Wyrok z 28 listopada 2025, sygn. I C 1616/24
Pokaż pozostałe podstawy prawne (7)
Sygn. akt I C 1616/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 listopada 2025 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący: sędzia Piotr Królikowski
Protokolant: Aleksandra Sieńczewska
po rozpoznaniu w dniu 28 października 2025 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwa M. S.
przeciwko (...) S.A. z siedzibą w W.
o ustalenie i zapłatę
I. zasądza od pozwanego (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powoda M. S. kwotę 5.191,04 zł (pięć tysięcy sto dziewięćdziesiąt jeden złotych 04/100) i 26.979,74 euro (dwadzieścia sześć tysięcy dziewięćset siedemdziesiąt dziewięć euro 74/100) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 23 kwietnia 2025 r. do dnia zapłaty;
II. zasądza od powoda M. S. na rzecz pozwanego (...) S.A. z siedzibą w W. tytułem zwrotu kosztów procesu kwotę 3.602,00 zł (trzy tysiące sześćset dwa złote 00/100) wraz z odsetkami, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;
III. w pozostałym zakresie powództwo oddala.
sędzia Piotr Królikowski
Sygn. akt I C 1616/24
WYROKUZUPEŁNIAJĄCY
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 stycznia 2026 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący: sędzia Piotr Królikowski
Protokolant: Aleksandra Sieńczewska
po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2026 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwa M. S.
przeciwko (...) S.A. z siedzibą w W.
o ustalenie i zapłatę
uzupełnia wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie o sygn. akt I C 1616/24 z dnia 28 listopada 2025 r. w ten sposób, iż ustala że umowa kredytu na cele mieszkalne (...) zawarta 15 lipca 2011 r. pomiędzy powodem I. A., a (...) S.A. z siedzibą w W. jest nieważna w całości.
sędzia Piotr Królikowski
Sygn. akt I C 1616/24
UZASADNIENIE WYROKU
z 28 listopada 2025 r. (k. 287) oraz
WYROKU UZUPEŁNIAJĄCEGO
z 15 stycznia 2026 r. (k. 310)
Pozwem wniesionym do Sądu Okręgowego w Warszawie 29 października 2021 r. (prezentata k. 3) M. S. domagał się ustalenia, że umowa kredytu na cele mieszkaniowe „(...) zawarta 15 lipca 2011 r. z (...) S.A. w W., poprzednikiem prawnym (...) S.A. w W., jest nieważna w całości oraz zasądzenia od pozwanego na jego rzecz kwoty 8.143,30 zł oraz 45.044,48 EUR wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Powód zgłosił także roszczenia ewentualne (pozew k. 3–79).
Na dochodzoną kwotę 8.143,30 zł składały się 8.101,01 zł tytułem rat kapitałowo–odsetkowych pobranych od powoda w okresie od lipca do grudnia 2011 r. oraz 42,49 zł tytułem prowizji pobranej 28 sierpnia 2012 r., natomiast na kwotę 45.044,48 EUR składały się raty kapitałowo–odsetkowe w wysokości 44.995,34 EUR uiszczone w okresie od stycznia 2012 r. do sierpnia 2021 r. oraz 49,14 EUR tytułem prowizji pobranej 28 sierpnia 2012 r. (pozew k. 3–79).
Powód wskazał, że zawarł umowę jako konsument w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych, przy wykorzystaniu wzorca umownego przedstawionego przez bank, którego postanowienia nie podlegały negocjacjom. Podniósł, że postanowienia dotyczące przeliczeń walutowych odwołujące się do tabel kursowych banku mają charakter niedozwolony w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c., a ich eliminacja prowadzi do upadku całej umowy (pozew k. 3–79).
W odpowiedzi na pozew (...) S.A. w W. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów procesu (odpowiedź na pozew k. 191–221). Pozwany zaprzeczył abuzywnemu charakterowi postanowień umowy oraz podniósł, że klauzule dotyczące ryzyka walutowego określają główne świadczenia stron i zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Wskazał również na możliwość zastosowania art. 358 § 2 k.c. jako przepisu dyspozytywnego oraz zakwestionował datę wymagalności roszczeń, wskazując na konstytutywny charakter ewentualnego wyroku (odpowiedź na pozew k. 191–221).
Pismem procesowym z 8 kwietnia 2025 r. pozwany podniósł zarzut potrącenia na wypadek uznania postanowień umowy za abuzywne (pismo k. 223–237).
Pismem z 24 lipca 2025 r. powód rozszerzył powództwo, wnosząc o zasądzenie dalszej kwoty 68.915,22 zł oraz 26.979,74 EUR wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 23 kwietnia 2025 r. do dnia zapłaty (modyfikacja powództwa k. 249–255).
Na kwotę 68.915,22 zł składały się 1.185,09 zł tytułem spłaty kapitałowo–odsetkowej z 11 października 2021 r. oraz 67.730,13 zł tytułem spłat dokonanych 29 listopada 2024 r., natomiast kwota 26.979,74 EUR stanowiła sumę spłat dokonanych bezpośrednio w walucie euro we wrześniu 2021 r. oraz w okresie od listopada 2021 r. do października 2024 r. (k. 249–255).
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa także w rozszerzonym zakresie (replika k. 267–268v).
Wobec nierozstrzygnięcia przez Sąd w wyroku z dnia 28 listopada 2025 r. o wszystkich roszczeniach zgłoszonych przez powoda, ten w dniu 12 grudnia 2025 r. złożył wniosek o jego uzupełnienie – strony podtrzymały stanowiska merytoryczne w trakcie postepowania w przedmiocie jego uzupełnienia.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
M. S., będący zawodowym żołnierzem, poszukiwał finansowania zakupu nieruchomości cele mieszkaniowe. W związku z tym skorzystał z usług pośrednika finansowego, który przedstawiał oferty kredytowe różnych banków oraz dokonywał wstępnej oceny zdolności kredytowej. W toku rozmów przedstawiano informacje dotyczące wysokości kredytu, wysokości rat, oprocentowania, marży banku oraz kosztów kredytu. Powodowi nie przedstawiono szczegółowych informacji dotyczących sposobu ustalania kursów walut w tabeli kursowej banku ani mechanizmu przeliczeń kursu kupna i sprzedaży waluty (zeznania powoda k. 263 – 264).
W dniu 15 lipca 2011 r. powód zawarł z (...) S.A. w W. umowę kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) (umowa k. 53–56v, 150–153v). Następcą prawnym (...) S.A. jest (...) S.A. z siedzibą wW., co wynika z odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego (k. 115–149v). Integralną część umowy stanowiły ogólne warunki kredytowania (dalej: OWKM, k. 57–61, 154–158).
Zgodnie z umową kwota kredytu została określona na 110.000,00 EUR (§ 2 ust. 1 umowy) przy czym wypłata kredytu nastąpiła w złotych polskich. Kwota środków faktycznie udostępnionych powodowi wyniosła 280.000 zł (bezsporne, zaświadczenia k. 70–72, 167–169; pismo pozwanego k. 225–231). Kredyt został udzielony na okres 360 miesięcy (§ 2 ust. 1 umowy). Oprocentowanie kredytu było zmienne i stanowiło sumę stawki referencyjnej EURIBOR 3M oraz marży banku w wysokości 3,10 punktu procentowego (§ 8 ust. 3 umowy). W dacie zawarcia umowy oprocentowanie wynosiło 4,65% w skali roku (§ 8 ust. 3 umowy).
Zgodnie z § 2 ust. 2 umowy kredyt był kredytem denominowanym w walucie euro, przy czym jego wypłata następowała w złotych polskich według kursu kupna dewiz z tabeli kursowej banku obowiązującej w dniu uruchomienia kredytu. Zgodnie z § 9 ust. 2 umowy kredyt podlegał spłacie w złotych polskich, przy czym wysokość raty ustalana była po przeliczeniu kwoty wyrażonej w walucie euro według kursu sprzedaży dewiz z tabeli kursowej banku obowiązującej w dniu spłaty. Zgodnie z § 19 ust. 1 Ogólnych Warunków Kredytowania (OWKM) bank ustalał kursy kupna i sprzedaży walut obcych stosowane w tabeli kursowej banku. W § 19 ust. 2 OWKM wskazano, że kurs kupna i sprzedaży walut ustalany jest przez bank w oparciu o kurs bazowy powiększony o marżę banku. Zgodnie z § 19 ust. 3 OWKM kurs bazowy ustalany jest przez bank na podstawie aktualnej sytuacji rynkowej. W § 19 ust. 4 OWKM wskazano, że marża banku doliczana do kursu kupna i sprzedaży walut stanowi element kształtujący wysokość kursów stosowanych przez bank. W § 19 ust. 5 OWKM przewidziano, że zmiana kursów walut w tabeli banku następuje w zależności od zmian kursów na rynku międzybankowym.
Aneksem nr (...) z 20 grudnia 2011 r. wprowadzono możliwość spłaty kredytu bezpośrednio w walucie euro (aneks k. 62–64, 159–161). W związku z tym powód zaczął dokonywać spłat bezpośrednio w Euro, dokonując też nadpłat w celu zmniejszenia zadłużenia kredytu.
Powód nie został poinformowany przy zawieraniu umowy o tym, że saldo zadłużenia może ulegać zmianie w zależności od kursu waluty obcej ani że mimo dokonywania regularnych spłat wysokość zadłużenia może wzrastać. Nie przedstawiono mu symulacji zmian kursu waluty ani historycznych danych kursowych. Umowa nie była przedmiotem indywidualnych negocjacji. Powód otrzymał jej projekt do wglądu dzień przed podpisaniem. Powód nie posiadał wykształcenia finansowego, a zawarta umowa była jego pierwszym zobowiązaniem kredytowym. Po nabyciu lokalu powód zamieszkiwał w nim, a w latach 2019–2020 wyprowadził się i wynajmował nieruchomość osobom trzecim. Uzyskiwane środki przeznaczał na spłatę kredytu oraz koszty najmu innego lokalu. W nieruchomości nie była prowadzona działalność gospodarcza. (zeznania powoda k. 263v – 264v znacznik 00:07:12 - 00:21:11).
Powód 15 lipca 2021 r. złożył reklamację wraz z wezwaniem do zapłaty, doręczoną pozwanemu 16 lipca 2021 r. (k. 65–67, 162–164v), na którą pozwany odpowiedział odmownie pismem z 23 lipca 2021 r. (k. 68–69, 165–166v).
W okresie od 25 lipca 2011 r. do 29 listopada 2024 r. powód uiścił na rzecz pozwanego:
– 71.659,51 zł oraz 16.443,50 EUR tytułem kapitału,
– 5.356,72 zł oraz 72.600,93 EUR tytułem odsetek,
– 42,29 zł oraz 59,11 EUR tytułem prowizji
(zaświadczenia k. 70–72, 167–169, 217–217v, 253–255v).
Powód złożył 15 lipca 2021 r. oświadczenie o skorzystaniu z ochrony konsumenckiej (k. 77, 174).
Pozwany pismem z 15 marca 2025 r. wezwał powoda do zapłaty kwoty 280.000 zł tytułem zwrotu kapitału oraz 40.148,85 zł jako dodatkowego świadczenia (k. 225–231), doręczonym powodowi 24 marca 2025 r. Następnie pismem z 7 kwietnia 2025 r. złożył oświadczenie o potrąceniu tych kwot (k. 232–237).
Sąd oparł ustalenia faktyczne na dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy, w szczególności umowie kredytu (k. 53–56v, 150–153v), ogólnych warunkach kredytowania (k. 57–61, 154–158), aneksie z 20 grudnia 2011 r. (k. 62–64, 159–161), zaświadczeniach banku (k. 70–72, 167–169, 217–217v, 253–255v), korespondencji stron (k. 65–69, 162–166v), a także odpisie z Krajowego Rejestru Sądowego (k. 115–149v). Dokumenty te nie były kwestionowane przez strony, a Sąd nie znalazł podstaw do odmowy przyznania im waloru wiarygodności.
Zeznania powoda (k. 263v–264v, znacznik 00:07:12–00:21:11) Sąd uznał za wiarygodne w przeważającej części. Były one spójne, logiczne i korespondowały z treścią dokumentów zgromadzonych w sprawie, w szczególności w zakresie dotyczącym przebiegu procesu zawierania umowy kredytu, braku indywidualnego uzgodnienia jej postanowień oraz zakresu informacji przekazanych powodowi.
Zeznania powoda zasługiwały na uwzględnienie w szczególności w części, w której wskazywał on, że:
– nie przedstawiono mu zasad ustalania kursów walut w tabeli kursowej banku,
– nie wyjaśniono mechanizmu przeliczeń według kursu kupna i sprzedaży,
– nie poinformowano go o wpływie zmian kursu waluty na wysokość salda zadłużenia, w tym o możliwości jego wzrostu mimo dokonywania spłat,
– nie przedstawiono symulacji ani danych historycznych dotyczących kursu waluty,
– umowa nie była przedmiotem indywidualnych negocjacji.
Okoliczności te znajdują potwierdzenie w treści samej umowy oraz ogólnych warunków kredytowania, które nie zawierają szczegółowych i weryfikowalnych zasad ustalania kursów walut, a także w charakterze stosowanego przez bank wzorca umownego.
Sąd miał przy tym na uwadze, że powód wskazywał, iż miał świadomość, że kurs waluty może ulegać wahaniom, jednakże okoliczność ta nie podważa wiarygodności jego zeznań w zakresie braku przedstawienia mu rzeczywistego zakresu ryzyka kursowego i mechanizmu jego oddziaływania na wysokość zobowiązania.
Pozwany wnosił o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków A. K. oraz K. D. na okoliczność sposobu ustalania kursów walut w tabelach banku, a także świadka R. O. na okoliczność przebiegu zawarcia umowy i poinformowania powoda o ryzyku walutowym. Sąd uznał, że okoliczności, na które powołano świadków A. K. oraz K. D., nie mają istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem ocena abuzywności postanowień umowy dokonywana jest według stanu z chwili zawarcia umowy oraz z perspektywy konsumenta, a nie na podstawie wewnętrznych procedur banku dotyczących ustalania kursów walut.
Wniosek o przesłuchanie świadka R. O. został cofnięty przez pozwanego (pismo z 28 sierpnia 2025 r., k. 267).
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w przeważającej części.
Na wstępie należy zauważyć, że w sprawie nie była sporna treść umowy kredytu wraz z załącznikami, ani wysokość świadczeń spełnionych przez powoda, wynikająca z dokumentów przedłożonych przez pozwanego. Istota sporu koncentrowała się natomiast wokół oceny prawnej postanowień umowy, w szczególności ich ewentualnego niedozwolonego charakteru, skutków tej oceny dla bytu umowy, a także skuteczności i zakresu podniesionego przez pozwanego zarzutu potrącenia.
W pierwszej kolejności Sąd odniesie się do roszczenia o którym rozstrzygnięto w wyroku uzupełniającym, bowiem stanowi ono przesłankę do rozstrzygnięcia roszczenia o zapłatę. Wobec pominięcia tego rozstrzygnięcia w wyroku i zgłoszenia w ustawowym terminie wniosku o uzupełnienie orzeczenia Sad był zobligowany do wydania wyroku uzupełniającego na podstawie art. 351 § 1 i 3 k.p.c. W tym zakresie wskazać należy, że powód posiada interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności umowy w rozumieniu art. 189 k.p.c. Interes ten nie ogranicza się wyłącznie do możliwości dochodzenia świadczenia, lecz obejmuje także potrzebę definitywnego rozstrzygnięcia o istnieniu stosunku prawnego stanowiącego podstawę świadczeń stron. Powyższe implikuje konieczność usunięcia stanu niepewności prawnej, który w niniejszej sprawie niewątpliwie występował. W konsekwencji orzeczenie o nieważności umowy zawarte w wyroku uzupełniającym z 15 stycznia 2026 r. znajdowało pełne uzasadnienie.
Przechodząc do oceny zarzutów dotyczących sprzeczności umowy z art. 69 ust. 1 i 2 ustawy Prawo bankowe, należy zauważyć, że umowa zawarta przez strony zawierała elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. Określono w niej bowiem zarówno kwotę kredytu, okres kredytowania, zasady spłaty, jak i sposób ustalania oprocentowania. Powyższe prowadzi do wniosku, że sama konstrukcja kredytu denominowanego nie narusza przepisów Prawa bankowego i mieści się w granicach swobody umów wyznaczonej art. 353 1 k.c., co znajduje potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego. Tym samym brak było podstaw do stwierdzenia nieważności umowy z tej przyczyny.
Odmiennie natomiast należało ocenić postanowienia umowy przez pryzmat art. 385 1 § 1 k.c. Nie budzi wątpliwości, że powód zawarł umowę jako konsument, a pozwany działał jako przedsiębiorca, przy czym umowa została zawarta przy wykorzystaniu wzorca umownego. Pozwany nie wykazał, aby postanowienia dotyczące mechanizmu przeliczeń walutowych były indywidualnie uzgadniane.
Analiza treści umowy prowadzi do wniosku, że postanowienia odwołujące się do tabeli kursowej banku kształtowały wysokość świadczeń stron, a zatem odnosiły się do głównego przedmiotu umowy. Nie oznacza to jednak, że wyłączone były spod kontroli abuzywności. Warunkiem takiego wyłączenia jest bowiem ich jednoznaczność, której w niniejszej sprawie brak.
Należy bowiem podkreślić, że umowa nie zawierała obiektywnych i weryfikowalnych kryteriów ustalania kursów walut. Konsument nie był w stanie ustalić, w jaki sposób bank kształtuje kursy kupna i sprzedaży ani jakie będą konsekwencje ekonomiczne zastosowania tego mechanizmu. W tym miejscu należy odwołać się do ugruntowanego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, zgodnie z którym wymóg przejrzystości nie ogranicza się do warstwy językowej, lecz obejmuje także konieczność umożliwienia konsumentowi oszacowania skutków ekonomicznych warunku umownego (por. wyroki TSUE: C-186/16, C-260/18).
Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika przy tym, że powodowi nie przedstawiono informacji pozwalających na ocenę rzeczywistego zakresu ryzyka kursowego, w szczególności wpływu zmian kursu waluty na saldo zadłużenia. Powyższe prowadzi do wniosku, że sporne postanowienia kształtowały prawa i obowiązki powoda w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.
Reasumując tę część rozważań, należało uznać wskazane postanowienia za niedozwolone, co skutkuje ich bezskutecznością wobec powoda.
Konsekwencją eliminacji tych postanowień jest brak możliwości określenia wysokości świadczeń stron, co implikuje brak możliwości dalszego wykonywania umowy. Jednocześnie brak jest podstaw do uzupełnienia powstałej luki przepisami dyspozytywnymi, co jednoznacznie wynika z orzecznictwa TSUE oraz Sądu Najwyższego. Powyższe prowadzi do wniosku, że umowa nie może dalej obowiązywać, co uzasadniało jej nieważność, stwierdzoną w wyroku uzupełniającym.
Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że przyjęta konstrukcja umowy, polegająca na przyznaniu bankowi uprawnienia do jednostronnego i nieweryfikowalnego kształtowania wysokości świadczeń stron, pozostaje sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Tym samym umowa jest nieważna również na podstawie art. 58 § 2 k.c., o czym orzeczono w wyroku uzupełniającym.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących zakresu obowiązków informacyjnych pozwanego banku względem powoda jako konsumenta, należy zauważyć, że nie zostały one w niniejszej sprawie wypełnione w sposób odpowiadający standardom wynikającym z prawa unijnego oraz orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa TSUE, w szczególności wyroku z 20 września 2017 r. w sprawie C-186/16 oraz wyroku z 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18, obowiązek informacyjny przedsiębiorcy wobec konsumenta nie ogranicza się do przekazania ogólnej informacji o ryzyku kursowym, lecz obejmuje konieczność przedstawienia w sposób jasny i zrozumiały mechanizmu działania danego postanowienia umownego oraz jego potencjalnych konsekwencji ekonomicznych, w tym także w sytuacji istotnych zmian kursowych. Powyższe implikuje, że konsument powinien zostać poinformowany nie tylko o samym fakcie możliwych wahań kursu waluty, lecz także o ich skali oraz wpływie na wysokość jego zobowiązania, w tym w szczególności o możliwości wzrostu salda zadłużenia mimo dokonywania regularnych spłat. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie prowadzi do wniosku, że obowiązki te nie zostały przez pozwanego wykonane.
Z wiarygodnych zeznań powoda (k. 263v–264v, znacznik 00:07:12–00:21:11) wynika bowiem, że na etapie zawierania umowy nie przedstawiono mu mechanizmu ustalania kursów walut stosowanych przez bank ani nie wyjaśniono różnicy pomiędzy kursem kupna a kursem sprzedaży. Powód wskazał również, że nie został poinformowany o tym, że saldo jego zadłużenia może ulegać zmianie w zależności od kursu waluty, ani że może ono wzrastać mimo dokonywania regularnych spłat.
Należy przy tym mieć na względzie, że powód wprawdzie miał ogólną świadomość, iż kurs waluty może podlegać wahaniom, jednakże – jak wynika z jego zeznań – liczył na jego stabilność, a przedstawione mu informacje nie pozwalały na realną ocenę skali ryzyka ani jego konsekwencji ekonomicznych. Powód wskazał również, że nie przedstawiono mu symulacji zmian kursowych ani danych historycznych, które pozwalałyby oszacować wpływ wahań kursu waluty na wysokość zobowiązania. Nie zaproponowano mu także żadnych mechanizmów ograniczających ryzyko kursowe. Powyższe prowadzi do wniosku, że przekazane powodowi informacje miały charakter ogólnikowy i niewystarczający, a tym samym nie spełniały standardu przejrzystości wypracowanego w orzecznictwie TSUE.
Reasumując, należy uznać, że powód nie został należycie poinformowany o istocie i skali ryzyka związanego z zawarciem umowy kredytu denominowanego do waluty obcej, co stanowi dodatkową przesłankę uznania spornych postanowień za niejednoznaczne i abuzywne w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c., a w konsekwencji wzmacnia wniosek o nieważności umowy. Należy przy tym wyraźnie podkreślić, że ciężar zapewnienia przejrzystości postanowień umownych oraz rzetelnego poinformowania konsumenta o skutkach ekonomicznych zawieranej umowy spoczywa w całości na przedsiębiorcy, który jako podmiot profesjonalny dysponuje nieporównywalnie większą wiedzą oraz instrumentami pozwalającymi na ocenę ryzyka. Przerzucenie tego ryzyka na konsumenta, przy jednoczesnym braku przekazania mu informacji umożliwiających jego realną ocenę, stanowi naruszenie równowagi kontraktowej stron i nie może korzystać z ochrony prawnej.
Powyższe implikuje, że już sam brak należytego wypełnienia obowiązków informacyjnych przez bank prowadzi do wniosku o nieuczciwym charakterze spornych postanowień, niezależnie od dalszej oceny mechanizmu przeliczeniowego, a tym samym wzmacnia konkluzję o bezskuteczności tych postanowień i nieważności całej umowy.
Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku uzupełniającego z 15 stycznia 2026 r.
Wobec stwierdzenia nieważności umowy kredytu, konieczne było rozważenie skutków tego stanu dla rozliczeń stron, bowiem powód wnosił o zasądzenie kwot wynikających z pozwu wraz z modyfikacją. Należy zauważyć, że w przypadku nieważności czynności prawnej świadczenia spełnione na jej podstawie mają charakter świadczeń nienależnych w rozumieniu art. 410 § 2 k.c., co implikuje obowiązek ich zwrotu na zasadach określonych w art. 405 k.c. Powyższe stanowisko jest ugruntowane zarówno w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jak i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (por. uchwała Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21 oraz powołane tam orzecznictwo). W konsekwencji każdej ze stron przysługuje odrębne roszczenie o zwrot spełnionego świadczenia (tzw. teoria dwóch kondykcji).
Zestawienie wszystkich świadczeń spełnionych przez powoda na rzecz pozwanego, obejmujące zarówno raty kapitałowo-odsetkowe, jak i prowizję, wynika z tabeli znajdującej się na karcie 255 akt i nie było skutecznie zakwestionowane przez stronę pozwaną. Na tej podstawie Sąd przyjął, że łączna wartość świadczeń nienależnych spełnionych przez powoda odpowiada kwotom dochodzonym pozwem i jego modyfikacją, tj. 77.058,52 zł oraz 72.024,22 EUR.
W realiach niniejszej sprawy nie budziło wątpliwości, że pozwany bank oddał do dyspozycji powoda kwotę 280.000 zł, która stanowiła równowartość kwoty kredytu wyrażonej w euro, a okoliczność ta nie była między stronami sporna. Jednocześnie powód w toku wykonywania umowy spełniał na rzecz pozwanego świadczenia zarówno w złotych polskich, jak i w euro, których wysokość wynika z zaświadczeń wystawionych przez pozwanego. Pozwany podniósł zarzut potrącenia obejmujący wierzytelność z tytułu zwrotu kapitału w wysokości 280.000 zł oraz dodatkowo kwotę 40.148,85 zł określoną jako świadczenie związane z „urealnieniem” wartości kapitału.
Odnosząc się do powyższego zarzutu, w pierwszej kolejności należy wskazać, że potrącenie ustawowe, zgodnie z art. 498 § 1 k.c., prowadzi do umorzenia wierzytelności wzajemnych do wysokości wierzytelności niższej, jeżeli spełnione są przesłanki w postaci ich wymagalności, jednorodzajowości oraz możliwości dochodzenia przed sądem.
W ocenie Sądu przesłanki te zostały spełnione w zakresie wierzytelności pozwanego odpowiadającej kwocie wypłaconego kapitału, tj. 280.000 zł. Roszczenie to ma charakter bezsporny co do zasady i wysokości, znajduje podstawę w przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu oraz stało się wymagalne po wezwaniu powoda do zapłaty, a następnie zostało objęte skutecznym oświadczeniem o potrąceniu. Powyższe prowadzi do wniosku, że zarzut potrącenia w tej części należało uznać za skuteczny.
Należy jednak zauważyć, że świadczenia spełnione przez powoda były wyrażone w dwóch walutach, podczas gdy wierzytelność pozwanego objęta potrąceniem została określona wyłącznie w złotych polskich. Zgodnie z art. 499 k.c. potrącenie wywiera skutki z mocą wsteczną tj od dnia w którym stało się możliwe, w konsekwencji wywiera skutki na dzień 29 października 2021 r. kiedy to stało się wymagalne roszczenie powoda i należało przyjąć kurs euro z tej daty wynoszący 4,6206. W tym zakresie potrącenie prowadziło do umorzenia wierzytelności stron do wysokości kwoty 280.000 zł, a świadczenia powoda spełnione w złotych polskich zostały w pierwszej kolejności zaliczone na poczet tej wierzytelności.
Należy przy tym dodatkowo zauważyć, że powód dochodził zwrotu świadczeń spełnionych zarówno w okresie poprzedzającym modyfikację powództwa, jak i po jej dokonaniu, przy czym świadczenia wcześniejsze – zarówno w złotych polskich, jak i w euro – zostały uwzględnione w globalnym rozliczeniu stron i w całości uległy kompensacji z wierzytelnością pozwanego z tytułu zwrotu kapitału. Pierwotnie powód dochodził kwoty o wartości 208 132,52 zł wg w/w kursu EUR (45 044,48 * 4,6206 zł) i 8 143,30 zł. Po rozliczeniu kwot dochodzonych pierwotnym pozwem do rozliczenia po stronie powoda pozostała kwota 63.724,18 zł (280 000 zł - 208 132,52 zł - 8 143,30 zł). Odjęcie tej kwoty od dochodzonej w modyfikacji pozwu kwoty 68.915,22 zł daje zasadzoną 5 191,04 zł - bowiem nie umorzyła się ona wskutek potrącenia. Jednocześnie świadczenia spełnione przez powoda w walucie euro, w zakresie objętym modyfikacją powództwa, tj. kwota 26.979,74 EUR także nie została objęta skutecznym potrąceniem i podlegała zasądzeniu w całości.
Odmiennie należało natomiast ocenić zarzut potrącenia w zakresie kwoty 40.148,85 zł. Należy bowiem podkreślić, że pozwany nie wykazał istnienia wierzytelności odpowiadającej tej kwocie ani jej podstawy prawnej. W istocie dochodzone w tym zakresie świadczenie stanowi próbę uzyskania dodatkowego wynagrodzenia związanego z udostępnieniem kapitału. Tymczasem, jak jednoznacznie wynika z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w przypadku stwierdzenia nieważności umowy kredytu zawartej z konsumentem przedsiębiorca nie może wywodzić dodatkowych roszczeń wykraczających poza zwrot nominalnej kwoty kapitału (por. wyrok TSUE z 15 czerwca 2023 r., C-520/21). Uwzględnienie takiego roszczenia prowadziłoby do podważenia skuteczności ochrony konsumenckiej.
Reasumując, zarzut potrącenia był skuteczny wyłącznie w zakresie kwoty 280.000 zł, natomiast w pozostałym zakresie podlegał oddaleniu, o czy orzeczono jak w sentencji wyroku z 28 listopada 2025 r. pkt I i III.
Odnosząc się do żądania odsetkowego, wskazać należy, że jego podstawę stanowi art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 455 k.c. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem orzecznictwa, w przypadku zobowiązań bezterminowych – a taki charakter ma roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego – stają się one wymagalne z chwilą wezwania dłużnika do zapłaty. Jednocześnie należy zauważyć, że w niniejszej sprawie pozwany podniósł zarzut potrącenia, który – jako czynność materialnoprawna – wywołuje skutek w postaci umorzenia wierzytelności wzajemnych do wysokości wierzytelności niższej, przy czym skutek ten następuje ze skutkiem wstecznym (ex tunc), tj. od chwili, w której potrącenie stało się możliwe (art. 499 k.c.). Powyższe implikuje konieczność uwzględnienia wpływu potrącenia na zakres należnych odsetek. Należy bowiem zauważyć, że jeżeli wierzytelność powoda stała się wymagalna wcześniej niż wierzytelność pozwanego przedstawiona do potrącenia, to odsetki należą się powodowi jedynie za okres od chwili wymagalności jego roszczenia do chwili, w której doszło do powstania stanu potrącalności wierzytelności wzajemnych. Tym samym nie należą się one za okres objętym pozwem bowiem doszło do umorzenia kwot objętych pierwotnym pozwem z dniem wniesienia pozwu w niniejszej sprawie. Od momentu, w którym potrącenie stało się możliwe, dochodzi bowiem – z mocą wsteczną – do umorzenia wierzytelności w odpowiednim zakresie, co wyłącza dalsze naliczanie odsetek od tej części roszczenia. Powyższe prowadzi do wniosku, że odsetki od tej części roszczenia powoda, która uległa umorzeniu wskutek potrącenia, nie mogą być naliczane po dacie powstania stanu potrącalności wierzytelności. Jednocześnie należy zauważyć, że powód dochodził odsetek od kwot objętych rozszerzeniem powództwa od dnia 23 kwietnia 2025 r., a zatem od daty późniejszej niż moment powstania stanu potrącalności. Powyższe implikuje, że w zakresie uwzględnionego roszczenia – tj. nadwyżki ponad kwotę objętą potrąceniem oraz świadczeń nieobjętych potrąceniem – odsetki mogły zostać zasądzone zgodnie z żądaniem powoda.
Reasumując, odsetki ustawowe za opóźnienie należało zasądzić od dnia 23 kwietnia 2025 r. do dnia zapłaty wyłącznie od kwot nieobjętych skutecznym potrąceniem, o czym orzeczono w punkcie I wyroku z 28 listopada 2025 r. Powyższe prowadziło do zasądzenia na rzecz powoda kwoty 5.191,04 zł oraz 26.979,74 euro wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 23 kwietnia 2025 r. do dnia zapłaty, o czym orzeczono w punkcie I wyroku z 28 listopada 2025 r., oddalając powództwo w pozostałym zakresie, o czym orzeczono w punkcie III tego wyroku.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 100 k.p.c. i art. 98 §1 1 k.p.c. W świetle wyniku sprawy należało uznać, że powód wygrał proces w przeważającej w około 32%, natomiast pozwany w około 68%. Koszty poniesione przez powoda wyniosły łącznie 11.847 zł, na co złożyły się: opłata od pozwu w wysokości 1.000 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 10.800 zł ustalone zgodnie z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów, 30 zł opłaty sadowej od rozszerzonego powództwa oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Pozwany poniósł koszty pełnomocnika i opłaty od pełnomocnictwa, a więc 10.817 zł Mając na uwadze wynik sprawy, Sąd zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 3.602,00 zł stanowiącą różnice kosztów należnych każdej ze stron zgodnie z wynikiem procesu (10.817 zł*0,68 - 11.847 zł *0,32) o czym orzeczono w punkcie II wyroku z 28 listopada 2025 r.
sędzia Piotr Królikowski