Uzasadnienie z 7 listopada 2025, sygn. VIII U 1514/25

UZASADNIENIE

Decyzją z 1 lipca 2025r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział
w Z. na podstawie art.105§1 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie ustalenia podstaw wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od lipca 2022r. do sierpnia 2024r. odwołującego T. K. jako pracownika u płatnika składek (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Z..

W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że spółka (...) nie posiada organu
do reprezentacji, nie złożyła dokumentów rozliczeniowych za okres od lipca 2022r. do sierpnia 2024r., nie złożyła za T. K. PIT – 11 za lata 2023-2024. W takiej sytuacji nie było możliwości ustalenia podstaw wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne
i ubezpieczenie zdrowotne za T. K. i nie zmienia tego przedłożona
przez T. K. dokumentacja wymieniona w uzasadnieniu tej decyzji, częściowo zakwestionowana przez tenże organ.

W odwołaniu od decyzji T. K. domagał się ponownego rozpoznania sprawy. Wskazywał nadto na swoją trudną sytuację materialną.

Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania podtrzymując stanowisko zajęte
w decyzji skarżonej. Organ rentowy złożył także wniosek o zasądzenie od odwołującego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. zgłosiła odwołującego T. K. do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego jako pracownika od 1 lutego 2022r. do 30 sierpnia 2024r. Płatnik składek złożył dokumenty rozliczeniowe za odwołującego za okres od lutego 2022r. do czerwca 2022r., natomiast nie złożył dokumentów rozliczeniowych za dalszy okres.

W piśmie z 28 maja 2025r. Naczelnik (...) w Z. podał, że płatnik składek (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. złożyła
za odwołującego informację PIT – 11 za 2022r., natomiast nie odnotowano informacji PIT – 11 za lata 2023 – 2024.

Spółka (...) nie posiada obecnie organów do jej reprezentowania.

Odwołujący, w związku z wszczętym przez organ rentowy z urzędu postępowaniem
w sprawie ustalenia podstaw wymiaru składek, przedłożył do organu rentowego dokumenty: wywiad zawodowy ze spółki (...) z 16 kwietnia 2024r., zaświadczenie
Z-3 z 8 października 2024r., zaświadczenie z 29 marca 2024r. potwierdzające, że T. K. przebywa na zwolnieniu lekarskim od 20 listopada 2023r., zaświadczenie
o zatrudnieniu i zarobkach w (...) Sp. z o.o. z 18 kwietnia 2023r., orzeczenie lekarskie
o zdolności do pracy z 8 czerwca 2022r., potwierdzenie odbycia szkolenia bhp, przepustkę tymczasową z (...) S.A., a także świadectwo pracy z 31 sierpnia 2024r. na okres
od 1 lutego 2022r. do 30 sierpnia 2024r. Z dokumentów tych organ rentowy zakwestionował: wywiad zawodowy z 16 kwietnia 2024r. opieczętowany przez prezesa zarządu S. M., gdyż na pieczęci zakładu pracy widnieje NIP innego podmiotu; zaświadczenie Z-3
z 8 października 2024r., gdyż autoryzowane zostało tylko parafką osoby upoważnionej; świadectwo pracy z 31 sierpnia 2024r., ponieważ na pieczątce widnieje nazwa płatnika (...) Sp. z o.o., lecz NIP jest innego podmiotu, nadto dokument został autoryzowany jedynie parafą osoby upoważnionej, a także w dokumencie tym podano, że ubezpieczony wykonywał pracę od 30 sierpnia 2022r., gdy tymczasem zgłoszenie do ubezpieczeń jest
od 1 lutego 2022r.

Odwołujący wystąpił na drogę sądową przeciwko (...) Sp. z o.o. w Z.
o to, że nie składała deklaracji, nie uiszczała składek oraz o ekwiwalent za urlop.

Powyższe Sąd ustalił na podstawie dokumentacji zawartej w aktach organu rentowego oraz zeznań odwołującego ( protokół elektroniczny z rozprawy z 17 października 2025r. czas 00:03:07 – 00:15:46 ), jako okoliczności jednoznacznie wynikające z tych dowodów.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie T. K. nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie kwestia sporna sprowadzała się do ustalenia prawidłowości decyzji skarżonej z 1 lipca 2025r., którą organ rentowy na podstawie art.105§1 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie ustalenia podstaw wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne
i ubezpieczenie zdrowotne za okres od lipca 2022r. do sierpnia 2024r. odwołującego jako pracownika (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Z..

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że sprawy dotyczące stwierdzenia i ustalenia obowiązku ubezpieczeń społecznych, czy też wymierzania i pobierania składek
na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne należą do zakresu działania Zakładu
w mocy art.68 ust.1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( tj. Dz.U. z 2025r., poz.350 ) i w ich przedmiocie organ rentowy jest uprawniony
do wydawania decyzji indywidualnych, z mocy art.83 ust.1 tejże ustawy.

W niniejszej sprawie organ rentowy wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie ustalenia podstaw wymiaru składek odwołującego z tytułu jego zatrudnienia w spółce (...), gdyż na podstawie dokumentacji znajdującej się w posiadaniu tego organu
nie można było ustalić tych podstaw za okres wskazany w decyzji zaskarżonej, bowiem płatnik składek nie złożył za odwołującego deklaracji rozliczeniowych. Zważywszy na fakt, że organ rentowy nie miał możliwości kontaktowania się z ww. spółką, bo nie posiada ona organów uprawnionych do jej reprezentowania, nie miał tym samym możliwości uzyskania od płatnika składek potrzebnej dokumentacji, gdy jednocześnie dokumentacja przedłożona przez odwołującego faktycznie nie pozwalała na dokonanie jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie,
a nawet pewnego ustalenia tego czy odwołujący pracował w tejże spółce, w jakim okresie,
w jakiej wysokości i za jaki okres otrzymywał świadczenia, organ rentowy nie miał możliwości dalszego prowadzenia postępowania. Słusznie zatem postępowanie to umorzył na podstawie
art.105§1 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli postępowanie stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

Biorąc pod uwagę, że decyzja wydana na podstawie art.105§1 k.p.a. nie rozstrzyga merytorycznie w kwestii podstaw wymiaru składek, Sąd w toku niniejszego postępowania
nie miał możliwości np. zobowiązywania byłego prezesa zarządu spółki (...)
do przedstawienia jakiejkolwiek dokumentacji dotyczącej zatrudnienia odwołującego
i uzyskiwanego przez niego wynagrodzenia. Przypomnieć należy, że sąd ubezpieczeń społecznych w postępowaniu wywołanym odwołaniem od decyzji organu rentowego rozstrzyga o prawidłowości zaskarżonej decyzji (art. 477 ¹⁴ § 2 i art. 477 ^14a k.p.c.) w granicach jej treści i przedmiotu. Oznacza to, że przed sądem osoba odwołująca się żądać może jedynie korekty stanowiska zajętego przez organ rentowy i wykazywać swoją rację, odnosząc
się do przedmiotu sporu objętego decyzją, natomiast nie może żądać czegoś, o czym organ rentowy nie decydował.

Jednocześnie Sąd zwraca uwagę, że umorzenie postępowania nie zamyka odwołującemu drogi do starania się w przyszłości o wydanie przez organ rentowy merytorycznej decyzji w przedmiocie podstaw wymiaru składek z tytułu zatrudnienia w spółce (...). Gdyby bowiem okazało się, że odwołujący uzyska w późniejszym czasie jakąkolwiek dokumentację mającą dla takiego ustalenia znaczenie, co może nastąpić chociażby na skutek prowadzonych przez odwołującego postępowań sądowych, w każdym czasie
ma możliwość wystąpienia do organu rentowego z inicjatywą wszczęcia postępowania, które będzie mogło się toczyć dalej.

Reasumując, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i stąd z mocy
art.477 ¹⁴ § 1 k.p.c. oddalił odwołanie jako bezzasadne.

Sąd odstąpił od obciążenia odwołującego kosztami zastępstwa procesowego organu rentowego na podstawie art.102 k.p.c.

Zgodnie z tym przepisem, w wypadkach szczególnie uzasadnionych Sąd może zasądzić
od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Określone tym przepisem przesłanki, obejmujące wystąpienie w sprawie wypadków szczególnie uzasadnionych, należy rozumieć w ten sposób, iż dotyczy to sytuacji, w których zasądzenie kosztów na rzecz wygrywającego przeciwnika w całości, a nawet w części, byłoby sprzeczne z powszechnym odczuciem sprawiedliwości oraz zasadami współżycia społecznego. Istotne w tym zakresie są zatem okoliczności związane z przebiegiem sprawy - charakterem zgłoszonego roszczenia, jego znaczenia dla strony, subiektywnym przekonaniem o zasadności roszczenia, przedawnieniem roszczenia oraz leżącymi poza procesem np. związane z sytuacją majątkową i życiową strony. Ocena, czy takie wypadki wystąpiły w konkretnej sprawie należy do sądu, który powinien dokonać jej w oparciu o całokształt okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu zasad współżycia społecznego (por. postanowienie Sądu Najwyższego
z 17 kwietnia 2013r., sygn. akt V CZ 124/12, LEX nr 1341727, wyrok Sądu Apelacyjnego
w Krakowie z 6 października 2020r. I ACa 902/19 ).

Biorąc pod uwagę charakter sprawy, tj. że organ rentowy wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia podstawy wymiaru składek, a co za tym idzie nie było
to postępowanie zainicjowane przez odwołującego oraz mając na względzie niezaprzeczalnie trudne okoliczności w jakich odwołujący znalazł się w związku z brakiem organu
do reprezentacji (...) Sp. z o.o., jak też jego ciężką sytuację finansową Sąd uznał,
że obciążenie odwołującego kosztami zastępstwa procesowego organu rentowego jest sprzeczne z powszechnym poczuciem sprawiedliwości.

(-) sędzia Grażyna Łazowska