Wyrok z 28 stycznia 2025, sygn. VI U 40/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 stycznia 2025 roku

Sąd Okręgowy w Radomiu VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie

Przewodniczący Sędzia Beata Krawczyk

po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2025 roku w Radomiu

na posiedzeniu niejawnym

sprawy T. P.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R.

o prawo do emerytury i wysokość emerytury

na skutek odwołania T. P.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R.

z dnia 9 listopada 2023 roku Nr (...)

odwołanie oddala

Sędzia Beata Krawczyk

Sygn. akt VI U 40/24

UZASADNIENIE

T. P. pismem z dnia 14 grudnia 2023 roku wniosła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R. z dnia 9 listopada 2023 roku, nr (...) o przeliczeniu emerytury. W uzasadnieniu podała, że w dniu 27 lutego 2004 roku złożyła wniosek o emeryturę z tytułu osiągnięcia wieku powszechnego. Następnie kontynuowała dalsze zatrudnienie na rzecz pracodawcy, u którego wykonywała pracę bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury. Wskazała, że z uwagi na kontynuowanie zatrudnienia, nie realizowała uprawnienia do emerytury, będąc przekonaną, że emerytura wyliczona w oparciu o zgromadzony kapitał powstały z opłacania składek emerytalnych i rentowych przez okres 62 lat umożliwi jej nabycie świadczenia w wyższej wysokości, tj. obliczonej na podstawie art. 26 w zw. z art. 55 ustawy emerytalnej. W jej ocenie w świetle art. 55 ustawy emerytalnej za pierwszy wniosek można uznać wniosek o emeryturę w powszechnym wieku emerytalnym, w sytuacji, gdy wcześniej został złożony wniosek o emeryturę, ale świadczenie nie było pobierane (odwołanie – k. 4 – 7).

W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu podniesiono, że zaskarżoną decyzją odmówiono wnioskodawczyni prawa do emerytury obliczonej według zreformowanych zasad, ponieważ złożyła ona wniosek o emeryturę na podstawie art. 27 ustawy emerytalnej w dniu 27 lutego 2004 roku, a nie po dniu 31 grudnia 2008 roku. Zgodnie zaś z art. 55 w/w ustawy warunkiem uzyskania emerytury na podstawie art. 27 jest kontynuowanie ubezpieczenia emerytalnego i rentowego po osiągnięciu przewidzianego w tym przepisie wieku emerytalnego i wystąpieniu z wnioskiem o przyznanie emerytury po dniu 31 grudnia 2008 roku. Wnioskodawczyni ma przyznane prawo do emerytury od dnia 1 lutego 2004 roku. Wysokość świadczona została ustalona w oparciu o art. 53 w/w ustawy, a wypłata zawieszona, z uwagi na kontynuowanie zatrudnienia (odwołanie – k. 10 – 10v).

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

T. P., urodzona (...), w dniu 27 lutego 2004 roku złożyła w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w R. Inspektoracie w G. wniosek o przyznanie emerytury z powszechnego wieku (wniosek – k. 1 – 2 akt ZUS).

Decyzją z dnia 5 marca 2004 roku, nr E (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. przyznał wnioskodawczyni emeryturę od dnia 1 lutego 2004 roku, tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Wypłata emerytury podlegała zawieszeniu, z uwagi na kontynuowanie przez wnioskodawczynię zatrudnienia, bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywała ją bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury (decyzja – k. 24 – 25 akt ZUS).

W dniu 3 października 2023 roku T. P. złożyła w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddziale w R. wniosek o ponowne obliczenie świadczenia emerytalno-rentowego. Wniosła o doliczenie okresów składkowych oraz obliczenie wysokości emerytury według nowych zasad (wniosek – k. 28 – 29 akt ZUS).

Decyzją z dnia 9 listopada 2023 roku, nr (...), organ rentowy przeliczył wnioskodawczyni emeryturę od dnia 1 października 2023 roku, tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Do ustalenia wysokości emerytury Zakład uwzględnił okresy składkowe w wysokości 61 lat, 10 miesięcy i 13 dni. Z uwagi na kontynuowanie zatrudnienia, wypłata emerytury podlegała zawieszeniu (decyzja – k. 36 – 37 akt ZUS).

Decyzją z dnia 9 listopada 2023 roku, nr (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. odmówił T. P. przyznania emerytury na podstawie art. 55 ustawy emerytalnej, ponieważ wniosek o emeryturę z wieku powszechnego na podstawie art. 27 ustawy emerytalnej złożyła w dniu 27 lutego 2004 roku, po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego. Powszechny wiek emerytalny osiągnęła w dniu (...) roku. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że nie został spełniony warunek, że wniosek o emeryturę z art. 27 ustawy emerytalnej został złożony po dniu 31 grudnia 2008 roku (decyzja – k. 28 akt ZUS).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 55 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U.2024.21631), ubezpieczonemu spełniającemu warunki do uzyskania emerytury na podstawie art. 27, który kontynuował ubezpieczenia emerytalne i rentowe po osiągnięciu przewidzianego w tym przepisie wieku emerytalnego i wystąpił z wnioskiem o przyznanie emerytury po dniu 31 grudnia 2008 roku, może być obliczona emerytura na podstawie art. 26, jeżeli jest wyższa od obliczonej zgodnie z art. 53.

W okolicznościach sprawy nie jest kwestionowane, że wnioskodawczyni na skutek złożonego w dniu 27 lutego 2004 roku wniosku, decyzją z dnia 5 marca 2004 roku przyznano prawo do emerytury z powszechnego wieku emerytalnego. Wypłata emerytury podlegała zawieszeniu, z uwagi na kontynuowanie zatrudnienia.

Kwestia sporna sprowadzała się do ustalenia, czy organ rentowy zasadnie odmówił T. P. prawa do emerytury na podstawie art. 55 ustawy emerytalnej.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja jest prawidłowa.

W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego, w tym zwłaszcza w uchwale z dnia 4 lipca 2013 roku (II UZP 4/13, LEX nr 1342169) przyjęto, że ubezpieczony urodzony przed dniem 31 grudnia 1948 roku, który po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego kontynuował ubezpieczenie i wystąpił o emeryturę po dniu 31 grudnia 2008 roku, ma prawo do jej wyliczenia na podstawie art. 26 w związku z art. 55 ustawy o emerytalnej, niezależnie od tego czy wcześniej złożył wniosek o emeryturę w niższym wieku emerytalnym lub o emeryturę wcześniejszą (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2006 roku I UK 82/06, LEX nr 424489, z dnia 10 lipca 2013 roku, II UK 424/12, LEX nr 1341674, z dnia 4 września 2013 r., II UK 23/13, OSNP 2014/6/85, z dnia 7 listopada 2013 r., II UK 143/13, OSNP 2014/10/148 i z dnia 18 września 2014 r., I UK 27/14, LEX nr 1537287).

Jednakże w niniejszej sprawie stanowisko to nie znajduje zastosowania, ponieważ wnioskodawczyni wystąpiła z wnioskiem o emeryturę na podstawie art. 27 ustawy (tzw. emeryturę w powszechnym wieku) już w 2004 roku i prawo do tego świadczenia zostało jej przyznane, aczkolwiek nie podjęto jego wypłaty wobec pozostawania w zatrudnieniu. Oznacza to, że nie został spełniony warunek zawarty w art. 55 ustawy, kreujący wyjątek od zasady ustalania ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku emerytury w wysokości wynikającej z dotychczasowych ("starych") zasad (art. 27 w związku z art. 53 tej ustawy). Ubezpieczonym, urodzonym przed 1 stycznia 1949 roku przysługuje prawo do obliczenia emerytury według nowych zasad, jeżeli wysokość emerytury obliczonej na podstawie art. 26 w związku z art. 55 okaże się wyższa od ustalonej według dotychczasowych zasad, pod warunkiem kontynuowania ubezpieczenia emerytalnego po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego i wystąpienia z wnioskiem o przyznanie emerytury na podstawie art. 27 ustawy emerytalnej (po raz pierwszy) po dniu 31 grudnia 2008 roku. Tak więc z możliwości obliczenia wysokości emerytury na podstawie art. 55 ustawy emerytalnej, nie mogą korzystać ubezpieczeni urodzeni przed dniem 1 stycznia 1949 roku, także kontynuujący ubezpieczenia emerytalne i rentowe po osiągnięciu przewidzianego w art. 27 tej ustawy wieku emerytalnego, którym przyznane zostały emerytury po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego (art. 27 ustawy) przed końcem 2008 roku w wysokościach obliczonych według dotychczasowych zasad, także wówczas gdy nie pobierali takiego świadczenia, wobec kontynuowania zatrudnienia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2017 roku, II UK 755/15, LEX nr 2271459).

Zakresem podmiotowym art. 55 ustawy emerytalnej są objęci ubezpieczeni, którzy spełniają warunki do uzyskania emerytury na podstawie 27, a nie ubezpieczeni, którzy uzyskali prawo do tego świadczenia, kontynuujący ubezpieczenie emerytalne i rentowe po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego.

Z tego wynika, że chodzi o nabycie prawa do tego świadczenia in abstracto (w związku ze spełnieniem warunków - art. 100 ust. 1 ustawy emerytalnej), a nie in concreto (na skutek złożonego wniosku o świadczenie - art. 116 ust. 1 w związku z art. 129 ust. 1 tej ustawy) przez osobę, która po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego kontynuowała ubezpieczenia emerytalne i rentowe i dopiero następnie wystąpiła z wnioskiem o emeryturę. Taka interpretacja odpowiada również wynikom wykładni systemowej i celowościowej. Przepis art. 55 został umieszczony w Dziale II Rozdziale 4 ustawy emerytalnej, zatytułowanym "Ustalanie wysokości emerytur, o których mowa w art. 27-50e". Nie budzi wątpliwości, że wszystkie przepisy zawarte w tym rozdziale ustawy emerytalnej dotyczą ustalania wysokości emerytury z określonego tytułu przyznawanej na skutek pierwszego wniosku o to świadczenie, a nie przeliczania wysokości wcześniej przyznanej tego rodzaju emerytury. Przepisy odnoszące się do przeliczania wysokości nabytej wcześniej emerytury umieszczone są w zupełnie innej części ustawy emerytalnej, a mianowicie w Dziale VIII Rozdziale 3 tej ustawy, zatytułowanym "Zmiany w prawie do świadczeń i ich wysokości" (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2019 roku, I UK 495/17, LEX nr 2650741).

Z powyższego zestawienia orzeczeń wynika, że na gruncie art. 55 ustawy emerytalnej warunkiem koniecznym jest kontynuowanie ubezpieczenia sprzed osiągnięcia zwykłego wieku emerytalnego i wystąpienie z wnioskiem o emeryturę na podstawie art. 27 dopiero po 31 grudnia 2008 roku. W niniejszej sprawie zaś T. P., mimo iż kontynuowała ubezpieczenie emerytalne i rentowe po osiągnięciu wieku emerytalnego w związku z czym miała zawieszoną wypłatę świadczenia, na skutek złożonego w dniu 27 lutego 2004 roku wniosku, uprawniona jest do emerytury z powszechnego wieku emerytalnego od dnia 1 lutego 2004 roku.

W świetle powyższych rozważań za błędne należało zatem uznać stanowisko skarżącej, zgodnie z którym za pierwszy wniosek można uznać wniosek o emeryturę w powszechnym wieku emerytalnym w sytuacji, gdy wcześniej został złożony wniosek o emeryturę, ale świadczenie nie było pobierane.

Mając na uwadze powyższe Sąd na mocy art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. oddalił odwołanie jako bezzasadne.

Sędzia Beata Krawczyk

ZARZĄDZENIE

doręczyć odpis wyroku z uzasadnieniem pełnomocnikowi wnioskodawczyni.

Sędzia Beata Krawczyk