Wyrok z 3 lutego 2025, sygn. I C 1036/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 lutego 2025 r.

Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział I Cywilny w składzie następującym:

Przewodniczący	Sędzia Adam Bojko
Protokolant	sekr. sąd. Angelika Szeszko

po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2025 r. w Piotrkowie Trybunalskim
na rozprawie

sprawy z powództwa B. G. i Z. G. (1)

przeciwko S. G.

o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli

1.  oddala powództwo;

2.  nie obciąża powodów kosztami procesu.

Sygn. akt I C 1036/24

UZASADNIENIE

Powodowie B. G. i Z. G. (1) w pozwie wniesionym w dniu 28 marca 2023 r. przeciwko S. G. zażądali:

1.  zobowiązania pozwanego do złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu na rzecz powodów prawa własności:

- zabudowanej nieruchomości rolnej położonej w miejscowości K., obrębie wsi (...) B. w gminie U., powicie (...), województwie (...), o powierzchni 105500 m2 oznaczonej w ewidencji gruntów numerem działek (...) dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Tomaszowie M.. prowadzi księgę wieczystą o nr (...),

- ciągnika rolniczego o mocy 30KM URSUS C 330,

- ciągnika rolniczego o mocy 85 (...) D. F.,

- przetrząsaczo-zgrabiarki Z-277/2,

- przetrząsacza karuzelowego Z-260,

- pługu ciągnikowego 2 skibowy,

- przenośnika ślimakowego T-206/3,

- kultywatora ciągnikowego 1,6,

- rozdrabniacza ziaren dwuwalcowego,

- siewnika zbożowego ciągnikowego 2,7,

- siewnika nawozowego M.,

- opryskiwacza poj. 300 litrów 10 m,

- kosiarki rotacyjnej 1,6 m,

- silosokombajnu 1 rzędowy,

- zbiornika na mleko poj. 430 litrów,

- dojarki 2 bańkowej 2 konwiowej,

- zgarniacza obornika 0,7m — 2szt.,

- rozrzutnika obornika ład 3,5 ton,

- ładowacza obornika T.,

- prasy zwijającej l,8m,

- owijarki bel szer. Folii 500/750,

- ładowacza czołowego z osprzętem udźwig 1 800kg,

- wozu asenizacyjnego (...),

- przyczepy rolniczej 6t,

- prasy wysokiego zgniotu 1,78 m,

- brony polowej 2,8m,

- kwoty mlecznej

na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej,

2.  zobowiązania pozwanego do wydania powodom nieruchomości i ruchomości opisanych w pkt. 1 pozwu,

3.  zasądzenia solidarnie od pozwanego na rzecz powodów kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu powodowie wskazali, że w dniu 20 listopada 2014 r. zawarli z pozwanym umowę darowizny, na podstawie której przenieśli na rzecz pozwanego własność zabudowanej nieruchomości rolnej, położoną w miejscowości K. D., w gminie U., powiecie (...), województwie (...), o łącznej powierzchni 105500 m ² składającej się działek o numerach ewidencyjnych (...) dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Tomaszowie M.. prowadzi księgę wieczystą o nr (...) wraz z ruchomościami wchodzącymi w skład ich gospodarstwa rolnego. Powodowie podnieśli, iż mimo przekazania pozwanemu nieruchomości wraz z domem mieszkalnym i zabudowaniami, strony nadal mieszkały na przekazanej pozwanemu nieruchomości, jednak w 2022 r. pozwany zmienił nastawienie do powodów, będących jego rodzicami. Zdaniem powodów pozwany rozpoczął wszczynanie awantur, ubliżał powodom, aż w okresie letnim 2022 r. doszło do rękoczynów, w toku którego zajścia pozwany miał stosować przemoc fizyczną wobec powodów, w związku z czym w miejscu zamieszkania stron interweniowała policja. Powodowie wskazali ponadto, iż pozwany oprócz tego zajścia wyłącza prąd czy wodę powodom uniemożliwiając im zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, co w ich ocenie stanowi rażącą niewdzięczność obdarowanego pozwanego. Wobec powyższego powodowie w piśmie z dnia 25 stycznia 2023 r. odwołali pozwanemu uczynioną na jego rzecz darowiznę i wyznaczyli termin czynności notarialnej przenoszącej zwrotnie własność darowizny, jednak pozwany nie stawił się na termin czynności wyznaczonej przed notariuszem, stąd skierowali sprawę na drogę sądową.

W odpowiedzi na pozew z dnia 10 kwietnia 2024 r. pozwany S. G. wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa.

Pozwany wskazał, że nie dopuścił się rażącej niewdzięczności względem powodów, bowiem znamion rażącej niewdzięczności nie wyczerpuje zachowanie obdarowanego niewykraczające poza zwykłe konflikty dnia codziennego, związane ze wspólnym zamieszkiwaniem, wynikające z napiętej i konfliktowej sytuacji rodziny. Pozwany podniósł, że istnieje spór pomiędzy nim, a powodami związany z wyborem życiowym partnerki przez pozwanego wbrew woli i akceptacji rodziny, jednakże charakter tego sporu i waga nie wyczerpują znamion rażącej niewdzięczności pozwanego wobec powodów. Zdaniem pozwanego miał on prawo do autonomicznego wyboru żony i zaproponowania jej zamieszkania na terenie nieruchomości obdarowanej, a istniejący w związku z jego wyborem konflikt nie wykracza poza zwykłe konflikty dnia codziennego związane z wspólnym zamieszkaniem pozwanego i powodów. W ocenie pozwanego również nie można uznać w świetle niniejszej sprawy, aby dopuścił się on rażącego zaniedbywania obowiązków rodzinnych, przeciwnie dba o rodzinę, o dom, o gospodarstwo rolne, o podtrzymywanie podstawowych warunków życiowych rodziny. Ponadto poczynił na przedmiot darowizny liczne inwestycje w celu modernizacji gospodarstwa rolniczego oraz utrzymania ładu i porządku. W sposób ciągły opłaca wodę, prąd i partycypuje w kosztach ogrzewania domu, a w ten sposób opiekuje się darczyńcami - powodami oraz swoją żoną i synami. Pozwany podkreślił, że nigdy nie uczynił świadomej krzywdy swoim czynem wobec powodów. Zdaniem pozwanego, działania powodów takie jak wyrzucenie z domu żony pozwanego wraz z dzieckiem w lutym 2021 r. przez powódkę czy używanie przemocy fizycznej wobec pozwanego przez powódkę w sierpniu 2022 r. jest istotnym zachowaniem darczyńcy, które prowokuje do konfliktów rodzinnych. Pozwany wskazał, że pomimo konfliktów stara się utrzymać relację rodzinne z powodami poprzez uszanowanie ich i zaproszenie na uroczystości rodzinne jak Chrzty Ś. swoich dzieci i nadal wyraża chęć pogodzenia się z rodzicami, jednakże nie może on jednak zrezygnować z przedmiotu darowizny, ponieważ stanowi on jedyne źródło utrzymanie jego rodziny. Pozwany podniósł ponadto, że złożenie przez stronę powodową oświadczenia o odwołaniu darowizny stanowi nadużycie prawa podmiotowego w świetle art, 5 k.c. w aspekcie naruszenia zasad współżycia społecznego, wskazując że pozwany jest dobrym synem, ojcem i mężem, który pracuje od wczesnych lat dzieciństwa w przedmiotowym gospodarstwie rolnym, a więc znacznie wcześniej niż owa darowizna została na jego rzecz poczyniona, ponadto zawsze wspierał swoich rodziców w pracy, a po otrzymaniu darowizny z ponadprzeciętną starannością inwestował i modernizował gospodarstwo rolne otrzymane od powodów. W ocenie pozwanego biorąc pod uwagę stan zdrowia powodów oraz przedmiot darowizny jakim jest gospodarstwo rolne, powodowie nie będą wstanie fizycznie sami pracować w gospodarstwie rolnym, jednocześnie skuteczne odwołanie darowizny pozbawiłoby jedynego źródła utrzymania rodziny pozwanego. Ponadto pozwany podkreślił, że wielkość jego nakładu na przedmiot darowizny przekracza jej wartość, która została określona na 300 000 zł.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 20 listopada 2014 r. strony zawarły umowę darowizny na mocy której powodowie B. G. i Z. G. (2) darowali pozwanemu S. G. zabudowaną nieruchomość rolną położoną w miejscowości K. D., w gminie U., powicie (...), województwie (...), o łącznej powierzchni 105500 m ², składającej się z działek o numerach ewidencyjnych (...) dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim prowadzi księgę wieczystą o nr (...) wraz z ruchomościami wchodzącymi w skład gospodarstwa rolnego w postaci: ciągnika rolniczego o mocy 30 KM U. C330 o nr rej. (...), ciągnika rolniczego o mocy 85 KM D. F. o nr rej. (...), przetrząsaczo - zgrabiarki Z-277/2, przetrząsacza karuzelowego Z-260, pługa ciągnikowego 2 skibowego, przenośnika ślimakowego T-206/3, kultywatora ciągnikowego 1,6, rozdrabniacza ziaren dwuwalcowego, siewnika zbożowego ciągnikowego 2,7, siewnika nawozowego M., opryskiwacza poj. 300 litrów 10 m, kosiarki rotacyjnej 1,6 m, silosokombajn 1 rzędowy, zbiornik na mleko poj. 430 litrów, dojarki 2 bańkowej 2 konwiowej, zgarniacza obornika 0,7 m – 2 szt., rozrzutnika obornika ład. 3,52 tony, ładowacza obornika T., prasy zwijającej 1,8 m, owijarki bel szer. folii 500/750, ładowacza czołowego z osprzętem udźwig 1 800 kg, wozu asenizacyjnego 4000 L, przyczepy rolniczej 6 t. o nr rej. (...), prasy wysokiego zgniotu 1,78 m, brony polowej 2,8 m oraz kwoty mlecznej, a pozwany S. G. przyjął darowiznę oraz ustanowił na działce nr (...) na rzecz powodów dożywotnio i nieodpłatnie służebność osobistą, polegającą na prawie korzystania z całego domu mieszkalnego, z ½ części budynków gospodarczych oraz swobodnego poruszania się po podwórku.

/dowód: umowa darowizny - akt notarialny Rep A nr (...) k. 11-16, protokół niedokładności - akt notarialny Rep A nr (...) k. 17-18, treść księgi wieczystej nr (...) k. 19-23/

Powodowie prowadzili w swoim gospodarstwie rolnym produkcję mleka. Pozwany ukończył szkołę rolniczą, ponieważ miał w przyszłości przejąć prowadzenie gospodarstwa powodów. Po ukończeniu szkoły podjął pracę poza rolnictwem, ale pomagał powodom w prowadzeniu ich gospodarstwa. W 2010 roku, gdy powódka przeszła zawał, pozwany zrezygnował z dotychczasowej pracy i zajął się prowadzeniem gospodarstwa rolnego powodów z ich pomocą. Powodowie zdecydowali się przekazać gospodarstwo synowi, aby przejść na emeryturę.

/dowód: zeznania B. G. – protokół k. 148 odwrót -149 odwrót oraz k. 170-170 odwrót, zeznania Z. G. (1) – protokół k. 149 odwrót oraz k. 170 odwrót -171, zeznania S. G. – protokół k. 150-150 odwrót oraz k. 171-172, zeznania świadka M. L. – protokół k. 164 odwrót – 165 odwrót, zeznania świadka K. G. – protokół k. 165 odwrót – 167 odwrót/

W dniu 30 września 2019 r. powód zawarł związek małżeński z K. G.. Pozwany i K. G. przed ślubem byli w związku około 10 lat, z przerwą związaną z wyjazdem K. G. za granicę. Po ślubie K. G. wprowadziła się do domu stron. Powodowie od początku nie akceptowali K. G.. Uważali, że nie jest odpowiednią dziewczyną dla pozwanego, bo nie będzie dobrą gospodynią i nie będzie w stanie sprostać obowiązkom związanym z prowadzeniem gospodarstwa rolnego.

/dowód: zeznania B. G. – protokół k. 148 odwrót -149 odwrót oraz k. 170-170 odwrót, zeznania S. G. – protokół k. 150-150 odwrót oraz k. 171-172, zeznania świadka M. L. – protokół k. 164 odwrót – 165 odwrót, zeznania świadka K. G. – protokół k. 165 odwrót – 167 odwrót, zeznania świadka E. P. – protokół k. 167 odwrót – 168 odwrót, zeznania świadka M. M. (2) – protokół k. 168 odwrót – 169/

Powodowie sprzeciwiali się zawieszeniu w domu obrazu z wizerunkiem K. G. i pozwanego z ich ślubu oraz zmianie kolorów ścian w pomieszczeniach przeznaczonych do wspólnego użytku. Gdy pozwany z żoną zakupili zmywarkę do domu, powód kazał im ją zabrać na górę. Z. G. (1) zamykał K. G. drzwi przed nosem. Gdy po zablokowaniu kanalizacji doszło do rozlania się nieczystości w łazience, nakazał jej sprzątanie łazienki.

/dowód: zeznania S. G. – protokół k. 150-150 odwrót oraz k. 171-172, zeznania świadka K. G. – protokół k. 165 odwrót – 167 odwrót/

K. G. w lutym 2021 r., około pół roku po urodzeniu pierwszego syna wyprowadziła się z domu stron, po konflikcie z powódką. K. G. po urodzeniu dziecka od powódki słyszała tylko uwagi, że źle opiekuje się dzieckiem, źle gotuje. K. G. nie mieszkała z pozwanym około pół roku, później wróciła i przez jakiś czas stosunki między stronami były poprawne. K. G. chciała by mąż się wyprowadził razem z nią, ale pozwany nie chciał zostawić gospodarstwa rolnego.

/dowód: zeznania S. G. – protokół k. 150-150 odwrót oraz k. 171-172, zeznania świadka K. G. – protokół k. 165 odwrót – 167 odwrót, zeznania świadka L. N. (1) – protokół k. 169-169 odwrót/

Powodowie nie akceptują również rodziny K. G.. Powodowie byli niezadowoleni, że pozwany i jego żona utrzymują bliskie relacje z rodziną K. G..

/dowód: zeznania S. G. – protokół k. 150-150 odwrót oraz k. 171-172, zeznania świadka K. G. – protokół k. 165 odwrót – 167 odwrót, zeznania świadka E. P. – protokół k. 167 odwrót – 168 odwrót/

Powódka nazwała rodzinę K. G. „chodzącą patologią”, a jej siostry nazwała „popierdolonymi murzynkami”.

/dowód: zeznania B. G. – protokół k. 148 odwrót -149 odwrót oraz k. 170-170 odwrót, zeznania S. G. – protokół k. 150-150 odwrót oraz k. 171-172/

W dniu 7 sierpnia 2022 r. K. G. i S. G. byli na obiedzie i grillu u siostrzenicy K. E. J. – P.. Podczas imprezy S. G. spożywał alkohol, ale nie upił się.

/dowód:, zeznania świadka K. G. – protokół k. 165 odwrót – 167 odwrót, zeznania świadka E. P. – protokół k. 167 odwrót – 168 odwrót/

Ze względu na konieczność wydojenia krów pozwany z żoną wrócili do domu przed godziną 18:00. Pozwany przebrał się i poszedł do obory, a za nim udała się tam powódka, aby mu pomóc w obrządku. Powódka powiedziała pozwanemu, że jest pijany i jak zamierza w takim stanie robić obrządek. Sugerowała, że na spotkaniu rodzinnym został poczęstowany mocnym alkoholem własnej produkcji oraz narkotykami. Pozwany zdenerwował się tymi uwagami i zapytał powódkę, po co przyszła do obory, stwierdził, że jemu niczego nie wolno, a jego siostrom wszystko wolno i powódka powinna postawić im ołtarzyk, co zdenerwowało powódkę. Pozwany i powódka zaczęli się na siebie krzyczeć. Powódka miała w ręku metalową miskę, służącą jej do zbierania jajek, którą zaczęła uderzać pozwanego w klatkę piersiową. Wówczas pozwany chwycił powódkę za ręce i przytrzymał je przy jej twarzy, w wyniku czego obruszyła się jej górna proteza. Powiedział też do powódki „Ty małpo, wypierdalaj do L.”. Powódka udała się do kuchni letniej, aby zadzwonić po Policję oraz po córkę M. L., która niedługo potem przyjechała wraz z mężem. Na podwórko wyszedł powód. Wówczas pozwany podszedł do niego i przycisnął go do drzwi. Funkcjonariusze policji powiedzieli pozwanemu, aby się uspokoił. Nie przeprowadzili badania pozwanego na zawartość alkoholu ani narkotyków. Po interwencji policji pozwany sam dokończył obrządek. Od tego zdarzenia strony nie utrzymują bliższych kontaktów, powodowie nie rozmawiają z pozwanym, ani z jego żoną.

/dowód: zeznania B. G. – protokół k. 148 odwrót -149 odwrót oraz k. 170-170 odwrót, zeznania Z. G. (1) – protokół k. 149 odwrót oraz k. 170 odwrót -171, zeznania S. G. – protokół k. 150-150 odwrót oraz k. 171-172, zeznania świadka K. G. – protokół k. 165 odwrót – 167 odwrót/

Do zdarzenia z 7 sierpnia 2022 r. relacje pozwanego z siostrą M. L. były dobre. Siostra z mężem i dziećmi pomagali pozwanemu w większych pracach w gospodarstwie, a pozwany pomagał im przy budowie domu. Od zdarzenia M. L. z mężem nie utrzymują kontaktów z pozwanym, ponieważ podczas zajścia pozwany w sposób wulgarny nakazał mężowi siostry opuszczenie nieruchomości.

/dowód: zeznania świadka M. L. – protokół k. 164 odwrót – 165 odwrót/

Powodowie oraz pozwany wraz z żoną i dziećmi zamieszkują wspólnie w domu mieszkalnym na nieruchomości będącej przedmiotem darowizny. Powodowie korzystają w sposób wyłączny z kuchni i pokoju w suterenie oraz łazienki na parterze, a pozwany z żoną i dziećmi korzystają w sposób wyłączny z trzech pokoi i łazienki na poddaszu oraz z kuchni na parterze. Z pozostałych pomieszczeń korzystają wspólnie. Latem powodowie mieszkają w letniej kuchni w budynku gospodarczym.

/dowód: zeznania B. G. – protokół k. 148 odwrót -149 odwrót oraz k. 170-170 odwrót/

Powodowie hodują kury i na potrzeby prowadzonej hodowli korzystają ze zboża i słomy pozwanego, a w zamian pozwany otrzymywał od nich jajka. Po zdarzeniu z sierpnia 2022 r. powódka płaci pozwanemu za zboże kwotę, którą sama ustala, a pozwany nie bierze jajek od powodów.

/dowód: zeznania B. G. – protokół k. 148 odwrót -149 odwrót oraz k. 170-170 odwrót, zeznania Z. G. (1) – protokół k. 149 odwrót oraz k. 170 odwrót -171/

Pozwany opłaca wszystkie rachunki, a powodowie partycypowali w rachunku za prąd kwotą 300 zł ustaloną według własnego uznania. Pozwany uważał, że powodowie zużywają więcej prądu i żądał, aby powodowie partycypowali w rachunkach kwotą 500 zł. Kilka dni po incydencie z 7 sierpnia 2022 r., pozwany wszedł wieczorem do letniej kuchni powodów. Powód oglądał wówczas telewizję. Pozwany zażądał, aby powód wyłączył telewizor oraz założył podlicznik w kuchni letniej. Powód wyłączył telewizor, ale po wyjściu pozwanego włączył go ponownie. Powodowie założyli podlicznik w letniej kuchni i na tej podstawie ustalają wysokość zużytego przez nich prądu, za który płacą pozwanemu kwoty rzędu 200 – 300 zł co dwa miesiące. Miała miejsce sytuacja, że w pomieszczeniu dla kur, zostało wyłączone światło, które powodowie włączają kurom, gdy wcześnie robi się ciemno. Pozwany zaprzeczał, aby je wyłączył. Twierdził, że na włącznik światła obsunęła się deska. Do sierpnia 2022 r. strony zamiennie co roku dokonywały zakupu opału. W lutym 2023 r. powodowie przez kilka dni powodowie nie mieli ogrzewania w suterenie, ponieważ pozwany zamknął zawór doprowadzający ciepło do pomieszczeń w suterenie. Powodowie zwracali się do pozwanego, aby otworzył zawór, ale pozwany odpowiadał, że mają ręce i mogą sami go otworzyć. Ostatecznie powodowie odkręcili sami zawór. Nie robili tego wcześniej, bo uważali, że powinien zrobić to pozwany, skoro on zamknął zawór. Powódka chciała wówczas oddać pozwanemu część pieniędzy za zakup opału, ale pozwany nie chciał ich przyjąć, więc powodowie kupili dwie tony opału.

/dowód: faktury, pokwitowanie k. 79 odwrót – 110 odwrót, zeznania B. G. – protokół k. 148 odwrót -149 odwrót oraz k. 170-170 odwrót, zeznania Z. G. (1) – protokół k. 149 odwrót oraz k. 170 odwrót -171, zeznania S. G. – protokół k. 150-150 odwrót oraz k. 171-172, rachunki k. 79 odwrót – 110 odwrót/

W piśmie z dnia 25 stycznia 2023 r. powodowie złożyli pozwanemu oświadczenie o odwołaniu uczynionej na jego rzecz darowizny, ze względu na rażącą niewdzięczność polegającą na stosowaniu przemocy słownej i fizycznej i wyznaczyli termin czynności notarialnej przenoszącej zwrotnie własność darowizny na dzień 24 lutego 2023 r. o godz. 11:00 w Kancelarii Notarialnej Notariusza M. B. mieszczącej się przy ul. (...) w T.. Pismo zostało doręczone pozwanemu w dniu 15 lutego 2023 r. Pozwany nie stawił się na termin czynności wyznaczonej przed notariuszem.

/dowód: pismo z dnia 25 stycznia 2023 r. o odwołaniu darowizny k. 24, wydruk książki nadawczej k. 25, wydruk śledzenia przesyłek k. 26-28, protokół z niestawiennictwa – akt notarialny Rep. A nr (...) k. 29-31/

Powodowie zostali zaproszeni na chrzest młodszego syna pozwanego i przyjęcie w dniu 4 lipca 2023 r., w który uczestniczyli. Powodowie mają swobodny kontakt z dziećmi pozwanego.

/dowód: zdjęcia k. 111 – 115, zeznania B. G. – protokół k. 148 odwrót -149 odwrót oraz k. 170-170 odwrót, zeznania S. G. – protokół k. 150-150 odwrót oraz k. 171-172, zeznania świadka K. G. – protokół k. 165 odwrót – 167 odwrót, zeznania świadka E. P. – protokół k. 167 odwrót – 168 odwrót, zdjęcia k. 111-115/

W czasie żniw 2024 r., gdy pozwany zwoził słomę, powód wyszedł na podwórko i patrzył w stronę pozwanego, pozwany powiedział wówczas do powoda „co tak ślepisz?”, a powód wypiął się do niego i wskazując na pośladki powiedział „tu mi gadaj”.

/dowód: zeznania B. G. – protokół k. 148 odwrót -149 odwrót oraz k. 170-170 odwrót, zeznania Z. G. (1) – protokół k. 149 odwrót oraz k. 170 odwrót -171/

Powód był wówczas pod wpływem alkoholu, który spożywał z krewnym, który odwiedził powodów. Powód nazwał wówczas pozwanego „pierdoloną papugą”, a jego żonę „podpuszczaczem pierdolonym”.

/dowód: zeznania S. G. – protokół k. 150-150 odwrót oraz k. 171-172, zeznania świadka K. G. – protokół k. 165 odwrót – 167 odwrót/

Tego samego dnia, gdy pozwany wszedł do sutereny, a powódka poszła za nim, popchnęła go w kierunku drzwi i zapytała, jakich słów użył powód kilka dni wcześniej pod adresem jego żony. Pozwany odepchnął powódkę i powiedział, aby wyjaśniała to z powodem.

/dowód: zeznania S. G. – protokół k. 171-172, częściowo zeznania B. G. – protokół k. 148 odwrót -149 odwrót oraz k. 170-170 odwrót/

Pozwany po zawarciu umowy darowizny poczynił szereg inwestycji w gospodarstwo rolne poprzez zakup maszyn rolniczych na łączną sumę 773 940 zł, kupienie sąsiedniej działki położonej w obrębie wsi B., w gminie U., w powiecie (...), w województwie (...), o obszarze 1400 m ² oznaczoną numerem działki (...) oraz wybudowanie nowego garażu w 2019 r. o wartości odtworzeniowej wynoszącej ok. 600 000 zł. W celu sfinansowania tych wydatków Pozwany zaciągnął dwa kredyty inwestycyjne.

/dowód: faktury VAT k. 60 odwrót - 67 odwrót, umowa sprzedaży – akt notarialny Rep. A nr (...) k. 68-71 odwrót, umowa o kredyt inwestycyjny (...) nr (...)/KK/ (...) k. 72-74 odwrót pełnomocnictwo do dysponowania środkami na rachunku bankowym k. 75, umowa o kredyt inwestycyjny (...) nr (...)/KK/FU k. 75 odwrót – 77 odwrót, polisa ubezpieczenia nr (...) k.78-79/

Pozwany dobrze opiekuje się gospodarstwem. Gospodarstwo rozwija się i stanowi źródło utrzymania pozwanego oraz jego rodziny.

/dowód: zeznania S. G. – protokół k. 150-150 odwrót oraz k. 171-172, zeznania świadka E. P. – protokół k. 167 odwrót – 168 odwrót. zeznania świadka K. G. – protokół k. 165 odwrót – 167 odwrót, zeznania świadka M. M. (2) – protokół k. 168 odwrót – 169/

Powodowie nie są w stanie samodzielnie prowadzić gospodarstwa rolnego. Powódka powiedziała żonie pozwanego, że jeżeli odzyska własność gospodarstwa rolnego sprzeda je, a uzyskaną kwotę podzieli między wszystkie wnuki.

/dowód: zeznania B. G. – protokół k. 148 odwrót -149 odwrót oraz k. 170-170 odwrót, zeznania S. G. – protokół k. 150-150 odwrót oraz k. 171-172, zeznania świadka K. G. – protokół k. 165 odwrót – 167 odwrót/

Stan faktyczny w niniejszej sprawie Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy. Ponadto powyższy stan faktyczny Sąd w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia ustalił na podstawie zeznań powodów, pozwanego oraz świadków M. L., K. G., E. P., M. M. (2), L. N. (2) w części w jakiej korelowały ze sobą oraz w jakiej pokrywały się z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Zważyć należy, iż w przeważającym zakresie powyższe zeznania były spójne i wskazywały na istnienie konfliktu rodzinnego pomiędzy stronami.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo jest niezasadne.

Zgodnie z art. 898 § 1 k.c. darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności.

Mimo braku faktycznego ekwiwalentu dla darczyńcy darowizna kreuje stosunek etyczny pomiędzy darczyńcą i obdarowanym, wyrażający się w moralnym obowiązku wdzięczności. W interesie nie tylko darczyńcy, ale także społecznym leży, aby nikt niegodny nie korzystał z pracy i majątku darczyńcy. Wyraźnie jednakże podkreślić należy, że obowiązek wdzięczności wobec darczyńcy nie może iść tak daleko, że czyni z obdarowanego niejako bezwolnego wykonawcę wszystkich życzeń darczyńcy i nie dopuszcza sprzeciwu nawet wobec niewłaściwych zachowań samego darczyńcy. Podkreślić przy tym należy również, że odwołanie darowizny uzasadnia tylko tak naganne zachowanie obdarowanego, które z obiektywnego punktu widzenia może być zakwalifikowane nawet nie jako sama niewdzięczność ale jako rażąca niewdzięczność. Przesłanka niewdzięczności, w stopniu rażącym, ma więc kwalifikowany charakter, odnoszący się do zachowań, które oceniając rozsądnie, przy uwzględnieniu miernika obiektywnego i subiektywnego, muszą być uznane za wysoce niewłaściwe i krzywdzące darczyńcę, jak na przykład popełnienie przestępstwa przeciwko życiu lub zdrowiu, czci albo mieniu, ciężkie naruszenie obowiązków rodzinnych, naruszenie godności osobistej ze świadomością i w nieprzyjaznym zamiarze (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 2010 r., II CSK 68/10, LEX nr 852539). Nie mogą być uznane za rażącą niewdzięczność przykrości i krzywdy czynione impulsywnie, lecz mieszczące się w granicach zwykłych konfliktów życia codziennego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2001 r., II CKN 818/00, LEX nr 52608). Nie uznaje się za przejaw rażącej niewdzięczności incydentalnych sprzeczek obdarowanego z darczyńcą (zob. wyrok SN z 22.4.1997 r., III CKN 43/96, niepubl.; wyrok SN z 5.10.2000 r., II CKN 280/00, L.; wyrok SN z 15.2.2012 r., I CSK 278/11, L.; wyrok SN z 4.2.2015 r., IV CSK 254/14, L.), używanie przez obdarowanego wulgaryzmów, zwłaszcza jeśli obdarowany przejawia skłonność do ich używania przy każdej właściwie okazji (por. wyrok SA w Łodzi z 22.10.2013 r., I ACA 481/13, L.), nieokazywanie należytego szacunku (por. wyrok SA w Katowicach z 13.9.2013 r., I ACA 499/13, L.), zdarzające się przypadki niepoprawnego zachowania (wyrok SA w Łodzi z 18.7.2014 r., I ACA 63/14, L.), czy nawet sytuacje, w których obdarowany w ramach sprzeczek czy nawet kłótni rodzinnych godzi nawet w określone dobra osobiste darczyńcy, niemniej naruszenia nie są intensywne i mieszczą się w społecznie dopuszczalnych ramach wypowiedzi wypowiadanych pod wpływem uniesienia czy złości (por. wyrok SA w Szczecinie z 14.4.2005 r., I ACA 60/05, OSA 2006, Nr 10, poz. 35; wyrok SA w Rzeszowie z 11.10.2012 r., I ACA 262/12, L.). Podkreślić również wyraźnie należy, że nie bez znaczenia dla ustalenia, czy zachowanie obdarowanego uzasadnia odwołanie darowizny, jest cały kontekst sytuacyjny, w tym w szczególności zachowanie darczyńcy, zwłaszcza jeżeli zarzucane obdarowanemu zachowanie jest prowokowane lub wywoływane przez samego darczyńcę (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 2010 r., II CSK 68/10).

Zgodnie z art. 900 k.c. odwołanie darowizny następuje przez oświadczenie złożone obdarowanemu na piśmie. Oświadczenie o odwołaniu darowizny może być zawarte w pozwie skierowanym przeciwko obdarowanemu i wywoła ono skutek materialnoprawny z chwilą doręczenia pozwu (por. wyrok Sądu Najwyższego z 25.09.2019 r., III CSK 189/17, wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 11.10.2017 r., V ACa 668/16).

W orzecznictwie dominuje pogląd o konieczności wskazania przyczyn odwołania darowizny w oświadczeniu o odwołaniu darowizny. Przyjmuje się jednak, że darczyńca może określić dodatkowe "czy uzupełniające" okoliczności w powództwie wytoczonym przeciwko obdarowanemu względnie w ramach dalszych etapów postępowania sądowego. Brak zatem określenia pewnych okoliczności w oświadczeniu o odwołaniu darowizny nie wyklucza możliwości ich skutecznego powołania w toku postępowania sądowego (por. wyrok SN z 10.8.2017 r., II CSK 871/16, L.; wyrok SN z 13.6.2018 r., IV CSK 295/17, L.).

W niniejszej sprawie oświadczenie o odwołaniu darowizny zostało zawarte w piśmie z dnia 25 stycznia 2023 r., w którym powodowie powoływali się na stosowaniu wobec nich przemocy słownej i fizycznej. W pozwie powodowie podnosili, że pozwany wszczyna awantury, ubliża im, w okresie letnim 2022 r. dopuścił się rękoczynów, w toku którego zajścia pozwany miał stosować przemoc fizyczną wobec powodów, w związku z czym w miejscu zamieszkania stron interweniowała policja. Powodowie wskazali ponadto, iż pozwany wyłącza prąd czy wodę powodom uniemożliwiając im zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.

Zgodnie z ogólną regułą rozkładu ciężaru dowodu określoną w art. 6 k.c. na powodach spoczywał ciężar wykazania, że pozwany dopuścił się zarzucanych mu zachowań.

Z ustalonego stanu faktycznego jednoznacznie wynika, iż w dniu 7 sierpnia 2022 r. doszło do konfliktu pomiędzy powódką i pozwanym. Konflikt został zainicjowany przez powódkę, która była uszczypliwa wobec pozwanego, w związku z jego stanem po wizycie w środowisku rodzinnym żony pozwanego, którego powódka nie akceptuje. Reakcją były uszczypliwości pozwanego wobec powódki. Sytuacja pomiędzy stronami stała się napięta, a dynamika konfliktu doprowadziła do wzajemnej agresji, najpierw słownej, a następnie fizycznej. Naganne zachowanie pozwanego polegające na naruszeniu nietykalności cielesnej powódki było wywołane silnym wzburzeniem, towarzyszącemu konfliktowi rodzinnemu, a ponadto miało charakter incydentalny. Co więcej to powódka pierwsza naruszyła nietykalność cielesną pozwanego, a jego wzajemne zachowanie miało charakter przynajmniej częściowo obronny.

Dodatkowo w sierpniu 2024 r. doszło do konfliktu słownego pomiędzy powodem i pozwanym, który również miał charakter obustronny. Ponadto to powódka ponownie jako pierwsza naruszyła nietykalność cielesną pozwanego, zatrzymując go i popychając stronę drzwi. Jednocześnie pozwany zaprzeczył, aby użył wówczas jakichkolwiek wulgaryzmów wobec powódki. W związku z czym same zeznania powódki nie mogą być uznane za wystarczający i przekonujący dowód tego rodzaju zachowania pozwanego. Niezależnie jednak od powyższej oceny, takie zachowanie pozwanego należałoby uznać za element wzajemnego konfliktu i nie wykraczające poza jego naturalną dynamikę.

Podobnie jednorazowy charakter miały incydenty związane z wyłączeniem światła w pomieszczeniu dla kur hodowanych przez powodów, czy też zamknięciem zaworu centralnego ogrzewania do pomieszczeń zajmowanych przez powodów. Wiązały się on ze sporem o partycypowanie przez powodów w kosztach prądu i ogrzewania, który nasilił się po zdarzeniu z dnia 7 sierpnia 2022 r., a ponadto były efektem nasilenia konfliktu, w związku ze złożeniem przez powodów oświadczenia o odwołaniu darowizny. Co więcej powodowie posiadali możliwość włączenia światła i otwarcia zaworu centralnego ogrzewania, co też uczynili.

W związku z powyższym zachowanie pozwanego nie mogą być uznane za przejaw niewdzięczności w stopniu rażącym. Zachowania pozwanego były niewątpliwie naganne, ale miały charakter incydentalny oraz było następstwem zaistniałego konfliktu rodzinnego i wynikały z jego dynamiki.

Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił powództwo jako bezzasadne.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 102 k.p.c. Sąd uwzględnił więzi rodzinne łączące stron, fakt darowizny, dzięki której pozwany uzyskał znaczne przysporzenie majątkowe, kosztem majątku powodów, dysproporcję w obecnej sytuacji majątkowej stron, a ponadto charakter zgłoszonego roszczenia, która opiera się na ocennej przesłance, w związku z czym powodowie mogli być subiektywnie przeświadczeni o zasadności swojego żądania zgłoszonego w pozwie.

ZARZĄDZENIE

doręczyć pełnomocnikom stron odpisy wyroku z dnia 3 lutego 2025 r. wraz z uzasadnieniem.