Wyrok z 28 listopada 2025, sygn. I C 1609/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 listopada 2025 r.

Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:	Sędzia Krystian Szeląg
Protokolant:	Sekretarz sądowy Kamila Lobert-Bruździak

po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2025 r. w Olsztynie

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W.

przeciwko B. G., M. G.

o zapłatę

I.  oddala powództwo w całości;

II.  zasądza od powoda na rzecz pozwanych kwotę 10.834 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I C 1609/24

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 7 października 2024 r., powód (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. wniósł przeciwko pozwanym B. G. i M. G. o zasądzenie solidarnie kwoty 201.725,71 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 5 sierpnia 2024 r. do dnia zapłaty, tytułem zwrotu świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego stronie pozwanej (jako świadczenia nienależnego), ewentualnie w przypadku braku podstaw do zasądzenia ww. kwoty solidarnie - wniósł o zasądzenie jej w częściach równych, tj. po 100.862,86 zł od każdego z pozwanych, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 5 sierpnia 2024 r. do dnia zapłaty. Powód wniósł również o zasądzenie solidarnie kwoty 2.428,41 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 5 sierpnia 2024 r. do dnia zapłaty, tytułem zwrotu świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego stronie pozwanej (jako świadczenia nienależnego), ewentualnie w przypadku braku podstaw do zasądzenia ww. kwoty solidarnie - wniósł o zasądzenie jej w częściach równych, tj. po 1.214,20 CHF od każdego z pozwanych, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 5 sierpnia 2024 r. do dnia zapłaty.

Ponadto żądał zasądzenia solidarnie od strony pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia wydanego w sprawie do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu powód wskazał, że wnosząc niniejszy pozew zmierza do ostatecznego rozstrzygnięcia kwestii spornych pomiędzy stronami, które powstały w związku z zarzutem nieważności (bezskuteczności trwałej) umowy. Kredytobiorcy na podstawie niniejszego zarzutu złożyli pozew domagając się zapłaty oraz ustalenia nieważności bądź bezskuteczności umowy w całości. Sprawa prowadzona jest przez Sąd Apelacyjny w (...), sprawie nie została nadana sygnatura (do czasu wydania wyroku Sądu I instancji sprawa toczyła się przed Sądem Okręgowym w (...), pod sygn. akt (...)). Powód wskazał, że jego roszczenie ma charakter roszczenia restytucyjnego związanego z koniecznością zwrotu przez strony wzajemnych świadczeń z tytułu umowy kredytu, która może okazać się nieważna (trwale bezskuteczna). Powołując się na art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c. bank żąda zapłaty wartości nienależnego świadczenia przez niego spełnionego polegającego na udostępnieniu kredytobiorcom kapitału do korzystania (roszczenie o zwrot nominalnej wartości świadczenia banku) (pozew k. 4-13v.).

W odpowiedzi na pozew pozwani zakwestionowali żądania pozwu co do zasady oraz co do wysokości i wnieśli o oddalenie powództwa w całości. Podnieśli w szczególności zarzut nadużycia prawa, zawyżenia wysokości co do żądania zwrotu kwoty nominalnie odpowiadającej kwocie wypłaconego kapitału kredytu oraz potrącenia wierzytelności im przysługującej w wysokości 305.094,90 zł z wierzytelnością przysługującą bankowi w kwocie 201.725,71 zł. Pozwani wskazali, że umorzenie wierzytelności banku nastąpiło wskutek oświadczenia o potrąceniu sporządzonego w dniu 27.08.2024 r. Ponadto wnieśli o zasądzenie od powoda zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych – tj. uiszczonych opłat skarbowych od pełnomocnictw oraz kosztów zastępstwa procesowego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej przewidzianej w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia prawomocności wyroku do dnia zapłaty.

W zakresie ustosunkowania się co do twierdzeń dotyczących okoliczności faktycznych przytaczanych przez stronę powodową, strona pozwana zaprzeczyła, że:

a) wypłacono kwotę kredytu w wysokości takiej jaką żąda bank; w rzeczywistości kwota wypłacona wyniosła 201.725,71 PLN,

b) nie zwróciła stronie powodowej wypłaconego kapitału w całości.

Natomiast przyznała, że:

a) zawarto z bankiem umowę kredytu powiązaną z kursem waluty obcej,

b) wytoczono powództwo wobec banku, w którym to zarzucono abuzywność postanowień tej umowy dotyczących sposobu dokonywania przeliczeń kwoty kapitału i rat kredytu,

c) dokonywano spłat rat kapitałowo-odsetkowych w sposób wskazany w załączonych do pozwu zaświadczeniach bankowych,

d) strona pozwana rozliczyła się z kwoty odpowiadającej kwocie nominalnej wypłaconego kredytu, na wskutek potrącenia.

(odpowiedź na pozew k. 82-87v.)

Powód dnia 23.12.2024 r. złożył replikę na odpowiedź na pozew, w której podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko, w tym wszystkie twierdzenia, żądania i wnioski. Zaprzeczył m.in. jakoby:

a.  pozwani dokonali skutecznego potrącenia przysługującej im wierzytelności z wierzytelnością banku;

b.  powództwo banku stanowiło nadużycie prawa;

c.  bank zawyżył wysokość dochodzonego kapitału.

(replika na odpowiedź na pozew k. 104-110)

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

Porównanie pozwu, odpowiedzi na pozew i dalszych pism procesowych stron prowadzi do wniosku, że fakty nie są sporne. Ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie, Sąd posłużył się ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny w sprawie o sygn. akt (...), prowadzonej pomiędzy tymi samymi stronami, dotyczącej tej samej umowy kredytu. Ustalenia te zachowują pełną aktualność, a stan faktyczny w obu postępowaniach jest zbieżny, wobec czego Sąd przyjął je odpowiednio również na potrzeby niniejszego postępowania.

Kredytobiorcy w dniu 31 marca 2006 r. złożyli wniosek o udzielenie kredytu mieszkaniowego na budowę. Wnioskowali o kredyt w wysokości 81.930 CHF i jako walutę kredytu wskazali (...).

Jednocześnie wskazując cel kredytu w postaci budowy domu systemem gospodarczym, planowane koszty inwestycji określili na 289.170 PLN, w tym koszty przewidziane do sfinansowania z kredytu – 200.000 zł.

W dniu 28 kwietnia 2006 r. pomiędzy kredytobiorcami a bankiem została zawarta umowa kredytu mieszkaniowego (...) hipoteczny, na podstawie której bank zobowiązał się postawić do dyspozycji kredytobiorców kredyt w kwocie 84.388,19 CHF z przeznaczeniem na budowę budynku mieszkalnego w W. na zaspokojenie potrzeb własnych (§ 2 umowy).

Zgodnie z § 5 ust. 2 całkowita wypłata kredytu miała nastąpić w terminie do dnia 5 marca 2009 r. Przed wypłatą pierwszej transzy kredytobiorcy byli zobowiązani do dokonania ubezpieczeń o których mowa w § 4, nadto spełnienia innych warunków zawartych w tym postanowieniu (§ 5, § 4).

Wśród warunków wymienionych w § 4 wskazano dokonanie ubezpieczenia kredytowanego wkładu finansowego w (...) S.A. w wysokości 9.688,19 CHF na pierwszy okres ubezpieczenia poprzez dokonanie wpłaty z tytułu kosztów ubezpieczenia w wysokości 706,05zł (2,9% kwoty kredytowanego wkładu finansowego) (§ 4 ust. 1 pkt 3).

Zgodnie z § 5 ust. 3 pkt 2 i § 5 ust. 4 wypłata miała następować w PLN, według kursu kupna dla dewiz obowiązującego w (...) SA w dniu realizacji zlecenia płatniczego, według aktualnej Tabeli kursów.

Wypłata kredytu w walucie wymienialnej mogła nastąpić jedynie w przypadku finansowania zobowiązań kredytobiorcy poza granicami RP oraz w przypadku zaciągnięcia kredytu na spłatę kredytu walutowego, zaś w walucie polskiej (jak w niniejszej sprawie) w przypadku finansowania zobowiązań w RP (§ 5 ust. 3).

W postanowieniach wstępnych umowy w § 1 pkt 8, Tabela kursów została opisana jako tabela (...) SA obowiązująca w chwili dokonywania przez (...) SA przeliczeń kursowych.

Stosownie do § 6 i §7 ustalono, że odsetki od kredytu będą ustalane w walucie kredytu według zmiennej stopy procentowej stanowiącej sumę stawki referencyjnej i marży (...) S.A. Odsetki miały być naliczane w stosunku rocznym, a wysokość stopy procentowej miała być ustalona w dniu rozpoczynającym każdy pierwszy i kolejny trzymiesięczny okres obowiązywania stawki referencyjnej. Zmiana stawki referencyjnej dla potrzeb oprocentowania miała następować w dacie wymagalności rat i odsetek. Stawkę referencyjną określono jako stawkę LIBOR publikowaną o godzinie 11:00 (...) lub 11:00 na stronie informacyjnej R. w drugim dniu poprzedzającym dzień rozpoczynający pierwszy i kolejne trzymiesięczne okresy obowiązywania stawki referencyjnej, przy czym w § 1 pkt 7 umowy, wskazano, że dla kredytu w (...) stawką referencyjną jest stawka LIBOR dla międzybankowych depozytów trzymiesięcznych (LIBOR 3M).

W dniu zawarcia umowy kredytu, oprocentowanie wynosiło 3,61 % w skali roku, stawka referencyjna wynosiła 1,31 %, stała marża 2,30 p.p. (§ 7).

Prowizja od udzielonego kredytu, zgodnie z Taryfą, w wysokości 1,20% kwoty kredytu, to jest kwota 1.012,66 CHF miała zostać potrącona przez (...) SA z wypłacanej kwoty kredytu albo pierwszej transzy w walucie kredytu w dniu wypłaty (§ 10 ust. 1).

Spłata zadłużenia kredytobiorcy z tytułu kredytu i odsetek zgodnie z § 13 następowała w drodze potrącenia przez (...) SA wierzytelności pieniężnych z tytułu udzielonego kredytu z wierzytelnościami pieniężnymi kredytobiorcy z tytułu środków pieniężnych prowadzonych na rachunku (...), prowadzonym przez bank, przy czym w przypadku dokonywania spłat zadłużenia z rachunku (...) środki z rachunku miały być pobierane w walucie polskiej w wysokości stanowiącej równowartość kwoty kredytu lub raty spłaty kredytu w walucie wymienialnej, w której udzielony jest kredyt, przy zastosowaniu kursu sprzedaży dla dewiz, obowiązującego w (...) SA w dniu wymagalności według aktualnej tabeli kursów (§ 13 ust. 7).

Zabezpieczeniem spłaty kredytu było między innymi ubezpieczenie w (...) S.A. kredytowanego wkładu finansowego w wysokości 9.688,19 CHF koszty z tytułu ubezpieczenia wynoszą 706,05 zł (2,9% kwoty kredytowanego wkładu finansowego) i przyjęciu weksla własnego in blanco za 206,00 zł wraz z deklaracją wekslową i oświadczeniem (§ 11 ust. 1 pkt 6). Stosownie do § 28 pkt 10 umowy, kredytobiorcy zobowiązali się do przedłużenia ubezpieczenia kredytowanego wkładu finansowego w (...) SA na drugi okres ubezpieczenia kredytowanego wkładu finansowego w przypadku niespłacenia wkładu w pierwszym okresie (koszt z tytułu ubezpieczenia wynosi 706,05 zł 2,9% kwoty kredytowanego wkładu finansowego).

W ramach § 30 ust. 1 umowy kredytobiorcy oświadczyli, iż zostali poinformowani o istniejącym ryzyku co do zmiany kursów waluty polegającym na wzroście wysokości zadłużenia z tytułu kredytu oraz wysokości rat kredytu wyrażonych w walucie polskiej przy wzroście kursów waluty kredytu.

Niespłacenie przez kredytobiorców części albo całości raty spłaty kredytu w terminie określonym w umowie powodowało, że należności z tytułu zaległej spłaty stawały się zadłużeniem przeterminowanym, które mogło zostać przez Bank przeliczone na walutę polską przy zastosowaniu kursu sprzedaży dla dewiz obowiązującego w (...) SA w dniu wyznaczonym jako termin spłaty (§ 13 i § 18 umowy).

Spłata zadłużenia przeterminowanego w walucie innej niż polska po takim przeliczeniu miała być przeliczana na PLN według kursu kupna z Tabeli obowiązującej w dacie wpływu środków (§ 19).

(dowód: umowa kredytu k. 20-24v.)

Kredyt był kredytobiorcom wypłacony w 4 transzach:

- w dniu 15.05.2006 r. w wysokości 54.592,01 PLN, co stanowiło równowartość 21.959,78 CHF (zastosowany kurs 2,4860),

- w dniu 10.07.2006 r. w wysokości 45.880,20 PLN, co stanowiło równowartość 18.000 CHF (zastosowany kurs 2, (...))

- w dniu 22.09.2006 r. w wysokości 61.125 PLN, co stanowiło równowartość 25.000 CHF (zastosowany kurs 2,4450),

- w dniu 11.01.2007 r. w wysokości 40.128,50 PLN, co stanowiło równowartość 17.000 CHF (zastosowany kurs 2, (...)).

Ponadto w dniu 15.05.2006 r. została pobrana składka na ubezpieczenie na wypadek utraty pracy i hospitalizacji w kwocie 2.428,41 CHF oraz składka z tytułu ubezpieczenia kredytowanego wkładu finansowego w ostatecznej wysokości 117,67 PLN.

W ramach wykonywania umowy kredytobiorcy uiścili na rzecz banku łącznie tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych kwotę 215.132,77 zł.

(dowód: zaświadczenie k. 30-35)

Kredytobiorcy złożyli do banku reklamację dotyczącą spornej umowy kredytu w zakresie nienależnie pobranych od kredytobiorców rat kapitałowo-odsetkowych w wyższej wysokości niż rzeczywiście powinni oni spłacić w okresie wskazanym w reklamacji w związku z zawarciem w treści umowy niedozwolonych postanowień umownych.

W odpowiedzi na reklamację bank wskazał, że nie widzi podstaw do uznania reklamacji.

(dowód: reklamacja k. 91-93v., odpowiedź na reklamację k. 94-95).

Kredytobiorcy zawarli umowę kredytową w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych – budowy domu, w którym mieszkają do chwili obecnej.

W kredytowanej nieruchomości nie była prowadzona ani zarejestrowania działalność gospodarcza. Na realizację celu umowy kredytobiorcy potrzebowali środków walucie PLN i w takiej kredyt został im wypłacony. W toku postępowania kredytowego kredytobiorcom nie wyjaśniono roli (...) ani roli dwóch kursów w umowie. Kredytobiorcy nie negocjowali warunków umowy. Podpisali ją w formie przedstawionej przez bank.

Kredytobiorcy pouczeni o konsekwencjach nieważności umowy oświadczyli, że są świadomi konsekwencji uznania umowy za nieważną i godzą się na nie.

Dodatkowego ustalenia wymagały więc tylko fakty zaistniałe później.

Dnia 13.12.2023 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny w sprawie o sygn. akt (...) wydał wyrok ustalający, że stosunek prawny umowy kredytu mieszkaniowego (...) zawartej między kredytobiorcami a bankiem z dnia 28 kwietnia 2006 r. nr 203- (...), w związku z jej nieważnością nie istnieje oraz zsądził na rzecz kredytobiorców kwotę 215.132,77 zł, nadto kwotę 117,67 zł – obie kwoty wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 13 grudnia 2023 r.

(dowód: wyrok SO w Olsztynie I Wydział Cywilny sygn. akt (...) k. 67)

W związku z wniesionym przez kredytobiorców pozwem i podnoszonym przez nich zarzutem bezskuteczności (nieważności) umowy w całości, bank w dniu 18.06.2024 r. wezwał ich do zwrotu wypłaconego w wykonaniu umowy kapitału poprzez zapłatę kwot 201.725,71 zł oraz 2.428,41 CHF w terminie miesiąca od doręczenia wezwania.

(dowód: wezwania do zapłaty z potwierdzeniami doręczeń k. 37-42)

Kredytobiorcy wobec nieważności umowy kredytu hipotecznego wskutek abuzywności zawartych w niej klauzul przeliczeniowych pismem z dnia 29.07.2024 r. wezwali bank do zapłaty kwoty 25.005,75 zł w terminie 3 dni od otrzymania pisma, jako świadczenia nienależnego spełnionego na rzecz banku w wykonaniu przedmiotowej umowy.

(dowód: wezwanie do zapłaty z potwierdzeniem nadania oraz doręczenia k. 96,98-98v.)

Bank pismem z dnia 20.08.2024 r. wskazał, iż zagadnienie ważności lub nieważności umowy kredytu zostanie ostatecznie rozstrzygnięte w postępowaniu sądowym, wszczętym przez kredytobiorców oraz że nie uznaje jakichkolwiek roszczeń przez nich zgłoszonych i wstrzymuje się z ewentualnym ich rozliczeniem do zakończenia procesu sądowego.

(dowód: odpowiedź na wezwanie do zapłaty k. 99)

Dnia 27.08.2024 r. kredytobiorcy złożyli bankowi oświadczenie o potrąceniu wierzytelności im przysługującej w wysokości 305.094,90 zł z wierzytelnością przysługującą bankowi w kwocie 201.725,71 zł.

(dowód: oświadczenie o potrąceniu z potwierdzeniem nadania oraz doręczenia k. 100‑102v.)

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

Fakty ustalono na podstawie spójnego, wiarygodnego materiału dowodowego: dokumentów złożonych przez obie strony (wzajemnie niekwestionowanych), jak również dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy Sądu Okręgowego w Olsztynie, sygn. akt (...).

W kontekście rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego w Olsztynie w sprawie(...) należy zauważyć, jak słusznie podkreśla się w doktrynie i orzecznictwie (wyroki Sądu Najwyższego z 12 lipca 2002 r., V CKN 1110/00, z 29 marca 1994 r., III CZP 29/94 oraz postanowienie z 21 października 1999 r., I CKN 169/98), jeżeli wcześniejszy wyrok rozstrzyga kwestię, która ma znaczenie prejudycjalne w sprawie aktualnie rozpoznawanej, kwestia ta nie może być w ogóle badana.

Wobec powyższego ustalenie przez Sąd Okręgowy w Olsztynie nieważności spornej umowy kredytu nr (...) z dnia 28 kwietnia 2006 r. stanowiło podstawę do rozstrzygnięcia o żądaniu powoda.

Sąd uznał, iż z tych samych względów chybiony był podniesiony przez stronę pozwaną zarzut nadużycia prawa podmiotowego (art. 5 k.c.) oraz zarzut nadużycia prawa procesowego (art. 4 ¹ k.p.c.), gdyż opierał się na stanie sprzeczności banku co do ważności i skuteczności zawartej między stronami umowy, które to kwestie zostały już rozstrzygnięte wyrokiem Sądu I instancji w sprawie z powództwa kredytobiorców.

Nietrafiony był także zarzut zawyżenia wysokości co do żądania zwrotu kwoty nominalnie odpowiadającej kwocie wypłaconego kapitału kredytu. Wysokość udostępnionego przez bank kapitału oraz opłaty pobranej tytułem składki od ubezpieczenia na wypadek utraty pracy i hospitalizacji wynikała z zaświadczenia pochodzącego od banku.

Mimo, iż powyższe zarzuty pozwanych okazały się bezzasadne powództwo w zakresie roszczenia głównego – roszczenia o zapłatę nie zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z teorią dwóch kondykcji wyrażoną m.in. w uchwale SN z 16.02.2021r. (III CZP 11/20, OSNC 2021, nr 6, poz. 40), w razie nieważności umowy kredytu dokonywane przez kredytobiorcę płatności, mające stanowić spłatę wykorzystanego kredytu, są świadczeniami nienależnymi, podobnie jak świadczeniem nienależnym jest w takiej sytuacji wypłata środków pieniężnych przez bank. To oznacza, że każda ze stron nieważnego stosunku prawnego może skorzystać z prawa potrącenia.

W ocenie Sądu pozwani skutecznie złożyli zarzut potrącenia swojej wierzytelności, która obejmowała:

1)  wierzytelności nieobjęte żądaniem zasądzenia w procesie sądowym, tj.:

a) skapitalizowane odsetki ustawowe za opóźnienie, tj.

- 161,85 PLN liczone za okres od 06.08.2024 do 27.08 2024, od kwoty rat kredytu nienależnie świadczonych w okresie od 07.12.2021 do 05.06.2024 r. w łącznej wysokości 25.005,75 PLN,

b) wierzytelności główne, niedochodzone w procesie sądowym:

- 25.005,75 PLN z tytułu rat kredytu nienależnie świadczonych w okresie od 07.12.2021 r. do 05.06.2004 r.

2) wierzytelności objęte żądaniem zasądzenia w procesie sądowym, tj.:

a) skapitalizowane odsetki ustawowe za opóźnienie, tj.:

- 64.641,50 PLN liczone za okres od 04.01.2022 r. do 27.08 2024 r. od kwoty wierzytelności dochodzonej w procesie sądowym z tytułu nieważności kredytu, a wyrażonej w walucie PLN

- 35,36 PLN liczone za okres od 04.01.2022 r. do 27.08.2024 r. od kwoty wierzytelności dochodzonej w procesie sądowym z tytułu nienależnie pobranych składek ubezpieczenia niskiego wkładu własnego, a wyrażonych w walucie PLN,

b) wierzytelności główne dochodzone w procesie sądowym z tytułu nieważności umowy kredyt w wysokości 215.132,77 PLN oraz z tytułu nienależnie pobranych składek ubezpieczenia niskiego wkładu własnego w wysokości 117,67 PLN,

z wierzytelnością banku o zwrot kwoty nominalnie odpowiadającej kwocie wypłaconego kapitału kredytu tj. 201.725,71 PLN. Celem zarzutu potrącenia jest zgłoszenie twierdzenia, że na skutek zdarzenia w postaci złożenia oświadczenia o potrąceniu doszło do umorzenia wzajemnych wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej. Skuteczność tego twierdzenia uzależniona jest od spełnienia przesłanek formalnych i materialnych. Do pierwszych zalicza się udowodnienie, że oświadczenie o potrąceniu zostało złożone w sposób pozwalający na dotarcie do adresata, zgłoszenie zarzutu potrącenia w procesie w wymaganym terminie i w wymaganej formie w postępowaniu, w którym zarzut taki jest dopuszczalny. Do przesłanek materialnych należy zaliczyć wykazanie, że pozwanemu przysługiwała wierzytelność wzajemna, która została potrącona. Niespełnienie przesłanek formalnych powoduje pominięcie twierdzenia o potrąceniu i nierozpoznanie zarzutu. Niespełnienie przesłanek materialnych skutkuje nieuwzględnieniem żądania oddalenia powództwa z powodu wygaśnięcia wierzytelności powoda (M. M. [w:] A. A., P. P., M. R., M. S., E. S., M. M., Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz aktualizowany. Tom I. Art. 1-477(16), LEX/el. 2022, art. 203(1).

Mając powyższe na uwadze, wobec spełnienia przez pozwanych przesłanek formalnych zarzutu potrącenia poprzez zgłoszenie zarzutu potrącenia w odpowiedzi na pozew oraz dołączenie materialnoprawnego oświadczenia o potrąceniu przesłanego za pośrednictwem poczty z potwierdzeniem nadania oraz potwierdzeniem otrzymania oświadczenia przez powoda (k. 100-102v.), jak również przesłanek materialnych poprzez wykazanie, że przysługiwała im wierzytelność wzajemna, należało uznać, że doszło do umorzenia wzajemnych wierzytelności stron do wysokości wierzytelności niższej. Z tego względu żądanie powoda z pkt I i II pozwu podlegało oddaleniu.

Na wypadek uznania potrącenia z jakichkolwiek przyczyn za nieskuteczne powództwo i tak nie zasługiwałoby w omawianym zakresie na uwzględnienie.

W świetle najnowszego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej – w szczególności wyroku z dnia 19 czerwca 2025 r. w sprawie C 396/24 (L.), konsument nie może ponosić ryzyka finansowego wynikającego z nieważności umowy, do której doprowadził bank poprzez wprowadzenie niedozwolonych postanowień. W konsekwencji, ochrona praw konsumenta wymaga, by bank mógł dochodzić jedynie różnicy między kwotą wypłaconego kapitału a faktycznie dokonanymi przez konsumenta spłatami – jeśli takie saldo pozostaje na jego korzyść. Natomiast wszelkie żądania banku przekraczające ten bilans muszą zostać uznane za niezgodne z prawem unijnym. Wyrok C 396/24 (L.) wskazuje na konieczność oddalenia powództwa również w zakresie podstawowymi – dotyczącym zwrotu kapitału kredytu z odsetkami. Wynika z niego, że art. 7 ust. 1 tej dyrektywy stoi na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku, gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty. Wyrok ten powinien być interpretowany w ten sposób, że ponieważ jego założeniem jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumenta na gruncie dyrektywy 93/13, w sprawie z powództwa banku przeciwko kredytobiorcy o zwrot kapitału kredytu – niezależnie od tego, czy dokonano potrącenia wzajemnych wierzytelności i niezależnie od tego, czy prawomocnie lub nieprawomocnie zasądzono kredytobiorcy od banku zwrot sumy świadczeń kredytowych – bank może otrzymać w wyroku zasądzenie jedynie różnicy między kwotą kredytu, a sumą świadczeń kredytobiorców, oczywiście o ile kwota kredytu przekracza sumę wzajemnych świadczeń kredytobiorcy. Suma świadczeń kredytobiorców w tej sprawie to wynik przekraczający kwotę kapitału kredytu, niepozwalający na zasądzenie zwrotu jakiejkolwiek kwoty na rzecz banku (brak nadwyżki świadczeń po jego stronie) – na podstawie art. 410 i art. 405 k.c. oraz art. 481 k.c.

W ocenie Sądu nie było potrzeby utrzymywania stanu zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy z powództwa kredytobiorców, ponieważ niezależnie od tego, jak zakończy się tamta sprawa, wynik sprawy niniejszej powinien być ten sam. Jeśli apelacja banku zostanie oddalona (umowa zostanie prawomocnie uznana za nieważną), pozostaną aktualne wszystkie powyższe ustalenia i rozważania. Dotychczasowe rozpoznanie niniejszej sprawy oparte było na założeniu przedstawionym przez bank w pozwie – że umowa kredytu jest umową nieważną. Z założeniem takim zgadzała się strona pozwana. Sąd rozpoznający tę sprawę nie miał więc żadnych podstaw, by przyjąć założenie odmienne.

O kosztach procesu (pkt II) orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).

Na koszty procesu pozwanych w łącznej kwocie 10.834 zł składają się: opłata skarbowa od pełnomocnictwa (34 zł) i wynagrodzenie pełnomocnika w stawce wynikającej z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (10.800 zł) i taką kwotę na ich rzecz należało zasądzić tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Sąd nie znalazł podstaw do przyznania wynagrodzenia w stawce wyższej niż minimalna. Zakres czynności zawodowego pełnomocnika powodów w przedmiotowej sprawie należał do typowych w tego rodzaju sprawach – w których wielokrotnie tenże pełnomocnik już występował.

sędzia Krystian Szeląg