Uzasadnienie z 4 grudnia 2025, sygn. VIII U 2429/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 8.07.2025 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. na podstawie art. 83 ust. 1 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.) stwierdził, że A. M. jest dłużnikiem organu rentowego z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne.

Zadłużenie wraz z należnymi odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wydania decyzji wynosi łącznie 34 588,42 zł, w tym z tytułu:

- składek na ubezpieczenia społeczne w ramach zakresów numerów deklaracji 01-39 za okres od 2022-12 do 2025-01 w kwocie: 29 148,42 zł, odsetek za zwłokę: 5 440,00 zł.

(decyzja – k. 15-16 załączonych do sprawy akt organu rentowego)

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A. M.. W uzasadnieniu swego stanowiska odwołująca podniosła, iż nie zgadza się z wysokością zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wnioskodawczyni w okresie od 21.04.2021 r. do 17.01.2025 r. zatrudniona była w oparciu o umowę o pracę w (...) (...) w Ł.. Umowa o pracę zawarta była w wymiarze 2/5 etatu. Do wynagrodzenia zasadniczego doliczany był dodatek stażowy w wysokości 20%, który razem z wynagrodzeniem zasadniczym stanowił podstawę naliczania i odprowadzanie składek do ZUS. Jednocześnie w powyższym okresie odwołująca prowadziła jako osoba fizyczna działalność gospodarczą w postaci prywatnego gabinetu lekarskiego. Podała, że w związku z odprowadzaniem składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu stosunku pracy nie była zobligowana do odprowadzania pełnych składek ZUS z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Ubezpieczona będąc zatrudnioną na umowie o pracę w wymienionych okresach osiągała wynagrodzenie w kwocie wyższej od wynagrodzenia minimalnego oraz opłacała obowiązkowo składki z tytułu działalności gospodarczej, a zatem nie jest dłużnikiem wobec organu. Do odwołania załączyła zaświadczenie swojego pracodawcy odnośnie otrzymywanego wynagrodzenia za pracę.

(odwołanie – k. 3-4, wezwanie – 10, odwołanie – k. 12-13)

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie od odwołującego się na rzecz organu rentowego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

(odpowiedź na odwołanie – k. 7-8 verte)

Na rozprawie w dniu 6.11.2025 r. pełnomocnik wnioskodawczyni poparł odwołanie precyzując, że ubezpieczona nie jest dłużnikiem organu rentowego z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jedynie w ramach zakresów numerów deklaracji 01-39 za okres za 12-2022 r. i od 07-2023 r. do 12-2023 r.

W pozostałym zakresie pełnomocnik wnioskodawczyni cofnął odwołanie od decyzji z dnia 8.07.2025 roku. Ponadto wniósł o nieobciążanie ubezpieczonej kosztami procesu w żadnej części, albowiem przed wdaniem się w spór A. M. nie wiedziała jakie konkretnie kwoty stanowiły jej wynagrodzenie zasadnicze.

Z kolei pełnomocnik organu rentowego wyraził zgodę na cofnięcie odwołania w powyższym zakresie. Co do pozostałej części odwołania wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych biorąc pod uwagę całość złożonego odwołania.

(stanowisko procesowe stron protokół z rozprawy z dnia 6.11.2025 r. 00:01:20 – 00:06:06 – płyta CD – k. 25)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Wnioskodawczyni była zatrudniona w (...) w Ł. w okresie od 21.04.2021 r. do 17.01.2025 r. na stanowisku st. asystent w (...) (...) lekarz.

Od 21.04.2021 r. do 17.01.2025 r. za wnioskodawczynię wykazany był wymiar czasu pracy 2/5 etatu. Wynagrodzenie zasadnicze jakie otrzymywała wnioskodawczyni we wskazanym okresie wynosiło:

- od 21.04.2021 r. do 30.06.2022 r. – 1962,35 zł;

- od 01.07.2021 r. do 30.06.2022 r. – 2707,76 zł;

- od 01.07.2022 r. do 30.06.2023 r. – 3284,27 zł;

- od 01.07.2023 r. do 30.06.2024 r. – 3680,70 zł;

- od 01.07.2024 r. do 17.01.2025 r. – 4150,18 zł.

Do wynagrodzenia zasadniczego doliczany był dodatek stażowy w wysokości 20%, który razem z wynagrodzeniem zasadniczym stanowił podstawę naliczania i odprowadzania składek do ZUS.

(zaświadczenie – k. 5)

Płaca minimalna od 1.1.2022 r. wzrosła do kwoty 3010 zł brutto. Od 1 stycznia 2023 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosiło 3490 zł brutto, a od 1 lipca 2023 r. płaca minimalna wzrosła do 3600 zł brutto.

(bezsporne)

Od 01.05.2006 r. wnioskodawczyni prowadziła także pozarolniczą działalność gospodarczą pod firmą: A. M. (...) W dniu 17.01.2025 r. działalność ta została zawieszona.

(wydruk z (...) k. 6-6 verte)

Sąd Okręgowy w Łodzi zważył, co następuje:

W myśl art. 6 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2025.0.350) zwanej dalej ,,ustawą’’, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są: pracownikami, z wyłączeniem prokuratorów, osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi.

Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy, osoby, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1, 3, 7b, 10, 20 i 21 spełniające jednocześnie warunki do objęcia ich obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z innych tytułów, są obejmowane ubezpieczeniami tylko z tytułu stosunku pracy, umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarły z pracodawcą, z którym pozostają w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonują pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostają w stosunku pracy, członkostwa w spółdzielni, otrzymywania stypendium doktoranckiego, służby, pobierania świadczenia szkoleniowego, świadczenia socjalnego, zasiłku socjalnego albo wynagrodzenia przysługującego w okresie korzystania ze świadczenia górniczego lub w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie. Mogą one dobrowolnie, na swój wniosek, być objęte ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi również z innych tytułów, z zastrzeżeniem ust. 1a.

Art. 9 ust. 1a ustawy stanowi, że ubezpieczeni wymienieni w ust. 1, których podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu stosunku pracy, członkostwa w spółdzielni, służby, pobierania świadczenia szkoleniowego, świadczenia socjalnego, zasiłku socjalnego lub wynagrodzenia przysługującego w okresie korzystania ze świadczenia górniczego lub w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie w przeliczeniu na okres miesiąca jest niższa od określonej w art. 18 ust. 4 pkt 5a, podlegają również obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów, z zastrzeżeniem ust. 1b i art. 16 ust. 10a.

Z powyższego wynika zatem, że ubezpieczeni wymienieni w art. 9 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, których podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu stosunku pracy w przeliczeniu na okres miesiąca jest niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia, podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów niż wskazanych w tym przepisie. W przeciwnym wypadku, gdy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne pracownika jest niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia i jednocześnie osoba ta ma inny tytuł do ubezpieczeń, to obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlega z obu tych tytułów.

Dyspozycja art. 18 ust. 1 stanowi, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 1-3 stanowi przychód, o którym mowa w art. 4 pkt 9 i 10, z zastrzeżeniem ust. 1a i 2, ust. 4 pkt 5 i ust. 12.

W świetle art. 18 ust. 8 ustawy, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5, stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek, ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 na dany rok kalendarzowy. Składka w nowej wysokości obowiązuje od 1 stycznia do 31 grudnia danego roku.

Odwołująca podkreślała, że wpływ na zaskarżoną decyzję organu rentowego powinien mieć fakt, że pozostawała w zatrudnieniu z tytułu umowy o pracę.

W ocenie Sądu wynagrodzenie zasadnicze z tytułu wykonywania umowy o pracę musi być równe co najmniej minimalnemu, aby inne tytuły ubezpieczenia emerytalno-rentowe były dla odwołującej dobrowolne.

Jak wynika jednoznacznie z linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, "w sytuacji, gdy pracownik uzyskuje przychody z innych tytułów, a kwota przychodów ze stosunku pracy będzie niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia ustalonego na podstawie art. 4 ust. 1 w związku z art. 2 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, ubezpieczony będzie podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu z innych tytułów. Podstawę wymiaru składek na wymienione ubezpieczenia będzie stanowił przychód ze wszystkich źródeł, jakie ubezpieczony posiada. ” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 2008 r., sygn. akt (...) UK 188/07)

Art. 18 ust. 4 pkt. 5a odnosi się do kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę. Pojęcie to zostało uregulowane w ustawie z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę.

Zgodnie z art. 5 tej ustawy wysokość minimalnego wynagrodzenia, o której mowa w art. 2, jest ustalana w taki sposób, aby przeciętna wysokość minimalnego wynagrodzenia w danym roku wzrastała w stopniu nie niższym niż prognozowany na dany rok wskaźnik cen, z zastrzeżeniem ust. 4. Wysokość wynagrodzenia pracownika zatrudnionego w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy nie może być niższa od wysokości minimalnego wynagrodzenia ustalonego w trybie art. 2 i art. 4. (art. 6 ust. 1 w/w ustawy).

Stosownie do art. 6 ust. 5 pkt. 5 ustawy, przy obliczaniu wysokości wynagrodzenia pracownika nie uwzględnia się dodatku za staż pracy.

W okresie od lipca 2023 r. do grudnia 2023 r. wynagrodzenie zasadnicze ubezpieczonej w przeliczeniu na jeden miesiąc wynosiło 3680,70 zł. Ubezpieczona jako osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę z wynagrodzeniem wyższym od wskazanego w art. 18 ust. 4 pkt 5a (czyli od kwoty minimalnego wynagrodzenia - które w roku 2023 wynosiło od 1 stycznia 3490 zł, a od 1 lipca – 3600 zł zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 13 września 2022 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2023 r. – Dz.U. z 2022 poz. 1952), nie była objęta obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi oraz chorobowym i wypadkowym, stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 ustawy systemowej.

Jednocześnie sąd pragnie wskazać, że w wyroku omyłkowo - a co dostrzegł dopiero sporządzając uzasadnienie w niniejszej sprawie uznał, że w grudniu 2022 r. wnioskodawczyni otrzymała wynagrodzenie zasadnicze poniżej ustawowego minimum.

W rzeczywistości w grudniu 2022 r. wynagrodzenie zasadnicze ubezpieczonej wynosiło 3284,27 zł, a zatem także było wyższe od kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w 2022 roku. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 września 2021 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2022 r., od dnia 1 stycznia 2022 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosiło 3010 zł.

W świetle art. 9 ust. 1 i 1a ustawy systemowej także za grudzień 2022 r. ubezpieczona nie była zatem objęta obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi i wypadkowym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

Mając na uwadze powyższe okoliczności sąd w pkt 1 sentencji wyroku na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że A. M. nie jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne wraz z odsetkami za zwłokę za okres od lipca 2023 roku do grudnia 2023 roku.

W pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. oddalił odwołanie w zakresie miesiąca grudnia 2022 roku.

Jak stanowi art. 355 k.p.c. Sąd umorzy postępowanie, jeżeli powód ze skutkiem prawnym cofnął pozew, strony zawarły ugodę lub została zatwierdzona ugoda zawarta przed mediatorem albo z innych przyczyn wydanie wyroku stało się zbędne lub niedopuszczalne.

Przytoczone przepisy mają zastosowanie również do postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych na podstawie art. 13 § 2 k.p.c.

W myśl art. 469 k.p.c. Sąd uzna zawarcie ugody, cofnięcie pozwu, sprzeciwu lub środka odwoławczego oraz zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia za niedopuszczalne także wówczas, gdyby czynność ta naruszała słuszny interes pracownika lub ubezpieczonego.

Na rozprawie w dniu 6.11.2025 r. pełnomocnik wnioskodawczyni poparł odwołanie precyzując, że ubezpieczona nie jest dłużnikiem organu rentowego z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jedynie w ramach zakresów numerów deklaracji 01-39 za okres za 12-2022r. i od 07-2023r. do 12-2023r. W pozostałym zakresie pełnomocnik wnioskodawczyni cofnął odwołanie od decyzji z dnia 8.07.2025 roku. W ocenie Sądu cofnięcie odwołania nie jest sprzeczne z prawem, z zasadami współżycia społecznego, nie zamierza do obejścia prawa ani nie narusza słusznego interesu ubezpieczonej.

Z tych też względów na podstawie art. 355 k.p.c. postępowanie w pozostałej części, podlegało umorzeniu o czym orzeczono w punkcie 3 sentencji wyroku.

O kosztach zastępstwa procesowego sąd orzekł na zasadzie art. 100 k.p.c. – punkt 4 sentencji wyroku uznając, że organ rentowy wygrał sprawę w 77%, zaś w.p.s. stanowiła kwota 34589 złotych.