Wyrok z 8 grudnia 2025, sygn. VI U 543/20

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 grudnia 2025 roku

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w następującym składzie:

Przewodniczący: Sędzia Karolina Chudzinska

po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2025 roku w G.

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z odwołania U. I. prowadzącej działalność pod (...)
(...) z siedzibą w G.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w G.

z dnia 14 listopada 2019 roku; nr: (...)

w sprawie: U. I. prowadzącej działalność pod (...)
z siedzibą w G.

przeciwko: Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w G.

o składki na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych

1.  oddala odwołanie;

2.  zasądza od odwołującej na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w G. kwotę 360 złotych (trzysta sześćdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sędzia Karolina Chudzinska

Sygn. akt VI U 543/20

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 14 listopada 2019r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. stwierdził, że dla płatnika składek (...) U. I. kwota należnych składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy: 12/2016r.; 01/2017r.; 05-12/2017r.; 01-09/2018r.; 02/2019r. wynosi zero złotych. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że w toku kontroli prowadzonej u płatnika składek stwierdzono niezasadne zadeklarowanie składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych od kwot wynagrodzenia figurujących na listach płac z tytułu umowy o pracę za B. I. (1) (01/2017r. oraz 05/2017 – 02/2018r.) oraz H. D. (1) (01-09/2018r.; 02/2019r.).

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła płatnik składek U. I. prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą (...), która działając przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżyła tę decyzję w całości i wniosła o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia kwestii tego, czy zainteresowani, tj. H. D. (2) oraz B. I. (1) byli pracownikami płatnika w rozumieniu przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a w konsekwencji ustalenia, czy płatnik jako pracodawca winien opłacać za te osoby obowiązkowe składki na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Nadto strona odwołująca domagała się również zasądzenia od organu rentowego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie od odwołującej na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podtrzymał stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 11 maja 2020r. Sąd zawiesił postępowanie na podstawie art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. ze względu na to, iż rozstrzygnięcie tej sprawy wiązało się ściśle z rozstrzygnięciami, które miały zapaść w sprawach o sygnaturach akt VI U 539/20 oraz VI U 540/20 toczących się przed Sądem Okręgowym w Bydgoszczy.

Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2025r. Sąd podjął zawieszone postępowanie.

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

U. I. od dnia 14 maja 2014r. rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej wpisanej do rejestru przedsiębiorców (...) pod nazwą: (...) U. I.. Jako miejsce siedziby działalności gospodarczej wskazano lokal znajdujący się przy ul. (...) w G.. Przeważającym przedmiotem działalności odwołującej była pierwotnie: „sprzedaż detaliczna pozostałej żywności prowadzoną w wyspecjalizowanych sklepach”. W rzeczywistości odwołująca prowadziła, na zasadzie franczyzy, sklep z odżywkami i suplementami dla sportowców. Przy czym sklep stacjonarny, mieścił się w Galerii (...) w G..

Następnie ze względu na fakt, iż prowadzona działalność gospodarczą w formie sklepu stała się mało dochodowa, w miesiącu październiku 2015r. zrezygnowała z pracy w sklepie. Wówczas sklep wraz z jego wyposażeniem odsprzedała, zwalniając jednocześnie pracowników . Kolejno, za namową ojca V. G., U. I. postanowiła zmienić profil prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Nastąpiło to w dniu 17 maja 2016r. poprzez zmianę wpisu do (...) zakresu wykonywanej działalności na: „tynkowanie, zakładanie stolarki budowlanej, posadzkarstwo, tapetowanie i oblicowywanie ścian, malowanie i szklenie, działalność pomocniczą związaną z utrzymaniem porządku w budynkach, niespecjalistyczne sprzątanie budynków i obiektów przemysłowych, specjalistyczne sprzątanie budynków i obiektów przemysłowych oraz pozostałe sprzątanie”.

W rzeczywistości po powyższych zmianach, zakres usług świadczonych przez firmę płatnika składek sprowadzał się głównie do wykonywania zleceń od V. G.. W maju 2016r. odwołująca U. I. zawarła ze swoim ojcem umowę w zakresie współpracy dotyczącą wykonywania usług remontowych i sprzątania. W ramach wykonywania zleceń firma odwołującej zobowiązania była do sprzątania klatek schodowych, a także sprzątania mieszkań po opuszczeniu ich przez lokatorów lub po remontach wykonywanych przez właściciela. Ubezpieczona rozliczała się z ojcem wystawiając mu faktury i paragony.

Okoliczności bezsporne, a ponadto dowód: wydruk z (...) dot. płatnika składek – (...) U. I..

Stosunek prawny, który łączył odwołującą z zainteresowaną B. I. (2) nie był stosunkiem pracy. Była to umowa cywilnoprawna zlecenia lub zwykła pomoc rodzinna w prowadzeniu działalności gospodarczej. Począwszy od miesiąca stycznia 2016r. intencją U. I. nie było posiadanie dyspozycyjnego pracownika, który będzie wykonywał usługi sprzątania na jej rzecz jako pracodawcy, a jedynie zapewnienie matce tytułu do objęcia jej obowiązkowymi ubezpieczaniami społecznymi, w tym ubezpieczeniem chorobowym. W okresie od maja 2016r. do grudnia 2016r. oraz od stycznia 2017r. do końca września 2017r. odwołująca nie posiadała środków na wypłatę wynagrodzenia dla zainteresowanej, ponieważ nie miała wtedy wystarczającej ilości zleceń, z których przychód pokryłby koszt wynagrodzenia B. I. (1). B. I. (1) wprawdzie otrzymywała wynagrodzenie jednak było to świadczenie pozbawione ekwiwalentu w postaci świadczenia pracy na rzecz pracodawcy. W roku 2018r zainteresowana już od początku roku była niezdolna do pracy i aż do końca okresu spornego, tj. 31.05.2019r. zdolności tej nie odzyskała, a zatem nie mogła wykonywać pracy, z której korzyść osiągałaby odwołująca.

Dowód: ustalenia Sądu Okręgowego w Bydgoszczy dokonane w wyroku z dnia 13 stycznia 2022r. w sprawie o sygn. akt VI U 539/20, zmienionego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 19 grudnia 2024r., sygn. akt III AUa 504/22.

Pomiędzy płatnikiem składek U. I., a zainteresowaną H. D. (1) również nie doszło do rzeczywistego nawiązania stosunku pracy. Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 19 grudnia 2024r. w sprawie o sygn. akt III AUa 504/22 ustalił, że płatnik składek nie reaktywowała prowadzonej działalności gospodarczej, a zatem w spornych okresach zainteresowana H. D. (3) nie mogła wykonywać pracy na rzecz płatnika składek. W rezultacie łączący zainteresowaną H. D. (1) z płatnikiem składek U. I. stosunek prawny miał wyłącznie charakter pozorny, a jego celem było zapewnienie zainteresowanej tytułu do objęcia jej obowiązkowymi ubezpieczaniami społecznymi.

Dowód: ustalenia dokonane przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku w sprawie o sygn. akt III AUa 504/22 oraz ustalenia Sądu Okręgowego w Bydgoszczy dokonane w sprawie o sygn. akt VI U 540/20.

Wyrokami Sądu Okręgowego w Bydgoszczy VI Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 stycznia 2022r. w sprawie o sygn. akt VI U 539/20 , (zmienionym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku III Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 grudnia 2024r.,sygn. akt III AUa 504/22) oraz z dnia 16 lipca 2025r. w sprawie o sygn. akt VI U 540/20 ustalono, że B. I. (1) oraz H. D. (1) w spornych okresach, tj. 12/2016r.; 01/2017r.; 05-12/2017r.; 01-09/2018r.; 02/2019r. nie łączył stosunek pracy z płatnikiem składek U. I. w rozumieniu przepisu art. 10 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. z 2025r., poz. 433 ze zm.). W konsekwencji stwierdzono również, że brak było podstaw do objęcia zainteresowanych: B. I. (2) oraz H. D. (1) ubezpieczeniami społecznymi w myśl ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Dowód: ustalenia Sądu Okręgowego w Bydgoszczy dokonane w wyroku z dnia 13 stycznia 2022r. w sprawie o sygn. akt VI U 539/20, zmienionego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 19 grudnia 2024r., sygn. akt III AUa 504/22 oraz ustalenia Sądu Okręgowego w Bydgoszczy dokonane w sprawie o sygn. akt VI U 540/20.

Powyższy stan faktyczny, co do zasady był bezsporny i wynikał z akt osobowych odwołującej się i akt ZUS, w tym także odpisu pełnego KRS dot. płatnika składek. Ponadto kwestię dotyczące tego, czy rzeczywiście doszło do nawiązania i wykonywania umów o świadczenie usług przesądziły prawomocne wyroki, w tym wyrok Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 13 stycznia 2022r. w sprawie o sygn. akt VI U 539/20, zmieniony wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 19 grudnia 2024r., sygn. akt III AUa 504/22 oraz wyrok Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 16 lipca 2025r. wydany w sprawie o sygn. akt VI U 540/20.

Sąd Okręgowy, zważył, co następuje:

Odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 9 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. z 2025r., poz. 433 ze zm.) Przedsiębiorca, o którym mowa w art. 2 ust. 1, prowadzący działalność gospodarczą wyłącznie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą również na terytorium innych państw członkowskich Unii Europejskiej lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym w odniesieniu do działalności prowadzonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oddział banku zagranicznego, oddział instytucji kredytowej lub oddział zagranicznego zakładu ubezpieczeń, a także oddział lub przedstawicielstwo przedsiębiorcy zagranicznego, zwany dalej "pracodawcą", jest obowiązany opłacać składki za pracowników na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, zwany dalej "Funduszem".

Natomiast, jak wynika z treści przepisu art. 10 cyt. ustawy – Pracownikiem, o którym mowa w art. 9, jest osoba fizyczna, która zgodnie z przepisami polskiego prawa pozostaje z pracodawcą w stosunku pracy lub jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę nakładczą albo wykonuje pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której, zgodnie z ustawą z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 i 1237), stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo wykonuje pracę zarobkową na podstawie innej niż stosunek pracy na rzecz pracodawcy będącego rolniczą spółdzielnią produkcyjną, spółdzielnią kółek rolniczych lub inną spółdzielnią zajmującą się produkcją rolną - jeżeli z tego tytułu podlega obowiązkowi ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, z wyjątkiem pomocy domowej zatrudnionej przez osobę fizyczną.

O tym, iż między stronami (tj. między zainteresowanymi: B. I. (2) oraz H. D. (1)), a odwołującą – płatnikiem składek U. I. w rzeczywistości nigdy nie doszło do nawiązania stosunku pracy i wykonywania umów o świadczenie usług przesądziły prawomocne wyroki Sądu Okręgowego w Bydgoszczy oraz Sądu Apelacyjnego w Gdańsku.

W myśl art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

W konsekwencji należało uznać, że po stronie płatnika składek – U. I. prowadzącej działalność gospodarczą pod (...) U. I. nie istniał obowiązek zadeklarowania składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych od przychodów uzyskanych przez B. I. (2) oraz H. D. (1) z tytułu formalnie łączących strony umów zlecenia za okresy 12/2016r.; 01/2017r.; 05-12/2017r.; 01-09/2018r.; 02/2019r.

Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 i 2 k.p.c. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

Rozstrzygnięcie o kosztach procesu zawarto w punkcie 2. sentencji wyroku i wydano w oparciu o art. 98 k.p.c. Ponieważ odwołująca - płatnik składek U. I. przegrała sprawę, toteż Sąd obowiązkiem zwrotu kosztów procesu w całości obciążył odwołującą, ustalając koszty zastępstwa procesowego na rzecz organu rentowego na podstawie Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Zgodnie z § 9 ust. 2 tego rozporządzenia stawki minimalne w sprawach o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego oraz w sprawach dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznym wynoszą 360 zł.

Sędzia Karolina Chudzinska