Uzasadnienie z 17 października 2025, sygn. VIII U 993/25

UZASADNIENIE

Decyzją z 31 marca 2025r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział
w Z. odmówił ubezpieczonemu B. Z. przyznania emerytury
z uwzględnieniem rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach, gdyż ubezpieczony nie udokumentował wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, a jedynie 7 lat i 15 dni. Organ rentowy wskazał, że do pracy w szczególnych warunkach nie zaliczono okresu od 1 sierpnia 1994r. do 31 grudnia 2008r., ponieważ stanowisko ślusarz – spawacz nie zostało wymienione w wykazie i w dziale wskazanym w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach.

W odwołaniu od decyzji ubezpieczony domagał się jej zmiany przez przyznanie emerytury w uwzględnieniem rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych,
po uprzednim zaliczeniu do takiej pracy okresu zatrudnienia od 1 sierpnia 1994r. do 31 grudnia 2008r., kiedy to faktycznie wykonywał pracę na stanowisku spawacza elektrycznego, stale
i w pełnym wymiarze czasu pracy.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Ubezpieczony B. Z. ( ur. (...) ) w dniu 30 stycznia 2025r. złożył wniosek o przyznanie prawa do emerytury. W rozpoznaniu tego wniosku organ rentowy decyzją z 31 marca 2025r. przyznał ubezpieczonemu emeryturę z powszechnego wieku emerytalnego od (...) i wyliczył wysokość tego świadczenia na podstawie art.26 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Następnie w tym samym dniu organ rentowy wydał decyzję zaskarżoną, którą odmówił ubezpieczonemu prawa do rekompensaty.

Ubezpieczony od 8 maja 1987r. do 17 października 2015r. był zatrudniony
w (...) Sp. z o.o. w D., w tym w okresie od 8 maja 1987r.
do 30 kwietnia 2001r. pracę wykonywał w Kombinacie (...)
i od 1 maja 2001r. do 13 kwietnia 2015r. w PPHU (...) Sp. z o.o., w pełnym wymiarze czasu pracy. W tym czasie zajmował kolejno stanowiska: ślusarza remontowego,
od 1 maja 1988r. do 31 lipca 1994r. spawacza elektrycznego i od 1 sierpnia 1994r.
do 17 października 2015r. ślusarza – spawacza.

Zakład pracy wystawił ubezpieczonemu świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych z 12 listopada 2015r., w którym pracę ubezpieczonego na stanowisku ślusarza – spawacza zakwalifikował do pracy w warunkach szczególnych z wykazu A działu XIV poz.25.

Ubezpieczony w 1988r. ukończył kurs spawacza elektrycznego i faktycznie pracę taką wykonywał od maja 1988r., i następnie w okresie spornym od 1 sierpnia 1994r. do 31 grudnia 2008r. Ubezpieczony pracował w Pododdziale (...), który zajmował się pracami remontowymi, ślusarskimi, spawalniczymi. Pododdział ten był w Z., przy ul. (...), gdzie znajdowała się koksownia (...) – (...). W 1991r. ubezpieczony przeszedł
na Koksownię (...) i tam również wykonywał pracę spawacza elektrycznego, głównie
w terenie, a także w około 10% na warsztacie, gdzie zajmował się przygotowaniem różnego rodzaju konstrukcji, które miały być umieszczone na oddziałach koksowni – spawał
ich elementy. Zdarzało się czasami, że odwołujący wykonywał także prace pomocnicze,
np. pomagał przenieść dany element po tym jak został on wycięty przez spawacza gazowego, co zajmowało mu od 5 do 10 minut, czy też wykonywał prace ślusarskie, co jednak zdarzało się sporadycznie, gdyż oprócz spawaczy byli zatrudnieni ślusarze ściśle do takich prac. Ślusarze tacy pracowali razem z ubezpieczonym w jednej brygadzie, która składała się z 5 – 7 osób.
W Koksowni (...) ubezpieczony pracował na wszystkich oddziałach, które tam się znajdowały, czyli na węglowni, piecowni, sortowni i oddziale węglopochodnym, gdzie wykonywał remonty przenośników taśmowych, przesiewaczy koksu, chłodników – wymienników ciepła, pieców, baterii, rur, konstrukcji, podestów. Na wydziałach tych pracowali pracownicy produkcyjni, którzy zajmowali się produkcją, obsługą urządzeń, które były następnie remontowane. Praca, którą ubezpieczony świadczył w okresie spornym niczym nie różniła się pod względem charakteru od pracy wykonywanej wcześniej na stanowisku spawacza, sama zaś zmiana angażu na ślusarza – spawacza była spowodowana wyłącznie zmianami reorganizacyjnymi w zakładzie pracy.

Razem z ubezpieczonym pracowali w tym czasie A. B. i K. G..

Powyższe Sąd ustalił na podstawie dokumentacji akt organu rentowego, akt osobowych ubezpieczonego, zeznań świadków A. B. i K. G. oraz zeznań ubezpieczonego ( protokół elektroniczny z rozprawy z 17 września 2025r. czas 00:05:28 - 00:51:23 ).

Sąd dał wiarę zeznaniom świadków i ubezpieczonego, gdyż były one rzeczowe, logiczne, przekonujące, spójne i korespondujące z treścią zgromadzonej w sprawie dokumentacji.

Sąd na podstawie art. 235(2)§1 pkt 2 k.p.c. pominął dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu rent i emerytur jako nieistotny dla rozstrzygnięcia. Kluczowe dla sprawy było ustalenie jaką faktycznie ubezpieczony wykonywał pracę w okresie objętym sporem i dla takich ustaleń zasadnicze znaczenie miały zeznania świadków, ubezpieczonego i treść dokumentacji zgromadzonej w sprawie, a zwłaszcza zawartej w aktach osobowych ubezpieczonego. Taki materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pozwolił na jej kompleksową ocenę i wydanie rozstrzygnięcia.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie ubezpieczonego B. Z. zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych (tj. Dz.U. z 2023r., poz. 164 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024r., rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli przed dniem 1 stycznia 2009r. ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat ( ust.1 ).

Rekompensata nie przysługuje osobie, która ma ustalone decyzją prawomocną prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS lub przepisów odrębnych( ust.2 ).

Ubezpieczony B. Z. jest uprawniony do emerytury z powszechnego wieku emerytalnego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz.U. z 2024r. poz. 1631 ze zm.).
W takiej sytuacji możliwe było przyznanie mu prawa do rekompensaty na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych pod warunkiem, iż legitymuje się on co najmniej
15 – letnim okresem pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS ( art. 32 i 33 ustawy
o emeryturach i rentach z FUS - art. 21 ust. 1 ustawy ) na dzień 31 grudnia 2008r.

Organ rentowy do pracy w warunkach szczególnych uwzględnił ubezpieczonemu 7 lat i 15 dni, a nie zaliczył okresu zatrudnienia od 1 sierpnia 1994r. do 31 grudnia 2008r.
w Kombinacie (...) ( PPHU (...) ). Wyniki przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego nie budzą jednak wątpliwości Sądu, że również ten sporny okres zatrudnienia ubezpieczonego należy zaliczyć do pracy
w warunkach szczególnych, gdyż ubezpieczony w tym czasie faktycznie wykonywał pracę spawacza elektrycznego, która została wymieniona w stanowiącym załącznik
do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
( Dz.U. z 1983r., nr 8, poz.43 ), wykazie A dziale XIV poz.12 „Prace przy spawaniu
i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowowodorowym ”.

Taki charakter wykonywanej przez ubezpieczonego pracy wynika jednoznacznie
z wiarygodnych zeznań świadków A. B. i K. G., którzy pracowali razem z ubezpieczonym w okresie spornym, a także z zeznań ubezpieczonego oraz powołanej w sprawie dokumentacji, zwłaszcza znajdującej się w aktach osobowych ubezpieczonego. Ubezpieczony rzeczywiście w okresie spornym wykonywał taką samą pracę, co w okresie wcześniejszym, kiedy posiadał angaż spawacza i której to pracy organ rentowy nie kwestionował. Do pracy takiej posiadał wymagane uprawnienia, które uzyskał w 1988r. Ubezpieczony wyjaśnił nadto w toku postępowania, że zmiana w angażu dotycząca zajmowanego stanowiska pracy wynikała z prowadzonych z zakładzie reorganizacji. Okoliczność, że ubezpieczony czasami wykonywał także inne prace jak np. pomagał
w transporcie elementów do spawania, czy wykonywał drobne prace ślusarskie,
nie przeszkadza przyjęciu, że pracę spawacza świadczył stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, gdy czynności te miały charakter sporadyczny, marginalny i nadto ściśle związane były z wykonywaną podstawową pracą spawacza ( por. wyrok Sądu Najwyższego z 2 marca 2017r. sygn. I UK 112/16, Lex nr 2294415 ).

Niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu, pracę ubezpieczonego można także zakwalifikować do pracy w warunkach szczególnych z wykazu A działu XIV poz.25,
tj. „ bieżąca konserwacja agregatów i urządzeń oraz prace budowlano-montażowe i budowlano-remontowe na oddziałach będących w ruchu, w których jako podstawowe wykonywane
są prace wymienione w wykazie ”, a to wobec charakteru wykonywanych prac w koksowni, które zasadniczo podlegają zaliczeniu do pracy w warunkach szczególnych ( wykaz A dział III poz.53-56 ). Według zresztą takiego uregulowania zakład pracy zaliczył ubezpieczonemu sporny okres do pracy w warunkach szczególnych w świadectwie wykonywania pracy
w warunkach szczególnych z 12 listopada 2015r.

Uwzględnienie powyższego spornego okresu (od 1 sierpnia 1994 roku do 31 grudnia 2008 roku tj. w wymiarze 14 lat i 5 miesięcy) do pracy w warunkach szczególnych uznanej przez organ rentowy (7 lat i 15 dni) powoduje, że ubezpieczony legitymuje się wymaganym 15 – letnim okresem takiej pracy do dnia 31 grudnia 2008r., a zatem spełnia przesłanki do przyznania mu rekompensaty.

W takiej sytuacji Sąd z mocy art. 477 ^{( 14)} § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż przyznał ubezpieczonemu prawo do rekompensaty od (...) (...) (...)., czyli od daty przyznania prawa do emerytury z powszechnego wieku emerytalnego.

(-) Sędzia del. Magdalena Kimel