Wyrok z 2 marca 2023, sygn. I C 568/20

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 marca 2023 roku

Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:	SSO Wojciech Hajduk

po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2023 roku w Gliwicach

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa S. P.

przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W.

o zapłatę

1.  zasądza od pozwanego (...) SA w W. na rzecz powoda kwotę 151.000zł (sto pięćdziesiąt jeden tysięcy złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 16.06.2020r.

2.  zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 20.820zł (dwadzieścia tysięcy osiemset dwadzieścia złotych) oraz bieżącą rentę w wysokości 840zł (osiemset czterdzieści złotych) miesięcznie płatną do końca każdego miesiąca począwszy od marca 2023r.

3.  w pozostałym zakresie powództwo oddala

4.  zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 6.400zł (sześć tysięcy czterysta złotych) kosztów procesu

5.  nakazuje pobranie od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Gliwicach kwotę 9.948,48zł (dziewięć tysięcy dziewięćset czterdzieści osiem złotych i48/100) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych

SSO Wojciech Hajduk

IC 568/20 UZASADNIENIE

W ostatecznie sprecyzowanym żądaniu powód S. P. domagał się zasądzenia od pozwanego (...) SA w W.:

- kwoty 151.000zł zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 16.06.2020r., ( pismo powoda z dnia 4.01.2023 k-237).

-renty na zwiększone potrzeby w wysokości 1.000zł miesięcznie począwszy od października 2019r ( pismo powoda z dnia 18.01.2022 k-186-187)

Uzasadnił, że w dniu 12.09.2019r uległ wypadkowi drogowemu w N., gdzie na skutek naruszenia zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym przez kierującego pojazdem m-ki (...) nr rej. (...) został potrącony na przejściu dla pieszych. Doznał wielonarządowych obrażeń ciała w postaci: urazu głowy skutkującego złamaniem kości czołowej prawej, górnej ściany oczodołu prawego, kości sitowej i klinowej po stronie prawej; masywnego stłuczenia okolicy czołowej głowy po stronie prawej z raną powłok; skręcenia odcinka szyjnego kręgosłupa; stłuczenia płuca lewego, odmy opłucnowej płuca lewego, złamania żeber III-VI po stronie lewej, urazu barku prawego z uszkodzeniem rotatorów, rozdarciem ścięgna mięśnia i dolegliwościami bólowymi i ograniczeniami ruchomości, stłuczenia nerki prawej, stłuczenia okolicy biodra prawego, stłuczenia obu kolan z powstaniem ograniczonej ruchomości stawu kolanowego lewego, stłuczenia kciuka lewego, mnogiego otarcia powłok i ogólnych potłuczeń ciała. Był hospitalizowany w (...) w P.. Następnie podjął leczenie specjalistyczne w ramach (...) Sp. z o.o. w T.. Leczył się także ortopedycznie i psychiatrycznie. Został skierowany na zabiegi rehabilitacyjne i fizjoterapię. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z 27.04.2020r, powód został uznany za niezdolnego do samodzielnej egzystencji, począwszy od daty wypadku komunikacyjnego, tj. od dnia 12.09.201r. do dnia 30.04.2021r. Pomimo podjętego leczenia specjalistycznego, samodzielnych ćwiczeń usprawniających i przebytej rehabilitacji, powód nie odzyskał do dnia dzisiejszego dawnej sprawności fizycznej. Nadal utrzymują się silne dolegliwości bólowe, w szczególności w obrębie uszkodzonych stawów kolanowych, stawu barkowego oraz bóle i zawroty głowy.

Powyższe obrażenia i ich skutki uzasadniają żądane zadośćuczynienie. Pozwany przyznał zadośćuczynienie w kwocie 19.000zł.

Następstwem obrażeń jest konieczność wzmożonej opieki i pomocy osób trzecich oraz zwiększenie życiowych potrzeb powoda. Obecnie poszkodowany wymaga opieki osób trzecich. Kwota 1000 zł miesięcznie tytułem renty odpowiada w przybliżeniu tylko 35 godzinom w okresie miesięcznym, tj. niespełna tylko i wyłącznie ponad jedną godzinne dziennie, pomimo że wymaga co najmniej od 2-4 godzin dziennie (35godz. x 29zł= 1015 zł, co odpowiada zaledwie jednej godzinie dziennie – pismo powoda z 18.01.2022).

Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa. Uzasadnił, że powód nie wykazał aby zadośćuczynienie winno być wyższe od dotychczas wypłaconego, w związku z czym żądanie kwoty 81.000zł tytułem dalszego zadośćuczynienia jest niczym nieuzasadnione i nieudowodnione. Wypłacając zadośćuczynienie pozwany uwzględnił wszystkie istotne okoliczności, a to długotrwałość leczenia i rehabilitacji, uszczerbek na zdrowiu, negatywne doznania psychiczne, poczucie krzywdy, co więcej wypłacił powodowi zdecydowanie wyższą od deklarowanej. Powód nie udowodnił również zwiększonych potrzeb i adekwatnego związku przyczynowo-skutkowego uzasadniającego zasądzenie renty.

USTALENIA FAKTYCZNE

W dniu 12.09.2019 w N. powód został potrącony na przejściu dla pieszych przez kierującego samochodem m- (...) nr rej (...). DO wypadku doszło skutek naruszenia zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym przez kierującego samochodem m-ki (...) nr rej. (...) (notatka z wypadku drogowego k-14). Powód doznał obrażeń w postaci:

-złamania kości czołowej prawej, górnej ściany oczodołu prawego i kości sitowej i klinowej po prawej,

-masywnego stłuczenia okolicy czołowej głowy po stronie prawej z raną powłok.

-skręcenia odcinka szyjnego kręgosłupa.

-stłuczenia płuca lewego i odmy opłucnowej tego płuca.

-stłuczenia klatki piersiowej po stronie lewej i złamania żeber po stronie lewej od III do VI.

-stłuczenia obu kolan.

-stłuczenia okolicy biodra lewego.

-stłuczenia kciuka lewego.

-mnogich otarć powłok.

Został przewieziony do (...) w P. w stanie zagrażającym życiu, gdzie przebywał do 27.09.2019r. W trakcie hospitalizacji powoda zaopatrzono, wykonano drenaż jamy opłucnowej. W okresie powypadkowym odczuwał dolegliwości bólowe o znacznym nasileniu, konieczne było podawanie leków przeciwbólowych. Obrażenia ortopedyczne i neurologiczne spowodowały łączny długotrwały 52% uszczerbek na zdrowiu. Po zakończeniu hospitalizacji kontynuował leczenie w Poradni Specjalistycznej. Utrzymujący się pourazowy zespół bólowy z ograniczeniem ruchomości w obrębie kręgosłupa szyjnego i prawej ręki okolicy barku powoduje konieczność stałej i systematycznej rehabilitacji zażywanie leków przeciwbólowych. Dolegliwości utrudniają wykonywanie podstawowych czynności w życiu codziennym, powodują konieczność pomocy innych osób. Rokowanie zdrowotne na przyszłość jest niepomyślne. Po tego typu urazach występują predyspozycje do powstania wtórnych zmian zwyrodnieniowych pourazowych z postępującym zespołem bólowym i ograniczeniem ruchomości (dokumentacja medyczna k- 15-72; opinia biegłych ortopedy i traumatologii narządów ruchu A. K. oraz neurologa P. W. k-161-170). W chwili wypadku powód miał 71 lat. Po zakończeniu hospitalizacji został przewieziony do swojego domu, w którym mieszka sam. Był obolały, praktycznie leżący. W codziennych czynnościach pomagała mu córka G. K.. Wizyty lekarskie miał umówione w domu. Początkowo wymagał pomocy we wszystkich czynnościach łącznie z poruszaniem się. Obecnie wymaga pomocy przy ubieraniu się, zakupach, porządkach domowych, przygotowywaniu posiłków, wizytach w Przychodni lekarskiej, a także utrzymaniu czystości w obejściu domu i koszeniu trawnika. Obiady zamawia w firmie zewnętrznej. Zażywa leki przeciwbólowe. Zakres udzielanej pomocy mieści się w około 8-10 godzinach tygodniowo (zeznania powoda S. P. k-257-258 i świadka G. K. k-128-129 i 258-259). Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 21.10.2020 powód został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności, a kolejnym orzeczeniem z 18.05.2021 został uznany za niezdolnego do samodzielnej egzystencji do 31.05.2022 (orzeczenia k-142 i 189). Pozwany wypłacił zadośćuczynienie w kwocie 19.000zł. Pismem z dnia 17.03.2020r. powód wezwał pozwanego do zapłaty 170.000zł zadośćuczynienia.

Powyższy stan faktyczny ustalono w oparciu o wskazaną dokumentację medyczną, niekwestionowaną opinię biegłych ortopedy-traumatologa i neurologa oraz zeznania świadka G. K. i zeznania powoda. Zeznania świadka i powoda do zakresu i czasochłonności udzielanej pomocy są wiarygodne. Znajdują potwierdzenie w opinii biegłych oraz orzeczeniu orzecznika ZUS o niezdolności do samodzielnej egzystencji.

ROZWAŻANIA PRAWNE

Odpowiedzialność pozwanego za skutki wypadku nie była kwestionowana. Zgodnie z art. 445§1kc w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Przyznanie oraz wysokość zadośćuczynienia zależy od całokształtu okoliczności i od uznania Sądu, zależy więc od wszystkich okoliczności mających wpływ na rozmiar doznanej krzywdy, w tym stopnia oraz czasu trwania cierpień fizycznych i psychicznych, trwałości uszczerbku na zdrowiu, wieku, a także prognozy na przyszłość. Pojęcie "sumy odpowiedniej" ma charakter nieokreślony, jednak w judykaturze wskazane są kryteria, którymi należy kierować się przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia. Przede wszystkim ma mieć charakter kompensacyjny wobec czego jego wysokość nie może stanowić zapłaty symbolicznej, lecz musi przedstawiać jakąś ekonomicznie odczuwalną wartość, nie może prowadzić do podważenia kompensacyjnej funkcji zadośćuczynienia. Odniesione przez powoda obrażenia spowodowały łącznie 52% trwałego uszczerbku na zdrowiu. Proces leczenia był długotrwały. Powód nie powrócił do dawnej sprawności.

Całokształt okoliczności sprawy, a w szczególności:

-doznany znaczny trwały uszczerbek na zdrowiu;

-bardzo dotkliwy i bardzo szeroki zakres obrażeń;

-długotrwałość leczenia

-wymaganie pomocy innych osób w najprostszych czynnościach codziennego];

-silne i utrzymujące się doznania bólowe;

-dyskomfort psychiczny związany ze złym samopoczuciem, ograniczeniem ruchomości i niepełnosprawnością,

uzasadniają przyznanie zadośćuczynienia pieniężnego w kwocie 151.000zł ponad wypłaconą przez pozwanego kwotę 19.000zł. Zadośćuczynienie ma charakter kompensacyjny i nie może być ani symboliczne ani nadmierne. Powyższa kwota jest adekwatna do okoliczności sprawy i odpowiada aktualnym warunkom i stopie życiowej społeczeństwa. Uwzględnia rozmiar cierpień ich intensywność, nieodwracalny i trwały charakter. Szkodę zgłoszono pozwanemu pismem z dnia 17.03.2020r. [k-86]. Zgodnie z art. 817 par 1 i 2 kc ubezpieczyciel obowiązany jest spełnić świadczenie w terminie 30 dni od daty otrzymania zawiadomienia o wypadku. Gdyby wyjaśnienie w tym terminie okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności ubezpieczyciela albo wysokości świadczenia okazało się niemożliwe, świadczenie powinno być spełnione w terminie 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe. Okoliczności wypadku były pozwanemu znane, celem ustalenia uszczerbku na zdrowiu zasięgnął opinii biegłego. Pomimo, że ustalenie wysokości zadośćuczynienia należy do Sądu, miał możliwość oceny rozmiaru dokonanego naruszenia dóbr powoda. W takim stanie faktycznym należy uznać, że co do pozostałej należnej kwoty zadośćuczynienia 151.000zł pozostawał w opóźnieniu z upływem miesięcznego terminu od wezwania do zapłaty, tym samym żądanie odsetek od dnia 16.06.2020r. jest usprawiedliwione.

Żądanie zasądzenia renty znajduje uzasadnienie w art. 444§2kc, zgodnie z którym jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły się widoki powodzenia na przyszłość, może żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty. Powód na skutek wypadku jest niepełnosprawny, wymaga pomocy w sprawach życia codziennego, w robieniu zakupów, porządku w domu i obejściu domu, a także w przygotowywaniu posiłków. Co prawda kupuje obiady w firmie zewnętrznej, jednakże z uwagi na niepełnosprawność ręki oraz trudności w poruszaniu się nie jest w stanie przygotowywać sobie tego posiłku. Zasady doświadczenia życiowego uczą, że zakres koniecznej pomocy bez wątpienia wynosi wskazane 35 godzin (pismo powoda z 18.01.2022 k-187). Odnosząc się do godzinowych stawek usług opiekuńczych, należy wskazać, że podane przez pozwanego w załączniku do pisma z dnia 3.03.2022r. godzinowe stawki w kwocie od 1,5zł do 3zł są niewiarogodne, bez wątpienia są wynikiem oczywistej omyłki pisarskiej (k-204-205). Średnie stawki za usługi opiekuńcze w 2019r. kształtowały się na poziomie 16zł za godzinę, w 2020 24zł/godz, w 2021 26zł/godz., a w 2022r. 28zł/godz. (strony internetowe Miejskich Ośrodków Pomocy Społecznej za 2019-2021). Pomoc była udzielana przez córkę. Sprawowanie nieodpłatnej opieki przez osoby najbliższe nie przekreśla zasadności żądania zapłaty równowartości jej kosztów. Nieodpłatna opieka posiada wymierną ekonomicznie wartość, taką samą jak świadczona przez osobę obcą, której należy się wynagrodzenie [min. wyrok SA w K-cach z 19.01.2018r.IAca 813/17, wyrok SN 15.02.2007r.IICSK 474/2006]. Skoro jednak opieka była sprawowana przez bliskich, a nie profesjonalną opiekunkę czy pielęgniarkę, należną stawkę godzinową należy obniżyć, w 2019r. do 12zł/godz., w 2020 do 18zł/godz., w 2021 do 22/zł/godz., a w 2022 do 24zł/godz. Konieczność obniżenia wynagrodzenia wynika już z samego faktu nieopodatkowania tej usługi. Tym samym za 3 miesiące 2019r. (10-12.2029r.) powodowi należy się 1.260zł (3miesiące x 35godz. X 12zł = 1260), za 2020r uzasadniona jest kwota 7.560zł, za 2021r. kwota 9.240zł, za 2022r. kwota 10.080zł, łącznie 20.820zł. Od marca 2023r uzasadniona jest bieżąca renta w kwocie 840zł miesięcznie (24zł x 35godz. miesięcznie), która jak wyżej wspomniano znajduje uzasadnienie w zwiększonych potrzeby w zakresie opieki. Żądanie renty z tytułu zwiększonych potrzeb powód uzasadniał koniecznością opieki. W końcowym stanowisku dodatkowo uzasadnił jej wysokość wydatkami na leki. Sąd jest związany wskazaną podstawą faktyczną. Uwzględnienie w rencie wydatków na leki okazało się nieuzasadnione, gdyż w toku procesu niewykazano takich wydatków. Ocena zasadności tego elementu żądania, wymaga wiadomości specjalnych. Przedstawione dowody okazały się niewystarczające. Faktury k-79-81 nie pozwalają na dokonanie oceny miesięcznych wydatków. Zeznania powoda i świadka były w tym zakresie sprzeczne, powód zeznawał o 200zł miesięcznie świadek o 600zł miesięcznie. Jak wskazano wyżej weryfikacja celowości wydatków na leki wymaga wiadomości specjalnych, a stosownego wniosku dowodowego nie złożono. Wydatki w tym zakresie należy uznać za niewykazane, a żądanie z tego tytułu renty bezzasadne.

W świetle powyższego na zasadzie art. 15zzs ² ustawy z 2.03.2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych postanowieniem z dnia 2.03.2023r zamknięto rozprawę na posiedzeniu niejawnym i w pkt 1 wyroku na zasadzie art. art 445§1kc w zw. art. 444§1kc w zw. z art.436§1kc oraz w zw. z art. 805§1kc w pkt 1 wyroku zasądzono od pozwanego na rzecz powoda kwotę 151.000zł zadośćuczynienia, o odsetkach orzeczono na mocy art. 481kc, zasądzono je od dnia 16.06.2020r. zgodnie z żądaniem zawartym w piśmie powoda z 4.01.2023r.(k-237), w pkt 2 na mocy art. 444§2kc zasądzono kwotę 20.820zł tytułem skapitalizowanej renty za okres od 10.2019 do 02.2023r. oraz bieżącą rentę w kwocie 840zł płatną od marca 2023r., w pkt 3 pozostałą część powództwo oddalono jako niewykazaną, w pkt 4 zasądzono kwotę 6.400zł tytułem kosztów procesu w tym uiszczoną przez powoda część opłaty od pozwu w kwocie 1000zł oraz minimalne wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 5.400zł, w pkt 5 na zasadzie 113uksc nakazano pobranie od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa SO w Gliwicach kwotę 9.948zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych w tym 8095zł tytułem brakującej opłaty od zasądzonego zadośćuczynienia oraz skapitalizowanej i bieżącej renty (8591zł + 504zł -1000zł= 8095zł), a także poniesione przez Skarb Państwa wydatki na opinię w kwocie 1754,48zł przy uwzględnieniu uiszczoną zaliczki w kwocie 500zł.