Wyrok z 28 listopada 2025, sygn. I C 679/18

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 listopada 2025 r.

Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:	Sędzia Krystian Szeląg
Protokolant:	Sekretarz sądowy Kamila Lobert-Bruździak

po rozpoznaniu w dniu 31 października 2025 r. w Olsztynie

na rozprawie

sprawy z powództwa T. F.

przeciwko (...) S.A. z siedzibą w W.

o zapłatę

I.  umarza postępowanie odnośnie cofniętego roszczenia, tj. co do kwoty 80.000 złotych;

II.  zasądza od pozwanego (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powoda kwotę 164.465 złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia 16 stycznia 2019 r. do dnia zapłaty, tytułem zadośćuczynienia;

III.  oddala powództwo o zadośćuczynienie w pozostałej części;

IV.  zasądza od pozwanego (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powoda kwotę 5.535 złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia 16 stycznia 2019 r. do dnia zapłaty, tytułem odszkodowania;

V.  oddala powództwo o odszkodowanie w pozostałej części;

VI.  oddala powództwo o rentę;

VII.  ustala, że pozwany (...) S.A. z siedzibą w W. ponosi wobec powoda T. F. odpowiedzialność za skutki zdarzenia komunikacyjnego z dnia 15 września 2018 r. mogące ujawnić się w przyszłości;

VIII.  znosi wzajemnie koszty procesu między stronami;

IX.  nakazuje ściągnąć od pozwanego (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa (Sąd Okręgowy w Olsztynie) kwotę 10 393,47 złotych tytułem odpowiedniej części kosztów sądowych, od uiszczenia których powód został zwolniony;

X.  nakazuje ściągnąć od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Olsztynie z zasądzonego roszczenia kwotę 22 761,53 złotych tytułem opłaty od pozwu od której powód był tymczasowo zwolniony;

XI.  nakazuje ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Olsztynie od powoda z zasądzonego roszczenia kwotę 7.052,31 zł tytułem kosztów związanych z przeprowadzeniem dowodu z opinii biegłych.;

XII.  nakazuje zwrócić od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Olsztynie na rzecz pozwanego kwotę 1.983,34 zł tytułem części zaliczki pobranej na koszty związane z przeprowadzeniem dowodu z opinii biegłych.

Sygn. akt I C 679/18

UZASADNIENIE

Powód T. F. , pozwem z dnia 31 października 2018 r. (data wpływu 06.11.2018 r.) wobec (...) S.A. z siedzibą w W., wniósł o:

1.  zasądzenie od pozwanego (...) SA z siedzibą w W. na rzecz powoda T. F. kwoty 500.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę i cierpienie, w związku z wypadkiem komunikacyjnym z dnia 15 września 2018 r., jakiemu uległ, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia doręczenia odpisu pozwu do dnia zapłaty;

2.  zasądzenie od pozwanego (...) SA z siedzibą w W. na rzecz powoda T. F. kwoty 38.239,44 zł, tytułem odszkodowania za poniesione koszty leczenia oraz sprawowanej opieki, w związku ze szkodą, jakiej powód doznał w wyniku wypadku komunikacyjnego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia doręczenia odpisu pozwu do dnia zapłaty;

3.  zasądzenie od pozwanego (...) SA z siedzibą w W. na rzecz powoda T. F. renty z tytułu zwiększonych potrzeb w kwocie 10.213 zł miesięcznie płatnej z góry do rąk powoda, do 10-go dnia każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie uchybienia terminu płatności którejkolwiek z rat, poczynając od dnia wniesienia niniejszego pozwu;

4.  zasądzenie od pozwanego (...) SA z siedzibą w W. na rzecz powoda T. F. odszkodowania w kwocie 2.295 zł z tytułu utraty zdolności do pracy zarobkowej powoda wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia doręczenia pozwu do dnia zapłaty;

5.  ustalenie odpowiedzialności pozwanego Zakładu (...) SA z siedzibą w W. na przyszłość za skutki wypadku mającego miejsce w dniu 15 września 2018 r., które mogą się ujawnić w przyszłości u powoda;

6.  zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Ponadto strona powodowa wniosła o zwolnienie jej z kosztów sądowych w całości oraz o udzielenie zabezpieczenia powództwa z zakresie roszczenia o zapłatę renty z tytułu zwiększonych potrzeb w ten sposób, by do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy pozwany zobowiązany był do zapłaty na rzecz powoda renty z tytułu zwiększonych potrzeb w kwocie po 8.000 zł miesięcznie płatnej z góry do rąk powoda, do 10-go dnia każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie uchybienia terminu płatności którejkolwiek z rat, poczynając od dnia wniesienia pozwu.

W uzasadnieniu powód wskazał, że w dniu 15 września 2018 r. w m. B., Gmina B. w woj. (...)- (...) doszło do wypadku drogowego, wskutek którego powód doznał obrażeń ciała. Sprawcą wypadku był V. K., jadący ciągnikiem siodłowym z naczepą. Samochód, którym kierował sprawca wypadku objęty był umową ubezpieczenia w (...) S.A. wobec czego odpowiedzialność cywilną za szkodę majątkową i niemajątkową powinien ponieść tenże właśnie podmiot. Powód wskazał, iż w wyniku wypadku doznał następujących urazów: pęknięcia śledziony, ran cięto tłuczonych twarzy, wieloodłamowego złamania oczodołu lewego, złamania zatoki szczękowej lewej, złamania łuków jarzmowych, złamania żeber II-VI po stronie prawej i I-VI po stronie lewej, stłuczenia płuc, pęknięcia siatkówki lewego oka, wieloodłamowego złamania trzonu kości ramiennej lewej z uszkodzeniem nerwu promieniowego, a także złamania trzonu kości łokciowej lewej. Powód nie pamięta przebiegu wypadku, gdyż pełną świadomość odzyskał dopiero po 2 dniach od wypadku. Strona powodowa pozostaje pod stałą opieką lekarzy, a także czeka na terminy wizyt do lekarzy specjalistów oraz na terminy rehabilitacji, gdyż nie ma możliwości finansowych, by korzystać z prywatnej opieki zdrowotnej. Na skutek wypadku ma pękniętą naczyniówkę w lewym oku i zostało mu w nim 35% widoczności. Zgodnie z opinią okulistyczną istnieje stałe ryzyko dalszego pogorszenia wzroku, co wymaga nieprzerwanej kontroli specjalistycznej. Ponadto na skutek złamania lewej ręki nie może wyprostować palców i poruszać nadgarstkiem. Dodatkowo wystąpiły złamania żeber, skutkujące bólem przy oddychaniu, a także urazy twarzy, które utrudniają spożywanie posiłków i powodują przewlekły ból. Powód wskazał, iż poza dolegliwościami fizycznymi jest także w złym stanie psychicznym i zmaga się z depresją i stanami lękowymi. Od chwili zdarzenia pozostaje w znacznym stopniu niesamodzielny, wymaga wsparcia osoby trzeciej w codziennym funkcjonowaniu i odczuwa silny lęk o przyszłość. Jego stan psychiczny cechuje poczucie bezradności oraz obawa przed trwałą utratą sprawności. Doznane obrażenia oraz przebieg zdarzenia, w tym fakt bezpośredniego zagrożenia życia, stanowią dla powoda źródło poważnej traumy psychicznej. Powód w związku z utrzymującymi się dolegliwościami bólowymi, zmuszony jest do regularnego przyjmowania silnych środków przeciwbólowych. Następstwem wypadku była całkowita zmiana dotychczasowego trybu życia powoda. Z osoby aktywnej, towarzyskiej i uprawiającej sport stał się osobą wycofaną, apatyczną i zamkniętą w sobie, z obniżonym samopoczuciem psychicznym. Stan zdrowia powoda powoduje, że nie jest on w stanie samodzielnie wykonywać wielu codziennych czynności i wymaga stałej pomocy bliskich. Okoliczność ta ma dla niego szczególnie dotkliwy wymiar psychiczny, zwłaszcza, że jest on ojcem kilkumiesięcznego dziecka, a ciężar opieki nad rodziną oraz nim samym spoczywa na jego partnerce, co potęguje jego poczucie winy.

Na skutek wypadku powód przebywa na zwolnieniu lekarskim, nie uzyskując świadczeń pieniężnych z uwagi na krótki okres zatrudnienia, co wywołuje u niego lęk o zabezpieczenie bytu rodziny. Powód utracił możliwość realizowania swoich pasji, w szczególności aktywności sportowej, która przed wypadkiem stanowiła istotny element jego życia i sposób radzenia sobie ze stresem. Zrezygnować musiał także z prac przy naprawie samochodów, które dawały mu satysfakcję. Dodatkowo powód nie jest w stanie pomagać rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa, co czynił przed wypadkiem. Negatywnie na jego psychikę wpływa również oszpecenie twarzy i blizny, które powodują niekomfortowe reakcje otoczenia i skłaniają go do izolowania się od życia społecznego.

Powód przedłożył dokumentację medyczną wraz z paragonami i fakturą potwierdzającą poniesione koszty leczenia w wysokości 280,24 zł. Ponadto, powód wymaga stałej opieki osób trzecich, w szczególności partnerki, która od dnia następnego po wyjściu ze szpitala sprawuje opiekę w wymiarze 8 godzin dziennie. Pomoc obejmuje wsparcie w zakresie higieny osobistej, ubierania, wykonywania obowiązków domowych, robienia zakupów oraz dojazdów do placówek medycznych. Łączne odszkodowanie z tytułu opieki w okresie od 2 października 2018 r. do dnia poprzedzającego wniesienie pozwu wyliczył na kwotę 2.959,20 zł, obliczone przy zastosowaniu stawki godzinowej minimalnego wynagrodzenia w 2018 r. – 13,70 zł. Ponadto wskazał, iż wymaga wykonania zabiegów rekonstrukcji twarzy oraz usunięcia blizn, jednak wiąże się to z dużymi kosztami w wysokości ok. 20.000 zł. Dodatkowo w związku z utratą zębów zobligowany jest do wstawienia implantów wycenianych na kwotę ok. 15.000 zł.

Powód powołuje się na art. 444 §2 k.c., wskazując, że od chwili wypadku odczuwa silne, utrzymujące się dolegliwości bólowe. Wymaga niezwłocznego rozpoczęcia rehabilitacji w celu powrotu do zdrowia i złagodzenia bólu, jednak z uwagi na wysokie koszty oraz odległe terminy rehabilitacji w ramach NFZ nie jest to możliwe. Zgodnie z konsultacją z rehabilitantem, miesięczny koszt kompleksowej rehabilitacji wynosi 6.225 zł. Do dochodzonej kwoty renty powód wlicza także:

⚫

koszty akcesoriów medycznych oraz leków– 250 zł miesięcznie;

⚫

koszty prywatnych wizyt lekarskich u ortopedy, neurochirurga i okulisty – 450 zł, koniecznych z powodu długiego czasu oczekiwania w ramach NFZ.

Powód wskazał, że przy wyliczeniu wartości opieki należy przyjąć stawkę minimalnego wynagrodzenia w 2018 r. Przy założeniu, że powód wymaga 8 godzin opieki dziennie, miesięczna należność wynosi 3 288 zł (30 dni × 8 h × 13,70 zł). Powód podkreśla, że w związku z ryzykiem wystąpienia nieodwracalnych skutków zdrowotnych w przypadku braku rehabilitacji, koniecznością zakupu leków oraz potrzeby stałej opieki, renta została wyliczona na wskazaną kwotę.

Powód wskazał, że od czasu wypadku nie może wykonywać żadnej pracy zarobkowej, w związku z czym nie osiąga żadnych dochodów. Przed wypadkiem był zatrudniony na umowę o pracę z perspektywą dalszego zatrudnienia, a obecnie otrzymywałby co najmniej minimalne wynagrodzenie w wysokości 2 100 zł brutto. Wskazał, iż w tych okolicznościach zasadny jest wniosek o zasądzenie kwoty 2 295 zł tytułem odszkodowania za utratę zdolności do pracy w okresie od dnia wypadku do dnia poprzedzającego wniesienie pozwu (tj. od 15 września 2018 r. do 30 października 2018 r.).

(pozew k. 4-17)

Na rozprawie z dnia 29 stycznia 2019 r. powód oświadczył, iż pozwany wypłacił na jego rzecz kwotę 80.000 zł na mocy decyzji z 2 stycznia 2019 r., w związku z czym cofnął pozew w zakresie zadośćuczynienia wraz ze zrzeczeniem się roszczenia co do powyższej kwoty.

(protokół z rozprawy k. 188-191)

W odpowiedzi na pozew pozwany (...) S.A. z siedzibą w W. wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu przyznał, że został zawiadomiony o zdarzeniu z dnia 15 września 2018 r., z którego powód wywodzi roszczenia z dniem 10 grudnia 2018 r. Pozwany wskazał, że niezwłocznie wszczął postępowanie likwidacyjne i wypłacił kwotę bezsporną w wysokości 80.000 zł oraz w dalszym ciągu prowadzi postępowanie likwidacyjne. Ponadto wniósł o zwrócenie się do Komendy Miejskiej Policji w B. o nadesłanie akt zdarzenia z dnia 15 września 2018 r. na okoliczność czy pojazd, którego powód był pasażerem zaopatrzony był w pasy bezpieczeństwa, na okoliczność ewentualnego przyczynienia się powoda do szkody. Strona pozwana zakwestionowała zakres niezbędnej pomocy ze strony osób trzecich, wymiar dobowy oraz przyjętą przez powoda stawkę jako podstawę ustalenia wysokości roszczenia.

Pismem z dnia 23 marca 2022 r. powód dokonał modyfikacji powództwa w zakresie renty z tytułu zwiększonych potrzeb. Strona powodowa wniosła o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz renty (płatnej do rąk powoda z góry do 10-go dnia każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami za opóźnienie) w wysokości:

1)  11.005 zł miesięcznie za okres od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 31 grudnia 2020 r.

2)  11.317 zł miesięcznie za okres od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r.

3)  11.653 zł miesięcznie za okres od dnia 1 stycznia 2022 r. (od stycznia 2023 r. renta miałaby być corocznie waloryzowana o wysokość rocznego wskaźnika zmiany cen towarów i usług konsumpcyjnych (...)).

W uzasadnieniu wskazał, że od stycznia 2022 r. podwyższeniu uległa stawka wynagrodzenia za opiekę i na moment składnia pisma wynosiła 19,70 zł za jedną godzinę. Wskazał, iż wymaga opieki 8 godzin dziennie w związku z czym kwota za opiekę wynosi miesięcznie 4.728 zł (30 dni x 8 godzin x 19,70 zł). Powód podniósł, iż dotychczasowo żądał kwoty w wysokości 3.288 zł z tytułu opieki. Zatem różnica pomiędzy powyższymi kwotami wynosi 1.440 zł i o taką kwotę powód podwyższył swoje roszczenie z tytułu renty za okres od 1 stycznia 2022 r. (10.213+1.440=11.653). Ponadto wskazał, iż zasadne jest także zmodyfikowanie wysokości renty za rok 2020 oraz rok 2021 z uwagi na różnice stawki godzinowej wynikającej z minimalnego wynagrodzenia za pracę. Od stycznia 2021 r. stawka wynagrodzenia z a opiekę wynosiła bowiem 18,30 zł za 1 godzinę (30 dni x 8 godzin x 18,30 zł). Z tych względów różnica między kwotą dotychczas dochodzoną, a kwotą zgłoszoną w niniejszej modyfikacji wynosi 1.104 zł i o taką kwotę powód podniósł wysokość żądania renty za rok 2021 (10.213+1.104=11.317). Na koniec wskazał, że w roku 2020 stawka wynagrodzenia za opiekę wynosiła 17 zł za 1 godzinę. Zatem różnica w tym przypadku wynosiła 792 zł, dając kwotę 11.005 zł (10.213+792=11.005) miesięcznie za okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 stycznia 2020 r.

Z dniem 9 sierpnia 2024 r. powód zmodyfikował powództwo w zakresie odszkodowania za koszty leczenia w ten sposób, że poza dotychczas dochodzonymi roszczeniami, wniósł o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kwoty 116.000 zł tytułem kosztów leczenia, które powód musi ponieść w związku z wypadkiem komunikacyjnym wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia doręczenia odpisu niniejszej modyfikacji. W uzasadnieniu wskazał, iż ze względu na liczne złamania kości twarzy oraz pozostałe blizny powstała konieczność kompleksowego leczenia z zakresu chirurgii plastycznej. Powód powołał się na opinię biegłego, wg którego koszty są następujące:

1)  Korekcja deformacji pourazowej nosa- 25.000 zł;

2)  Korekta funkcji powiek- 16.000 zł;

3)  Rekonstrukcja tkanek miękkich twarzy- 15.000 zł;

4)  Plastyka chirurgiczna blizn i ewentualne laseroterapia blizn- 20.000 zł;

5)  Rekonstrukcja brwi- 40.000 zł.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 15 września 2018 r., na drodze nr K-57, 15 km przed miejscowością B., w województwie (...) doszło do zderzenia dwóch pojazdów. V. K. kierujący ciągnikiem siodłowym marki M. o nr rej. (...) z naczepą marki K. o nr rej. (...), na ostrym łuku drogi w prawko, przekroczył dopuszczalną na tym odcinku drogi prędkość, w wyniku czego podczas wykonywania manewru hamowania stracił panowanie nad prowadzonym zestawem poprzez utratę przyczepności kół naczepy marki K., wskutek czego tylna część naczepy przejechała na lewy pas jezdni gdzie lewą częścią nadwozia uderzyła w lewy bok nadwozia prawidłowo jadącego z przeciwnego kierunku pojazdu marki M. (...) o nr rej. (...), w wyniku czego obrażeń ciała doznał powód T. F..

Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Biskupcu II Wydział Karny z dnia 17 lipca 2019 r. w sprawie o sygn. akt (...), uznano oskarżonego V. K. za winnego zarzucanego mu przestępstwa z art. 177 § 2 k.k. i skazano go na 1 rok pozbawienia wolności, warunkowo zawieszając wykonanie kary na okres próby 2 lat. Jednocześnie orzeczono środek kompensacyjny.

(akta sprawy SR w Biskupcu, sygn. akt. (...)wyrok k. 402)

Sprawca szkody był ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych u pozwanego (bezsporne).

Bezpośrednio po zdarzeniu powód został przetransportowany do Szpitala (...) II w B. gdzie został przyjęty na Szpitalny Oddział Ratunkowy, a następnie przeniesiony na Oddział (...) Urazowo-Ortopedycznej. Ostatecznie od 16 września 2018 r. do dnia 1 października 2018 r. przebywał na Oddziale (...) Ogólnej i M.. Hospitalizowany był do dnia 1 października 2018 r. Powód nie pamięta przebiegu wypadku, gdyż pełną świadomość odzyskał dopiero 2 dni po wypadku.

W szpitalu jako rozpoznanie wskazano, iż powód ma urazowe pęknięcie śledziony, stłuczenie sieci większej, rany cięto tłuczone twarzy, wieloodłamowe złamanie oczodołu lewego, złamanie zatoki szczękowej lewej oraz łuków jarzmowych, złamanie żeber II-VI po stronie prawej oraz I-VI po stronie lewej, stłuczenie płuc, a także pęknięcie siatkówki oka lewego. Z badania RTG stawu barkowego wynikło złamanie kości ramiennej, natomiast z badania RTG kości ramiennej- złamanie trzonu kości ramiennej wieloodłamowe z przemieszczeniem. Badanie RTG klatki piersiowej z dnia 15 września wykazało rozległe stłuczenie lewego płuca. Dnia 16 września wykonano RTG przedramienia, który wskazał złamanie kości łokciowej lewej w 1/3 dalszej trzonu. Tego dnia opracowano także rozległe rany szarpane twarzy z ubytkiem tkanek szczególnie dotyczących okolicy lewej czołowej, łuku brwiowego, powieki górnej i dolnej oka lewego.

Powodowi wykonano badanie TK (tomograf komputerowy), które wykazało m.in. rozległą ranę z ubytkiem tkanek w lewej okolicy czołowo-jarzmowej, wieloodłamowe złamanie ściany bocznej oczodołu lewego z wyłonieniem licznych przemieszczonych bocznie odłamów pośrednich, nieprzemieszczone złamania ścian górnej i przedniej lewej zatoki szczękowej, niemal nieprzemieszczone złamanie kości grzbietu nosa, skośne złamania łuków jarzmowych oraz w niewielkim stopniu przemieszczone złamania trzonu lewej łopatki. Dodatkowo badanie wykazało znaczne nierówności przedniego i dolnego obrysu śledziony oraz jej niejednorodne wzmocnienie kontrastowe odpowiadające jej uszkodzeniu z jej częściowym rozwałkowaniem, z linijnym pęknięciem w tylnej części.

Wobec strony powodowej zastosowano następujące leczenie: stabilizacje złamania kości ramiennej lewej gwoździem ryglowanym, szycie licznych ran twarzy, laparotomię, splenektomię, zespolenie kości łokciowej lewej, leki przeciwbólowe. Powód był konsultowany ortopedycznie, okulistycznie oraz neurologicznie. Stosowano wobec niego antybiotykoterapię, a także rehabilitację. Po wygojeniu ran został wypisany do domu w stanie dobrym z zaleceniami dalszego leczenia i kontroli w poradni ortopedycznej oraz okulistycznej. Ponadto zalecono prowadzenie higienicznego trybu życia, pielęgnację opatrunku, rehabilitację operowanej kończyny.

Powód leczony był w (...) w B. i w Poradni (...) Ręki w E.. Zgodnie z opinią biegłego z dziedziny ortopedii dolegliwości bólowe można określić jako znacznego stopnia. Uszkodzenie pnia nerwu promieniowego lewego ma charakter utrwalony, utrzymują się tylko częściowe ruchy z mięśnia trójgłowego ramienia lewego. Ręka lewa jest ruchowo dysfunkcyjna. Rokowanie co do wyleczenia jest niepomyślne gdyż dysfunkcja kończyny górnej lewej ma charakter utrwalony.

(opinia biegłego z zakresu ortopedii k. 263)

W wyniku przedmiotowego wypadku doszło u powoda do trwałej dysfunkcji obwodowego układu nerwowego pod postacią uszkodzenia pnia nerwu promieniowego po stronie lewej prowadzącego do dysfunkcji kończyny górnej lewej znacznego stopnia. W ocenie biegłego, odpowiada on pozycji 181 podpunkt e tabel stanowiących załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 2002 r. i wynosi 25%, jako uszkodzenie nerwu promieniowego powyżej odejścia gałązki do mięśnia trójgłowego ramienia. Z przeprowadzonych badań, w tym badania przewodnictwa nerwowego, wynika jednak, że doszło do częściowego zachowania funkcji gałązki unerwiającej mięsień trójgłowy ramienia, co uzasadnia także rozważenie kwalifikacji urazu według podpunktu f punktu 181 wskazanego rozporządzenia. Zakres oraz natężenie dolegliwości bólowych i cierpień fizycznych doznanych przez powoda po wypadku z dnia 15 września 2018 r. nie poddają się precyzyjnej ocenie, z uwagi na brak obiektywnych, jednolitych skal pomiarowych możliwych do zastosowania w realiach postępowania sądowego. Początkowo dolegliwości bólowej miały znaczne nasilenie, co wymagało intensywnego leczenia farmakologicznego, prowadzonego w okresie hospitalizacji. W dalszym czasie powód kontynuował przyjmowanie leków przeciwbólowych we własnym zakresie, jednak po kilku miesiącach zaprzestał ich stosowania. Brak jest również podstaw do jednoznacznej oceny długotrwałości leczenia neurologicznego, skoro powód nie podejmował systematycznego leczenia w tym zakresie. Nie przedłożył on dokumentacji potwierdzającej stałą terapię neurologiczną, nie był hospitalizowany na oddziale neurologii, a przyjmowanie leków z przyczyn neurologicznych nie było ani konieczne ani długotrwałe.

Stwierdzone zmiany w obrębie obwodowego układu nerwowego mają charakter trwały i nieodwracalny, co pozwala przyjąć, że w przyszłości nie należy oczekiwać poprawy stanu neurologicznego ubezpieczonego. Nie budzi wątpliwości, że doznane w wyniku wypadku obrażenia skutkują trwałą niezdolnością powoda do wykonywania pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami zawodowymi. Dotychczasowe zawody wykonywane przez powoda- takie jak sprzedawca, piekarz czy tapicer- wymagają pełnej sprawności obu kończyn górnych. Z uwagi na wiek powoda oraz proces adaptacji do istniejącej niepełnosprawności, możliwe jest jednak odzyskanie zdolności do pracy po uprzednim przekwalifikowaniu zawodowym.

(opinia biegłego z zakresu neurologii k. 299, uzupełniająca opinia k. 321)

Strona powodowa od czasu wypadku cierpi z powodu depresji i stanów lękowych. Przeraża go znaczne ograniczenie sprawności fizycznej. Potrzebuje stałej pomocy partnerki w codziennych czynnościach. W związku z konsekwencjami zdrowotnymi wypadku powód był zmuszony zmienić dotychczasowy tryb życia. Przed wypadkiem był aktywnym, uprawiał sport, lubił spotkania towarzyskie. Po wypadku stał się osobą apatyczną. Z zeznań świadków A. M. (1) i A. M. (2) wynika, że powód ma chwile załamania i nie jest już tak wesoły jak przed wypadkiem. Powód nie przygotowuje sobie sam posiłku, nie robi zakupów, wstydzi się wyjść na ulicę. Powód wskazał, iż przed wypadkiem pomagał swojej partnerce w obowiązkach w domu. Obecnie nie jest pewny czy podoła utrzymaniu rodziny. Odczuwa wstyd i wstręt z powodu widocznego uszczerbku w obrębie twarzy. Od sierpnia 2019 r. powód uczęszcza na indywidualne konsultacje psychologiczne do Stowarzyszenia (...) w B. z częstotliwością 1 raz w tygodniu. Psycholog wspomnianego Stowarzyszenia wskazał podejrzenie u powoda Zespołu (...).

Na podstawie dokumentacji przedłożonej przez powoda i wyników badań psychologicznych z zastosowaniem skali (...), mającej charakter samoopisowy i służący ocenie sposobów radzenia sobie ze stresem wskazano na występowanie trudności w radzeniu sobie z obciążeniem stresowym, jednak nie pozwalają na określenie intensywności ani częstości objawów charakterystycznych dla zespołu (...). Powód w chwili przyjęcia do szpitala był przytomnym, pozostawał w logicznym kontakcie, a dokumentacja medyczna nie wskazuje na uraz głowy. Brak pamięci dotyczącej pierwszych dni hospitalizacji mógł być związany z ciężkim stanem somatycznym, silnym bólem oraz zastosowanym znieczuleniem ogólnym w trakcie zabiegów operacyjnych. W toku wywiadu powód nie zgłaszał objawów mogących świadczyć o trwałych zaburzeniach funkcji poznawczych. Pobyt w szpitalu był dla powoda doświadczeniem silnie obciążającym emocjonalnie i wiązał się z odczuwaniem lęku, niepokoju oraz obniżonego nastroju, w szczególności w związku z obawami o wygląd twarzy po urazie. Skutkowało to tendencją do unikania kontaktów społecznych oraz ograniczaniem relacji z osobami spoza najbliższego kręgu.

W ocenie biegłej powód znajduje się na etapie mierzenia się z konsekwencjami wypadku, w szczególności z trudnościami w akceptacji własnej sytuacji zdrowotnej oraz zawodowej. Doznane obrażenia skutkują niezdolnością do wykonywania dotychczasowej pracy, co wpływa na obniżenie samooceny i poczucia własnej wartości. W czasie badania stwierdzono obniżony nastrój, zmniejszoną energię do działania oraz tendencję do zamykania się w sobie, co stanowi reakcję adekwatną do aktualnej sytuacji życiowej. Nie wskazano natomiast objawów wskazujących na zaburzenia depresyjne o charakterze klinicznym ani zaburzenia psychotyczne. Reakcje emocjonalne powoda mają charakter sytuacyjny i pozostają w związku z następstwami urazów fizycznych. Powód koncentruje się na ograniczeniach zdrowotnych, co utrudnia mu planowanie przyszłości oraz podejmowanie aktywności ukierunkowanych na zmianę sytuacji życiowej. Jednocześnie powód nie zgłaszał potrzeby korzystania z pomocy psychiatrycznej ani psychologicznej po wypadku, a jego funkcjonowanie psychiczne nie wymagało dotychczas leczenia specjalistycznego. W ocenie biegłej możliwe jest stopniowe odzyskiwanie równowagi psychicznej w miarę adaptacji do nowej sytuacji życiowej, w tym po ewentualnym przekwalifikowaniu zawodowym oraz przy wsparciu środowiska rodzinnego.

(opinia biegłego psychologa k. 375, opinia uzupełniająca biegłego psychologa k. 407, zeznania świadków i powoda k. 188)

T. F. odniósł liczne obrażenia cięte i tłuczone twarzoczaszki w postaci:

- rozległej rany z ubytkiem w lewej okolicy czołowo-jarzmowej;

- wieloodłamowego złamania oczodołu lewego;

- złamania ścian górnej i przedniej lewej zatoki szczękowej;

- złamania kości grzbietu nosa;

- skośnych złamań łuków jarzmowych;

- rany szarpanej brody z oderwaniem całego płata;

- wybicia 2 zębów w odcinku górnym, przednim, lewej jedynki i dwójki.

Następstwem fizycznych urazów są liczne szpecące blizny twarzy, wybicie 2 zębów przednich górnych oraz urazy psychiczne. Według opinii biegłego z zakresu chirurgii stomatologicznej istnieje możliwość wstawienia implantów i jest to najmniej inwazyjny sposób uzupełnienia powstałych braków. Cena takiego implantu waha się w granicach od 3.500 zł do 5.000 zł za implant z koronką. Biorąc pod uwagę powyżej wymienione obrażenia, biegły określił uszczerbek na zdrowiu w wysokości 19%.

(opinia biegłego z dziedziny chirurgii stomatologicznej k. 436, opinia uzupełniająca k. 474)

W wyniku wypadku powód doznał urazu twarzoczaszki, w tym złamania oczodołu lewego z towarzyszącym krwiakiem. Nastąpiło uszkodzenie gałki ocznej lewej pod postacią pęknięcia naczyniówki. Pęknięcie to skutkuje obniżeniem ostrości wzroku oka lewego i zaburzeniami pola widzenia. Są to zmiany trwałe. Zgodnie z opinią biegłego okulisty rokowania co do zdrowia strony powodowej są dobre. Ostrość wzroku jest użyteczna, zawężenie pola widzenia powoduje większą ostrożność podczas jazdy samochodem ale nie powinno się pogłębiać. Biegły ocenił uszczerbek na zdrowiu w wysokości 40%.

(opinia biegłego z zakresu okulistyki k. 533, opinie uzupełniające k. 580, 684 i 723)

Powód nosił lewą kończynę górną w temblaku w celu jej odciążenia. Następnie zalecono noszenie ortezy usztywniającej staw nadgarstkowy. Głównym leczeniem powoda od momentu wyjścia ze szpitala były zabiegi rehabilitacyjne, które powód odbywał zarówno w ramach NFZ jak i w prywatnych placówkach. Przyniosły one największe korzyści lecznicze w powrocie do zdrowia lewej kończyny górnej i pozwoliły powodowi w miarę możliwości normalnie funkcjonować. Lewa kończyna odzyskała siłę mięśniową oraz możliwości ruchowe nadgarstka. Powód dużo ćwiczy w domu samodzielnie. Powód skarży się na dolegliwości bólowe przy dźwiganiu, przeciążeniu kończyny oraz przy zmianie pogody. Mięśnie lewej kończyny są osłabione co skutkuje szybszym zmęczeniem, a także zmniejszeniem precyzji ruchów. W związku z uszkodzeniem nerwu promieniowego występują u powoda okresowe mrowienia w obrębie kciuka i palca wskazującego. Powód wymagał natychmiastowej i intensywnej rehabilitacji. Potrzebował pomocy osób trzecich. Wszystkie zabiegi rehabilitacyjne, które zostały wykonane powodowi w okresie leczenia powypadkowego są dostępne w ramach świadczeń przysługujących z NFZ. Wartym podkreślenia jest jednak, że średni czas oczekiwania na te zabiegi w miejscu zamieszkania powoda wynosi średnio 6 miesięcy, zatem stwierdzić można, że powód w pełni zasadnie korzystał z rehabilitacji prywatnie. Gdyby powód czekał na zabiegi realizowane w ramach świadczeń refundowanych mogłoby to skutkować utrwaleniem przykurczy mięśni kończyny górnej jak również trwałym uszkodzeniem nerwu promieniowego. Faktura przedstawiona przez powoda (2.000 zł) przedstawia w pełni realne kwoty. Strona powodowa powinna korzystać z rehabilitacji 2 razy w skali roku. Realnym do osiągnięcia w miejscu zamieszkania powoda jest wykorzystanie raz w roku zabiegów w ramach NFZ, a raz poza świadczeniami NFZ. Koszt zabiegów jakie powinny być wykonywane u powoda wynosi 2.000 zł za cykl 10 dni zabiegowych. Biorąc pod uwagę czas, jaki upłynął od momentu wypadku, a także obecnie występujące dolegliwości, stwierdzić można, że rehabilitacja w takim wymiarze jak wskazano powyżej będzie w zupełności wystarczająca.

(opinia biegłego rehabilitanta k. 757, opinie uzupełniające k. 810 i 839)

Zgodnie z opinią biegłego z dziedziny chirurgii plastycznej z dnia 16 stycznia 2024 r. blizn powypadkowych u powoda nie da się usunąć, a jedynie można zmienić ich charakterystykę lub zamaskować je innymi bliznami, co oznacza, że powód będzie musiał żyć z widocznymi bliznami. Koszty związane z rekonstrukcją twarzy oraz innymi zabiegami plastycznymi są znaczne. Wycena obejmuje: korektę deformacji pourazowej nosa- 25.000 zł w warunkach prywatnej opieki zdrowotnej; korektę funkcji powiek -8.000 zł za zabieg (liczba planowanych operacji to nie mniej niż dwie); rekonstrukcja tkanek miękkich- minimum 3 zabiegi, począwszy od 5.000 zł za zabieg; plastyka chirurgiczna blizn i ewentualna laseroterapia blizn- minimum 20.000 zł; rekonstrukcja brwi- 40.000 zł. Podsumowując, potrzeby medyczne i rehabilitacyjne są znaczne, a rehabilitacja i rekonstrukcja twarzy mogą być długotrwałe i kosztowne. Uszkodzenia twarzy oraz nerwów ruchomych gałki ocznej lub utrata funkcji twarzy są uznawane za poważne uszczerbki na zdrowiu, a ich ocena wynosi 30%.

(opinia biegłego z zakresu chirurgii plastycznej k. 779, opinia uzupełniająca k. 844)

Powód przed wypadkiem pracował w piekarni w L. przez okres 2 lat, zrezygnował ze względu na płacę. Następnie zatrudnił się w piekarni, w której pracował około roku. Następnie wskutek upadku zakładu, podjął pracę w piekarni w B.. Zgodnie z zaświadczeniem wydanym przez właściciela piekarni, w której pracował powód wynika, że wynagrodzenie miesięczne brutto wynosiło 2.100 zł. Z zeznań powoda wynika jednak, że otrzymywał wynagrodzenie w wysokości 2.500 zł netto. Od dnia 12 listopada 2018 r. powód przebywał na zasiłku chorobowym płatnym przez ZUS. Był na zasiłku rehabilitacyjnym do kwietnia 2020 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej zaświadczył, że powód korzystał z dodatku mieszkaniowego, a łączna kwota tego dodatku za okres od 1 września 2018 r. do 30 listopada 2018 r. wyniosła 682,58 zł. Ponadto wskazano, że partnerka powoda w okresie wskazanym powyżej pobrała świadczenie wychowawcze na J. F. (syna powoda) w wysokości 1.500 zł, świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności oraz zasiłek okresowy z powodu długotrwałej choroby w łącznej wysokości 809,66 zł. Z zaświadczenia z dnia 7 grudnia 2018 r. wynika, że A. M. (1) (partnerka powoda) pobrała także zasiłek rodzinny oraz świadczenie rodzicielskie w łącznej kwocie 3.190 zł. Na rozprawie z dnia 31 października 2025 r. powód wskazał, że od marca 2024 roku do chwili obecnej pracuje w tapicerni w miejscowości S. w hali produkcyjnej z wynagrodzeniem w wysokości najniższej krajowej plus premie, gdzie do jego zadań należy zawijanie mebli w folię. Umowa zawarta jest do marca 2026 r.

Z przedłożonego przez powoda orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia
6 października 2025 r. wynika, że zakwalifikowano powoda do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe. Ze względu na charakter posiadanych schorzeń, a także biorąc pod uwagę, wiek, płeć, wykształcenie oraz zdobyte kwalifikacje, naruszenie sprawności organizmu pozwala na zatrudnienie jedynie w warunkach pracy chronionej, o których mowa w art. 2 pkt 7 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

(umowa o pracę k. 141, zaświadczenie właściciela piekarni k. 147, zaświadczenia MOPS-u k. 148-151, protokół z rozprawy k. 188-191, orzeczenie k. 938).

Zgodnie z opinią biegłych Zakładu do spraw Opiniowania Wydziału Lekarskiego (...) w O.- specjalisty neurologa, specjalisty chirurga szczękowego, specjalisty medycyny sądowej łączny proponowany uszczerbek na zdrowiu wynosi obecnie 78%. Biegli zgodzili się z opinią biegłego z zakresu ortopedii. Nie mieli kompetencji do oceny uszczerbku okulistycznego w zakresie uszkodzeń samej gałki ocznej i wpływu tych uszkodzeń na widzenie. Różnią się natomiast w ocenie funkcji nerwu okoruchowego lewego- opisywane w 2022 r. zwężenie szpary powiekowej z upośledzeniem ruchomości tej szpary nie występowało w ich badaniu. Szpara powiekowa lewa była szersza niż szpara powiekowa prawa, nie było żadnego opadania powieki. Inna była także ocena uszczerbku na zdrowiu w zakresie uszkodzenia nerwu promieniowego lewego- w tamtym czasie powód miał przykurcz lewego łokcia i ograniczoną ruchomość w tym zakresie. W trakcie badania przeprowadzonego przez powyższych biegłych (wykonanego prawie 6 lat później) ruchomość w stawie łokciowym była pełna, zaobserwowano jedynie dyskretne osłabienie siły zginania i prostowania w stawie łokciowym oraz zginania palców, co nie wpływa na codzienne funkcjonowanie powoda. Zaznaczyć należy, że powód dopiero w 2020 r. po ocenie neurologicznej i ortopedycznej rozpoczął rehabilitację celem odzyskania funkcji lewej ręki. W zakresie obrażeń twarzy nie potwierdzono uszkodzeń nerwu trójdzielnego, mimo że taka możliwość była wcześniej sygnalizowana przez biegłego z zakresu chirurgii plastycznej. W tym miejscu należy wskazać, że neurolog sporządzający opinię w 2019 r. nie stwierdził zaburzeń funkcjonowania tego nerwu. Co prawda powód zgłasza dolegliwości czuciowe w obrębie twarzy, jednak ich lokalizacja odpowiada obszarowi blizn, a zatem mają one charakter wtórny do uszkodzenia receptorów czucia znajdujących się w skórze, nie zaś do uszkodzenia samych włókien nerwowych. Odnosząc się do blizn zlokalizowanych na twarzy, należy wskazać, iż są to blizny w pełni wykształcone i dojrzałe, które nie powinny już ulegać istotnym zmianom wyglądu. Aktualnie u powoda obserwuje się jedynie niewielkie ograniczenie ruchomości mimicznej, rozumianej jako ruchomość skóry twarzy związana z ekspresją emocjonalną. W ocenie zespołu biegłych wynika to przede wszystkim z obniżonej elastyczności tkanki bliznowatej w porównaniu do skóry nieuszkodzonej. Dodatkowo powód doświadcza zaburzeń czucia, polegających na odmiennym odbiorze bodźców dotykowych w obrębie blizn w stosunku do pozostałych obszarów twarzy.

Uwzględniając powyższe okoliczności, zasadnym jest określenie trwałego uszczerbku na zdrowiu na poziomie 15%, w oparciu o pkt 20 lit. b tabeli uszczerbków, obejmujący oszpecenie z umiarkowanymi zaburzeniami funkcji. Zgodnie z tym punktem, w zależności od rozległości blizn oraz stopnia upośledzenia funkcji, możliwe jest ustalenie uszczerbku w przedziale od 10% do 30%. Stanowisko to odbiega od wcześniejszych opinii innych biegłych, w których chirurg szczękowy określił uszczerbek na poziomie 10%, natomiast chirurg plastyk na poziomie 20%. W ocenie powyższego zespołu biegłych blizny twarzy w szczególności zlokalizowane w okolicy oka, powodują jedynie dyskretne zaburzenia funkcjonalne, których nasilenie nie uzasadnia przyjęcia wartości przekraczającej 15%. Jednocześnie brak jest podstaw do ustalenia uszczerbku na zdrowiu z tytułu uszkodzenia nosa. Narząd ten pozostaje drożny i symetryczny, a barwa oraz struktura skóry nosa nie różnią się od pozostałych obszarów zdrowej skóry twarzy.

W odniesieniu do stanu uzębienie należy podzielić stanowisko wyrażone w opinii biegłego z 2020 r. z zakresu chirurgii stomatologicznej, zgodnie z którą powód utracił w wyniku wypadku dwa zęby, co uzasadnia ustalenie 2% trwałego uszczerbku na zdrowiu. W toku aktualnego badania stwierdzono prawidłową, pełną ruchomość żuchwy, w tym ruchy skrętno-żuchwowe, wobec czego brak było podstaw do przypisania uszczerbku z tytułu pourazowych zaburzeń rozwarcia szczęk. Dodatkowo uwzględniono 15% uszczerbku na zdrowiu z tytułu utraty śledziony, który nie został ujęty we wcześniejszych opiniach.

Rozbieżności pomiędzy ustalonym przez powyższych biegłych uszczerbkiem a wartościami wskazywanymi przez innych biegłych wynikają najprawdopodobniej z odmiennych momentów oceny stanu zdrowia, w szczególności z faktu, że rehabilitacja ręki u powoda została rozpoczęta z opóźnieniem, a część ocen sporządzono de facto po jej zakończeniu. Podkreślić należy, że przedstawiona opinia ma charakter zespołowy i interdyscyplinarny. Przed jej sformułowaniem biegli wspólnie analizowali i uzgadniali stanowiska, co ma szczególne znaczenie w sytuacji, gdy poszczególne urazy dotyczą tych samych obszarów ciała i podlegają częściowo zbieżnej, a częściowo odmiennej ocenie specjalistów.

W tym miejscu należy odnieść się do kwestii rokowania, mając na uwadze, że opinia została sporządzona po upływie blisko 7 lat od zdarzenia z 15 września 2018 r., a proces leczenia i adaptacji organizmu w zasadniczym zakresie został zakończony. Przedstawione rokowanie różni się w pewnym stopniu od wcześniejszych ocen biegłych, co wynika z upływu czasu oraz aktualnego stanu klinicznego powoda. W zakresie rekonstrukcji utraconych w wyniku wypadku zębów wskazać należy, że przez okres około 7 lat nie przeprowadzono leczenia rekonstrukcyjnego ani implantologicznego, a w tym czasie doszło do naturalnych zmian w obrębie wyrostków zębodołowych. Ewentualne wszczepienie implantów wymagałoby uprzedniego leczenia rekonstrukcyjnego kości, przy czym w obszarach obciążonych bliznowaceniem i o obniżonej higienie jamy ustnej istnieje zwiększone ryzyko niepowodzenia takiego leczenia. Stwierdzone braki zębowe oraz zmiany próchnicze wskazują, że leczenie stomatologiczne powinno być w pierwszej kolejności kontynuowane w tym zakresie. Uwzględniając powyższe, zasadnym jest przeprowadzenie pełnej sanacji jamy ustnej, a następnie ewentualne uzupełnienie braków protetycznych ruchomych. W odniesieniu do uszkodzenia nerwu promieniowego należy wskazać, że powód odbył długotrwałą rehabilitację, a aktualny stan funkcjonalny należy uznać za utrwalony. W zakresie blizn na twarzy należy wspomnieć, że wygląd blizn nie ulegnie zmianom w przyszłości. Możliwe jest przeprowadzenie zabiegów operacyjnych plastycznych mogących zmniejszyć widoczność blizn. Trzeba mieć jednak na uwadze, że leczenie to, abstrahując od kosztów, jest ryzykowne, a efekt może być realnie nieznaczny. Po każdej operacji powód będzie wymagał rehabilitacji i utrzymania reżimu sanitarno-higienicznego niezbędnego do wygojenia i rekonwalescencji.

(opinia biegłych Zakładu do spraw Opiniowania Wydziału Lekarskiego (...) w O. k. 894-916)

Na rozprawie z dnia 31 października 2025 r. powód wskazał, iż:

-korzystał z rehabilitacji w ramach NFZ w O.;

-raz w tygodniu zażywa leki przeciwbólowe- ketanol;

- posiada trójkę dzieci w wieku 7 lat, 5lat, 1,5 roku;

- po uzyskaniu pieniędzy z odszkodowania kupił mieszkanie, w celu zamieszkania z rodziną;

- ból odczuwa przy zmianie pogody i nadmiernym ruchu;

- odnośnie ręki widzi poprawę.

(protokół z rozprawy k. 940)

Sąd zważył, co następuje:

W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego żądanie powoda zasługuje na uwzględnienie w części.

Sąd uwzględnił zeznania świadków A. M. (1) i A. M. (2), uznając je za wiarygodne i konsekwentne. Zeznania odnosiły się do rozmiaru krzywdy doznanej przez powoda wskutek wypadku.

Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu ortopedii, neurolog, chirurgii, chirurgii szczękowej, okulistyki, chirurgii plastycznej, psychologii, rehabilitacji, medycyny sądowej, chirurgii stomatologicznej na okoliczności punktu 7 c-i pozwu (k. 6-7) oraz punktu 1 pisma pozwanego (k. 234). W ocenie Sądu opinie są rzetelne, jasne, nie zawierają sprzeczności ani luk. Biegli w sposób przekonywujący uzasadnili wnioski zawarte w opiniach.

W pierwszej przy tym kolejności wskazać należy, iż sama zasada odpowiedzialności pozwanego jako ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej sprawcy szkody nie była w sprawie kwestionowana. W toku postępowania likwidacyjnego pozwany wypłacił zresztą zadośćuczynienie w wysokości 80.000 zł potwierdzając tym samym zasadę swej odpowiedzialności.

Analizując zasadność roszczenia, należy wskazać, że w przypadku szkody wyrządzonej w związku z ruchem pojazdu odszkodowanie z obowiązkowego ubezpieczenia OC ustala się i wypłaca w granicach odpowiedzialności jego posiadacza lub kierującego. W razie zderzenia się mechanicznych środków komunikacji, poruszanych za pomocą sił przyrody, posiadacz pojazdu ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie, wyrządzoną przez ruch tego pojazdu na zasadzie winy na podstawie art. 415 k.c. w zw. z art. 436 § 2 k.c.

Formalna zasada odpowiedzialności strony pozwanej nie budziła wątpliwości. Spór sprowadzał się do wysokości należnego powodowi zadośćuczynienia, odszkodowania, renty oraz ustalenia odpowiedzialności pozwanego na przyszłość.

Zadośćuczynienie

Dla oceny rodzaju obrażeń, których doznał powód w następstwie wypadku z dnia 15 września 2018 r., a także ich następstw na jego zdrowiu oraz intensywności i zakresu doznanych przez niego cierpień zasadnicze znaczenie miały opinie biegłych sądowych z zakresu ortopedii, neurologii, chirurgii, chirurgii szczękowej, okulistyki, chirurgii plastycznej, psychologii, rehabilitacji, medycyny sądowej opracowanych w niniejszej sprawie.

Odnosząc się do żądania zadośćuczynienia wskazać trzeba, że zgodnie z art. 445 k.c., Sąd może przyznać osobie poszkodowanej w wypadku przewidzianym w art. 444 k.c., tj. osobie, która doznała uszkodzenia ciała lub której zdrowie uległo rozstrojowi, zadośćuczynienie za doznaną krzywdę.

Jak wskazuje się w orzecznictwie, celem zadośćuczynienia pieniężnego jest przede wszystkim złagodzenie cierpień i towarzyszących im ujemnych uczuć związanych z uszkodzeniem ciała i rozstrojem zdrowia. Przy ocenie wysokości zadośćuczynienia za krzywdę należy uwzględnić przede wszystkim nasilenie cierpień, długotrwałość choroby, rozmiar kalectwa, trwałość następstw zdarzenia oraz konsekwencje uszczerbku na zdrowiu w życiu osobistym i społecznym (por. orzeczenie SN z dnia 10 czerwca 1999 r., II UKN 681/98, OSNAP 2000/16/626).

Zgodnie z przyjętym w doktrynie i ugruntowanym w orzecznictwie Sądu Najwyższego poglądem, zadośćuczynienie winno mieć przede wszystkim charakter kompensacyjny. Jego wysokość nie może stanowić zapłaty symbolicznej, lecz musi przedstawiać wartość ekonomicznie odczuwalną. Zadośćuczynienie powinno być środkiem pomocy dla poszkodowanego i pozostawać w odpowiednim stosunku do rozmiaru krzywdy i szkody niemajątkowej. Na krzywdę poszkodowanego składają się cierpienia fizyczne w postaci bólu i innych dolegliwości oraz cierpienia psychiczne polegające na ujemnych uczuciach przeżywanych bądź w związku z cierpieniami fizycznymi, bądź w związku z następstwami uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, zwłaszcza trwałymi i nieodwracalnymi (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 1985 r., II CR 94/85).

Wskazać należy, że na skutek zdarzenia rozpoznano u powoda:

1)  Urazowe pęknięcie śledziony wymagające jej usunięcia;

2)  Obustronne złamanie licznych żeber i stłuczenie płuc;

3)  Pęknięcie siatkówki oka lewego;

4)  W. złamanie trzonu kości ramiennej lewej z uszkodzeniem nerwu promieniowego;

5)  Złamanie trzonu kości łokciowej lewej;

6)  Liczne rany cięto-tłuczone twarzy i złamania kości twarzoczaszki;

7)  Złamanie kości szczęki lewej i utrata zębów 1 i 2 lewych górnych.

Rozpoznane u powoda urazy uzasadniały przyznanie uszczerbku na zdrowiu w wysokości:

1)  15%- urazowe pęknięcie śledziony wymagające jej usunięcia, obecnie bez skarg na dodatkowe infekcje;

2)  0%- obustronne złamanie licznych żeber i stłuczenie płuc, obecnie bez skarg na gorszą wydolność oddechową, bez zniekształceń klatki piersiowej;

3)  30%- pęknięcie siatkówki oka lewego, obecnie badany nie zgłasza dwojenia, nie ma zaburzeń ruchomości powiek;

4)  8%- wieloodłamowe złamanie trzonu kości ramiennej lewej z uszkodzeniem nerwu promieniowego

5)  5%- osłabienie siły mięśniowej w zakresie unerwienia nerwu promieniowego;

6)  3%- złamanie trzonu kości łokciowej lewej;

7)  15%- liczne rany cięto-tłuczone i złamania twarzoczaszki z dyskretnymi zaburzeniami funkcji;

8)  2%- złamanie kości szczęki lewej i utrata zębów.

Łączny proponowany uszczerbek na zdrowiu wg biegłych Zakładu do spraw Opiniowania Wydziału Lekarskiego (...) w O. wynosi 78%, co w świetle całości materiału dowodowego zostało uznane przez Sąd za najbardziej spójne i rzetelnie uzasadnione.

Oczywistym jest, że na zasadność roszczenia powoda wpływ mają także cierpienia wynikające z dolegliwości w trakcie leczenia jak i po jego zakończeniu. Powód doznał rozległych urazów. Obrażenia, które doznał i zastosowane leczenie wiązało się ze znacznymi dolegliwościami bólowymi.

Podnieść należy, że powód po wypadku potrzebował pomocy osób trzecich przy zwykłych czynnościach życia codziennego. Powód przed wypadkiem był osobą sprawną fizycznie, pracował, prowadził samochód, uprawiał sport. Z uwagi na urazy jego aktywność życiowa uległa znacznemu ograniczeniu. Trzeba mieć również na uwadze młody wiek powoda, który w chwili zdarzenia miał zaledwie 24 lata.

Wypadek i związane z nim przeżycia miały niewątpliwe również wpływ na jego stan psychiczny, co jest uzasadnione już samym faktem uczestniczenia przez niego w wypadku drogowym.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, w ocenie Sądu, kwota żądana przez powoda w wysokości 420.000 zł nie jest kwotą adekwatną do doznanej przez niego krzywdy. Sąd uznał za zasadne przyznanie powodowi zadośćuczynienia w kwocie 164.465 zł.

Powód wskazał ponadto, iż środki pieniężne wypłacone mu przez ubezpieczyciela w związku ze zdarzeniem przeznaczył na zakup mieszkania, a nie na finansowanie dalszego leczenia ani planowanych zabiegów medycznych, na które powoływał się w pozwie.

Uwzględniając uprzednio wypłacone zadośćuczynienie w kwocie 80.000 zł należy stwierdzić, że łącznie kwota 244.465 zł jawi się jako odpowiednia do skali krzywdy, którą doznał powód, uwzględnia również rodzaj doznanych urazów, ich zakres, natężenie i czas trwania leczenia, trwałość skutków naruszenia, stopień ich uciążliwości oraz wiek powoda. Zadośćuczynienie w tej wysokości, zdaniem Sądu, jest także należycie wyważone i pozostaje w odpowiedniej relacji do aktualnych stosunków majątkowych społeczeństwa.

W związku z cofnięciem pozwu w zakresie zadośćuczynienia wraz ze zrzeczeniem się roszczenia co do kwoty 80.000 zł Sąd umorzył postępowanie co do wspomnianej kwoty (pkt I wyroku).

Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 822 k.c. oraz art. 445 § 1 k.c. zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 164.465 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 16 stycznia 2019 r. do dnia zapłaty (pkt II wyroku). W pozostałym zakresie roszczenie o zadośćuczynienie podlegało oddaleniu (pkt III wyroku).

Odszkodowanie

Kolejnym roszczeniem powoda było żądanie zasądzenia odszkodowania w łącznej kwocie 40 534,44 zł, w tym: kwota 38.239,44 zł tytułem odszkodowania za poniesione koszty leczenia oraz sprawowanej opieki oraz kwota 2.295 zł tytułem utraty zdolności do pracy zarobkowej.

Zgodnie z art. 444 § 1 k.c. w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, a jeżeli poszkodowany stał się inwalidą, także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu.

Celem odszkodowania w ramach art. 444 § 1 k.c. jest restytucja stanu istniejącego przed wypadkiem, a jeśli jego przywrócenie nie jest możliwe, zastąpienie stanu dawnego stanem, w którym poszkodowanemu zostaną zapewnione warunki życiowe zbliżone do tych, jakie miał przed wyrządzeniem mu uszczerbku. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ogranicza się jednak rozmiary obowiązku pokrycia „wszelkich kosztów” wymaganiem, aby ich żądanie było konieczne i celowe ( (...), w LEX Nr 1604656).

Przykładowo można wymienić koszty leczenia (pobytu w szpitalu, konsultacji u wybitnych specjalistów, dodatkowej pomocy pielęgniarskiej, koszty lekarstw itp.), specjalnego odżywiania się, nabycia protez i innych koniecznych aparatów (okularów, aparatu słuchowego, wózka inwalidzkiego itp., wydatki związane z przewozem chorego do szpitala i na zabiegi, z przejazdami osób bliskich w celu odwiedzin chorego w szpitalu, z koniecznością specjalnej opieki i pielęgnacji, koszty zabiegów rehabilitacyjnych, dostosowania mieszkania do potrzeb osoby niepełnosprawnej, wydatków związanych z różnymi rodzajami terapii, wyjazdami sanatoryjnymi (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2009 roku, (...), LEX Nr 558304).

Określenie „wszelkie koszty” oznacza ograniczenie rozmiarów obowiązku ich pokrycia do wymogu, by były one konieczne i celowe. Bez wątpienia do takich kosztów należą koszty leczenia oraz koszty opieki.

W orzecznictwie zwrócono uwagę na różnicę między odszkodowaniem dochodzonym na podstawie art. 444 § 1 k.c. a rentą wyrównawczą z art. 444 § 2 k.c. Otóż renta wyrównawcza, choć ma charakter odszkodowawczy, ustalana jest na przyszłość. Od żądania renty wyrównawczej należy odróżnić żądanie zwrotu wydatków, związanych ze zwiększonymi potrzebami poszkodowanego, które już poniesiono. Konsekwencją tego rozróżnienia są przesłanki przyznania obu świadczeń. W przypadku renty (art. 444 § 2 k.c.) nie jest wymagane wykazanie, że poszkodowany faktycznie zaspokaja swoje zwiększone potrzeby, to jest, że ponosi określone wydatki. Do jej przyznania wystarczy samo istnienie zwiększonych potrzeb jako następstwa czynu niedozwolonego. W przypadku roszczenia odszkodowawczego, warunkiem zasądzenia stosownej kwoty jest wykazanie faktu jej wcześniejszego poniesienia na zwiększone potrzeby. Odszkodowanie dochodzone w oparciu o art. 444 § 1 k.c. może dotyczyć kosztów poniesionych, czyli już wydatkowanych, które powodują powstanie w majątku poszkodowanego określonego uszczerbku. Ciężar dowodu w tym zakresie, zgodnie z regułą określoną w art. 6 k.c., spoczywa na powodzie. Jeżeli zatem poszkodowany dochodzi zwrotu kosztów paliwa, kosztów opieki i kosztów leczenia (art. 444 § 1 k.c.), to wówczas spoczywa na nim obowiązek udowodnienia, że wydatek tego rodzaju i w oznaczonej wysokości został faktycznie poniesiony. Odszkodowanie obejmuje bowiem wszelkie koszty wynikłe z powstałego uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, z tym że obowiązek ich zwrotu dotyczy jedynie wydatków realnie poniesionych, nie zaś takich, których obiektywna potrzeba istniała, ale nie została zrealizowana. Wyjątek od zasady, iż odszkodowanie obejmuje koszty poniesione stanowią koszty leczenia, przygotowania do zawodu, które mogą być przez obowiązanego do naprawienia szkody wyłożone z góry (wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 25 kwietnia 2013 roku, I ACa 95/13, LEX Nr 1314675; wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 24 kwietnia 2013 roku, I ACa 59/13, LEX Nr 1314793).

Powód zmodyfikował powództwo w zakresie odszkodowania za koszty leczenia, wnosząc – oprócz dotychczas dochodzonych roszczeń – o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kwoty 116.000 zł tytułem kosztów leczenia, które jego zdaniem musi ponieść w związku z wypadkiem komunikacyjnym. Wskazał, iż ze względu na liczne złamania kości twarzy oraz pozostające blizny powstała konieczność kompleksowego leczenia z zakresu chirurgii plastycznej. Powód powołał się na opinię biegłego z zakresy chirurgii plastycznej, według którego koszty leczenia wyniosą kwotę 116.000 zł (k. 774).

Sąd nie uwzględnił tego roszczenia, wskazując, że roszczenie powoda dotyczyło planowanych operacji plastycznych, których przeprowadzenie w tym stanie faktycznym nie zostało udowodnione. Dodatkowo, z badania sądowo-lekarskiego (k. 894) wynika, iż powód jest osobą pogodną, pozytywnie nastawioną do życia, nie przejawia problemów w funkcjonowaniu społecznym, nie wstydzi się swojego wyglądu po wypadku, utrzymuje kontakty z innymi osobami, w tym w miejscu pracy, oraz nie zgłasza trudności w relacjach z obcymi osobami. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, nie sposób zasadnie założyć, aby powód faktycznie zdecydował się na przeprowadzenie wskazanych operacji chirurgii plastycznej, skoro dobrze funkcjonuje i akceptuje swój obecny wygląd.

W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę okoliczności rozpoznawanej sprawy i schorzenia oraz ich rozmiar, sytuację rodzinną, potrzeby w zakresie leczenia, koszty paliwa i koszty opieki należy uznać za niezbędny i celowy wydatek w rozumieniu art. 444 § 1 k.c.

Zgodnie z przedstawionymi przez stronę powodową dowodami powód poniósł koszty leczenia, do których zaliczyć należy wizyty lekarskie oraz zakupione leki, w łącznej kwocie 280,24 zł. Kwotę tę powód wykazał poprzez dołączenie do pozwu paragonów potwierdzających zakupione przez niego leki oraz sprzętu rehabilitacyjnego.

Strona powodowa poniosła także koszty opieki. Korzystanie z pomocy innej osoby i związane z tym koszty niewątpliwie stanowią koszty leczenia w rozumieniu art. 444 § 1 k.c. Legitymacja czynna żądania zwrotu tych kosztów przysługuje poszkodowanemu niezależnie od tego, kto sprawuje nad nim opiekę. Bezspornym w sprawie było, iż powód wymagał opieki. Powód ustalił stawkę godzinową na poziomie 13,70 zł–na podstawie stawki godzinowej minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w roku 2018. Sąd uznał, iż zasadne są koszty opieki przez 27 dni w wymiarze 8 godzin dziennie, zgodnie z żądaniem powoda (od 2 października 2018 r. do 28 października 2018 r.). W ocenie Sądu przyjęta przez powoda stawka 13,70 zł jest miarodajna, uznając ją za obiektywny i ustawowo określony miernik wartości pracy ludzkiej. Stawka ta odpowiada charakterowi czynności opiekuńczych wykonywanych przez partnerkę powoda. Odszkodowanie za koszty opieki osób trzecich (art. 444 § 1 zd. 1 k.c.) zostało wyliczone w następujący sposób: (27 dni x 8 h x 13,70 zł =2.959,2 zł ).

Powód wniósł o zasądzenie od pozwanego kwoty 38.239,44 zł tytułem odszkodowania za koszty leczenia pozostające w związku z wypadkiem. Wskazał, że koszty planowanych zabiegów z zakresu chirurgii plastycznej, obejmujących rekonstrukcję twarzy oraz usunięcie blizn, wyniosą 20.000 zł, natomiast koszty leczenia stomatologicznego w postaci wszczepienia implantów zębowych, w związku z utratą zębów na skutek wypadku, oszacował na kwotę 15.000 zł. W pozwie powód podał, że w wyniku wypadku utracił trzy zęby.

Podstawę prawną żądania stanowił art. 444 § 1 k.c. , zgodnie z którym w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego koszty, przy uwzględnieniu zasad odpowiedzialności odszkodowawczej określonych w art. 361 § 1 i 2 k.c. .

Sąd uwzględnił roszczenie powoda jedynie w zakresie udowodnionych kosztów leczenia, oddalając powództwo w pozostałej części. W toku postępowania powód nie wykazał bowiem, aby poniósł koszty zabiegów z zakresu chirurgii plastycznej ani leczenia implantologicznego, na które powoływał się w pozwie. Powód nie przedłożył dokumentacji potwierdzającej wykonanie wskazanych zabiegów, w szczególności rachunków, faktur, potwierdzeń zapłaty ani dokumentacji medycznej potwierdzającej ich przeprowadzenie.

Nadto, w toku postępowania przeprowadzony został dowód z opinii biegłego chirurga szczękowego, który ustalił, iż w wyniku wypadku powód utracił dwa zęby, a nie trzy, jak wskazywał w pozwie. Opinia ta była jasna, spójna i nie była skutecznie kwestionowana przez strony, wobec czego Sąd dał jej wiarę w całości.

Zgodnie z art. 6 k.c. oraz art. 232 k.p.c. , ciężar udowodnienia faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa na tej stronie. Samo twierdzenie o planowanych w przyszłości zabiegach leczniczych, nawet jeżeli pozostają one w związku z doznanym urazem, nie jest wystarczające do przyjęcia, że koszty te stanowią szkodę podlegającą naprawieniu, jeżeli nie zostało wykazane ich poniesienie ani realność i wymagalność na etapie orzekania.

Odszkodowanie przewidziane w art. 444 § 1 k.c. obejmuje koszty rzeczywiście poniesione albo takie, których poniesienie jest pewne i możliwe do skonkretyzowania co do wysokości. Nie obejmuje natomiast kosztów jedynie hipotetycznych, uzależnionych od przyszłych i niepewnych decyzji poszkodowanego co do podjęcia określonego leczenia.

Wobec braku wykazania przez powoda, że poniósł koszty zabiegów z zakresu chirurgii plastycznej w kwocie 20.000 zł oraz kosztów leczenia implantologicznego w kwocie 15.000 zł, jak również wobec niewykazania, że koszty te są realne, konieczne i możliwe do ustalenia na obecnym etapie postępowania, Sąd oddalił powództwo w tej części jako nieudowodnione.

Jednocześnie Sąd wskazuje, że oddalenie powództwa w zakresie nieudowodnionych kosztów leczenia nie pozbawia powoda możliwości dochodzenia stosownego odszkodowania w przyszłości, w razie faktycznego poniesienia tych kosztów lub wykazania ich realności i wysokości.

Powód wniósł również o zasądzenie kwoty 2.295 zł tytułem utraty zdolności do pracy zarobkowej wskazując, że na skutek wypadku na chwilę wnoszenia pozwu nie wykonywał pracy od około półtora miesiąca. Na poparcie swojego żądania przedłożył umowę, z której wynika, iż jego miesięczne wynagrodzenie wynosi 2100 zł brutto/ 1.530 zł netto.

Podstawę prawną tego roszczenia stanowi art. 444 § 1 k.c. , zgodnie z którym w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje również utracone korzyści pozostające w normalnym związku przyczynowym ze zdarzeniem, co znajduje oparcie w treści art. 361 § 2 k.c. .

Mając powyższe na uwadze, Sąd ustalił wysokość utraconego zarobku na kwotę 2.295 zł, stanowiącą iloczyn miesięcznego wynagrodzenia powoda oraz okresu niezdolności do pracy (1.530 zł × 1,5 miesiąca).

W konsekwencji Sąd uwzględnił roszczenie powoda o odszkodowanie z tytułu utraconego zarobku w całości, tj. do kwoty 2.295 zł.

Mając na uwadze powyższe okoliczności oraz biorąc pod uwagę udokumentowane koszty leczenia w kwocie 280,24 zł, koszty opieki w kwocie (...),2 zł oraz utracony zarobek w kwocie 2.295 zł, Sąd zasądził na rzecz powoda łącznie kwotę 5.535 zł tytułem odszkodowania wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 16 stycznia 2019 r. do dnia zapłaty (pkt IV wyroku). W pozostałym zakresie roszczenie o odszkodowanie podlegało oddaleniu (pkt V wyroku).

Renta

Renta z tytułu utraty zdolności do pracy powinna rekompensować poszkodowanemu uszczerbek, który wskutek uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia powstał w jego dochodach z tytułu pracy zarobkowej lub prowadzonej działalności gospodarczej. Będzie on równy różnicy między hipotetycznymi dochodami, które osiągałby, gdyby nie doszło do zdarzenia szkodzącego, a dochodami, które uzyskuje, będąc poszkodowanym, uwzględniając także świadczenia otrzymywane z tytułu ubezpieczenia społecznego. Określając wielkość hipotetycznych dochodów uprawnionego, należy uwzględnić wszelkie jego dochody dotychczas uzyskiwane, również nieregularnie, a także te dochody, których uzyskanie w przyszłości było wysoce prawdopodobne, zważywszy na naturalny rozwój kariery zawodowej. Z kolei przy ustalaniu bieżących dochodów poszkodowanego uwzględnić trzeba nie tylko jego faktyczne zarobki, ale także jego zdolność zarobkową, jeżeli jej nie wykorzystuje, zważywszy na posiadane kwalifikacje i realnie istniejące możliwości na rynku pracy (faktyczne możliwości znalezienia zatrudnienia przez poszkodowanego z ograniczoną zdolnością do pracy). W wypadku bezrobotnego, który nigdy nie podejmował zatrudnienia, rekompensata z tytułu utraty zdolności do pracy ustalana powinna być z uwzględnieniem realnych perspektyw zatrudnienia poszkodowanego w sytuacji, gdyby zdarzenie wyrządzające mu szkodę nie miało miejsca. W sytuacji kiedy istnieją przesłanki do ustalenia, że poszkodowany podjąłby pracę, gdyby nie doznał szkody, roszczenie o rentę jest usprawiedliwione (Postanowienie SA w Poznaniu z 31.01.2013 r., I ACz 2192/12, LEX nr 1271936, wyrok Sądu Okręgowego w Sieradzu z 3.06.2022 r., I Ca 596/21).

Art. 444 § 2 k.c. stanowi, że poszkodowany, który utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej, może żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty. Wykładnia tego przepisu była przedmiotem wielokrotnych wypowiedzi Sądu Najwyższego na gruncie typowych stanów faktycznych dotyczących braku możliwości wykonywania przez poszkodowanego pracy zarobkowej, oznaczającej z reguły brak możliwości uzyskiwania dochodów ze stosunku pracy lub innych stosunków cywilnoprawnych, z uwzględnieniem posiadanych przez poszkodowanego kwalifikacji, wykonywanego przed wypadkiem wyuczonego zawodu, czy też prognozy podjęcia określonej pracy zarobkowej, gdyby nie doszło do zdarzenia szkodowego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się jednolicie, że renta z art. 444 § 2 KC nie ma charakteru alimentacyjnego, lecz odszkodowawczy, w związku z czym przysługuje ona poszkodowanemu wyłącznie wówczas, gdy poniósł on szkodę majątkową. Jej celem jest wyrównanie utraty zarobków (dochodów), które poszkodowany w normalnych warunkach uzyskiwałby, gdyby nie zdarzenie wywołujące szkodę i poniesiony uszczerbek na zdrowiu. W związku z tym możliwość jej dochodzenia wymaga ustalenia wystąpienia szkody (zob. wyr. SN z 17 lipca 1975 r., I CR 370/75; wyr. SN z 20 grudnia 1977 r., IV CR 486/77; wyr. SN z 12 grudnia 1985 r., I CR 422/85; wyr. SN z 19 grudnia 1997 r., II CKN 504/97; post. SN z 6 marca 2013 r., III PK 67/12; wyr. SN z 22 listopada 2017 r., IV CSK 3/17).

Na gruncie Kodeksu cywilnego za podstawową zasadę ustalania wysokości szkody uznaję się tzw. metodę dyferencyjną (różnicy), która zakłada porównanie hipotetycznego stanu majątkowego poszkodowanego, gdyby nie doszło do zdarzenia szkodowego, z rzeczywistym stanem jego majątku w chwili ustalenia szkody. Zastosowanie metody różnicy zakłada przy tym uwzględnienie skutków, jakie zdarzenie szkodzące wywołało w całym majątku poszkodowanego, a nie z ograniczeniem wyłącznie do tego składnika majątku, na który zdarzenie szkodzące oddziaływało bezpośrednio. Podstawą wyliczenia szkody w przypadku utraty możliwości zarobkowania jest ustalenie przypuszczalnych dochodów netto, które osiągnąłby poszkodowany, gdyby nie uległ wypadkowi, i zestawienie ich z dochodem uzyskiwanym lub możliwym do uzyskania przez poszkodowanego, który częściowo lub całkowicie utracił zdolność do zarobkowania (zob. orz. SN z 11 lipca 1957 r., II CR 304/57, OSNC 1958, nr 3, poz. 76; uchw. SN (7) z 22 listopada 1963 r., III PO 31/63, OSNC 1964, nr 7-8, poz. 128; wyr. SN z 19 lutego 1999 r., II CKN 189/98; wyr. SN z 8 czerwca 2005 r., V CK 710/04; wyr. SN z 21 maja 2009 r., V CSK 432/08; wyr. SN z 23 listopada 2010 r., I PK 47/10; wyr. SN z 14 lipca 2017 r., II CSK 820/16, wyr. SN z 5 października 2017 r., I PK 282/16; post. SN z 1 marca 2018 r., I PK 95/17; wyr. SN z 3 października 2019 r., I CSK 296/18; post. SN z 19 czerwca 2020 r., I PK 237/19; wyr. SN z 8 października 2020 r., II CSK 766/18). Powyższe zasady znajdują zastosowanie również do osób prowadzących na własny rachunek działalność gospodarczą, której cel jest tożsamy z wykonywaniem „pracy zarobkowej” w ramach pracowniczych i niepracowniczych stosunków zatrudnienia. Tak jak w przypadku określenia renty z tytułu utraty zdolności do pracy, w typowych okolicznościach przyjęcie wstępnych założeń wynikających z posiadanych przez sąd informacji o faktach stanowi jedynie punkt wyjścia do określenia hipotetycznych dochodów pozwalających na ocenę zaistnienia szkody. W przypadku klasycznych stosunków zatrudnienia lub prowadzenia działalności gospodarczej bez korzystania z pracy innych osób hipotetyczny zarobek z natury rzeczy odpowiadał będzie dochodowi będącemu wynikiem osobistego świadczenia pracy przez pracownika lub przedsiębiorcę.

Przenosząc powyższe rozważania na stan niniejszej sprawy, wskazać należy, iż powód w żaden sposób nie wykazał, jakoby na skutek zdarzenia z dnia 15 września 2018 r. utracił możliwości zarobkowe oraz doszło do zmniejszenia widoków na przyszłość. Powód powołuję się na orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 6 października 2025 r., z którego wynika, że zakwalifikowano powoda do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe oraz, że może pozwolić sobie na zatrudnienie jedynie w warunkach pracy chronionej ( k. 938). Z zeznań powoda złożonych na rozprawie wynika, iż obecnie jest on zatrudniony w tapicerni, gdzie wykonuje pracę w hali produkcyjnej, polegającą na zawijaniu mebli w folię. Powód wskazał, że zatrudnienie to podjął w marcu 2024 r., a jego wynagrodzenie kształtuje się na poziomie najniższego wynagrodzenia za pracę, powiększonego o premię. Umowa o pracę została zawarta na czas określony do marca 2026 r., przy czym powód zaznaczył, iż nie ma pewności co do jej ewentualnego przedłużenia po upływie tego okresu.

Powyższe okoliczności Sąd wziął pod uwagę przy ocenie aktualnej sytuacji zawodowej powoda oraz jego zdolności do wykonywania pracy zarobkowej po okresie następującym po wypadku.

Roszczenie o rentę z tytułu zwiększonych potrzeb obejmowało kwotę 6.225 zł miesięcznie tytułem rehabilitacji, której powód winien się poddać niezwłocznie, kwotę 250 zł miesięcznie tytułem akcesoriów medycznych, leków oraz kwotę 450 zł tytułem kosztów wizyt lekarskich. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie zostało wykazane ani uprawdopodobnione, że powód musi się poddać rehabilitacji, której koszt wynosi 6.225 zł miesięcznie. W toku postępowania Sąd ustalił, że powód nie korzystał z rehabilitacji wskazanej w kosztorysie, a na rozprawie sam przyznał, iż po raz pierwszy słyszy o przedstawionej w nim kwocie. Co więcej sam powód jak i jego partnerka wskazywali, że rehabilitacja na tamten moment nie była wskazana, gdyż uprzednio musi być wykonana operacja ręki. Nie zostało uprawdopodobnione także, aby powód musiał przeznaczać miesięcznie 450 zł tytułem kosztu wizyt lekarskich. Z zeznań powoda i A. M. (1) wizyty u lekarzy specjalistów (ortopeda, neurochirurg, okulista) nie są regularne i odbywają się w ramach publicznej służby zdrowia. Ponadto nie zostało udowodnione, by powód przeznaczał kwotę 250 zł miesięcznie tytułem akcesoriów medycznych, leków oraz kropli do oczu. Do pozwu został dołączony bowiem rachunek za chustę trójkątną i temblak, natomiast z materiału dowodowego nie wynika by miał to być koszt powtarzalny.

Powód wniósł również o zasądzenie renty w związku z koniecznością zapewnienia mu stałej opieki, powołując się na ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu po wypadku. W pozwie wskazał, że wymaga opieki przez 8 godzin dziennie, natomiast przedstawił jedynie ogólne twierdzenia oraz kosztorys przewidywanych świadczeń opiekuńczych, nie dokumentując ani częstotliwości, ani zakresu faktycznej potrzeby wsparcia.

Sąd uwzględnił, że od momentu wypadku minęło już kilka lat – zdarzenie miało miejsce w 2018 r., co mogło pozwolić na poprawę stanu zdrowia powoda i ograniczenie ewentualnych potrzeb związanych z opieką. W chwili rozpoznawania sprawy powód jest osobą samodzielną i sprawną fizycznie. Na rozprawie powód funkcjonował normalnie, bez widocznych ograniczeń w poruszaniu się czy wykonywaniu podstawowych czynności osobistych. W trakcie badania biegłego dojechał na wizytę samodzielnie, sprawnie wykonywał czynności osobiste, takie jak ubieranie się i rozbieranie, bez jakiejkolwiek pomocy ze strony osób trzecich.

Sąd zwrócił uwagę, że powód nie wykazał, iż w codziennym życiu wymaga opieki w wymiarze 8 godzin dziennie, ani że konieczność takiej opieki jest związana bezpośrednio z doznanym uszczerbkiem zdrowia. Z przedstawionego materiału dowodowego nie wynikało, aby aktualny stan zdrowia powoda wymagał stałej, codziennej pomocy osoby trzeciej. Powyższe okoliczności skutkowały oddaleniem powództwa w tym zakresie (pkt VI wyroku).

Ustalenie odpowiedzialności pozwanego na przyszłość

Sąd na podstawie art. 189 k.p.c. ustalił odpowiedzialność pozwanego na przyszłość za skutki wypadku, które mogą ujawnić się w przyszłości.

O możliwości tego rodzaju orzekania o charakterze ustalającym na podstawie art. 189 k.p.c., zwłaszcza w sprawach o naprawienie szkody wynikłej z uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, pozytywnie wypowiedziała się judykatura (uchwała SN z dnia 17.04.1970 r., III PZP 34/69; wyrok SN z dnia 22.06.1978 r. IV CR 203/78, Lex nr 8110). Podkreślenia wymaga, że do ustalenia obowiązku wynagrodzenia szkód przyszłych nie jest konieczna pewność powstania dalszych szkód w przyszłości, lecz wystarcza samo stwierdzenie prawdopodobieństwa, że aktualny stan zdrowia powoda nie ujawnił jeszcze wszystkich skutków uszkodzenia ciała. W niniejszej sprawie uszkodzenia ciała powoda mają trwały i nieodwracalny charakter i istnieje takie prawdopodobieństwo, że aktualny stan zdrowia nie ujawnił jeszcze wszystkich skutków uszkodzenia ciała. Za ustaleniem odpowiedzialności pozwanego na przyszłość przemawia także wiek powoda, który w chwili zdarzenia miał zaledwie 24 lata (pkt VII wyroku).

Koszty

Powód zażądał w pozwie zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia doręczenia odpisu pozwu do dnia zapłaty i takie żądanie jest zasadne. W pozwie żądania zostały dostatecznie umotywowane, więc pozwany dysponował odpowiednim czasem, aby spełnić żądania powoda. W związku z powyższym zasądzono ustawowe odsetki od dnia 16 stycznia 2019 r. – zgodnie z żądaniem pozwu.

Mając na uwadze wynik procesu, o kosztach procesu, Sąd orzekł w oparciu o art. 100 k.p.c., wzajemnie je znosząc, bowiem powód wygrał proces w 31,4 %, a pozwany w 68,6%. Łączny koszt poniesiony przez powoda wyniósł 15.800 zł, natomiast przez pozwanego 18.300 zł. Mając na uwadze że każda ze stron wygrała i przegrała proces w istotnej części, a także zbliżony ciężar ekonomiczny poniesionych kosztów, Sąd uznał za zasadne wzajemne zniesienie kosztów procesu między stronami. (pkt VIII wyroku).

Powód był zwolniony od uiszczenia opłaty od pozwu, która w niniejszej sprawie wynosiła 33.155 zł. Mając na uwadze procentowy zakres wygranej stron nakazano ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Olsztynie, kwotę 10.393,47 zł tytułem odpowiedniej części kosztów sądowych, od uiszczenia których powód został zwolniony (pkt IX wyroku). Sąd nakazał ściągnąć od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Olsztynie, kwotę 22.761,53 zł tytułem opłaty od pozwu, od której powód był tymczasowo zwolniony (pkt X wyroku). Łączny koszt sporządzenia opinii biegłych w niniejszej sprawie wyniósł 17 568,97 zł. Mając na względzie wynik postępowania, w którym powód przegrał sprawę w 68,6%, na powoda przypadała kwota 12.052,31 zł tytułem kosztów opinii biegłych. Powód uiścił dotychczas zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłych w kwocie 5.000 zł. W konsekwencji w pkt XI wyroku nakazano ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa- Sądu Okręgowego w Olsztynie od powoda z zasądzonego roszczenia kwotę 7.052,31 zł tytułem kosztów związanych z przeprowadzeniem dowodu z opinii biegłych. Pozwany wpłacił kwotę 7.500 zł na poczet wynagrodzenia biegłych. Przegrał w 31,4%, a więc kwota jaka przypadała na niego wyniosła 5.516,66 zł, skutkiem czego było zgodnie z pkt XII wyroku nakazanie zwrotu od Skarbu Państwa- Sądu Okręgowego w Olsztynie na rzecz pozwanego kwoty 1.983,34 zł tytułem części zaliczki pobranej na koszty związane z przeprowadzeniem dowodu z opinii biegłych.

sędzia Krystian Szeląg