145/18). Postępowanie z art. 116 § 1 OrdPU nie służy bowiem przeprowadzaniu kontroli prawidłowości prowadzenia postępowania egzekucyjnego, które jako postępowanie wykonawcze stanowi odrębną procedurę opatrzoną specyficznymi środkami odwoławczymi takimi jak zarzuty, czy skarga na czynności egzekucyjne (por. wyrok NSA z 18 czerwca 2009 r., I FSK 608/08). Ewentualna wadliwość postępowania egzekucyjnego powinna być podnoszona i skarżona przewidzianymi środkami w tym właśnie postępowaniu (por. wyrok NSA z 25 maja 2010 r., I FSK 949/09).

Dlatego w uzasadnieniu innego wyroku z dnia 28 sierpnia 2020 r. o sygn. II FSK 1145/18 (Legalis) Naczelny Sąd Administracyjny skonstatował, odnosząc się do twierdzeń Skarżącej dotyczących umorzenia postępowania egzekucyjnego, pomimo posiadania w tym czasie przez spółkę nieruchomości (…), że prawidłowość przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec spółki nie może być skutecznie kwestionowana w toku postępowania w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości spółki.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznał, że postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w S. z dnia 19 kwietnia 2022 r. w sprawie nieprzystąpienia do egzekucji świadczy o tym, że egzekucja z majątku Spółki byłaby bezskuteczna, przy czym brak jest podstaw do weryfikowania tego stanowiska. Tym samym należało przyjąć bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki w świetle art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej.

W konsekwencji Sąd stwierdził, iż zaszły obydwie przesłanki pozytywne z art. 116 Ordynacji podatkowej implikujące przeniesienie odpowiedzialności za zaległości Spółki na Powoda.

Tymczasem nie wystąpiła żadna przesłanka uwalniająca Powoda od odpowiedzialności.

Mimo nieuregulowania przez Spółkę wymagalnej kwoty kary pieniężnej wymierzonej Spółce, w sytuacji nieustalenia przez organ egzekucyjny składników mienia Spółki, z których mógłby wyegzekwować zaległości, w sprawie niniejszej nie przedłożono dowodów jakoby Powód złożył we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki, zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu. Jednocześnie należy dodać, iż zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe, które należy stosować w odpowiednim zakresie wobec braku stosownych unormowań w Ordynacji podatkowej, dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Przy czym zgodnie z art. 10 Prawa upadłościowego upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny, zaś wedle art. 11 ust. 1 Prawa upadłościowego dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. W niniejszym przypadku nie wiadomo kiedy Spółka stała się niewypłacalna, zaś Powód powołuje w tym kontekście datę 19 kwietnia 2022 r. kiedy zostało wydane postanowienie w sprawie nieprzystąpienia do egzekucji, wskazując, że w tym czasie, bo od 20 marca 2020 r. obowiązywał stan epidemii, a następnie stan zagrożenia epidemicznego, który ustał z dniem 1 lipca 2023 r. Z uwagi na powyższe Powód powołał się na treść art. 15zzra ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, stanowiący, że jeżeli podstawa do ogłoszenia upadłości dłużnika powstała w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, a stan niewypłacalności powstał z powodu COVID-19, bieg terminu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, o którym mowa w art. 21 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega przerwaniu. Po tym okresie termin ten biegnie na nowo. Jeżeli stan niewypłacalności powstał w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 domniemywa się, że zaistniał z powodu COVID-19.

Odnosząc się do niniejszego, nawet gdyby stwierdzić zgodnie z intencją Powoda, że bieg terminu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki nie rozpoczął się ze względu na obowiązywanie stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 i stanu zagrożenia epidemicznego, to jednak stan ten ustał, jak wskazał sam Powód 1 lipca 2023 r. a zatem od tego momentu zaczął biec termin na zgłoszenie przedmiotowego wniosku. Natomiast Powód nie przedstawił dowodu złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki w określonym terminie, po ustaniu wymienionych stanów skutkujących przerwaniem lub nierozpoczęciem biegu terminu do złożenia wniosku, co więcej nie przedłożył takiego dowodu w ogóle.

Wprawdzie zaskarżona Decyzja, którą orzeczono o solidarnej odpowiedzialności Powoda ze Spółką została wydana w dniu 18 października 2022 r., tak więc w okresie wskazanych stanów, czyli potencjalnie przed momentem upływu terminu do złożenia przez Powoda wniosku o upadłość Spółki, jednak brak dowodu zgłoszenia takiego wniosku w momencie orzekania w niniejszej sprawie musiał mieć przełożenie na jej rozstrzygnięcie. Sąd miał przy tym na uwadze, że w sprawach z odwołania od decyzji organów regulacyjnych Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów generalnie ocenia stan faktyczny i prawny na datę wydania decyzji organu, jednak niewykluczone są przypadki wyrokowania w oparciu o art. 316 § 1 k.p.c., stosownie do treści którego po zamknięciu rozprawy sąd wydaje wyrok, biorąc za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Zdaniem Sądu w niniejszym przypadku zachodzi potrzeba stosowania tej zasady k.p.c., gdyż jak wynika z materiału sprawy niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości było definitywne i Powód nie ma podstaw do twierdzenia, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy.

Powód uznaje również, że nie ponosi winy za niezgłoszenie wniosku o upadłość Spółki, ponieważ nie miał wiedzy o zaległości oraz o stanie Spółki. Jednak Sąd zgadza się z poglądem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2020 r. o sygn. II FSK 1145/18 (Legalis), iż profesjonalizm wymagany od członków zarządu spółki kapitałowej, a także wynikająca z niego podwyższona staranność, pozwala na przyjęcie, że każdy członek zarządu obowiązany jest kontrolować sytuację w spółce przynajmniej z taką uwagą, która pozwala na zorientowanie się, że jest ona niewypłacalna i że należy wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie upadłości.

Nie można zatem przyjąć, iż Powód nie ponosi winy za niezgłoszenie wniosku o upadłość Spółki.

Nadto trzeba zaznaczyć, że bezspornie Powód nie wskazał żadnego mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.

Wobec powyższego Sąd przyjął, że nie zaszły żadne okoliczności wyłączające odpowiedzialność Powoda jako członka zarządu Spółki na zasadzie art. 116 Ordynacji podatkowej, w szczególności Powód takowych nie wykazał, a zatem wystąpienie przesłanek pozytywnych skutkowało solidarną odpowiedzialnością Powoda ze Spółką.

Podniesione przez Powoda zarzuty odnośnie naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego nie mogły odnieść skutku, albowiem do kognicji Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie należy kontrola prawidłowości postępowania prowadzonego przed Prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (tak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu do wyroku z 13/05/2004 r., sygn. akt III SK 44/04, Lex nr 137437), przed tym bowiem Sądem toczy się postępowanie sądowe pierwszoinstancyjne, w którym strona może przedstawić wszystkie okoliczności faktyczne i dowody na potwierdzenie zasadności swojego stanowiska, tak więc co do zasady ewentualne uchybienia postępowania administracyjnego nie miały znaczenia dla rozpoznania sprawy przed tym Sądem.

Biorąc powyższe względy pod uwagę, uznając zaskarżoną Decyzję za słuszną, Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nie znajdując podstaw do jego uwzględnienia, oddalił wniesione przez Powoda odwołanie na podstawie art. 479 ⁵³ § 1 k.p.c.

Sąd zważył, iż w realiach przedmiotowej sprawy zaistniały przesłanki przemawiające za zastosowaniem przez Sąd szczególnego rozwiązania, wyrażonego w art. 102 k.p.c. będącego odstępstwem od zasady odpowiedzialności za wynik procesu, skutkującego nieobciążeniem Powoda kosztami zastępstwa procesowego.

Wobec udzielenia Powodowi przez radcę prawnego M. H. pomocy prawnej z urzędu Sąd przyznał mu od Skarbu Państwa- Sądu Okręgowego w Warszawie wynagrodzenie w kwocie 360,00 zł powiększoną o podatek VAT na podstawie § 21 ust. 2 pkt 3 w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2437).

Sędzia SO Bogdan Gierzyński