sygn. I C 167/24 18 listopada 2025 Sąd Okręgowy w Warszawie

Wyrok z 18 listopada 2025, sygn. I C 167/24

Data orzeczenia 18 listopada 2025
Sąd Sąd Okręgowy w Warszawie
Wydział I Wydział Cywilny
Przewodniczący Sędzia Piotr Królikowski
Tagi
#Sąd Okręgowy w Warszawie #I Wydział Cywilny #wyrok

Sygn. akt I C 167/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 listopada 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie, I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący:

Protokolant:

sędzia Piotr Królikowski

Aleksandra Sieńczewska

po rozpoznaniu w dniu 21 października 2025 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) S.A. z siedzibą w W.

przeciwko (...) sp. z o.o. z siedzibą w B.

o zapłatę

1.  zasądza od pozwanego (...) sp. z o.o. z siedzibą w B. na rzecz powoda (...) S.A. z siedzibą w Ł. kwotę 166.165 zł (słownie: sto sześćdziesiąt sześć tysięcy sto sześćdziesiąt pięć złotych 00/100) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 5 sierpnia 2020 r. do dnia zapłaty;

2.  zasądza od pozwanego (...) sp. z o.o. z siedzibą w B. na rzecz powoda (...) S.A. z siedzibą w Ł. kwotę 19.126 zł (słownie: dziewiętnaście tysięcy sto dwadzieścia sześć złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym 10.800 zł (słownie: dziesięć tysięcy osiemset złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty.

sędzia Piotr Królikowski

Sygn. akt I C 167/24

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 18 listopada 2025 r.

Pozwem z dnia 21 grudnia 2023 r. (data stempla pocztowego) skierowanym przeciwko (...) Sp. z o.o. z siedzibą w B., (...) S.A. z siedzibą w W. wniósł o orzeczenie nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym, że pozwana Spółka ma zapłacić na rzecz powoda kwotę 166 165,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 5 sierpnia 2020 r. do dnia zapłaty oraz zwrot kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz zwrot opłat skarbowych od pełnomocnictwa.

W przypadku skierowania sprawy do rozpoznania w trybie zwykłym lub w przypadku wniesienia przez pozwaną Spółkę w terminie sprzeciwu od nakazu zapłaty powód wniósł o zasądzenie od pozwanej Spółki na jego rzecz kwoty 166 165,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 5 sierpnia 2020 r. do dnia zapłaty oraz zasądzenie od pozwanej na jego rzecz zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz zwrotu opłat skarbowych od pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że pozwana Spółka złożyła nieprawdziwe oświadczenia co do spełnienia warunków udziału w programie, a subwencja jej wypłacona winna ulec zwrotowi w całości, zaś żądanie zwrotu jest w pełni uzasadnione w świetle dokumentów regulujących udzielenie wsparcia w ramach programu, a mianowicie Rozdziału 3.1. Programu, § 3 ust. 6 Umowy oraz § 11 ust. 13 zd. 1 Regulaminu. Podał, że oświadczenia pozwanej o spełnieniu definicji beneficjenta uprawnionego do ubiegania się o pomoc publiczną w ramach Programu oraz o posiadaniu statusu Mikroprzedsiębiorcy lub MŚP były nieprawdziwe. Zaznaczył, że w konsekwencji powyższego za nieprawdziwe należy również uznać zawarte w Umowie oświadczenie pozwanej o prawdziwości przedstawionych informacji. Wywiódł, że podanie nieprawdziwych informacji jest podstawą żądania zwrotu wypłaconej pozwanej subwencji finansowej w całości na podstawie § 3 ust. 6 Umowy wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi zgodnie z § 11 ust. 13 Regulaminu. Powód dodał, że zgodnie z § 11 ust. 5 Umowy Regulamin stanowił integralną jej część, a zatem zobowiązanie wynikające z Regulaminu powinno być wykonane tak samo, jakby wynikało z Umowy. Dodatkowo, zwrócił uwagę, że decyzja umorzeniowa została wydana przed dokonaniem następczej weryfikacji wniosków złożonych przez pozwaną w związku z zawarciem Umowy i tym samym przed powzięciem informacji o tym, że pozwana nie spełnia definicji beneficjenta i nie kwalifikuje się do wzięcia udziału w Programie. Podkreślił przy tym, że wydanie decyzji umorzeniowej nie stało na przeszkodzie uprawnieniu powoda do żądania od pozwanej zwrotu całości wypłaconej subwencji skoro nigdy nie powinno dojść do zawarcia Umowy. Podstawy prawnej dochodzonego roszczenia zapłaty powód upatrywał w art. 471 k.c., bądź alternatywnie w art. 415 k.c. (pozew o zapłatę w postępowaniu upominawczym – k. 3-18v).

W odpowiedzi na pozew z dnia 5 kwietnia 2024 r. (data stempla pocztowego) pozwana Spółka wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Z ostrożności procesowej zakwestionowała datę wymagalności roszczenia podaną w pozwie podnosząc, że przedsądowe wezwanie do zapłaty nie jest decyzją – w rozumieniu § 3 ust. 6 Regulaminu.

W uzasadnieniu pozwana wskazała, że brak jest podstaw do żądania zwrotu całej udzielonej subwencji wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 5 sierpnia 2020 r. ze względu na: naruszenie przez powoda norm prawa unijnego w zakresie ustalenia kręgu beneficjentów Programu; brak należytej staranności powoda przejawiający się we wprowadzeniu przedsiębiorców w błąd w kwestii faktycznej definicji statusu „mikroprzedsiębiorcy” i „małego i średniego przedsiębiorcy” oraz braku należytej kontroli składanych wniosków; umorzenie subwencji i wynikający z tego brak prawa kontroli po wydaniu decyzji o zwolnieniu; brak podstaw do uznania, że zachodzą przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej na podstawie art. 415 k.c. zwłaszcza wobec posiadania przez powoda wiedzy co do powiązań pozwanej Spółki z (...) S.A.; brak zgody pozwanej Spółki na zwrot subwencji; naruszenie zasad ogólnych prawa europejskiego oraz naruszenie art. 5 k.c. (odpowiedź na pozew – k. 145-160v).

W dalszym toku postępowania, w replice na odpowiedź na pozew z dnia 10 czerwca 2024 r. (data stempla pocztowego) powód m.in. zaprzeczył dokonaniu samodzielnej modyfikacji kręgu beneficjentów uprawnionych do udziału w Programie, który pozostawał zgodny z Uchwałą Rady Ministrów i Decyzją Komisji Europejskiej; wskazał, że Decyzja Umorzeniowa nie stanowiła umowy o zwolnienie z długu w rozumieniu art. 508 k.c., a na skutek jej wydania nie wygasło uprawnienie powoda do weryfikacji oświadczenia pozwanej. Zaprzeczył także m.in. twierdzeniom pozwanej, jakoby Regulamin w wersji z dnia 29 kwietnia 2020 r. stanowił załącznik do Umowy; pozwana była pomiotem niezależnym od (...) S.A.; powód w chwili podejmowania Decyzji o zwolnieniu miał wiedzę o powiązaniach pozwanej z ww. Spółką.

Pozwana zaś – w piśmie z dnia 14 sierpnia 2024 r. (data stempla pocztowego) – wskazała m.in. że powód dołączył do pozwu Regulamin nieobowiązujący pozwanej w chwili zawierania Umowy, a wzór wniosku, który został przygotowany przez Bank w kwietniu 2020 r. nie zawiera jednoznacznego, zaznaczonego przez wnioskodawcę oświadczenia o zapoznaniu się z Regulaminem, wskazania jego wersji, akceptacji jego treści oraz linku do wersji obowiązującego Regulaminu (replika na odpowiedź na pozew – k. 304-313; pismo procesowe pozwanego – k. 340-347).

Tak sformułowane stanowiska procesowe stron nie uległy zmianie do czasu zamknięcia rozprawy w dniu 21 października 2025 r. (pismo procesowe pozwanego – k. 368-371; protokół z rozprawy z dnia 21 października 2025 r. – k. 377-378v).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Zgodnie z art. 21a ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o systemie instytucji rozwoju („u.s.i.r.”), Rada Ministrów, w związku ze skutkami COVID-19, mogła powierzyć (...) S.A. z siedzibą w W. (dalej: (...) lub (...)) realizację rządowego programu udzielania przedsiębiorcom wsparcia finansowego (art. 21a ust. 1 u.s.i.r.).

Na mocy uchwały Rady Ministrów nr 50/2020 z dnia 27 kwietnia 2020 r.
w sprawie programu rządowego „Tarcza finansowa (...) dla małych i średnich firm” przyjęty został program rządowy Tarcza Finansowa, stanowiący załącznik do tej uchwały.

Zasadniczym celem opisanego wyżej programu było zapewnienie stabilności przedsiębiorstw i gospodarki Rzeczypospolitej Polskiej. Tarcza Finansowa kierowana była do mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw i miała zapobiec ryzyku masowej upadłości przedsiębiorstw oraz zwolnień pracowników na skutek znaczących zakłóceń w funkcjonowaniu gospodarki w związku z epidemią (...)19. Celami szczegółowymi programu było:

a)  udostępnienie małym i średnim przedsiębiorcom finansowania na warunkach preferencyjnych, w istotnej części bezzwrotnego, dla zapewnienia im płynności i stabilności finansowej w okresie poważnych zakłóceń w gospodarce w związku ze skutkami pandemii (...)19;

b)  przekazanie rekompensat finansowych dla przedsiębiorców w związku ze szkodami w postaci utraconych dochodów lub dodatkowych kosztów poniesionych w wyniku pandemii (...)19;

c)  przeciwdziałanie zakłóceniom w funkcjonowaniu gospodarki w okresie kryzysu gospodarczego wywołanego pandemią (...)19;

d)  stabilizacja finansowa małych i średnich przedsiębiorstw celem ochrony miejsc pracy i bezpieczeństwa finansowego obywateli;

e)  zapewnienie pomocy finansowej dla sektorów szczególnie silnie dotkniętych skutkami pandemii (...)19.

Program przewidywał, że objęci nim będą przedsiębiorcy w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców tj. osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne niebędące osobą prawną, którym odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonujące działalność gospodarczą oraz wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej, będący mikro-, małymi lub średnimi przedsiębiorcami spełniającymi następujące kryteria:

a)  mikroprzedsiębiorca - to przedsiębiorca, który łącznie spełnia następujące warunki: (i) zatrudnia co najmniej 1 pracownika oraz nie więcej niż 9 pracowników, z wyłączeniem właściciela, oraz (ii) jego roczny obrót lub suma bilansowa nie przekracza kwoty 2 000 000 EUR;

b)  małe i średnie przedsiębiorstwo - to przedsiębiorca, który zatrudnia do 249 pracowników, z wyłączeniem właściciela, a jego roczny obrót nie przekracza 50 000 000 EUR lub suma bilansowa nie przekracza 43 000 000 EUR, przy czym: (i) nie jest mikrofirmą, lub (ii) nie jest beneficjentem programu DP.

Beneficjent programu mógł ubiegać się o udzielenie mu Subwencji Finansowej przez (...), w szczególności na warunkach określonych w Programie oraz w Umowie Subwencji Finansowej, pod warunkiem złożenia stosownego wniosku o udzielenie Subwencji Finansowej w ramach prowadzonego naboru. Udzielanie Subwencji Finansowej przedsiębiorcom, następowało zgodnie z kolejnością rozpoznawania wniosków przez (...).

W przypadku złożenia przez przedsiębiorcę nieprawdziwych oświadczeń, (...) mógł podjąć decyzję o zobowiązaniu beneficjenta do natychmiastowego zwrotu całości lub części subwencji.

(dowód: załącznik do uchwały nr 50/2020 Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2020 r., pt. Program Rządowy – Tarcza Finansowa (...) Dla Małych i Średnich Firm – k. 162-174)

W celu realizacji programu (...) przyjął Regulamin ubiegania się o udział
w programie rządowym. Regulamin ten ulegał modyfikacjom, na datę składania wniosku przez pozwaną Spółkę w rozdziale 1 Definicje, w części tabelarycznej § 1 zawarto m.in. definicje:

a)  beneficjenta – przedsiębiorcy w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców, posiadającego status mikroprzedsiębiorcy lub MŚP, wnioskującego do (...) o udzielenie subwencji finansowej lub któremu (...) udzielił subwencji finansowej;

b)  przedsiębiorstwa partnerskiego – przedsiębiorstwa, które nie jest powiązane, ale które pozostaje w następującym związku – przedsiębiorstwo działające na rynku wyższego szczebla (typu upstream) posiada, samodzielnie lub wspólnie z co najmniej jednym przedsiębiorstwem powiązanym, co najmniej 25% kapitału innego przedsiębiorstwa działającego na rynku niższego szczebla (typu downstream) lub praw głosu w takim przedsiębiorstwie;

c)  przedsiębiorstwa powiązanego – przedsiębiorstwa, które pozostaje w jednym z poniższych związków: (i) przedsiębiorstwo ma większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie udziałowca/akcjonariusza lub członka, (ii) przedsiębiorstwo ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa, (iii) przedsiębiorstwo ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo na podstawie umowy zawartej z tym przedsiębiorstwem lub postanowień w jego statucie lub umowie spółki, (iv) przedsiębiorstwo będące udziałowcem/akcjonariuszem lub członkiem innego przedsiębiorstwa kontroluje samodzielnie, na mocy umowy 2 innymi udziałowcami/akcjonariuszami lub członkami tego przedsiębiorstwa, udziałowców/akcjonariuszy przedsiębiorstwie.

Ponadto, w tabeli powtórzono definicję (...) przedsiębiorcy, który (a) zatrudnia do 249 pracowników (z wyłączeniem właściciela), a jego roczny obrót za 2019 r. nie przekroczył 50 000 000 EUR, lub suma bilansowa za 2019 r. nie przekroczyła 43 000 000 EUR, (b) nie jest Mikroprzedsiębiorcą, lub (ii) nie jest beneficjentem finansowania udzielonego w ramach programu rządowego pt. "Tarcza Finansowa (...) dla Dużych Firm".

W § 7 ust. 2 Regulaminu ustalono, że środki z subwencji finansowej nie mogą zostać przeznaczone na płatność do właściciela, ani osób lub podmiotów powiązanych z właścicielem beneficjenta.

Regulamin przewidywał (§ 10 ust. 3-7), że określając status Mikroprzedsiębiorcy lub MŚP, Beneficjent jest zobowiązany zweryfikować, czy zachodzą po jego stronie powiązania w ramach relacji łączących go z innymi przedsiębiorstwami (m.in. w ramach grup kapitałowych), które mogą mieć następujący charakter i w razie konieczności sumować dane dotyczące przedsiębiorstw z nim powiązanych w następujący sposób: (i) przypadku gdy dane przedsiębiorstwo posiada Przedsiębiorstwa powiązane - do jego danych w zakresie liczby pracowników oraz rocznego obrotu i sumy bilansowej dolicza się w całości dane przedsiębiorstw powiązanych, (ii) przypadku gdy dane przedsiębiorstwo posiada Przedsiębiorstwa partnerskie - do jego danych w zakresie liczby pracowników oraz rocznego obrotu i sumy bilansowej dolicza się dane przedsiębiorstw partnerskich proporcjonalnie do procentowego udziału w kapitale lub prawach głosu (z tym że należy wziąć pod uwagę wyższy udział) nie dotyczy to publicznych korporacji inwestycyjnych, spółek venture capital, osób fizycznych lub grupy osób fizycznych prowadzących regularną działalność inwestycyjną jako tzw. „anioły biznesu", o ile całkowita kwota inwestycji tych inwestorów w jedno przedsiębiorstwo nie przekroczy 1 250 000 EUR; inwestorzy instytucjonalni, w tym fundusze rozwoju regionalnego.

Regulamin podkreślał, że wskazane wyżej powiązania mogą zachodzić również za pośrednictwem innych przedsiębiorstw oraz osób fizycznych i ich grup, jeżeli prowadzą one swoją działalność lub część działalności na tym samym rynku właściwym lub rynkach pokrewnych (rozumianym jako rynek dla danego produktu lub usługi znajdujący się bezpośrednio na wyższym lub niższym szczeblu rynku w stosunku do rynku właściwego).

Regulamin nakazywał, aby dane przedsiębiorstw, które podlegają sumowaniu ustalać na podstawie ksiąg rachunkowych lub danych pochodzących ze skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Stosownie do § 3 ust. 6 w przypadku stwierdzenia złożenia przez beneficjenta nieprawdziwych oświadczeń lub podania we wniosku nieprawdziwych informacji, (...) mógł podjąć decyzję o zobowiązaniu beneficjenta do zwrotu całości lub części subwencji finansowej. Natomiast § 11 ust. 13 zd 1 Regulaminu w brzmieniu obowiązującym po 28 kwietnia 2021 r. w przypadku gdy beneficjent otrzymał subwencję na podstawie nieprawdziwych oświadczeń, od których uzależnione było udzielenie subwencji lub jej wysokość, beneficjent zobowiązany jest do niezwłocznego, nie później niż w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania subwencji, zwrotu całości lub części na wyodrębniony rachunek techniczny banku.

(dowód: Regulamin ubiegania się o udział w programie rządowym Tarcza Finansowa (...) Dla Małych i Średnich Firm wraz z załącznikami – k. 188-204, Regulamin w brzmieniu po 28 kwietnia 2021 r. k. 33 - 53)

(...) Sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej: (...) Sp. z o.o. lub Spółka) w dniu 14 lipca 2020 r. wypełniła wniosek dostępny w witrynie banku, za pośrednictwem którego składała wniosek, oświadczając m.in., że na dzień 31 grudnia 2019 r. była małym lub średnim przedsiębiorcą, tj. przedsiębiorcą, który zatrudnia do 249 pracowników (z wyłączeniem właściciela) oraz jej roczny obrót nie przekracza równowartości w złotych 50 mln euro lub suma bilansowa nie przekracza równowartości w złotych 43 mln euro, przy czym nie jest mikroprzedsiębiorcą lub nie jest beneficjentem programu rządowego Tarcza Finansowa (...) dla Dużych Firm.

Spółka oświadczyła, że na koniec poprzedniego miesiąca zatrudniała 22 pracowników, a spadek obrotów wyniósł 57%. Spółka wniosła o subwencję w wysokości 166 165,00 zł. Spółka potwierdziła, że wszystkie przedstawione informacje oraz złożone oświadczenia są zgodne z prawną i jest świadoma odpowiedzialności karnej za przedstawienie fałszywych informacji oraz złożenia fałszywych oświadczeń.

(dowód: wniosek z dnia 14 lipca 2020 r. – k. 55-55v; zeznania prezesa pozwanej Spółki J. W. złożone na rozprawie w dniu 21 października 2025 r. – k. 377-378)

Zatwierdzenie formularza wniosku w bankowości elektronicznej wygenerowało projekt umowy subwencji finansowej (dalej: Umowa). Projekt ten został podpisany przez obie strony: (...) reprezentowany przez Bank (...) S.A. oraz pozwaną Spółkę.

Zgodnie z § 1 Umowy Spółka ponownie oświadczyła, że na dzień 31 grudnia 2019 r. oraz na dzień złożenia wniosku była małym lub średnim przedsiębiorcą, rozumianym jako przedsiębiorca, który zatrudnia do 249 pracowników oraz jego roczny obrót nie przekracza 50 mln euro lub suma bilansowa nie przekracza 43 mln euro, przy czym nie jest mikroprzedsiębiorcą lub nie jest beneficjentem programu rządowego Tarcza Finansowa (...) dla Dużych Firm (ust. 2). Spółka potwierdziła, że liczba zatrudnianych pracowników wynosi 22 i wnioskuje o subwencję finansową w kwocie 166 165,00 zł (ust. 4 i 9).

Zgodnie z § 2 ust. 1 Umowy, (...) mógł wypłacić Przedsiębiorcy subwencję finansową w ramach Programu Rządowego - Tarcza Finansowa (...) dla Małych i Średnich Firm. Subwencja finansowa była wypłacana w PLN.

W § 2 ust. 6 Umowy przewidziano, że maksymalna wysokość subwencji finansowej, która może zostać wypłacona Przedsiębiorcom będącym małymi i średnimi przedsiębiorcami ustalana jest jako procent przychodów ze sprzedaży Przedsiębiorcy w roku 2019 i uzależniona od spadku przychodów ze sprzedaży Przedsiębiorcy w dowolnym miesiącu po 1 lutego 2020 r. w porównaniu do poprzedniego miesiąca lub analogicznego miesiąca ubiegłego roku w związku z zakłóceniami gospodarki na skutek (...)19. Powtórzono, że mały lub średni przedsiębiorca to przedsiębiorca, który zatrudnia do 249 pracowników oraz jego roczny obrót nie przekracza 50 mln EUR lub suma bilansowa nie przekracza 43 mln EUR, przy czym nie jest mikroprzedsiębiorcą.

Po zawarciu umowy (...) miał zweryfikować na podstawie informacji uzyskanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Ministerstwa Finansów dane przedstawione przez przedsiębiorcę i złożone oświadczenia oraz podjąć decyzję o wypłacie subwencji finansowej w wysokości wnioskowanej, wypłacie subwencji finansowej w wysokości mniejszej niż wnioskowana lub odmowie wypłaty subwencji finansowej (§ 2 ust. 7 Umowy).

W § 3 ust. 2 Umowy przewidziano, że otrzymana przez Przedsiębiorcę będącego małym i średnim przedsiębiorcą subwencja finansowa podlega zwrotowi w przypadku:

(i)  zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej (w tym zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej) przez Przedsiębiorcę lub

(ii)  otwarcia likwidacji Przedsiębiorcy w jakimkolwiek czasie w ciągu 12 miesięcy od dnia przyznania subwencji finansowej - w kwocie stanowiącej 100% wartości subwencji finansowej;

(b)  prowadzenia działalności gospodarczej przez Przedsiębiorcę w całym okresie 12 miesięcy od dnia przyznania subwencji finansowej:

(i)  w kwocie stanowiącej 25% wartości subwencji finansowej bezwarunkowo; oraz

(ii)  w wysokości dodatkowo do 25% kwoty subwencji finansowej pomniejszonej
o wykazaną przez Przedsiębiorcę skumulowaną stratę gotówkową na sprzedaży w okresie 12 miesięcy licząc od pierwszego miesiąca, w którym Przedsiębiorca odnotował stratę po 1 lutego 2020 r. lub od miesiąca, w którym udzielona została subwencja finansowa, rozumianej w zależności od formy działalności jako:

(A)  dla Przedsiębiorców prowadzących pełną rachunkowość gotówkową strata na sprzedaży to odzwierciedlona w rachunku wyników strata na sprzedaży netto z wyłączeniem w szczególności kosztów amortyzacji, rezerw i odpisów lub wyniku z przeszacowania lub sprzedaży aktywów,

(B)  dla Przedsiębiorców rozliczających się na podstawie księgi przychodów
i rozchodów w kwocie wykazanej straty,

(C)  dla Przedsiębiorców rozliczających się na podstawie karty podatkowej lub na ryczałcie stratę na sprzedaży oblicza się jako skumulowany spadek przychodów ze sprzedaży, oraz

(iii)  w wysokości do 25% kwoty subwencji finansowej w przypadku utrzymania średniej liczby Pracowników (średnie zatrudnienie) w okresie 12 pełnych miesięcy kalendarzowych od końca miesiąca kalendarzowego poprzedzającego datę zawarcia niniejszej Umowy, w stosunku do średniego stanu zatrudnia w 2019 r., obliczanego jako średnia z liczby Pracowników na dzień 31 grudnia 2019 r. oraz 30 czerwca 2019 r., na poziomie:

(A)  wyższym niż 100% - w wysokości dodatkowo 0% kwoty subwencji finansowej,

(B)  od 50% do 100% - w wysokości dodatkowo od 0% do 25% kwoty subwencji finansowej - proporcjonalnie do skali redukcji zatrudnienia,

(C)  niższym niż 50% - w wysokości dodatkowo 25% kwoty subwencji finansowej.

Ponadto, w ust. 3 wskazano, że w wyjątkowych przypadkach, uwzględniając indywidualną sytuację Przedsiębiorcy, (...) może podjąć decyzję o zmianie warunków zwrotu subwencji finansowej w odniesieniu do Przedsiębiorcy, którego spadek przychodów ze sprzedaży wyniósł więcej niż 75%.

Decyzję o wysokości zwrotu subwencji finansowej podejmować miał (...), na podstawie oświadczenia o rozliczeniu subwencji finansowej, złożonego przez Przedsiębiorcę w terminie dwudziestu dni roboczych od upływu 12 miesięcy liczonych od dnia wypłaty subwencji finansowej Przedsiębiorcy. Składając oświadczenie o rozliczeniu subwencji finansowej Przedsiębiorca zobowiązany był potwierdzić średnią liczbę Pracowników w okresie pełnych 12 miesięcy od końca miesiąca poprzedzającego dzień zawarcia niniejszej Umowy. W przypadku niezłożenia przez Przedsiębiorcę we wskazanym terminie oświadczenia o rozliczeniu subwencji finansowej Przedsiębiorca miał być zobowiązany zwrócić subwencję finansową w całości (ust. 4). Wniosek o zmianę warunków zwrotu subwencji finansowej, o którym mowa w § 3 ust 3, Przedsiębiorca miał złożyć za pośrednictwem bankowości elektronicznej banku. Informacja o podjęciu przez (...) decyzji o wysokości zwrotu subwencji finansowej miała być przekazana przedsiębiorcy za pośrednictwem bankowości elektronicznej banku lub innych bezpiecznych kanałów zweryfikowanych przez bank i wykorzystywanych do komunikacji ze swoimi klientami lub w inny sposób pozwalający przedsiębiorcy zapoznać się z decyzją (ust. 5).

Do czasu całkowitego zwrotu subwencji finansowej przez Przedsiębiorcę, (...) mógł kontrolować prawdziwość informacji i oświadczeń złożonych w związku
z zawarciem Umowy przez Przedsiębiorcę lub osobę go reprezentującą.
W przypadku stwierdzenia nieprawdziwości informacji lub oświadczeń zawartych w Umowie (...) mógł podjąć decyzję o zwrocie przez Przedsiębiorcę całości lub części subwencji finansowej. W takim przypadku subwencja finansowa miała stać się wymagalna w terminie 14 dni roboczych od dnia udostępnienia Przedsiębiorcy informacji o decyzji (...) w bankowości elektronicznej banku, za pośrednictwem innych bezpiecznych kanałów zweryfikowanych przez bank i wykorzystywanych do komunikacji ze swoimi klientami lub w inny sposób pozwalający przedsiębiorcy zapoznać się z decyzją (...) (§ 3 ust. 1-6 Umowy).

Kwota subwencji finansowej była nieoprocentowana. Spłata subwencji finansowej miała rozpocząć się 13 miesiąca, licząc od pierwszego pełnego miesiąca od dnia wypłaty subwencji finansowej Przedsiębiorcy. Kwota subwencji finansowej miała być spłacana w 24 równych miesięcznych ratach. Wraz z decyzją (...) o wysokości kwoty spłaty subwencji finansowej udostępniono Przedsiębiorcy harmonogram spłaty ( § 4 ust. 1-2 Umowy).

W przypadku niespłacenia jakiejkolwiek raty subwencji finansowej lub jej części zgodnie z harmonogramem spłaty, naliczane miały być odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia następującego po dniu wymagalności raty do dnia faktycznej jej zapłaty. Opóźnienie w spłacie co najmniej dwóch rat mogło być podstawą natychmiastowego wypowiedzenia Umowy przez (...). Wypowiedzenie miało stać się skuteczne w dniu udostępnienia Przedsiębiorcy oświadczenia o wypowiedzeniu Umowy za pośrednictwem bankowości elektronicznej banku, za pośrednictwem innych bezpiecznych kanałów zweryfikowanych przez bank i wykorzystywanych do komunikacji ze swoimi klientami lub w inny sposób pozwalający przedsiębiorcy zapoznać się z wypowiedzeniem. W przypadku wypowiedzenia Umowy Przedsiębiorca zobowiązany był zwrócić pozostałą do spłaty kwotę subwencji finansowej w terminie 14 dni roboczych od dnia wypowiedzenia Umowy (§ 5 ust. 1-3 Umowy).

W § 7 ust. 1 pkt b-c Umowy pozwana Spółka zobowiązała się m.in., że środki z subwencji finansowej przeznaczy wyłącznie na pokrycie kosztów prowadzonej działalności gospodarczej z wyłączeniem przeznaczenia środków na nabycie (przejęcie) w sposób bezpośredni lub pośredni innego podmiotu; nie przeznaczy środków z subwencji finansowej na płatności do właściciela, ani osób lub podmiotów powiązanych z właścicielem przedsiębiorcy.

Zgodnie z § 7 ust. 5 Umowy w przypadku naruszenia przez przedsiębiorcę powyższych zobowiązań (...) może wypowiedzieć Umowę ze skutkiem natychmiastowym. W takim przypadku subwencja stawała się wymagalna w terminie 14 dni roboczych od dnia udostępnienia przedsiębiorcy oświadczenia o wypowiedzeniu Umowy za pośrednictwem bankowości elektronicznej banku lub w inny sposób pozwalający przedsiębiorcy zapoznać się z tym wypowiedzeniem.

Stosownie do § 11 ust. 4-5 Umowy prawa i obowiązki (...) oraz przedsiębiorcy związane z subwencją finansową określone są także w Regulaminie ubiegania się o udział w programie rządowym. Pozwana Spółka oświadczyła, że zapoznała się z tym Regulaminem, rozumie i akceptuje jego treść. Regulamin miał stanowić integralną część Umowy, o ile strony w Umowie nie ustaliły odmiennie swoich praw i obowiązków. Treść Regulaminu mogła być w każdym czasie pozyskana, odtwarzana lub utrwalana przez przedsiębiorcę ze wskazanej w Umowie strony internetowej.

Zgodnie z § 11 ust. 6 Umowy (...) miał oprawo do zmiany Regulaminu w trakcie trwania Umowy, a wprowadzenie zmiany wymagało poinformowania o niej przedsiębiorcy.

(dowód: umowa subwencji finansowej nr (...) wraz z załącznikiem – k. 56-64; zeznania prezesa pozwanej Spółki J. W. złożone na rozprawie w dniu 21 października 2025 r. – k. 377-378)

W dniu 14 lipca 2020 r. (...) skierował do (...) Sp. z o.o. decyzję w sprawie pozytywnej weryfikacji spełnienia warunków otrzymania subwencji finansowej, zobowiązując się do wypłaty subwencji w kwocie 166 165,00 zł

Przelew miał zostać zrealizowany na rachunek bankowy nr (...). W dniu 15 lipca 2020 r. pozwana Spółka otrzymała subwencję w wysokości 166 165,00 zł.

(dowód: decyzja w sprawie subwencji finansowej z dnia 14 lipca 2020 r. – k. 66, potwierdzenie przelewu – k. 68)

Z dniem 28 kwietnia 2021 r. zmianie uległa treść Regulaminu ubiegania się o udział w Programie, m.in. poprzez dodanie w § 11 kolejnych zapisów, w tym ust. 13, który przewidywał, że w przypadku gdy beneficjent otrzymał subwencję finansową na podstawie nieprawdziwych oświadczeń, od których uzależnione było udzielenie subwencji finansowej lub wysokość subwencji finansowej, zobowiązany jest do niezwłocznego, nie później niż w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania subwencji finansowej, zwrotu subwencji finansowej lub jej części na wyodrębniony rachunek techniczny banku.

(dowód: Regulamin ubiegania się o udział w programie rządowym Tarcza Finansowa (...) Dla Małych i Średnich Firm wraz z załącznikami w brzmieniu obowiązującym od dnia 28 kwietnia 2021 r. – k. 33-53)

W dniu 26 lipca 2021 r. pozwana Spółka, za pośrednictwem bankowości internetowej, skierowało do (...) oświadczenie o rozliczeniu subwencji finansowej, w której potwierdziła, że subwencja finansowa została wydatkowana wyłącznie na cele wskazane w § 7 ust .1 lit b) i c) Umowy (§ 1 ust. 5 Oświadczenia).

(dowód: oświadczenie o rozliczeniu subwencji finansowej – k. 70-71)

W dniu 12 sierpnia 2021 r. – w rezultacie rozpoznania wniosku pozwanej Spółki – (...) skierował do pozwanej Spółki decyzję w sprawie zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji finansowej.

Wskazano w niej, że działając na podstawie Umowy Subwencji Finansowej oraz regulaminu ubiegania się o udział w programie rządowym „Tarcza Finansowa (...) dla Małych i Średnich Firm”, (...) podjął decyzję o wysokości zwolnienia z obowiązku zwrotu Subwencji Finansowej udzielonej w kwocie: 166 165,00 zł, a następnie pomniejszonej o zwroty dokonane przez Beneficjenta przed wystawieniem propozycji (...), o której mowa § 5 ( 1) ust. 4 Regulaminu. W związku ze złożeniem oświadczenia o rozliczeniu subwencji finansowej, (...) wyliczył zwolnienie z obowiązku zwrotu subwencji finansowej w wysokości 100%, a więc wartość zwolnienia z obowiązku zwrotu części Subwencji Finansowej wyniosła 166 165,00 zł.

(dowód: decyzja w sprawie zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji finansowej – k. 73; harmonogram spłaty subwencji finansowej – k. 75; zeznania prezesa pozwanej Spółki J. W. złożone na rozprawie w dniu 21 października 2025 r. – k. 377-378)

Pismem z dnia 6 grudnia 2023 r. (...) skierował do pozwanej Spółki wezwanie do zwrotu całej otrzymanej na podstawie Umowy kwoty subwencji finansowej wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia następującego po upływie czternastego dnia roboczego od dnia otrzymania przez beneficjenta kwoty subwencji, do dnia zapłaty, w terminie 7 dni od daty pisma.

W uzasadnieniu wskazano, że Spółka jako beneficjent subwencji, przy uwzględnieniu przedsiębiorstw powiązanych, nie może być uznana ani za mikroprzedsiębiorcę, ani małego lub średniego przedsiębiorcę. (...) podniosło, że beneficjent – przy uwzględnieniu danych dot. zatrudnienia przedsiębiorców powiązanych – przekroczył pułap zatrudnienia przewidziany dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorców w latach 2017, 2018 i 2019, a w chwili wnioskowania o wsparcie Programu posiadał status dużego przedsiębiorcy, ponieważ zatrudnienie w ramach grupy podmiotów powiązanych z beneficjentem przekroczyło 249 pracowników. W konsekwencji subwencja finansowa została udzielona beneficjentowi nienależnie na podstawie nieprawdziwych oświadczeń złożonych przez beneficjenta.

Wezwanie to zostało doręczone w dniu 8 grudnia 2023 r.

(dowód: wezwanie do zapłaty wraz z wydrukiem elektronicznego śledzenia przesyłek – k. 77-79)

W odpowiedzi pozwana Spółka oceniła ww. wezwanie do zapłaty jako bezpodstawne. Stwierdziła, że (...) jest przedsiębiorcą, który wydatkując środki publiczne powinien wykazać się szczególną starannością w zakresie weryfikowania kontrahenta przy zawieraniu Umowy, a zawierając sporną Umową (...) potwierdził, że pozwana spełnia warunki uprawniające do otrzymania subwencji. Podała także, że wydając decyzję o zwolnieniu (...) potwierdził, że beneficjent spełnił warunki do udziału w Programie oraz do zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji w całości. Podkreśliła, że stanowiło to zwolnienie z długu.

(dowód: odpowiedź na wezwanie do zapłaty z dnia 2 stycznia 2024 r. wraz z wydrukiem elektronicznego śledzenia przesyłek – k. 292-297v)

Na dzień składania wniosku wszystkie udziały w kapitale zakładowym pozwanej Spółki były w posiadaniu Zakładu (...) S.A. z siedzibą w B., która posiadała także 100% udziałów w dwóch innych spółkach zależnych, a łączna ilość zatrudnionych pracowników dla wyżej wymienionych spółek wynosiła 481 w roku 2018 oraz 455 w roku 2019.

(dowód: wydruki odpisów pełnych z rejestru KRS – k. 81-84, 86-91, 93-96v, 98-101; sprawozdania finansowe Zakładu (...) S.A. z siedzibą w B. za lata 2018-2019 – k. 120-127v)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach niniejszej sprawy, stanowiącego wskazane wyżej dowody z dokumentów.

Ustalenia faktyczne w sprawie Sąd poczynił także w oparciu o zeznania prezesa pozwanej Spółki J. W. złożone na rozprawie w dniu 21 października 2025 r. (k. 377-378), w zakresie powyżej wskazanym. W ocenie Sądu dysponował on informacjami istotnymi z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy – zwłaszcza w kontekście procesu składania wniosku o subwencję finansową i jej rozliczenia – które zasługiwały na uwzględnienie o tyle, o ile znajdowały potwierdzenie w pozostałym zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Jednocześnie Sąd miał na uwadze, że jako prezes pozwanej Spółki był on bezpośrednio zainteresowana korzystnym dla pozwanej rozstrzygnięciem sporu, co nakazywało zachowanie szczególnej ostrożności przy ocenie wiarygodności jego depozycji. Z tego też względu
Sąd nie dał wiary jego zapewnieniom co do ilości pracowników zatrudnionych ogółem w Spółce i podmiotach z nią powiązanych, jak również co do prawidłowości sposobu wykorzystania otrzymanej subwencji finansowej. Twierdzenia te stanowiły w istocie subiektywną ocenę J. W. nie znajdowały bowiem potwierdzenia w znajdujących się w aktach sprawy dowodach, zwłaszcza w sprawozdaniach finansowych Zakładu (...) S.A. z siedzibą w B..

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości.

Powód wywodził roszczenie z łączącej go z pozwaną Spółką Umowy subwencji finansowej nr (...) z dnia 14 lipca 2020 r., podnosząc, że na podstawie § 3 ust. 6 Umowy żąda zwrotu nienależnie uzyskanej przez pozwaną Spółkę kwoty subwencji finansowej w ramach rządowego programu „Tarcza Finansowa (...) dla Małych i Średnich Firm” - Tarcza Finansowa. Powód wskazał, że pozwana Spółka w ramach ubiegania się o subwencję finansową podała nieodpowiadające rzeczywistości wartości dotyczące zatrudnianych pracowników – ponieważ nie uwzględniła podmiotu powiązanego, przez co w momencie składania wniosku nie spełniała kryteriów zakwalifikowania do sektora MŚP. Jako podstawy żądania zwrotu kwoty subwencji powód wskazał 471 k.c., bądź alternatywnie art. 415 k.c.

Pozwana Spółka nie kwestionowała, że zawarła ww. Umowę, na podstawie której powód wypłacił jej subwencję w wysokości 166 165,00 zł. Podniosła natomiast szereg zarzutów w tym naruszenia art. 5 k.c. oraz norm prawa unijnego w zakresie ustalenia kręgu beneficjentów Programu. Zaprzeczyła również, aby we wniosku podała nieprawdziwe dane, ponieważ na datę składania wniosku nie miała podstaw brać pod uwagę podmiotów powiązanych.

Oceniając więc zasadność dochodzonego roszczenia w świetle podniesionych przez pozwaną zarzutów wypadnie zauważyć, że w § 3 Umowy zostały określone wypadki, w których subwencja podlega zwrotowi i przesłanki, od których zależy, jaką jej część objęta jest obowiązkiem zwrotu, zaś § 3 ust 6 Regulaminu przewidywał możność żądania zwrotu subwencji przez (...) w razie złożenia przez Beneficjenta nieprawdziwych oświadczeń lub podania we Wniosku nieprawdziwych informacji.. Umowa zapewniała (...) możliwość kontrolowania prawdziwości informacji i oświadczeń złożonych w związku z jej zawarciem, a w przypadku stwierdzenia nieprawdziwości – do podjęcia decyzji o zwrocie przez przedsiębiorcę całości lub części subwencji.

Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się zatem do ustalenia, czy zawierając Umowę, pozwana Spółka złożyła oświadczenia odpowiadające rzeczywistości w zakresie spełnienia przez nią kryteriów określonych w Umowie i Regulaminie oraz czy postanowienia Regulaminu są zgodne z ustawą i prawem unijnym.

W ocenie Sądu za niezasadne należy uznać stanowisko pozwanej, że w momencie składania wniosku o przyznanie subwencji spełniała kryteria przewidziane Regulaminem oraz że stosownie do okoliczności sprawy niniejszej, w tym wcześniejszego umorzenia subwencji, nie była zobowiązana do jej zwrotu.

Regulamin (stanowiący załącznik do Umowy i jej integralną część), już w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia Umowy, przewidywał w § 10, że pozwana jako ubiegający się o subwencję przedsiębiorca, powinna zweryfikować, czy zachodzą po jej stronie powiązania w ramach relacji łączących ją z innymi przedsiębiorstwami (m.in. w ramach grup kapitałowych) i w razie konieczności sumować dane dotyczące przedsiębiorstw z nim powiązanych w określony w Regulaminie sposób. Regulamin przewidywał, że powiązania te mogą zachodzić również za pośrednictwem innych przedsiębiorstw oraz osób fizycznych i ich grup, jeżeli prowadzą one swoją działalność lub część działalności na tym samym rynku właściwym lub rynkach pokrewnych (rozumiany jako rynek dla danego produktu lub usługi znajdujący się bezpośrednio na wyższym lub niższym szczeblu rynku w stosunku do rynku właściwego), a także nakazywał, aby dane przedsiębiorstw, które podlegają sumowaniu ustalać na podstawie ksiąg rachunkowych lub danych pochodzących ze skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Strona powodowa wykazała, że pozwana należy do grupy kapitałowej oraz działa w strukturze Zakładu (...) S.A. z siedzibą w B., a więc przystępując do Programu powinna była to uwzględnić. W takim przypadku pozwana nie spełniała kryterium zatrudnienia i nie kwalifikowała się do definicji mikro-, małego lub średniego przedsiębiorcy – bowiem stan zatrudnienia wg stanu kluczowego na datę zawarcia umowy przekraczał pułap 249 pracowników – spółka ta posiadała 100% udziałów w kapitale zakładowym trzech spółek, w tym w pozwanej Spółce, a łączna ilość zatrudnionych pracowników dla wyżej wymienionych spółek wynosiła 481 w roku 2018 oraz 455 w roku 2019 – a więc dalece wykraczała poza kryteria przewidziane Umową.

Zauważyć należy, że Regulamin w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia Umowy subwencji miał inną treść, niż Regulamin przedstawiony przez powoda wraz z pozwem – powód powołał się na Regulamin obowiązujący od dnia 28 kwietnia 2021 r., zaś w dacie zawarcia umowy obowiązywał Regulamin w brzmieniu z dnia 29 kwietnia 2020 r. Różnice w treści Regulaminu nie dotyczą jednak statusu beneficjenta w dacie zawarcia Umowy, lecz wymagalności roszczenia o zwrot subwencji.

Regulamin zarówno z daty zawarcia Umowy, jak i po późniejszej jego zmianie, odwoływała się do definicji MŚP zawartej w Załączniku I do Rozporządzenia Pomocowego, przy czym w innym miejscu niż późniejsze brzmienie tego regulaminu. W zakresie powiązania z innymi przedsiębiorstwami § 10 ust. 3 Regulaminu wskazywał, że „ Określając status Mikroprzedsiębiorcy lub MŚP, Beneficjent jest zobowiązany zweryfikować, czy zachodzą po jego stronie powiązania w ramach relacji łączących go z innymi przedsiębiorstwami (m.in. w ramach grup kapitałowych), które mogą mieć następujący charakter i w razie konieczności sumować dane dotyczące przedsiębiorstw z nim powiązanych w następujący sposób: (i) przypadku gdy dane przedsiębiorstwo posiada Przedsiębiorstwa powiązane - do jego danych w zakresie liczby pracowników oraz rocznego obrotu i sumy bilansowej dolicza się w całości dane przedsiębiorstw powiązanych, (ii) przypadku gdy dane przedsiębiorstwo posiada Przedsiębiorstwa partnerskie - do jego danych w zakresie liczby pracowników oraz rocznego obrotu i sumy bilansowej dolicza się dane przedsiębiorstw partnerskich proporcjonalnie do procentowego udziału w kapitale lub prawach głosu (z tym że należy wziąć pod uwagę wyższy udział) - nie dotyczy to publicznych korporacji inwestycyjnych, spółek venture capital, osób fizycznych lub grupy osób fizycznych prowadzących regularną działalność inwestycyjna jako tzw. „anioły biznesu”, o ile całkowita kwota inwestycji tych inwestorów w jedno przedsiębiorstwo nie przekroczy 1 250 000 EUR; inwestorzy instytucjonalni, w tym fundusze rozwoju regionalnego”, § 10 ust. 4 Regulaminu, że „ Wskazane wyżej powiązania mogą zachodzić również za pośrednictwem innych przedsiębiorstw, oraz osób fizycznych i ich grup, jeżeli prowadzą one swoją działalność lub część działalności na tym samym rynku właściwym lub rynkach pokrewnych”, § 10 ust. 5 Regulaminu, że „ Zawsze dużym przedsiębiorstwem będzie taki podmiot, którego 25% lub więcej kapitału lub praw głosu jest kontrolowane bezpośrednio lub pośrednio, wspólnie lub indywidualnie, przez co najmniej jeden organ publiczny”, § 10 ust. 6 Regulaminu, że „ Dane przedsiębiorstw, które podlegają sumowaniu należy ustalać na podstawie ksiąg rachunkowych lub danych pochodzących ze skonsolidowanego sprawozdania finansowego”, a § 10 ust. 7 regulaminu, że „ Szczegółowe informacje dotyczące ustalenia statusu przedsiębiorstwa znajdują się w Załączniku I Rozporządzenia Pomocowego”.

Co przy tym istotne zarzut pozwanej Spółki naruszenia przez powoda norm prawa unijnego w zakresie ustalenia kręgu beneficjentów Programu był bezzasadny.

Wywodziła ona, że skoro w przypisie do decyzji Komisji Europejskiej znalazło się odesłanie do ustawy – Prawo przedsiębiorców, to definicja mikro-, małego i średniego przedsiębiorcy zawarta w tym akcie powinna mieć decydujące znaczenie dla wykładni Programu. Stanowisko to jednak nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z zasadą pierwszeństwa i skuteczności prawa Unii Europejskiej, regulacje unijne w zakresie pomocy publicznej mają zastosowanie niezależnie od tego, czy zostały wyraźnie przywołane w treści decyzji Komisji. Definicja MŚP na gruncie prawa pomocy publicznej wynika z przepisów unijnych, w szczególności z Zalecenia 2003/361/WE oraz Załącznika I do rozporządzenia nr 651/2014 (GBER), i wiąże państwa członkowskie niezależnie od odesłań redakcyjnych. Sposób redakcji decyzji Komisji, w której obok odesłania do prawa krajowego pojawia się odwołanie do definicji unijnej, nie świadczy o dopuszczeniu odmiennego zakresu pojęcia MŚP, lecz potwierdza konieczność jego rozumienia zgodnie z prawem unijnym. Przyjęcie stanowiska pozwanej prowadziłoby do ryzyka rozszerzenia kręgu beneficjentów poza ramy dopuszczalne w świetle art. 107 ust. 1 TFUE, a tym samym do naruszenia zasad pomocy publicznej. Powoływane orzeczenie TSUE z 14 listopada 2019 r. C-585/17 dotyczy odmiennego stanu faktycznego, w przedmiotowej sprawie brak jest ryzyka selektywnego charakteru pomocy, gdyż zmiana Regulaminu ujednolica warunki pomocy z prawem unijnym – zaleceniami 2003/361/WE.

Również ustawodawca krajowy, zarówno w uzasadnieniu projektu ustawy – Prawo przedsiębiorców, jak i w późniejszych zmianach ustawowych, jednoznacznie odwołuje się do definicji MŚP wynikających z prawa unijnego w kontekście pomocy publicznej.

W konsekwencji Sąd uznał, że powód prawidłowo zastosował unijną definicję MŚP, a podniesiony przez pozwaną zarzut naruszenia prawa unijnego nie był uzasadniony.

Należało zatem podzielić stanowisko strony powodowej, że zgodnie z § 10 Regulaminu pozwana obowiązana była przy składaniu wniosku o subwencję uwzględnić powiązania z innymi podmiotami, a powiązania te dyskwalifikowały pozwaną w zakresie uzyskania subwencji. Podkreślić należy, że pozwana jest przedsiębiorcą i zapoznała się z Regulaminem, co wynika z § 11 ust. 4 Umowy.

Bezzasadny był także zarzuty pozwanej, że wydana przez (...) decyzja umorzeniowa zwolniła ją z długu w rozumieniu art. 508 k.c., bowiem oświadczenie powoda o umorzeniu subwencji dotyczyło sytuacji, gdy zostały spełnione przesłanki do przyznania subwencji oraz do umorzenia wobec wykorzystania subwencji dla utrzymania określonego poziomu zatrudnienia (§ 5 ust. 2 Regulaminu). Decyzja ta stwierdzała więc okoliczność wskazaną w Umowie (Regulaminie) i wywoływała tylko skutek tam wskazany. Skoro zaś pozwana nie była uprawnione do otrzymania subwencji w ramach Tarczy dla małych i średnich firm, to po stronie powodowej powstało uprawnienie do żądania zwrotu subwencji stosownie do § 3 ust. 6 Regulaminu..

Pozwana podniosła też zarzut nadużycia prawa przez powoda w świetle art. 5 k.c., który stanowi, że nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Klauzula ta ma na celu zapobieganie stosowania prawa w sposób prowadzący do skutków nieetycznych lub rozmijających się w sposób zasadniczy z celem danej regulacji prawnej. Jeśli uwzględnienie powództwa, zgodnego z literą prawa, powodowałoby skutki rażąco niesprawiedliwe i krzywdzące (summum ius summa iniuria), niedające się zaakceptować z punktu widzenia norm moralnych i wartości powszechnie uznawanych w społeczeństwie, art. 5 k.c. zezwala na jego oddalenie. Klauzula ta – jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie – winna być jednak stosowana ostrożnie, w wyjątkowych przypadkach, z uwzględnieniem całokształtu okoliczności konkretnej sprawy.

Sąd miał na uwadze argumentację pozwanej dotyczącą tego, że instytucje publiczne, stosując prawo, mają obowiązek zagwarantować jednostce pewne bezpieczeństwo prawne. Prawo nie może być nieprzewidywalne, a państwo nie może zastawiać pułapek legislacyjnych na obywatela, ale musi mu zagwarantować, by mógł on układać swoje sprawy w zaufaniu, iż nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań oraz w przekonaniu, iż jego działania podejmowane zgodnie z obowiązującym prawem będą także w przyszłości uznawane przez porządek prawny (zob. wyrok TK z 7 lutego 2001 r., K 27/00, OTK 2001, Nr 2, poz. 29). W niniejszej sprawie pozwana złożyła nieprawdziwe oświadczenie i podała nieprawdziwe informacje we Wniosku o przyznanie pomocy publicznej, a obecnie powołuje się na zasady współżycia społecznego by nie zwracać korzyści uzyskanych wskutek takiego oświadczenia. Podkreślić wypadnie, iż spółka matka pozwanej mogła otrzymać pomoc publiczną uwzględniającą powiązania z pozwaną tylko nie w ramach programu dla małych i średnich przedsiębiorstw. Mając wątpliwości pozwana powinna – tak jak np. komornicy sądowi – wystąpić do (...) o udzielenie informacji, czy może korzystać ze wsparcia w postaci subwencji w ramach programu, tj. w tym przypadku czy przyjęty przez pozwaną sposób wyliczenia zatrudnienia jest właściwy. Gdyby (...) udzielił konkretnej informacji w tym przedmiocie, zaś następnie zmienił swoje stanowisko i wezwał do zwrotu udzielonej subwencji, wtedy rzeczywiście można by było uznać zachowanie powoda jako podważające zaufanie obywateli do państwa, naruszające zasady jednoznaczności prawa i prowadzące do pozbawienia uprawnień nabytych, a zatem podważające zasady wywodzone z art. 2 Konstytucji RP. W niniejszej sprawie taka sytuacja jednak nie wystąpiła. W ocenie powyższego zarzut nadużycia prawa w ocenie Sądu nie znajdował akceptacji.

Podsumowując stwierdzić trzeba, że skoro ziściła się przesłanka zwrotu subwencji określona w § 3 ust. 6 Regulaminu, pozwana Spółka obowiązana była zwrócić (...) kwotę 166 165,00 zł, wraz z – prawidłowo określonymi przez powoda – odsetkami od dnia 5 sierpnia 2020 r., tj. dnia następująco po dniu upływu terminu zwrotu subwencji wynikającym § 11 ust. 13 Regulaminu, do dnia zapłaty. Skoro pozwana nie wykonała obowiązku zwrotu to odpowiada za niewykonanie zobowiązania umownego na podstawie art. 471 k.c., gdyby zaś przyjąć iż podstawę zwrotu stanowi wydana na podstawie § 3 ust. 6 Regulaminu decyzja to odsetki byłyby należne dopiero od 16 grudnia 2023 r. tj 7 dni po doręczeniu decyzji pozwanemu (k. 79).

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w punkcie 1. sentencji wyroku.

Biorąc zaś pod uwagę wynik niniejszego postępowania, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu określoną w art. 98 § 1 k.p.c., kosztami postępowania należało w całości obciążyć pozwaną Spółkę, jako stronę przegrywającą. Na rzecz powoda należało więc zasądzić zwrot kosztów postępowania w wysokości 19 126,00 zł, na które złożyły się opłata od pozwu w wysokości 8 309,00 zł, koszty zastępstwa procesowego obliczone omyłkowo oparciu o § 2 pkt 7 miast pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17,00 zł. Od kwoty tej zasądzono odsetki ustawowe za opóźnienie na podstawie art. 98 §1 1 k.p.c.

Tym samym, Sąd – w punkcie 2. sentencji wyroku – zasądził od pozwanej Spółki na rzecz powoda tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę 19 126,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie wynikającymi z art. 98 §1 1 k.p.c.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak na wstępie.

sędzia Piotr Królikowski