Uzasadnienie z 30 października 2025, sygn. VIII U 1498/25

UZASADNIENIE

Decyzją z 30.04.2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł., po rozpoznaniu wniosku z 8.04.2025 r., odmówił J. L., na podstawie art. 114 ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1631 ze zm.), prawa do przeliczenia emerytury. Zakład podał, że wnioskodawczyni nie przedłożyła nowych dokumentów oraz nie ujawniła nowych okoliczności, które miałyby wpływ na wysokość przysługującego świadczenia. Organ rentowy argumentował, że 15.12.2014 r. ubezpieczona złożyła wniosek o przyznanie emerytury w najkorzystniejszym wariancie oraz o przekazanie równocześnie środków zgromadzonych w OFE na budżet państwa, wobec czego ZUS rozpatrując ten wniosek przyjął najkorzystniejszy kwotowo wariant wyliczenia emerytury i składki, które Zakład przyjął do wyliczenia emerytury zostały przyjęte z zastosowaniem wskaźnika korygującego. Organ rentowy wyjaśnił, że w związku z wykreśleniem z OFE i przekazaniem środków na budżet państwa – ubezpieczona nie ma prawa do okresowej emerytury kapitałowej. W konkluzji ZUS stwierdził, że wobec powyższego wnioskodawczyni nie ma prawa do przeliczenia emerytury.

/decyzja k. 101 akt ZUS/

Odwołanie od ww. decyzji złożyła ubezpieczona, wnosząc o jej zmianę poprzez zmianę decyzji z 12.01.2015 r. i przyznanie odwołującej prawa do emerytury na podstawie art. 24 ustawy emerytalnej i obok niej okresowej emerytury kapitałowej na podstawie art. 7 ustawy o emeryturach kapitałowych, oraz przeliczenia emerytury na podstawie art. 26 c ustawy emerytalnej po osiągnięciu przez ubezpieczoną wieku emerytalnego wynoszącego 65 lat i jej wypłatę z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, poczynając od kwietnia 2022 r. Ponadto wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów procesu wg norm przepisanych.

Odwołująca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

1/ art. 114 ust. 1 pkt 6 ustawy emerytalnej, poprzez odmowę ponownego ustalenia prawa do emerytury, poprzez przyznanie ubezpieczonej w miejsce przyznanej emerytury, której wysokość ustalono decyzją z 12.01.2015 r. prawa do okresowej emerytury kapitałowej oraz przeliczenia emerytury na podstawie art. 26 c ustawy emerytalnej, mimo że przyznanie ubezpieczonej tzw. emerytury mieszanej na podstawie art. 183 ustawy emerytalnej było wynikiem błędu organu rentowego;

2/ art. 24 i art. 26 c ustawy emerytalnej oraz art. 7 ustawy o emeryturach kapitałowych, poprzez odmowę przyznania ubezpieczonej prawa do emerytury na podstawie art. 24 ustawy emerytalnej oraz okresowej emerytury kapitałowej a następnie przeliczenia emerytury na podstawie art. 26 c ustawy emerytalnej, mimo iż byłoby dla wnioskodawczyni rozwiązanie to korzystniejsze niż emerytura przyznana na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej, mimo iż ubezpieczona wnosiła o wariant najkorzystniejszy.

/odwołanie k. 3-5/

W odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, jak w zaskarżonej decyzji.

/odpowiedź na odwołanie k. 17-18/

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Wnioskodawczyni J. L. (ur. (...)) złożyła 15.12.2014 r. wniosek o przyznanie emerytury w wariancie najkorzystniejszym oraz o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku OFE za pośrednictwem ZUS-u na dochody budżetu państwa, przy czym pod punktem 3 zaznaczonym przez odwołującą o przekazanie środków z rachunku OFE w tym wniosku, znajdowało się odniesienie do punktu 6 informacji znajdującej się na końcu przedmiotowego wniosku, z którym ubezpieczona miała możliwość zapoznać się przed wypełnieniem formularza.

Punkt 6 informacji na końcu formularza z wnioskiem o emeryturę, który złożyła ubezpieczona miał następującą treść: Osobie urodzonej po 31 grudnia 1948 r. emerytura określona w art. 46, 50, 50a, 50e lub w art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.) zwaną dalej ustawa o emeryturach z FUS, w art. 88 ustawy z 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela oraz art. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o emeryturach z FUS oraz ustawy Karta Nauczyciela przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego. Warunek ten jest spełniony także wówczas, gdy osoba, która przystąpiła do otwartego funduszu emerytalnego wystąpi (punkt 3 wniosku) o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na budżet państwa.

/okoliczności niesporne, a nadto wniosek k. 1-4/

Wobec powyższego ZUS wydał decyzję z 12.01.2015 r. o przyznaniu ubezpieczonej emerytury mieszanej, która była emeryturą najkorzystniejszą kwotowo. Była to emerytura mieszana, w której dla ubezpieczonej urodzonej w czerwcu 1954 r.: 20% emerytury obliczono wg dotychczasowych zasad a 80% wg nowych zasad – gdyż ubezpieczona złożyła wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku OFE na dochody budżetu państwa. Wobec przekazania środków zgromadzonych na OFE na dochody budżetu państwa przy ustalaniu podstawy wyliczenia wg nowych zasad składki na ubezpieczenie emerytalne zapisane na koncie w ZUS zostały zwiększone poprzez pomnożenie wskaźnikiem korygującym 19,52/12,22 stanowiącym stosunek pełnej wysokości składki na ubezpieczenie emerytalne do wysokości zaewidencjonowanej na koncie ubezpieczonej w Zakładzie, co oznaczało odtworzenie pełnej wysokości składek, jakie ubezpieczona odprowadzałaby, gdyby nie była członkiem w OFE.

/okoliczność niesporna, a nadto decyzja z 12.01.2015 r. w aktach ZUS k. 15/

W związku z tym, że ubezpieczona sama wniosła w złożonym przez nią ww. wniosku z dnia 15.12.2014 r. o wykreślenie z OFE i o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku OFE, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa – nie miała ustalonego prawa do okresowej emerytury kapitałowej.

/okoliczność niesporna/

Ubezpieczona nie odwołała się od decyzji z 12.01.2015 r. o przyznaniu jej emerytury mieszanej, która była wówczas dla niej najkorzystniejsza kwotowo.

/okoliczność niesporna/

W dniu 8.04.2025 r. ubezpieczona złożyła wniosek o ponowne ustalenie wysokości jej emerytury poprzez przyznanie jej prawa do okresowej emerytury kapitałowej oraz przeliczenie emerytury na podstawie art. 26 c ustawy emerytalnej oraz o jej wypłatę od 1.04.2022 r. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

/wniosek k. 91-92 akt ZUS/

W wyniku rozpoznania ww. wniosku z 8.04.2025 r. ZUS I Oddział w Ł. wydał zaskarżoną decyzję z 30.04.2025 r., mocą której odmówił wnioskodawczyni na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej przeliczenia emerytury ponieważ ubezpieczona nie przedłożyła nowych dokumentów oraz nie ujawniła nowych okoliczności, które miałyby wpływ na wysokość przysługującego świadczenia.

/decyzja k. 101 akt ZUS/

Powyższy stan faktyczny został w całości odtworzony na podstawie powołanych dokumentów, których autentyczności nie kwestionowała żadna ze stron, a i Sąd nie znalazł powodów by czynić to z urzędu. W istocie fakty istotne dla rozstrzygnięcia sporu pomiędzy stronami są bezsporne, a ocena zasadności odwołania zależy wyłącznie od oceny prawnej.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie jest niezasadne.

Zgodnie z art. 114 ust. 1 ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS /t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1631 ze zm.) W sprawie zakończonej prawomocną decyzją organ rentowy, na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, uchyla lub zmienia decyzję i ponownie ustala prawo do świadczeń lub ich wysokość, jeżeli:

1)po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono nowe okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość;

2)decyzja została wydana w wyniku przestępstwa;

3)dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;

4)decyzja została wydana na skutek świadomego wprowadzenia w błąd organu rentowego przez osobę pobierającą świadczenie;

5)decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone, zmienione albo stwierdzono jego nieważność;

6)przyznanie świadczeń lub nieprawidłowe obliczenie ich wysokości nastąpiło na skutek błędu organu rentowego.

W realiach badanej sprawy, wbrew twierdzeniom powódki, pozwany organ rentowy nie popełnił błędu przy przyznaniu i obliczeniu dla ubezpieczonej decyzją z dnia 12.01.2015 r. tzw. emerytury mieszanej, jako emerytury najkorzystniejszej kwotowo, albowiem o emeryturę w najkorzystniejszym wariancie wnosiła wprost ubezpieczona we wniosku z dnia 15.12.2014 r., a przy tym jednocześnie sama złożyła w tym wniosku oświadczenie o przekazaniu środków zgromadzonych na rachunku OFE, za pośrednictwem Zakładu, na budżet państwa.

ZUS nie popełnił zatem żadnego błędu nie przyznając powódce prawa do okresowej emerytury kapitałowej na mocy art. 7 ustawy z dnia 21.11.2008 r. o emeryturach kapitałowych (t.j. Dz.U. 2018 r., poz. 926 ze zm.), skoro we wniosku z dnia 15.12.2014 r. ubezpieczona sama wprost zaznaczają w punkcie 3 tego wniosku odpowiedź TAK wniosła o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku OFE za pośrednictwem Zakładu, do budżetu państwa.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 7 ustawy o emeryturach kapitałowych, ze środków zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanym dalej "subkontem", przysługuje okresowa emerytura kapitałowa (ust. 1 ). Okresowa emerytura kapitałowa przysługuje członkowi otwartego funduszu emerytalnego do ukończenia 65. roku życia (ust. 2). Okresowa emerytura kapitałowa jest finansowana z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 30).

Dla sprawy istotne jest, co należy podkreślić, to, że wnioskodawczyni była odpowiednio pouczona przez ZUS we wniosku z 15.12.2014 r. w punkcie 6 informacji zawartej w końcowej części formularza tego wniosku o konsekwencjach swojej decyzji o przekazaniu środków z OFE na budżet państwa. Odesłanie do pouczenia z punktu 6 informacji było czytelne i zostało zawarte wprost w punkcie 3 wniosku, w którym powódka zaznaczyła, że wnosi o przekazanie środków z OFE na budżet państwa. Nie może być zatem żadnych wątpliwości co do tego, że powódka miała faktyczną możliwość zapoznania się z pouczeniem z punktu 6 informacji i że winna była to uczynić przed podpisaniem formularza, na którym złożyła wniosek o emeryturę w dniu 15.12.2014 r. Składając zatem oświadczenie o przekazaniu środków OFE działała w warunkach zapewniających jej możliwość podjęcia w pełni świadomej decyzji w tym zakresie.

Wobec jednoznacznego oświadczenia powódki o przekazaniu środków z OFE na budżet państwa, które - jak wyżej zaznaczono - zostało przez nią wyrażone w warunkach zapewniających podjęcie przez nią w pełni świadomej decyzji, a to wobec pouczenia zawartego w punkcie 6 informacji zamieszczonej we wniosku z 15.12.2014 r. – ZUS w efekcie przyznał odwołującej, zgodnie z wolą ubezpieczonej emeryturę najkorzystniejszą wówczas kwotowo, która została wyliczona zgodnie z art. 183 ust. 1 ustawy emerytalnej. Zgodnie z tym przepisem emerytura przyznana na wniosek osoby ubezpieczonej urodzonej po dniu 31 grudnia 1948 r., z wyjątkiem ubezpieczonych, którzy pobrali emeryturę na podstawie przepisów art. 46 lub 50, o ile osoba ta nie była członkiem otwartego funduszu emerytalnego albo złożyła wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa, która osiągnęła wiek uprawniający do emerytury w roku kalendarzowym 2009, wynosi:

1)80% emerytury obliczonej na podstawie art. 53 oraz

2) 20% emerytury obliczonej na podstawie art. 26.

Dla powódki urodzonej w czerwcu 1954 r.: 20% emerytury obliczono zatem prawidłowo wg dotychczasowych zasad, a 80% emerytury wg nowych zasad – gdyż ubezpieczona złożyła wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku OFE na dochody budżetu państwa.

Jednocześnie prawidłowo wobec przekazania przez powódkę (zgodnie z jej oświadczeniem we wniosku z 15.12.2014 r.) środków zgromadzonych na OFE na dochody budżetu państwa przy ustalaniu podstawy wyliczenia wg nowych zasad składki na ubezpieczenie emerytalne zapisane na koncie w ZUS zostało zwiększone poprzez pomnożenie wskaźnikiem korygującym 19,52/12,22 stanowiącym stosunek pełnej wysokości składki na ubezpieczenie emerytalne do wysokości zaewidencjonowanej na koncie ubezpieczonej w Zakładzie, co pozwoliło na odtworzenie pełnej wysokości składek jakie ubezpieczona odprowadzałaby, gdyby nie była członkiem w OFE.

Należy w tym miejscu odnieść się do argumentacji strony odwołującej, która w złożonym odwołaniu od zaskarżonej decyzji z 30.04.2025 r. powoływała się na wyrok SN z dnia 26.11.2024 r. w sprawie III USKP 86/24.

Wstępnie należy zaznaczyć, że Sąd Okręgowy w całości podziela stanowisko SN wyrażone w ww. wyroku, w którym SN odniósł się do sytuacji ubezpieczonych, których emerytura została obliczona na podstawie art. 183 ustawy emerytalnej, co wyłącza prawo do okresowej emerytury kapitałowej, a to z kolei wyklucza możliwość ponownego obliczenia emerytury na podstawie art. 26 c ustawy emerytalnej.

Powołany przez skarżącą wyrok SN jest jednak nie przystający do okoliczności faktycznych aktualnie badanej przez Sąd Okręgowy sprawy J. L.. Rzecz bowiem w tym, że w realiach rozpoznawanej w n/n postępowaniu sprawy przez Sąd Okręgowy stan faktyczny jest odmienny od stanu faktycznego, na kanwie którego wydał wyrok z dnia 26.11.2024 r. Sąd Najwyższy w sprawie III USKP 86/24 wskazując w pisemnych motywach uchybienia proceduralne ZUS wobec niedostatecznego wyjaśnienia woli ubezpieczonego ubiegającego się o emeryturę w najkorzystniejszym wariancie. W n/n sprawie – odmiennie niż w powołanej sprawie III USKP 86/24 rozpoznanej przez SN - powódka, jak już wyżej zaznaczono i co jest bezsporne - wprost we wniosku z 15.12.2014 r. zaznaczyła w punkcie 3, że wnioskuje o przekazanie środków z OFE do budżetu państwa, mimo odesłania jej do pouczenia w punkcie 6 informacji zawartej w formularzu wniosku o emeryturę, a zatem wyraziła świadomą a zarazem jednoznaczną dla ZUS-u wolę w tym przedmiocie. Powyższe oznacza zaś po pierwsze, że odwołująca nie może aktualnie twierdzić, że nie miała świadomości jakie są konsekwencje tego, że sama w ww. wniosku z 15.12.2014 r. złożyła oświadczenie o przekazaniu środków z OFE na budżet państwa, kiedy miała rzeczywistą możliwość i powinna była zapoznać się z pouczeniem z punktu 6 informacji. Po drugie, wobec jednoznacznej treści tego oświadczenia powódki z punktu 3 wniosku z dnia 15.12.2014 r. o przekazaniu środków z OFE na budżet państwa, ZUS rozpoznając tenże wniosek powódki z dnia 15.12.2014 r. nie miał już obowiązku dociekać, co powódka ma na myśli wnosząc w tymże wniosku o emeryturę w najkorzystniejszym wariancie, bo jej oświadczenia nie nasuwały żadnych wątpliwości co do woli powódki, wyrażonej w warunkach umożliwiających jej złożenie w tym zakresie świadomych oświadczeń.

Dodać należy, że decyzja z 12.01.2015 r., mocą której została obliczona dla wnioskodawczyni tzw. emerytura mieszana przy zastosowaniu zasad z art. 183 ustawy emerytalnej jest prawomocna – ubezpieczona nie złożyła od niej odwołania.

Z uwagi na to, że środku z OFE zostały zgodnie z jednoznaczną wolą ubezpieczonej wyrażoną w punkcie 3 wniosku z 15.12.2014 r. przekazane do budżetu państwa w warunkach umożliwiających jej podjęcie w tym zakresie w pełni świadomej decyzji – w konsekwencji odwołująca nie nabyła prawa do okresowej emerytury kapitałowej, a zatem nie ma też możliwości przeliczenia jej emerytury na podstawie art. 26 c ustawy emerytalnej, gdyż powódka nie pobierała okresowej emerytury kapitałowej.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 26 c ust. 1 ustawy emerytalnej, po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego 65 lat przez osobę, która pobierała okresową emeryturę kapitałową do dnia poprzedzającego osiągnięcie tego wieku, emeryturę z Funduszu oblicza się ponownie z urzędu na zasadach określonych w art. 26, z tym że do obliczenia emerytury przyjmuje się średnie dalsze trwanie życia ustalone dla wieku 65 lat, obowiązujące w dacie osiągnięcia tego wieku.

Treść prawomocnej decyzji z dnia 12.01.2015 r., którą przyznano zgodnie z jednoznaczną wolą powódki emeryturę mieszaną (wyliczoną zgodnie z art. 183 ustawy emerytalnej), jako emeryturę najkorzystniejszą kwotowo w tym czasie, wykluczała przyznanie powódce prawa do okresowej emerytury kapitałowej z art. 7 ustawy o emeryturach kapitałowych – bo środki z OFE powódka - w warunkach umożlwiających jej w sposób świadomy złożenie oświadczenia - przekazała na budżet państwa, składając jednoznaczne oświadczenie w tym zakresie we wniosku z 15.12.2014 r.

W konsekwencji treść ww. prawomocnej decyzji z 12.01.2015 r. determinowała również wynik aktualnie rozpoznanego przez ZUS wniosku odwołującej z dnia 8.04.2025 r. w zaskarżonej decyzji z dnia 30.04.2025 r., albowiem Zakład odmawiając ponownego przeliczenia emerytury ubezpieczonej na podstawie art.114 ustawy emerytalnej działał w ustalonym stanie faktycznie, który nie jest sporny, zgodnie z obowiązującym prawem, trafnie wskazując, że powódka nie powołała żadnych nowych dowodów ani nie ujawniła żadnych nowych okoliczności, które miałyby wpływ na wysokość jej świadczenia emerytalnego. Zaznaczyć należy, że prawomocna decyzja z 15.01.2015 r. nie była obarczona ze strony ZUS żadnym błędem – w szczególności, co już zasygnalizowano wyżej, z całą pewnością nie była ta decyzja obarczona jakimkolwiek błędem proceduralnym ze strony pozwanego organu rentowego, wbrew przeciwnej argumentacji strony skarżącej, albowiem ZUS nie musiał uzupełniająco dociekać jaka jest wola powódki w sytuacji jednoznacznie złożonych przez nią oświadczeń we wniosku z 15.12.2014 r. o przyznanie najkorzystniejszej emerytury oraz o przekazaniu przez nią środków z OFE na budżet państwa, skoro odwołująca była prawidłowo pouczona o konsekwencjach takiego oświadczenia w punkcie 6 informacji zawartej w ww. wniosku, do którego wprost była odesłana w punkcie 3 wniosku.

Nie ma zatem podstaw do zmiany kwestionowanej decyzji z dnia 30.04.2025 r., albowiem decyzja ta została wydana zgodnie z obowiązującym prawem, zaś odwołanie skarżącej pozbawione jest uzasadnionych podstaw.

Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy na mocy art. 477 [14] § 1 K.P.C. oddalił odwołanie.