Wyrok z 28 listopada 2025, sygn. I C 393/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 listopada 2025 r.

Sąd Okręgowy w Łomży I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodnicząca:

Wiesława Kozikowska

po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2025 r. w Łomży na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa Z. Z.

przeciwko (...) Bankowi Spółce Akcyjnej z siedzibą w W.

o zapłatę

I.  powództwo oddala;

II.  zasądza od powoda Z. Z. na rzecz pozwanej (...) Bank Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 5.417,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty tytułem kosztów postępowania;

III.  nakazuje pobrać od powoda Z. Z. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Łomży kwotę 8.384,38 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

Sygn. akt I C 393/24

UZASADNIENIE

Powód Z. Z. wniósł o zasądzenie od pozwanego (...) Banku Spółki Akcyjnej w W. kwoty 137.313,89 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 4 czerwca 2024 roku do dnia zapłaty, a także kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

W odpowiedzi na pozew pozwany (...) Bank Spółka Akcyjna w W. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia.

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

W dniu 10 lutego 2016 roku pozwany (...) Bank Spółka Akcyjna zawarł z powodem Z. Z. umowę o kredyt konsolidacyjny nr (...) na kwotę 178.382,17 zł, przeznaczony na potrzeby konsumpcyjne Kredytobiorcy w wysokości 87.080,00 zł, spłatę zobowiązań kredytowych Kredytobiorcy z tytułu umowy kredytu Kredyt niecelowy oraz studencki nr (...) na rachunek prowadzony w (...) Bank S.A. w wysokości 40.980,56 zł; zapłatę kosztów kredytu określonych poniżej: a. prowizji od udzielonego kredytu w wysokości 33.000,70 zł z zastrzeżeniem ust. 9, b. opłaty pobranej przez pośrednika kredytowego w wysokości 17.320,91 zł.

Zgodnie z umową, całkowita kwota kredytu wynosi: 128.060,56 zł. Kwota ta nie obejmuje kredytowanych przez Bank kosztów kredytu wskazanych w § 1 ust. 1 pkt 3 niniejszej umowy. Całkowita kwota do zapłaty przez Kredytobiorcę na dzień zawarcia umowy wnosi 281.791,86 zł. Na całkowitą kwotę do zapłaty składa się: 1) całkowitą kwotę kredytu określoną w ust. 1 oraz 2) całkowity koszt kredytu, który na dzień zawarcia umowy, naliczony szacunkowo wynosi 153.731,30 zł. Na całkowity koszt kredytu składają się: 1) należne odsetki umowne w wysokości 103.409,69 zł, 2) opłata pobierana przez pośrednika kredytowego w wysokości 17.320,91 zł, 3) prowizja pobierana przez pośrednika kredytowego w wysokości: 17.320,91 zł. Roczną rzeczywistą stopę oprocentowania (RRSO), która na dzień zawarcia umowy wynosi 20,12% wyliczono zgodnie z ustawą o kredycie konsumenckim z dnia 12 maja 2011 r. (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1797) uwzględniając wartości określone w ust. 2. (§ 5 ust. 1-4 umowy).

Oprocentowanie kredytu jest liczone według stopy zmiennej. Zmiana stopy oprocentowania ma bezpośrednio wpływ na wielkość zadłużenia oraz wysokość należnych odsetek. Oprocentowanie w całym okresie kredytowania stanowi sumę stawki WIBOR 3M i marży w wysokość 8,21 punktów procentowych, stałej w trakcie trwania umowy. Zmienna stopa procentowa w dniu podpisania umowy wynosiła 9,90% w skali roku. Kredyt miał zostać spłacony przez powoda w 120 równych ratach miesięcznych (§ 2 ust. 1-3 umowy).

Wedle § 4 ust. 3 - 5 umowy, Kredytobiorca może dokonać przedterminowej spłaty części lub całości kwoty kredytu. Kredytobiorca zobowiązany jest złożyć dyspozycję spłaty całkowitej, a w przypadku spłaty częściowej złożyć odpowiednią dyspozycję zmniejszenia wysokości miesięcznych rat kapitałowo-odsetkowych lub skrócenia okresu kredytowania. W przypadku przedterminowej spłaty części lub całości kwoty pożyczki, Bank rozliczy wpłacone środki na poczet spłaty kolejnych rat kapitałowo-odsetkowych zgodnie z harmonogramem ich spłaty. W przypadku spłaty kredytu przed terminem Kredytobiorca nie jest zobowiązany do zapłaty oprocentowania za okres po spłacie kredytu. Każda wpłata raty przed terminem wymagalności lub wpłata w kwocie wyższej niż wymagana zgodnie z harmonogramem powoduje zaliczenie nadwyżki na poczet spłaty najbliższej wymagalnej raty kredytu. Nadpłata nie jest oprocentowana.

Na mocy § 8 ust. 2 umowy, warunkiem odstąpienia od umowy jest dostarczenie osobiście lub za pośrednictwem przesyłki pocztowej do Banku pisemnego oświadczenia o odstąpieniu od umowy (którego formularz stanowi załącznik do niniejszej Umowy), Kredytobiorca zwraca Bankowi niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy, kwotę udzielonego kredytu wraz z odsetkami liczonymi za okres od dnia wypłaty kredytu do dnia spłaty kredytu. Dniem spłaty kredytu jest dzień wpłaty na rachunek kredytu wyżej wymienionych środków.

W piśmie z dnia 11 marca 2024 roku, powód złożył oświadczenie o skorzystaniu z kredytu darmowego adresowane do pozwanego. W uzasadnieniu podał, że pozwany wadliwie wyliczył i wskazał całkowitą kwotę do zapłaty oraz rzeczywistą roczną stopę oprocentowania kredytu, a ponadto naliczał odsetki nie tylko od całkowitej kwoty kredytu (natomiast również od kwoty pobranej prowizji za udzielenie kredytu) oraz wadliwie wyliczył i wskazał całkowitą kwotę do zapłaty, jednocześnie wskazując, że całkowita kwota kredytu to kwota wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy kredytu. Ponadto, powód wskazał, że korzystając z sankcji kredytu darmowego zwraca kredyt w wysokości nominalnej, to jest bez odsetek i innych kosztów w terminach i w sposób określony w umowie. W tym samym piśmie strona pozwana została wezwana do zwrotu pobranych przez Kredytodawcę kwot oraz uiszczonych przez kredytodawcę kosztów poprzez zapłatę na wskazany rachunek bankowy. Na kwotę objętą wezwaniem do zapłaty składały się: pobrana przez kredytodawcę z kwoty kredytu prowizja oraz odsetki uiszczone przez kredytobiorcę na dzień złożenia oświadczenia przez powoda.

W odpowiedzi na oświadczenie powoda o skorzystaniu z tzw. sankcji kredytu darmowego, pozwany oświadczył w odpowiedzi nr (...), że nie znajduje podstaw do uwzględnienia oświadczenia w przedmiocie skorzystania z sankcji kredytu darmowego, albowiem kredyt oraz umowa spełniają warunki ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim.

Ostatecznym przedsądowym wezwaniem do zapłaty z 23 maja 2024 roku powód Z. Z. wezwał (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w W. do zapłaty kwoty 137.313,89 zł tytułem nienależnie pobranych odsetek oraz prowizji na podstawie łączącej powoda i bank umowy o kredyt konsolidacyjny nr (...) z 10 lutego 2016 r. niezwłocznie, w nieprzekraczającym terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego wezwania na poniżej wskazany rachunek bankowy. Wskazał przy tym, że na kwotę objętą żądaniem, to jest 137.313,89 zł składa się kwota 33.000,70 zł tytułem pobranej przez Bank prowizji w związku z umową, a także kwota 104.313,19 zł tytułem zapłaconych bankowi odsetek w związku z umową. Wezwanie doręczone zostało bankowi w dniu 27 maja 2024 roku.

Do dnia wniesienia pozwu, pozwany nie odpowiedział na wezwanie do zapłaty.

(Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie: dokumentów i kopii dokumentów k. 18-39v, k. 61-113, k. 134-155, k. 166-168, k. 194-196v, k. 204-294v, k. 388-392, opinii biegłego 318-367).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 45 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim uprawnienie do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy.

Przez wykonanie umowy należy rozumieć sytuację, w której należycie wypełniono wszystkie obowiązki w ramach stosunku kredytu konsumenckiego, w tym obowiązki powstające z mocy ustawy (wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 8.10.2021 r., I ACa 59/21). Oznacza to, że termin ten liczy się od daty wykonania umowy przez obie strony – do powyższego zaś dochodzi z chwilą spłaty zobowiązania przez kredytobiorcę (wyrok SO w Warszawie z 20.06.2024 r., XXIV C 485/23, LEX nr 3825340).

W okolicznościach sprawy niniejszej w dacie składania oświadczenia o odstąpieniu od umowy, powód nie wywiązał się jeszcze wobec pozwanego z obowiązku spłaty całości zobowiązania kredytowego. Przyjmując zatem, że termin należy liczyć od momentu wykonania umowy przez obie strony umowy kredytu, powód nie uchybił temu terminowi i swoje oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego złożył w terminie. Pod pojęciem wykonania umowy Sąd I. instancji rozumie wypełnienie wszystkich obowiązków w ramach stosunku kredytu konsumenckiego, w tym obowiązki wynikające z mocy ustawy, a więc świadczenie główne oraz uboczne.

Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 13 lutego 2025 r., sygn. akt C-472/23 wskazał, że w art. 3 lit. i) dyrektywy 2008/48 RRSO zostało zdefiniowane jako „całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym, w odpowiednich przypadkach wraz z kosztami, o których mowa w art. 19 ust. 2 tej dyrektywy. Zgodnie z art. 19 ust. 1 tej dyrektywy RRSO oblicza się zgodnie ze wzorem matematycznym podanym w części I załącznika I do tej dyrektywy. Nadto, art. 19 ust. 3 dyrektywy 2008/48 przewiduje, iż obliczenia RRSO dokonuje się przy założeniu, że umowa o kredyt będzie obowiązywać przez uzgodniony okres oraz że kredytodawca i konsument wywiążą się ze swoich zobowiązań zgodnie z warunkami określonymi w tej umowie i w określonych w niej terminach. Wynika z tego, że przewidziany w art. 10 ust. 2 lit. g) tej dyrektywy obowiązek podania RRSO jest spełniony, jeżeli RRSO wskazane w danej umowie odpowiada RRSO obliczonemu zgodnie ze wzorem matematycznym zawartym w części I załącznika I do wspomnianej dyrektywy na podstawie „całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta” w rozumieniu art. 3 lit. g) tej dyrektywy, który to koszt obejmuje koszty, jakie konsument jest zobowiązany ponieść na podstawie warunków tej umowy, w tym warunków, które następnie okażą się nieuczciwe i niewiążące dla konsumenta. Art. 10 ust. 2 lit. g) dyrektywy 2008/48 należy interpretować w ten sposób, że okoliczność, iż w umowie o kredyt wskazano RRSO, które okazuje się zawyżone ze względu na to, że niektóre warunki tej umowy zostały następnie uznane za nieuczciwe w rozumieniu art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13, a tym samym za niewiążące dla konsumenta, nie stanowi sama w sobie naruszenia obowiązku informacyjnego ustanowionego w tym przepisie dyrektywy 2008/48.

Przeprowadzony dowód z opinii biegłego z zakresu finansów i bankowości wskazuje zaś, że Bank udzielił kredytobiorcy (to jest powodowi Z. Z.) kredytu konsumenckiego na podstawie umowy nr (...) z dnia 10.02.2016 r., na kwotę 178.382,17 zł. Pierwotne oprocentowanie nominalne kredytu w skali rocznej wynosiło - 9,90% (zmienne). Zgodnie z zawartą umową, strony zaplanowały pierwotny harmonogram spłat rat kapitałowo-odsetkowych kredytu, w następującej ogólnej postaci: a) ilość rat - 120, b) pierwsza rata (prognozowany harmonogram) płatna w terminie do 10.03.2016 r. w kwocie 2.348,28 zł, c) kolejne 119 rat (prognozowany harmonogram) płatnych w terminie do 10. dnia każdego kolejnego miesiąca, w kwocie po 2.348,28 zł każda, d) ostatnia rata (prognozowany harmonogram) płatna w terminie do 10.02.2026 r., w kwocie 2.346,54 zł, e) łączna kwota rat kapitałowo-odsetkowych spłaconych w trakcie trwania umowy wynosiłaby 281.791,86 zł, w tym kapitał kredytowy 178.382,17 zł i odsetki 103.409,69 zł; 4) Zadłużenie początkowe kredytu wynosiło 178.382,17 zł, co jest zgodne z umową kredytową [k. 22-26] oraz Dyspozycją uruchomienia kredytu [k. 86]. W opinii biegłego w okresie od 10.03.2016 r. do 11.03.2024 r., kredytobiorca spłacił łącznie 119.153,60 zł, należnego bankowi kapitału. Pozostały do spłaty kapitał kredytowy wyliczony przez biegłego na dzień 11.03.2024 r. wynosił 59.228,57 zł. Na dzień 11.03.2024 r. powód nie zalegał wobec pozwanego banku z płatnościami z tytułu rat kapitałowych; 5) Przy zadłużeniu początkowym w kwocie 178.382,17 zł, w opinii biegłego w okresie od 10.03.2016 r. do 20.02.2025 r., kredytobiorca spłacił łącznie 143.189,45 zł, należnego bankowi kapitału. Pozostały do spłaty kapitał kredytowy wyliczony przez biegłego na dzień 20.02.2025 r. wynosił 35.192,72 zł. Na dzień 11.03.2024 r. powód nie zalegał wobec pozwanego banku z płatnościami z tytułu rat kapitałowych; 6) w opinii biegłego w okresie od 10.03.2016 r. do 11.03.2024 r., kredytobiorca spłacił łącznie 102.923,77 zł należnych bankowi odsetek umownych „zwykłych”. Na dzień 11.03.2024 r. powód nie zalegał wobec pozwanego banku z płatnościami z tytułu umownych rat odsetkowych „zwykłych”; 7) w opinii biegłego w okresie od 10.03.2016 r. do 20.02.2025 r., kredytobiorca spłacił łącznie 109.713,44 zł należnych bankowi odsetek umownych „zwykłych”. Na dzień 20.02.2025 r. powód nie zalegał wobec pozwanego banku z płatnościami z tytułu umownych rat odsetkowych „zwykłych”; 8) w opinii biegłego w okresie od 10.03.2016 r. do 11.03.2024 r., kredytobiorca spłacił łącznie 289,17 zł tzw. odsetek umownych „karnych”. Na dzień 11.03.2024 r. powód nie zalegał wobec pozwanego banku z płatnościami z tytułu umownych odsetek od zadłużenia przeterminowanego; 9) W opinii biegłego w okresie od 10.03.2016 r. do 20.02.2025 r., kredytobiorca spłacił łącznie 455,08 zł tzw. odsetek umownych „karnych”. Na dzień 20.02.2025 r. powód nie zalegał wobec pozwanego banku z płatnościami z tytułu umownych odsetek od zadłużenia przeterminowanego; 10) Gdyby opłata i prowizja bankowa nie była oprocentowana (kapitał oprocentowany 128.060,56 zł), a kredyt był obsługiwany regularnie, to łączne zadłużenie Z. Z. pozostające do spłaty z tytułu umowy kredytowej nr (...) z dnia 11.02.2016 r., wynosiłoby według stanu na dzień 11.03.2024 r.: a) z tytułu kapitału niewymagalnego - 36.009,02 zł, b) z tytułu niewymagalnych rat opłat i prowizji bankowych - 9.644,98 zł, c) razem łączne zadłużenie pozostające do spłaty - 45.654,00 zł; 11) Przy przyjęciu założenia, że opłata i prowizja bankowa nie była oprocentowana, powód Z. Z. na dzień 11.03.2024 r., nie posiadał zaległości w spłacie zobowiązania wynikającego z umowy kredytowej nr (...), a wręcz przeciwnie na rachunku kredytowym występowałaby nadpłata w wysokości 16.978,00 zł; 12) Gdyby przedmiotowa opłata i prowizja bankowa nie była oprocentowana (kapitał oprocentowany 128.060,56 zł), a kredyt był obsługiwany regularnie, to łączne zadłużenie Z. Z. pozostające do spłaty z tytułu umowy kredytowej nr (...) z dnia 11.02.2016 r., wynosiłoby według stanu na dzień 20.02.2025 r.: a) z tytułu kapitału niewymagalnego - 20.078,47 zł, b) z tytułu niewymagalnych rat opłat i prowizji bankowych - 5.032,16 zł, c) razem łączne zadłużenie pozostające do spłaty - 25.110,63 zł. 13) Przy przyjęciu założenia, że opłata i prowizja bankowa nie była oprocentowana, powód Z. Z. na dzień 20.02.2025 r., nie posiadał zaległości w spłacie zobowiązania wynikającego z umowy kredytowej nr (...), a wręcz przeciwnie na rachunku kredytowym przy przyjęciu powyższych założeń występowałaby nadpłata w wysokości 23.574,27 zł; 14) W opinii biegłego bank kredytujący w sposób prawidłowy wyliczył rzeczywistą roczną stopę oprocentowania (RRSO).

Sąd Okręgowy podzielił powyższą opinię biegłego jako sporządzoną w sposób rzetelny i fachowy, stąd też wnioski z niej płynące, przyjął za własne.

Należy też zauważyć, że w § 1 ust. 1 przedmiotowej umowy wprost wskazano, że bank udzielił Kredytobiorcy kredyt w wysokości 178.382,17 zł, przeznaczony na: 1) potrzeby konsumpcyjne Kredytobiorcy w wysokości 87.080 zł; 2) spłatę zobowiązań kredytowych Kredytobiorcy z tytułu: a. umowy kredytu Kredyt niecelowy oraz studencki nr (...) na rachunek prowadzony w (...) Bank Spółki Akcyjnej w wysokości 40.980,56 zł; 3) zapłatę kosztów kredytu określonych poniżej: a. prowizji od udzielonego kredytu w wysokości 33.000,70 zł, z zastrzeżeniem ust. 9, b. opłaty pobieranej przez pośrednika kredytowego w wysokości 17.320,91 zł.

Równocześnie w § 5 ust. 1-4 pozwany podał, że: Całkowita kwota kredytu wynosi 128.060,56 zł. Kwota ta nie obejmuje kredytowanych przez Bank kosztów kredytu, wskazanych w § 1 ust. 1 pkt 3 niniejszej umowy. Całkowita kwota do zapłaty przez Kredytobiorcę na dzień zawarcia umowy wynosi 281.791,86 zł. Na całkowitą kwotę do zapłaty składa się: 1) całkowita kwota kredytu określona w ust. 1 oraz 2) całkowity koszt kredytu, który na dzień zawarcia Umowy, naliczony szacunkowo wynosi: 153.731,30 zł; Na całkowity koszt kredytu składają: 1) należne odsetki umowne w wysokości 103.409,69 zł, 2) opłata pobierana przez pośrednika kredytowego w wysokości: 17.320,91 zł, 3) prowizja od udzielonego kredytu w wysokości 33.000,70 zł. Roczną rzeczywistą stopę oprocentowania (RRSO), która na dzień zawarcia umowy wynosi 20,12% wyliczono zgodnie z ustawą o kredycie konsumenckim z dnia 12 maja 2011 r. (tj. Dz. U. z 2014 r, poz. 1797) uwzględniając wartości określone w ust. 2.

Strona pozwana wskazała zatem całkowitą kwotę kredytu. Poza tym, umowa wyraźnie odróżnia kwotę udostępnioną kredytobiorcy (178.382,17 zł) obejmującą skredytowane koszty kredytu od całkowitej kwoty pożyczki (128.060,56 zł) i nie można uznać jakoby zapisy umowy w tym zakresie były niejasne i wprowadzały kredytobiorcę w błąd. Z treści § 1 ust. 1 i 2 umowy kredytu wynika, że kredyt w kwocie 178.382,17 zł została przeznaczona na sfinansowanie – potrzeb konsumpcyjnych Kredytobiorcy w wysokości 87.080,00 zł, spłatę zobowiązań kredytowych Kredytobiorcy z tytułu umowy kredytu niecelowego oraz studenckiego nr (...) na rachunek prowadzony w (...) Bank S.A. w wysokości: 40.980,56 zł; zapłatę prowizji od udzielonego kredytu w kwocie 33.000,70 zł, a także opłaty pobieranej przez pośrednika kredytowego w wysokości 17.320,91 zł.

Podkreślić należy, że nic nie stało na przeszkodzie, aby powód uiścił prowizję bankową, czy opłatę pobieraną na rzecz pośrednika kredytowego ze środków własnych, ponosząc ten koszt jednorazowo. Natomiast skoro jego wolą było sfinansowanie powyższej opłaty w ramach zaciągniętego kredytu – co wprost wynika z zawartej umowy - to obecnie nie można mówić o naruszeniu przez stronę pozwaną art. 30 ust. 1 u.k.k..

Nie można również podzielić zarzutu strony powodowej, że pozwany nie był uprawniony do naliczania odsetek od pozaodsetkowych kosztów kredytu, w tym prowizji.

Stawiając powyższy zarzut powód w pierwszej kolejności powołał się na przepis art. 5 pkt 7 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim (dalej w skrócie u.k.k.), zgodnie z którym całkowita kwota kredytu to maksymalna kwota wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt, a w przypadku umów, dla których nie przewidziano tej maksymalnej kwoty, suma wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt.

Następnie wskazał art. 5 pkt 6 u.k.k., stosownie do którego całkowity koszt kredytu oznacza wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności: a) odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże jeżeli są znane kredytodawcy oraz b) koszty usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu lub do uzyskania go na oferowanych warunkach - z wyjątkiem kosztów opłat notarialnych ponoszonych przez konsumenta.

Zdaniem powoda, nie jest dopuszczalne prezentowanie tej samej kwoty (np. opłaty przygotowawczej, prowizji itp.), zarówno w ramach całkowitej kwoty kredytu (bądź poprzez ujęcie w sformułowaniu „kwoty kredytu”), jak i w kosztach kredytu i to nawet wówczas, gdy składniki kosztów kredytu są kredytowane przez kredytodawcę.

Powód podniósł, że zakaz oprocentowania pozaodsetkowych kosztów kredytu wynika z treści art. 5 pkt 10 u.k.k., stanowiącym, że stopa oprocentowania kredytu oznacza stopę oprocentowania wyrażoną jako stałe lub zmienne oprocentowanie stosowane do wypłaconej kwoty na podstawie umowy o kredyt w stosunku rocznym. Z treści pozwu wynika, że powód wyinterpretował z treści tego przepisu zakaz oprocentowania kwot, które nie zostały wypłacone do jego rąk.

Natomiast, jak słusznie podniesiono w doktrynie, przepis ten nie wymaga, aby wypłata kredytu nastąpiła do rąk konsumenta. Wypłata może być również dokonana np. w celu pokrycia zobowiązań konsumenta, w tym zobowiązań do zapłacenia kosztów związanych z kredytem. Wniosek o dopuszczalności naliczania odsetek od kwoty kredytowanej prowizji, czy kredytowanej opłaty na rzecz pośrednika finansowego, potwierdza również wykładnia systemowa. Na tle przepisów o kredycie bankowym (zob. art. 69 ust. 2 pkt 2 ustawy - Prawo bankowe) przyjmuje się bowiem, że odsetki nalicza się od całości kapitału kredytu, niezależnie od sposobu wypłacenia tego kapitału - to jest niezależnie od tego, czy wypłaty dokonano do rąk konsumenta, czy też kredyt został przeznaczony na spłatę zobowiązań danego konsumenta (tak samo: T. Czech [w:] Kredyt konsumencki. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2018, art. 5). Jak już wyżej wskazano powód miał prawo wyboru odnośnie sposobu sfinansowania prowizji, czy opłaty na rzecz pośrednika finansowego. Niewątpliwie mógł ją zapłacić z własnych środków, z czego nie skorzystał zawierając z pozwanym porozumienie co do skredytowania tego kosztu. Należy przy tym wskazać, że takie porozumienie jest zgodne z art. 69 Prawa bankowego, który stanowi, że przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Przepis ten nie wyklucza zatem celu w postaci sfinansowania kosztów związanych z udzielanym kredytem. Natomiast zgodnie z art. 5 pkt 10 u.k.k. kwota kredytu może być poddana oprocentowaniu bez względu na cel, w którym udzielono kredytu w danej kwocie. Gdyby intencją ustawodawcy było wprowadzenie zasady, zgodnie z którą oprocentowaniu podlegałby jedynie kapitał kredytu, to w definicji oprocentowania ustawodawca posłużyłby się takim właśnie pojęciem. Dlatego przedmiotowa umowa nie narusza art. 5 pkt 10 u.k.k.. W § 2 umowy wprost bowiem wskazano, że kredyt oprocentowany jest według zmiennej stopy procentowej, która w dniu podpisania umowy wynosiła 9,90% w stosunku rocznym.

Powód powoływał się również na art. 5 pkt 8 u.k.k., który mówi, że całkowita kwota do zapłaty przez konsumenta to suma całkowitego kosztu kredytu i całkowitej kwoty kredytu.

Wskazywał też, na definicję zawartą w art. 5 pkt 12 u.k.k., stanowiącą, że rzeczywista roczna stopa oprocentowania to całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym.

Jednakże, w świetle postanowień umowy oraz wniosków opinii biegłego, brak jest podstaw do przyjęcia, że doszło do błędnego określenia rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania oraz całkowitej kwoty do zapłaty. Sąd nie zgodził się z zarzutami, że objęcie przez kredytodawcę oprocentowaniem także dodatkowych kosztów kredytu skutkowało tym, że powód nie został poinformowany we właściwy sposób o rzeczywistej stopie oprocentowania, tzw. RRSO.

W konsekwencji uznać należało, że pozwany nie naruszył art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k., wedle którego umowa o kredyt konsumencki, z zastrzeżeniem art. 31-33, powinna określać rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia.

Mając na uwadze ustalenia poczynione w opinii biegłego, Sąd nie zgodził się z powodem, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z bardzo wysokimi pozaodsetkowymi kosztami kredytu konsumenckiego. Powód przyznał zresztą, że nie przekroczyły one limitu określonego w art. 36a ust. 1 i 2 u.k.k., to jest 45% całkowitej kwoty kredytu.

Stosownie do art. 30 ust. 1 pkt 10 i 16 u.k.k. z zastrzeżeniem art. 31-33 u.k.k., umowa o kredyt konsumencki powinna określać: informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności o opłatach, w tym opłatach, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, w szczególności o opłatach, w tym opłatach, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są one znane kredytodawcy oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie (pkt 10), a także prawo konsumenta do spłaty kredytu przed terminem (pkt 16).

Powód podnosił, że w świetle powyższego, postanowienia zawarte w § 4 ust. 3-5 umowy nie czynią zadość wymogom z art. 30 ust. 1 pkt 10 i 16 u.k.k.. Zdaniem powoda, nie określono w nich, ani w żadnym innym postanowieniu umowy, procedury i warunków, na jakich koszty kredytu mogą ulec zmianie w sytuacji przedterminowej spłaty kredytu. Powód podał, że w dokumencie umowy trzeba zamieścić informację o uprawnieniu konsumenta do przedterminowej spłaty, w każdym czasie, całości lub części kredytu, co ma miejsce w umowie oraz rozliczeniu i procedurze takiej spłaty (art. 30 ust. 1 pkt 16 u.k.k. w zw. z art. 10 ust. 2 lit. r dyrektywy). Uprawnienie to wynika z art. 49 ust. 1 u.k.k., wedle którego w przypadku spłaty całości kredytu przed terminem określonym w umowie, całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, chociażby konsument poniósł je przed tą spłatą.

Niemniej Sąd Okręgowy ocenił zapisy zawarte w § 4 ust. 3-5 umowy jako wystarczające i spełniające wymogi wskazywanych przez powoda przepisów. Przypomnieć należy, że wedle § 4 ust. 3 - 5 u.k.k. umowy, Kredytobiorca może dokonać przedterminowej spłaty części lub całości kwoty kredytu. Kredytobiorca zobowiązany jest złożyć dyspozycję spłaty całkowitej, a w przypadku spłaty częściowej złożyć odpowiednią dyspozycję zmniejszenia wysokości miesięcznych rat kapitałowo-odsetkowych lub skrócenia okresu kredytowania. W przypadku przedterminowej spłaty części lub całości kwoty pożyczki, Bank rozliczy wpłacone środki na poczet spłaty kolejnych rat kapitałowo-odsetkowych zgodnie z harmonogramem ich spłaty. W przypadku spłaty kredytu przed terminem Kredytobiorca nie jest zobowiązany do zapłaty oprocentowania za okres po spłacie kredytu. Każda wpłata raty przed terminem wymagalności lub wpłata w kwocie wyższej niż wymagana zgodnie z harmonogramem powoduje zaliczenie nadwyżki na poczet spłaty najbliższej wymagalnej raty kredytu. Nadpłata nie jest oprocentowana.

Stosownie do art. 30 ust. 1 pkt 16 u.k.k., umowa o kredyt konsumencki, z zastrzeżeniem art. 31-33, powinna określać prawo konsumenta do spłaty kredytu przed terminem oraz procedurę spłaty kredytu przed terminem.

Art. 10 ust. 2 lit. r dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. stanowi zaś, że w umowie o kredyt w sposób jasny i zwięzły określa się prawo do przedterminowej spłaty oraz procedurę przedterminowej spłaty, a także, w stosownych przypadkach, informację dotyczącą prawa kredytodawcy do otrzymania rekompensaty i sposobu jej ustalania.

W odniesieniu do powyższego wskazać należy, że w umowie kredytu nie trzeba zamieszczać cytatu albo opracowania art. 49 ust. 1 u.k.k., gdyż uprawnienie do zwrotu kosztów dotyczących okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, jest uprawnieniem ustawowym, które przysługuje niezależnie od zawartych w umowie postanowień w tym zakresie i kredytobiorca może go dochodzić na drodze sądowej bez składania dodatkowych oświadczeń (za: wyrok SR dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie z 24 lutego 2025 r., VI C 271/24, Lex, wyrok SR w Toruniu z 24 lutego 2025 r., I C 1280/24, Lex).

Wedle art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k., umowa o kredyt konsumencki, z zastrzeżeniem art. 31-33, powinna określać prawo konsumenta do spłaty kredytu przed terminem oraz procedurę spłaty kredytu przed terminem, informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności o opłatach, w tym opłatach za prowadzenie jednego lub kilku rachunków, na których są zapisywane zarówno transakcje płatności, jak i wypłaty, łącznie z opłatami za korzystanie ze środków płatniczych zarówno dla transakcji płatności, jak i dla wypłat, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie.

W ocenie Sądu, bank nie naruszył obowiązku informacyjnego wskazanego w art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k., gdyż nie można mu postawić zarzutu zawinionego błędnego poinformowania kredytobiorcy o warunkach determinujących zmianę kosztów kredytu (za: wyrok SO w Warszawie z 12.03.2025 r., XXIV C 375/23, LEX nr 3858881).

Powód powołał się także na okoliczność, że zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k. umowa o kredyt konsumencki z zastrzeżeniem art. 31-33 powinna określać termin, sposób i skutki odstąpienia konsumenta od umowy, obowiązek zwrotu przez konsumenta udostępnionego przez kredytodawcę kredytu oraz odsetek zgodnie z rozdziałem 5, a także kwotę odsetek należnych w stosunku dziennym.

Zapis w § 8 ust. 2 umowy kredytowej wskazuje, że warunkiem odstąpienia od umowy jest dostarczenie osobiście lub za pośrednictwem przesyłki pocztowej do Banku pisemnego oświadczenia o odstąpieniu od umowy (którego formularz stanowi załącznik do niniejszej Umowy), Kredytobiorca zwraca Bankowi niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy, kwotę udzielonego kredytu wraz z odsetkami liczonymi za okres od dnia wypłaty kredytu do dnia spłaty kredytu. Dniem spłaty kredytu jest dzień wpłaty na rachunek kredytu wyżej wymienionych środków.

Zdaniem powoda, zapis zawarty w § 8 ust. 2 umowy kredytowej jest nieprawidłowy, ponieważ mógł wprowadzić stronę powodową w błąd, wywołując mylne wrażenie, że oświadczenie o odstąpieniu od umowy, które zostały złożone w inny sposób niż pisemnie, nie zostaną uznane przez pozwanego za wywołujące skutki prawne. W przypadku złożenia oświadczenia w innej formie konsument może mieć wrażenie, że nie wywołało ono oczekiwanych skutków prawnych i nadal jest zobowiązany do spłaty kredytu. Takie błędne wrażenie może spowodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Ponadto, w ocenie strony powodowej, zapis wprowadza w błąd, co do tego, że pisemne oświadczenie musi zostać złożone na wzorze oświadczenia stanowiącym załącznik do Umowy. Natomiast oświadczenie takie nie musi być złożone na wzorze banku. Może zawierać sformułowanie o odstąpieniu od umowy sformułowane samodzielnie przez konsumenta.

W powyżej przedstawionym stanowisku strony powodowej, na plan pierwszy wysuwa się kwestia pouczenia konsumenta o terminie odstąpienia od umowy w przypadku, gdy umowa o kredyt konsumencki nie zawiera elementów określonych w art. 30 u.k.k. (zgodnie z art. 53 ust. 2 u.k.k., jeżeli umowa o kredyt konsumencki nie zawiera elementów określonych w art. 30, konsument może odstąpić od umowy o kredyt konsumencki w terminie 14 dni od dnia dostarczenia wszystkich elementów wymienionych w art. 30).

Na mocy art. 53 ust. 1-5 u.k.k., konsument ma prawo, bez podania przyczyny, do odstąpienia od umowy o kredyt konsumencki w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy. Jeżeli umowa o kredyt konsumencki nie zawiera elementów określonych w art. 30, konsument może odstąpić od umowy o kredyt konsumencki w terminie 14 dni od dnia dostarczenia wszystkich elementów wymienionych w art. 30. Kredytodawca lub pośrednik kredytowy jest zobowiązany przy zawarciu umowy wręczyć konsumentowi, na trwałym nośniku, wzór oświadczenia o odstąpieniu od umowy, z oznaczeniem swojego imienia, nazwiska (nazwy) i adresu zamieszkania (siedziby) oraz adresu do doręczeń elektronicznych wpisanego do bazy adresów elektronicznych, o ile taki posiada. Termin do odstąpienia od umowy jest zachowany, jeżeli konsument przed jego upływem złoży oświadczenie o odstąpieniu od umowy pod jeden ze wskazanych przez kredytodawcę lub pośrednika kredytowego adresów, o których mowa w ust. 3. Dla zachowania terminu, o którym mowa w ust. 4, jest wystarczające wysłanie oświadczenia przed jego upływem.

Jednakże jak wskazał Sąd Okręgowy w Warszawie w wyroku z 20 czerwca 2024 r., XXIV C 485/23 (Lex) powinność powiadomienia o – opisanym w art. 53 ust. 2 u.k.k. – uprawnieniu kształtującym, które zostało przewidziane wyłącznie na wypadek, gdyby kontrakt nie zawierał wszystkich danych wymaganych przez art. 30 ust. 1 u.k.k., aktualizuje się tylko wtedy, kiedy w treści czynności prawnej rzeczywiście zabrakło tych elementów.

Z kolei wyrok Sądu Rejonowego w Toruniu z 24 lutego 2025 roku, I C 1280/24 (Lex) wskazuje, że brak wskazania w treści umowy informacji o możliwości odstąpienia od umowy w przypadku wskazanym w art. 53 ust. 2 u.k.k. albo jakimkolwiek innym przewidzianym np. w przepisach Kodeksu cywilnego, nie pozwala na skorzystanie z sankcji darmowego kredytu. Ewidentnie bowiem w ustawie o kredycie konsumenckim sformułowano szczególną podstawę i tryb odstąpienia (art. 53 ust. 1 oraz ust. 3-5 u.k.k.) w przypadku umowy o kredyt konsumencki, stąd też logiczne jest, że obowiązek informacyjny z art. 30 ust. 1 pkt 15 dotyczy właśnie tego uprawnienia, a nie każdej możliwej podstawy odstąpienia.

Podkreślić należy, że skorzystanie z sankcji kredytu darmowego wymaga ziszczenia się przesłanek o jakich mowa w art. 45 Ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. Zgodnie z tym przepisem w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie.

Sankcja kredytu darmowego jest bardzo dotkliwa, a cytowany przepis ma charakter wyjątkowy i nie należy go interpretować rozszerzająco. Tym samym, Sąd przychyla się do zapatrywania zaprezentowanego w części merytorycznej uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w Tomaszowie Lubelskim z dnia 22 września 2016 r., I C 430/16, że „Sankcją kredytu darmowego powinny być objęte takie sytuacje, w których pojawia się element nieuczciwego (nierzetelnego) postępowania wobec konsumenta, natomiast w innych sytuacjach np. w przypadkach, w których nastąpiło tylko pozorne, ściśle formalne naruszenie przepisów ustawy, a także w razie pomyłek technicznych (tzw. literówek, które mogły zniekształcić nazwę czy adres kredytodawcy), jak również do oczywistych pomyłek o charakterze czysto rachunkowym, a nawet do błędów w obliczeniach kosztów kredytu powstałych nieintencjonalnie, lecz wskutek niesprawności urządzenia liczącego nie powinna być stosowana”. W konsekwencji wskazać należy, że stosowanie sankcji kredytu darmowego powinno nastąpić w wypadku poważnych naruszeń, czego nie można dopatrzeć się w niniejszej sprawie.

Zawarta pomiędzy stronami umowa kredytu nie narusza żadnych zapisów ustawy o kredycie konsumenckim, na które powoływał się powód, a o których mowa m. in. w treści art. 45 ust. 1 u.k.k..

Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy powództwo oddalił (pkt I wyroku).

O kosztach postępowania orzeczono z uwagi na wynik sprawy na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2023.1935 t.j.) (pkt II. wyroku).

O nieuiszczonych kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U.2025.1228 t.j.), jak w pkt III. wyroku, nakazując pobrać od powoda Z. Z. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Łomży kwotę 8.384,38 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.