Wyrok z 27 października 2025, sygn. XXVI GC 45/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 października 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie XXVI Wydział Gospodarczy w składzie:

Przewodniczący:	sędzia Piotr Grzędziński
Protokolant:	Karolina Mucha

po rozpoznaniu 27 października 2025 r. w Warszawie na rozprawie

sprawy z powództwa Polski Fundusz Rozwoju S.A. w W.

przeciwko (...)sp. z o.o. w W.

o zapłatę

I. zasądza od pozwanego (...)sp. z o.o. w W. na rzecz powoda Polski Fundusz Rozwoju S.A. w W. kwotę 1.589.519 zł (jeden milion pięćset osiemdziesiąt dziewięć tysięcy pięćset dziewiętnaście złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 05.06.2024 r. do dnia zapłaty;

II. przyznaje na rzecz kuratora F. K. kwotę 5.313,60 zł (pięć tysięcy trzysta trzynaście złotych sześćdziesiąt groszy) tytułem wynagrodzenia, którą poleca wypłacić z zaliczki uiszczonej przez powoda;

III. zasądza od pozwanego (...) sp. z o.o. w W. na rzecz powoda Polski Fundusz Rozwoju S.A. w W. kwotę 95.606,60 zł (dziewięćdziesiąt pięć tysięcy sześćset sześć złotych sześćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

sędzia P. Grzędziński

Sygn. XXVI GC 45/25

UZASADNIENIE

Pozwem w postępowaniu upominawczym z 14 listopada 2024 r. (data nadania) powódka Polski Fundusz Rozwoju S.A. z siedzibą w W. wniosła o zasądzenie od pozwanej (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwoty 1.589.519 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 5 czerwca 2024 r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie od pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z uiszczoną opłatą skarbową od pełnomocnictwa a także odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. W uzasadnieniu pozwu wskazano, że pozwem objęte jest żądanie zwrotu powódce nienależnie uzyskanej przez pozwaną kwoty Subwencji Finansowej w ramach programu rządowego „Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych i Średnich Firm. Powódka argumentowała, że po wypłacie subwencji pozwanej, korzystając z przewidzianych umową i regulaminem uprawnień do monitorowania zasadności udzielenia i prawidłowości wykorzystania subwencji finansowych przyznanych przedsiębiorcom w ramach programu, w związku z objęciem programu tarczą antykorupcyjną uzyskała od CBA informację co do uznania pozwanej za przedsiębiorcę podlegającego wykluczeniu z udziału w programie ze względu na uzasadnione ryzyko wystąpienia nadużyć. Pozwana została poinformowana o zidentyfikowaniu przez PFR okoliczności, które uniemożliwiają ustalenie wysokości subwencji finansowej podlegającej zwrotowi (rozliczenie subwencji), w tym o konieczności przeprowadzenia przez PFR dodatkowych analiz. Po ich przeprowadzeniu powódka uznała, że pozwana nie może być beneficjentem programu uprawnionym do otrzymania subwencji finansowej w wysokości przez siebie wnioskowanej i wypłaconej w wykonaniu umowy. Wobec ustalenia wystąpienia przesłanek zwrotu subwencji finansowej w całości, powódka wydała decyzję zobowiązującą pozwaną do zwrotu subwencji finansowej w całości. Do dnia wytoczenia powództwa pozwana nie dokonała zwrotu nienależnie otrzymanej subwencji finansowej.

Wobec stwierdzenia braku podstaw do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym, sprawę skierowano do rozpoznania w postępowaniu zwykłym.

W odpowiedzi na pozew ustanowiony dla pozwanej (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. kurator wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz przyznanie wynagrodzenia za czynności kuratora według norm przepisanych. W uzasadnieniu pisma kurator zakwestionował, że pozwana nie mogła być beneficjentem programu uprawnionym do otrzymania subwencji finansowej oraz że zaszły przesłanki do zwrotu subwencji. Kurator argumentował, że powódka jako podstawę zwrotu subwencji wskazała negatywną rekomendację co do wypłaconej już subwencji dokonaną przez CBA powołując się na pismo Departamentu Analiz CBA z 10 lipca 2024 r. – jednakże zdaniem kuratora z przedmiotowego pisma nie wynika, jakie były podstawy ustalenia CBA dotyczące identyfikacji po stronie badanego podmiotu zwiększonego ryzyka wykorzystania subwencji finansowej PFR niezgodnie z celem i regulaminem programu. Zdaniem kuratora powódka nie udowodniła, że takie zwiększone ryzyko rzeczywiście zachodzi i na czym ono polega.

W dalszych pismach procesowych oraz w toku rozprawy strony podtrzymały swoje stanowiska w sprawie, podejmując polemikę ze stanowiskiem strony przeciwnej.

Na wniosek powódki Sąd zwrócił się do CBA o nadesłanie wszystkich dokumentów stanowiących podstawę dokonanych przez CBA ustaleń, dotyczących negatywnej rekomendacji odnośnie do pozwanej spółki w zakresie nie umarzania wypłaconej pomocy w ramach programu Tarcza Finansowa PFR.

Na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Powódka – Polski Fundusz Rozwoju Spółka Akcyjna z siedzibą w W. ( dalej jako: „PFR” ) jest spółką Skarbu Państwa, której mocą uchwały Rady Ministrów nr 50/2020 z 27 kwietnia 2020 r. powierzono realizację programu rządowego „Tarcza finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla małych i średnich firm". Program ten został utworzony w związku z koniecznością zwalczania skutków pandemii COVID-19 w Polsce. Programem objęci zostali przedsiębiorcy w rozumieniu art. 4 ustawy Prawo przedsiębiorców, będący mikro, małymi lub średnimi przedsiębiorcami, którzy spełniają określone w programie warunki. Zasady udzielania wsparcia, jego rozliczania oraz ewentualnego zwrotu zostały określone w Regulaminie ubiegania się o udział w programie rządowym „Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych i Średnich Firm”. Skarb Państwa jest jedynym akcjonariuszem przedmiotowej spółki.

( dowód : okoliczność bezsporna, uchwała nr 50/2020 Rady Ministrów k. 77-86)

Pozwana – (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą głównie w zakresie produkcji wyrobów budowlanych z betonu.

( dowód : okoliczność bezsporna, KRS pozwanej k. 90-99)

Tarcza Finansowa została uruchomiona 29 kwietnia 2020 r. Istotą Tarczy Finansowej 1.0. było to, że skorzystanie z subwencji odbywało się szybko, przeważnie w ciągu 1-2 dni od złożenia przez przedsiębiorcę wniosku i nie wymagało od przedsiębiorców przedstawiania dodatkowych zaświadczeń, dokumentów czy załączników. Takie tempo udzielenia finansowań przedsiębiorcom z poważnymi problemami finansowymi, związanymi z wybuchem pandemii COVID 19, było możliwe m.in. dzięki temu, że weryfikacja przedsiębiorców była przeprowadzona automatycznie w ograniczonym zakresie za pomocą systemów informatycznych. Na oficjalnej stronie internetowej PFR zostały umieszczone wyjaśnienia i prezentacje dotyczące programu „Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju Dla Małych i Średnich Firm”. Zawarte w nich były m.in. informacje dotyczące warunków Programu, kryteriów i sposobu składania wniosku o przyznanie subwencji oraz wyjaśnienia, w jaki sposób należy rozumieć poszczególne kryteria analizowane przy rozpoznawaniu wniosków o subwencje.

( dowód : okoliczność bezsporna)

Pozwana (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w dniu 5 maja 2020 r. złożyła wniosek o skorzystanie z programu „Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju Dla Małych i Średnich Firm”, wnioskując o kwotę 1.589.519 zł. W tym samym dniu został wygenerowany projekt umowy, który następnie został zaakceptowany przez obie strony, w wyniku czego pomiędzy powódką - PFR, a pozwaną spółką zawarta została umowa subwencji finansowej nr (...), na podstawie której pozwana uzyskała subwencję finansową we wnioskowanej wysokości 1.589.519 zł. Zawierając umowę subwencji finansowej pozwana wyraziła zgodę na związanie postanowieniami Umowy Subwencji i Regulaminu, potwierdzając m.in., że:

- zapoznała się z Regulaminem ubiegania się o udział w programie rządowym - Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych i Średnich Firm, rozumie go i akceptuje jego treść;

- jest świadoma, że PFR przysługuje prawo do zmiany Regulaminu w trakcie trwania umowę w trybie przewidzianym w Regulaminie.;

- uzasadnione podejrzenie wystąpienia jakiegokolwiek rodzaju nadużyć stanowi przesłankę odmowy wypłaty Subwencji Finansowej na rzecz Beneficjenta lub wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu wypłaconej Subwencji Finansowej w całości - § 10 ust. 9 Regulaminu;

- do czasu całkowitego zwrotu subwencji finansowej PFR może kontrolować prawdziwość informacji i oświadczeń złożonych w związku z zawarciem niniejszej Umowy przez Przedsiębiorcę lub osobę go reprezentującą. W przypadku stwierdzenia nieprawdziwości informacji lub oświadczeń zawartych w niniejszej Umowie, PFR może podjąć decyzję o zwrocie przez Przedsiębiorcę całości lub części subwencji finansowej. (…)” - § 3 ust. 6 Umowy Subwencji;

W treści § 1 ust. 2 Umowy Subwencji pozwana oświadczyła, że na dzień 31 grudnia 2019 r. była małym lub średnim przedsiębiorcą (dodatkowy opis pola - mały lub średni przedsiębiorca to przedsiębiorca, który zatrudnia do 249 pracowników (z wyłączeniem właściciela) oraz jego roczny obrót nie przekracza 50 mln EUR lub suma bilansowa nie przekracza 43 mln EUR, przy czym nie jest mikroprzedsiębiorcą lub nie jest beneficjentem programu rządowego Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Dużych Firm. W treści § 1 ust. 10 Umowy pozwana oświadczyła, że:

- na dzień 31 grudnia 2019 r. lub na dzień złożenia wniosku nie zalega z płatnościami podatków;

- na dzień 31 grudnia 2019 r. lub na dzień złożenia wniosku nie zalega z płatnościami składek na ubezpieczenie społeczne;

- nie prowadzi działalności w zakresie:

(i) produktów lub usług, które mogą skutkować ograniczeniem bądź naruszaniem wolności indywidualnych lub/oraz praw człowieka

(ii) działalności prowadzonej przez instytucje kredytowe, spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, firmy inwestycyjne, inwestycje pożyczkowe, zakłady ubezpieczeń, zakłady reasekuracji, fundusze emerytalne, fundusze inwestycyjne i inne przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania oraz podmioty zarządzające aktywami, dostawców usług płatniczych oraz inne instytucje finansowe, a także agencje ratingowe;

(iii) obszarów wątpliwych z powodów etyczno-moralnych.

Zgodnie z treścią § 11 ust. 4 Umowy Subwencji, prawa i obowiązki PFR oraz Przedsiębiorcy związane z wypłaconą subwencję finansową określone są także w Regulaminie ubiegania się o udział w programie rządowym - Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Mikro, Małych i Średnich Firm. Zgodnie zaś z treścią § 11 ust. 5 Umowy, Regulamin stanowi integralną część Umowy, o ile strony w Umowie nie ustalą odmiennie swoich praw i obowiązków. Stosownie do treści § 11 ust. 6 Umowy, PFR przysługuje prawo do zmiany Regulaminu w trakcie trwania Umowy. W pkt 10 Załącznika do Umowy zawarto informację o zautomatyzowanym podejmowaniu decyzji, w szczególności w zakresie dokonywania oceny spełnienia kryteriów udzielenia subwencji finansowej w ramach Programu oraz przeprowadzania weryfikacji prawdziwości informacji zawartych w złożonym wniosku o udzielenie subwencji finansowej w ramach Programu.

Na dzień, w który powódka złożyła wniosek o subwencję, obowiązywał Regulamin ubiegania się o udział w programie rządowym „Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla małych i średnich firm” z 13 kwietnia 2020 r. z datą wejścia w życie w dniu 28 kwietnia 2020 r. Zgodnie z treścią § 5 ^{( 1)} ust. 7 lit. b) ter. ii, w związku ze złożeniem Oświadczenia o Rozliczeniu lub upływem terminu na złożenie Oświadczenia o Rozliczeniu, PFR podejmie jedną z następujących Decyzji: (…) b) Decyzje określającą kwotę Subwencji Finansowej podlegającej zwrotowi w całości w związku z (…) ustaleniem przez PFR, że Beneficjent naruszył inne niż wskazane w pkt I powyżej Warunki Programowe, które pociągają za sobą konieczność zwrotu otrzymanej Subwencji Finansowej; w takim przypadku Subwencja Finansowa podlega zwrotowi w terminie 14 Dni Roboczych od dnia udostępnienia Beneficjentowi Decyzji określającej wysokość Subwencji Finansowej podlegającej zwrotowi w całości”. Stosownie zaś do zapisu § 10 ust. 9 lit. b) Regulaminu, PFR jest upoważniony do (…) b) wydania Decyzji określającej wysokość Subwencji Finansowej podlegającej zwrotowi w całości; w przypadku, w którym istnieje uzasadnione podejrzenie wystąpienia jakiegokolwiek rodzaju nadużyć.

( dowód : okoliczność bezsporna, umowa subwencji k. 18-26, Regulamin k. 27-67, decyzja w sprawie umowy subwencji k. 68)

W dniu 6 maja 2020 r. wypłacono pozwanej kwotę przyznanej subwencji.

( dowód : okoliczność przyznana, potwierdzenie przelewu k. 69)

W piśmie z 2 lutego 2024 r., skierowanym do PFR, Departament Analiz CBA, mając na uwadze współpracę w ramach osłony antykorupcyjnej Tarczy Finansowej PFR, przekazał zestawienie dotyczące negatywnych rekomendacji Biura, a także informacje dotyczące formułowania negatywnych rekomendacji Biura w zakresie nieudzielenia subwencji finansowych lub nieumarzania wypłaconej pomocy w ramach programu Tarcza Finansowa PFR. Rekomendacja negatywna w odniesieniu do podmiotu (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. została oparta na analizie danych pochodzących z Rejestru Przedsiębiorców KRS oraz danych Krajowej Administracji Skarbowej. Z posiadanych przez CBA informacji wynika, że ww. spółka od 2019 r. nie czyni zadość obowiązkowi składania dokumentów, o których mowa w art. 69 ustawy o rachunkowości. Podmiot został wykreślony z rejestru VAT z dniem 15 kwietnia 2021 r. Jako podstawę prawną wykreślenia wskazano art. 96 ust. 9 pkt 4 ustawy o podatku od towarów i usług, tj. brak stawiennictwa podatnika lub jego pełnomocnika na wezwanie Naczelnika Urzędu Skarbowego, Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego, Dyrektora Izby Administracji Skarbowej lub Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Na stopień stwierdzonego ryzyka wpływ miała również okoliczność nakładania licznych blokad na rachunki bankowe podmiotu.

( dowód : pismo z 02.02.2024 r. k. 70-72v, pismo z 21.07.2025 r. k. 133-133v)

W piśmie z 10 lipca 2024 r., skierowanym do PFR, Departament Analiz CBA potwierdził negatywną rekomendację dotyczącą pozwanej spółki, z uwagi na zwiększone ryzyko wystąpienia przestępstw korupcyjnych, ekonomicznych lub prania pieniędzy, a także zagrożeń dla interesu ekonomicznego państwa i ryzyka wykorzystania udzielonych środków finansowych w sposób niezgodny z celem i regulaminem programu Tarcza Finansowa PFR.

( dowód : pismo z 10.07.2024 r. k. 73)

W piśmie z 8 maja 2024 r., skierowanym do pozwanej, PFR przesłał decyzję określającą kwotę subwencji finansowej podlegającej zwrotowi w całości i wezwał do zwrotu całej otrzymanej na podstawie Umowy Subwencji kwoty subwencji finansowej tj. 1.589.519 zł w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania pisma. W końcowej części decyzji wskazano, że powodem decyzji jest ustalenie przez PFR, że na podstawie § 10 ust. 9 Regulaminu PFR jest uprawniony do wydania Decyzji określającej wysokość Subwencji Finansowej podlegającej zwrotowi w całości w przypadku, w którym istnieje uzasadnione podejrzenie wystąpienia jakiegokolwiek rodzaju nadużyć. Przesyłka zawierająca decyzję została wystała na adres pozwanej spółki, jednak pomimo dwukrotnej awizacji, przesyłka nie została odebrana.

( dowód : pismo z 08.05.2024 r. wraz z decyzją k. 74-75v, raport śledzenia przesyłki k. 76)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o wyżej wymienione dokumenty załączone do pozwu i dalszych pism procesowych, a także niekwestionowane stanowiska stron (np. fakt zawarcia umowy subwencji finansowej, kwoty udzielonej subwencji) . Sąd dał wiarę dowodom z dokumentów, ponieważ ich autentyczność nie budziła najmniejszej wątpliwości pod względem wiarygodności. Strony nie kwestionowały ani ich ważności, ani ich treści. Ponadto dokumenty te wzajemnie ze sobą korelowały, pozwalając stworzyć chronologiczny i spójny obraz stanu faktycznego sprawy.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Powództwo podlegało uwzględnieniu w całości.

W niniejszej sprawie powódka domagała się zasądzenia od pozwanej kwoty 1.589.519 zł wraz z odsetkami, tytułem zwrotu powódce nienależnie uzyskanej przez pozwaną kwoty Subwencji Finansowej w ramach programu rządowego „Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych i Średnich Firm” (tarcza Finansowa 1.0).

Ustanowiony dla pozwanej kurator, przecząc żądaniu pozwu kwestionował, że pozwana nie mogła być beneficjentem programu uprawnionym do otrzymania subwencji finansowej oraz że zaszły przesłanki do zwrotu subwencji.

W sprawie bezsporny był fakt złożenia przez pozwaną spółkę wniosku o przyznanie Subwencji Finansowej oraz złożenia w nim oświadczeń o treści, które skutkowały wydaniem przez PFR Decyzji o wypłacie subwencji w całości co do wnioskowanej wysokości.

Mając na względzie ustalony w sprawie stan faktyczny oraz stanowiska procesowe stron postępowania, rozważania prawne w niniejszej sprawie rozpocząć należy od kilku uwag natury ogólnej. Przede wszystkim wskazać należy, że zawarta przez strony umowa podlega reżimowi właściwemu dla umów prawa cywilnego. Kwalifikacja umowy o subwencję przyznawanej przez PFR była przedmiotem rozważań w orzecznictwie sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 5 października 2021 r., wydanym w sprawie o sygn. I GSK 1154/21 wskazał, że Polski Fundusz Rozwoju nie został wyposażony ani przez ustawę, ani też przez porozumienie wydane na podstawie przepisów ustawy do podejmowania czynności o charakterze władczym, a działania Funduszu polegające na odmowie prawa do wypłaty nie ma charakteru publicznoprawnego. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, w rozpatrywanym przypadku mamy do czynienia z tzw. prywatyzacją zadań publicznych, gdyż zadania administracji publicznej realizuje podmiot znajdujący się poza strukturami administracji. W ocenie NSA spostrzeżenie to nie oznacza jednak, że doszło tu również do wyposażenia PFR w możliwość działania w formie decyzji administracyjnej. Co więcej, należy dojść do wniosku, że nie doszło tu również do wyposażenia tego podmiotu w jakąkolwiek formę działania władczego w sferze stosunków administracyjnoprawnych. W dalszej części przywołanego orzeczenia NSA wskazał, że m.in. z Regulaminu ubiegania się o udział w programie rządowym "Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju Małych i Średnich Firm" wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że realizacja zadań publicznych następuje w tym przypadku w sferze stosunków cywilnoprawnych, bez wyposażenia PFR w jakiekolwiek kompetencje do działania władczego. Z przytoczonego stanowiska należy wywodzić istotne konsekwencje w sferze oceny roszczenia o zwrot świadczenia wypłaconego przez powodową spółkę na rzecz pozwanej. Jeżeli bowiem powódka zawierając umowę o subwencję, przyjmując i rozpatrując wniosek o udzielenie subwencji finansowej, a następnie wypłacając subwencję nie działa w ramach uprawnień władczych charakterystycznych dla stosunków publiczno-prawnych, to działa w sferze cywilnoprawnej i wówczas dla oceny jej roszczenia winny znaleźć zastosowanie nie tylko wskazane przez PFR zapisy Regulaminu "Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju Małych i Średnich Firm", czy wskazane alternatywnie przepisy art. 415 k.c., jak również art. 405 w zw. z art. 410 § 1 k.c., ale w pierwszej kolejności naczelne zasady prawa cywilnego odnoszące się do umów. Warto wskazać, że w cytowanym wyżej postanowieniu z 5 października 2021 r. NSA dostrzegł, że w przypadku umów o subwencję, strony umowy nie korzystają tylko w pełni z zasady swobody kontraktowej, gdyż ostatecznie postanowienia umowy zdeterminowane są przede wszystkim postanowieniami Regulaminu. Inne zasady prawa cywilnego odnoszące się do prawa umów nie doznają jednak ograniczeń.

Przechodząc zaś do meritum sprawy zaznaczenia wymaga, że powódka wskazywała jako podstawę roszczenia o zwrot wypłaconego pozwanej świadczenia pieniężnego zapisy Umowy Subwencji i Regulaminu ubiegania się o udział w programie rządowym „Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych i Średnich Firm” (§ 5 ^{( 1)} ust. 7 lit. b) ter. ii) i § 10 ust. 9 lit. b). Cechą wspólną zapisów umownych, w których powódka dopatruje się podstawy swojego roszczenia, jest przyznanie jej uprawnienia do żądania zwrotu subwencji od beneficjenta w przypadku zaistnienia uzasadnionego podejrzenia wystąpienia nadużyć w związku z finansowaniem udzielonym w ramach Programu. Powódka wykazała, że już po wypłacie subwencji pozwanej spółce, korzystając z przewidzianych Umową i Regulaminem uprawnień do monitorowania zasadności udzielenia i prawidłowości wykorzystania Subwencji Finansowych, przyznanych w ramach programu, w ramach współpracy prowadzonej w tym zakresie z CBA, w związku z objęciem programu tarczą antykorupcyjną, uzyskała informację co do uznania pozwanej za przedsiębiorcę podlegającego wykluczeniu z udziału w programie ze względu na uzasadnione ryzyko wystąpienia nadużyć. Powódka udowodniła, że została poinformowana o zidentyfikowaniu okoliczności zwiększonego ryzyka wykorzystania subwencji finansowej w sposób niezgodny z celem i Regulaminem Programu. Z całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie jasno wynika, że powódka otrzymała od CBA negatywną rekomendację w odniesieniu do podmiotu (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W.. Rekomendacja ta została oparta na analizie danych pochodzących z Rejestru Przedsiębiorców KRS oraz danych Krajowej Administracji Skarbowej. Z posiadanych przez CBA informacji wynikało bowiem, że pozwana spółka od 2019 r. nie czyni zadość obowiązkowi składania dokumentów, o których mowa w art. 69 ustawy o rachunkowości. Podmiot został wykreślony z rejestru VAT z dniem 15 kwietnia 2021 r., przy czym jako podstawę prawną wykreślenia wskazano art. 96 ust. 9 pkt 4 ustawy o podatku od towarów i usług, tj. brak stawiennictwa podatnika lub jego pełnomocnika na wezwanie Naczelnika Urzędu Skarbowego, Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego, Dyrektora Izby Administracji Skarbowej lub Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Na stopień stwierdzonego ryzyka wpływ miała również okoliczność nakładania licznych blokad na rachunki bankowe podmiotu. Powyższe ustalenia poczynione przez CBA, poddane analizie przez PFR i potwierdzone w jej toku, zasadnie zidentyfikowane zostały jako zwiększone ryzyko wykorzystania subwencji finansowej w sposób niezgodny z celem i Regulaminem Programu. Skoro bowiem pozwana zawierając Umowę Subwencji oświadczyła, że zapoznała się z zapisami Umowy i Regulaminu oraz wyraziła zgodę na związanie ich zapisami, to przyjąć należy za uzasadniony wniosek, że była świadoma zasad przyznania Subwencji Finansowej w ramach Programu Tarcza Finansowa PFR, w tym również faktu, że z programu wyłączone są podmioty, co do których występuje uzasadnione podejrzenie wystąpienia nadużyć. Owo uzasadnione podejrzenie wystąpienia nadużyć w okolicznościach niniejszej sprawy wyraża się nieuczynieniem zadość obowiązkowi składania dokumentów, o których mowa w art. 69 ustawy o rachunkowości, faktem wykreślenia pozwanej z rejestru VAT z dniem 15 kwietnia 2021 r. z uwagi na brak stawiennictwa podatnika lub jego pełnomocnika na wezwanie Naczelnika Urzędu Skarbowego, Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego, Dyrektora Izby Administracji Skarbowej lub Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Wskazane zaniechania pozwanej spółki, pogłębione ustaleniem nakładania licznych blokad na rachunki bankowe podmiotu, uzasadniają przyjęcie twierdzenia, że skoro pozwana nie czyni zadość obowiązkom przewidzianym przez prawo (obowiązkowi składania dokumentów, o których mowa w art. 69 ustawy o rachunkowości, obowiązkowi stawienia się na wezwanie organów państwa), to dopuszcza się działania wykraczającego poza ustalone normy, a to z kolei per se oznacza, że dopuszcza się nadużyć. Skoro zatem zgodnie z zapisem § 10 ust. 9 lit. b) Regulaminu, PFR jest upoważniony do (…) b) wydania Decyzji określającej wysokość Subwencji Finansowej podlegającej zwrotowi w całości; w przypadku, w którym istnieje uzasadnione podejrzenie wystąpienia jakiegokolwiek rodzaju nadużyć, a w toku niniejszego postępowania nadużycia te zostały zidentyfikowane i wykazane, to przyjąć należy za uzasadnione twierdzenie, że wydając Decyzję o konieczności zwrotu Subwencji Finansowej przez pozwana spółkę, powódka działała zgodnie z zapisami Umowy oraz Regulaminu, które, dla przypomnienia, pozwana zaakceptowała i zgodziła się na związanie nimi. W świetle powyższego jako bezzasadne Sąd ocenił zarzuty kuratora podnoszone w odpowiedzi na pozew, a dotyczące braku udowodnienia przez powódkę zwiększonego ryzyka wykorzystania subwencji niezgodnie z celem i regulaminem, albowiem owo ryzyko wykorzystania subwencji niezgodnie z regulaminem zostało jednoznacznie wykazane i opisane wyżej.

Mając na względzie całokształt okoliczności sprawy, żądanie powódki zasądzenia kwoty 1.589.519 zł, jako niekwestionowanej wysokości wypłaconej Subwencji Finansowej, zasługiwało na uwzględnienie w całości, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku. O odsetkach ustawowych za opóźnienie od zasądzonej kwoty roszczenia głównego orzeczono na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c., przyjmując za datę początkową ich naliczania 5 czerwca 2024 r., jako dzień następny po upływie zakreślonego w wezwaniu pozwanej do zapłaty, terminu 14 dni roboczych od dnia doręczenia wezwania. Przesyłka zawierająca wezwanie do zapłaty została nadania na adres pozwanej ujawniony w KRS i awizowana po raz pierwszy w dniu 13 maja 2024 r. – co w świetle art. 61 § 1 k.c. uznać należy za skuteczne złożenie oświadczenia woli.

W pkt II wyroku Sąd orzekł o przyznaniu na rzecz kuratora F. K. kwoty 5.313,60 zł tytułem wynagrodzenia, stosownie do § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynika procesu, uznając że powódka wygrała sprawę w całości. Na przyznaną kwotę kosztów procesu w niniejszej sprawie składała się:

- opłata od pozwu w wysokości 79.476 zł,

- koszty zastępstwa procesowego powódki reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawny w kwocie 10.800 zł, ustalone adekwatnie do wartości przedmiotu sporu w sprawie – stosownie do zapisu § 2 ust. 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych,

- opata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł,

- koszty wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla pozwanej spółki – 5.313,60 zł, które uiściła powódka.

sędzia Piotr Grzędziński

(...)