Wyrok z 9 grudnia 2025, sygn. I C 676/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 grudnia 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodniczący: sędzia Piotr Królikowski

Protokolant: sekretarz sądowy Aleksandra Sieńczewska

po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2025 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) sp. z o.o. z siedzibą w G., (...) sp. z o.o. z siedzibą w Ł., (...) sp. z o.o. z siedzibą w Ł.

przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Szpitalowi Klinicznemu (...) Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego z siedzibą w W.

o zapłatę

I.  zasądza od Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego (...) Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego z siedzibą w W. na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. kwotę 329.021,60 zł (trzysta dwadzieścia dziewięć tysięcy dwadzieścia jeden złotych 60/100) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w transakcjach handlowych liczonymi od kwoty 328.550,71 zł (trzysta dwadzieścia osiem tysięcy pięćset pięćdziesiąt złotych 71/100) od dnia 13 czerwca 2024 r. do dnia zapłaty;

II.  oddala powództwo w pozostałym zakresie;

III.  odstępuje od obciążania Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego
(...) Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego
z siedzibą w W. obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz (...) sp. z o.o. z siedzibą w Ł.;

IV.  odstępuje od obciążania (...) sp. z o.o. z siedzibą w G. i (...) sp. z o.o. z siedzibą w Ł. obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego (...) Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego z siedzibą w W..

sędzia Piotr Królikowski

Sygn. akt I C 676/24

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 9 grudnia 2025 r.

Pozwem z dnia 13 czerwca 2024 r. (data stempla pocztowego) wniesionym przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Szpitalowi Klinicznemu (...) Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego w W., (...) sp. z o.o. z siedzibą w Ł., (...) sp. z o.o. z siedzibą w Ł., (...) sp. z o.o. z siedzibą w G. wnieśli o orzeczenie nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym obowiązku zapłaty przez pozwanego wspólnie do niepodzielnej ręki (ewentualnie solidarnie lub w częściach równych) na rzecz powodów kwoty 329 021,60 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie wynikającymi z ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym, liczonymi od kwoty 328 550,71 zł od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty.

Wnieśli również o zasądzenie od pozwanego wspólnie do niepodzielnej ręki (ewentualnie w częściach równych lub solidarnie) na rzecz powodów kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa i substytucji.

W uzasadnieniu pozwu wskazano, iż powodowe Spółki zawarły ze sobą umowę o współpracy w celu wspólnego ubiegania się o zamówienia publiczne. Podano także, że działając razem, jako konsorcjum ww. spółki zawarły z pozwanym umowę na usługi obejmujące utrzymanie czystości i wykonywanie czynności pomocniczych przy pacjencie. Zauważono, że umowa została wykonana przez spółki w efekcie czego wystawiona została pozwanemu faktura VAT za zakontraktowane usługi, której jednak pozwany Szpital nie uregulował. Powodowe Spółki podały, że na kwotę 329 021,60 zł składają się kwota 269 045,56 zł tytułem należności głównej, kwota 59 505,15 zł tytułem należności odsetkowych oraz kwota 470,89 zł tytułem rekompensaty za koszty odzyskania wierzytelności, która stanowi równowartość 100 euro obliczoną zgodnie ze średnim kursem euro NBP na dzień 31 października 2022 r. (pozew o zapłatę w postępowaniu upominawczym – k. 3-6, pismo – k. 101-102).

W odpowiedzi na pozew z dnia 2 sierpnia 2024 r. (data stempla pocztowego) pozwany Szpital wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwany wskazał, iż zgodnie z posiadanymi informacjami powszechną praktyką wśród kontrahentów podmiotów leczniczych jest otrzymywanie przez nich zapłaty od podmiotu (...) S.A. lub (...) Fundusz Inwestycyjny Zamknięty, który na podstawie odrębnych umów z konkretnym kontrahentem dokonuje zapłaty z tytułu wystawionej faktury VAT, a następnie prowadzi czynności windykacyjne wobec dłużnika, pozornie w imieniu wierzyciela, a w rzeczywistości – na swoją rzecz. Dodał, że taki sposób działania wynika z tego, że art. 54 ust. 5 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej zawiera generalny zakaz dokonywania czynności mających na celu zmianę wierzyciela samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej. Podał, że rozpatrywany przypadek jest oparty na umowie obsługi zobowiązań i powierzeniu w ramach tej umowy pełnomocnictwa do dochodzenia zobowiązań wskazanej kancelarii prawnej. Jest to działanie, którym dochodzi do tzw. pozornego pełnomocnictwa dla kancelarii prawnej, gdzie wierzyciel pierwotny został zaspokojony przez profesjonalny podmiot, a dochodzenie należności na drodze sądowej jest tylko działaniem mającym niejednokrotnie poprawić stronę przychodową transakcji. Zyskiem profesjonalnego podmiotu trzeciego są w tym wypadku należności z tytułu odsetek za opóźnienie oraz rekompensaty za koszty odzyskiwania wierzytelności. Pozwany stwierdził więc, że roszczenie strony powodowej zostało zaspokojone i nie przysługują jej kolejne roszczenia wobec pozwanego Szpitala. Końcowo, pozwany wskazał, że domaga się oddalenia powództwa w zakresie kwoty 470,89 zł dochodzonej tytułem zryczałtowanej rekompensaty za koszty odzyskiwania należności, o której mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, jako roszczenia stanowiącego nadużycie prawa w świetle art. 5 k.c. Zauważył, że instytucja rekompensaty za koszty odzyskiwania należności miała motywować kontrahentów do terminowej zapłaty oraz jednocześnie umożliwić wierzycielom prostsze dochodzenie ich zwrotu do dłużnika, a nie być źródłem dodatkowego zarobkowania dla wierzycieli (odpowiedź na pozew – k. 112-115).

W piśmie z dnia 30 września 2024 r. (data stempla pocztowego) strona powodowa zaprzeczyła temu, ażeby osoba trzecia dokonała za pozwany Szpital spłaty zobowiązania objętego sporem. Zaznaczyła przy tym, że żaden z obowiązujących przepisów nie wyłącza możliwości pozyskania finansowania, tym bardziej jeśli regulacje takie miałyby skazywać podmiotu współpracujące z samodzielnymi publicznymi zakładami opieki zdrowotnej na balansowanie na granicy wypłacalności. Dodała, iż ewentualne finansowanie, z którego mogły skorzystać Spółki nie ma żadnego przełożenia na istnienie zobowiązań objętych sporem. Podkreśliła również, że nawet wykazanie przez pozwany Szpital wnioskowanej przez niego tezy (zapłata przez osobę trzecią zobowiązań pozwanego), w żadnej mierze nie może prowadzić do zwolnienia pozwanego z obowiązku zapłaty należności objętych pozwem wobec – wynikającego z art. 54 ust. 5 i 6 u.d.l. – braku możliwości spłaty przez osobę trzecią zobowiązań samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, niezależnie od tego czy istnieje skuteczny tytuł prawny do dokonania takiej zapłaty (replika na odpowiedź na pozew – k. 147-148v).

Tak sformułowane stanowiska procesowe stron nie uległy zmianie, przy czym na rozprawie w dniu 28 listopada 2025 r. – przed jej zamknięciem – B. W. będący pełnomocnikiem Dyrektora ds. Prawno-Finansowych pozwanego Szpitala zakwestionował istnienie roszczenia po stronie powodowej (protokół z rozprawy z dnia 28 listopada 2025 r. – k. 163-165; upoważnienie – k. 171).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 28 grudnia 2020 r. Publiczny Szpital Kliniczny (...)Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego z siedzibą w W. (dalej: Szpital), w ramach postępowania o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego, dokonał ogłoszenia w Suplemencie do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej pod pozycją(...) na „Usługi wykonywania czynności pomocniczych przy pacjencie w systemie 24h, zabezpieczenia przez 7 dni w tygodniu oraz utrzymania czystości szpitala w ciągu 36 miesięcy”. (okoliczność bezsporna)

W dniu 30 grudnia 2020 r. (...) sp. z o.o. z siedzibą w Ł. (sprzątanie budynków), (...) sp. z o.o. z siedzibą w Ł. (opieka zdrowotna, odprowadzania i oczyszczanie ścieków) oraz PPHU (...) sp. z o.o. z siedzibą w G. (catering) zawarły umowę nr (...) celem m.in. złożenia wspólnej oferty w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, wspólnego ubiegania się o udzielenie zamówienia publicznego, wspólnego zawarcia i wykonywania umowy o udzielenie zamówienia publicznego. Strony udzieliły pełnomocnictwa (...) sp. z o.o. z siedzibą w Ł. m.in. do reprezentowania ich wobec Zamawiającego.

(dowód: wydruki z rejestru KRS – k. 13-46; umowa o współpracy nr (...) – k. 57-59)

W dniu 10 marca 2021 r. – w trybie przetargu nieograniczonego, zgodnie z ustawą Prawo zamówień publicznych – konsorcjum ww. Spółek zawarło z pozwanym Szpitalem umowę nr (...). Przedmiotem umowy były usługi obejmujące usługi utrzymania czystości i prawidłowego stanu sanitarnego pomieszczeń Zamawiającego oraz dostarczanie środków do sprzątana i dezynfekcji, zwane dalej także „usługami porządkowymi” oraz usługi polegające na wykonywaniu czynności pomocniczych przy pacjencie na zlecenie personelu medycznego Zamawiającego, zwane dalej „usługami pomocniczymi”. Usługi miały być realizowane w systemie 24 godzinnym przez 7 dni w tygodniu w ciągu 36 miesięcy w okresie od dnia 1 maja 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2024 r. (§ 1 ust. 1-2 umowy).

Łączna powierzchnia objęta usługą porządkową miała wynosić 14 512,47 m ² (§ 1 ust. 4 umowy).

Wykonawca zobowiązał się do zapewnienia minimalnej obsady do wykonania przedmiotu umowy w liczbie minimum 74 etatów (§ 3 ust. 2 umowy).

Wartość przedmiotu umowy wynosiła 12 751 505,28 zł. Wykonawca miał otrzymać wynagrodzenie wyłącznie za zrealizowane usługi i zgodnie ze złożoną ofertą cenową na podstawie prawidłowo wystawionej przez Wykonawcę faktury VAT wraz z protokołami zbiorczej kontroli okresowej przeprowadzonej co najmniej raz w miesiącu (§ 8 ust. 1-3 umowy).

Płatność wynagrodzenia następować miała w terminie do 60 dni od daty dostarczenia prawidłowo wystawionej faktury VAT (§ 8 ust. 6 umowy).

W przypadku powstania zaległości w płatnościach wynikających z niniejszej umowy strony zgodnie oświadczyły, że spełnione przez Zamawiającego świadczenie zarachowane będzie w pierwszej kolejności na poczet zaległej należności głównej, a w następnej kolejności na poczet zaległych należności ubocznych. Jeżeli było kilka długów wymagalnych zaliczenie miało nastąpić na poczet wierzytelności najdawniej wymagalnej (§ 8 ust. 8 umowy).

W przypadku powstania zaległości w płatnościach obciążenie Zamawiającego należnościami ubocznymi następować miało wyłącznie po uprzednim wystawieniu przez Wykonawcę z tego tytułu noty księgowej obciążeniowej (noty odsetkowej) zawierającej wszystkie elementy wskazane w art. 21 ust. 1 ustawy o rachunkowości z dnia 29 września 1994 r. i przekazaniu jej oryginału do Zamawiającego (§ 8 ust. 9 umowy).

(dowód: umowa nr (...) z dnia 10 marca 2021 r. – k. 60-72).

Z dniem 7 czerwca 2021 r. nastąpiło połączenie (...) sp. z o.o. z siedzibą w G., jako spółki przejmującej z PPHU (...) sp. z o.o. z siedzibą w G., jako spółki przejmowanej i przeniesienie całego majątku spółki przejmowanej na spółkę przejmującą z równoczesnym podwyższeniem kapitału zakładowego spółki przejmującej.

Z dniem 15 czerwca 2021 r. nastąpiło połączenie (...) sp. z o.o. z siedzibą w O. (następnie z siedzibą w Ł.), jako spółki przejmującej z (...) sp. z o.o. z siedzibą w Ł., jako spółki przejmowanej i przeniesienie całego majątku spółki przejmowanej na spółkę przejmującą z równoczesnym podwyższeniem kapitału zakładowego spółki przejmującej.

W dniu 15 czerwca 2021 r. strony zawarły aneks nr (...) do ww. umowy, którym postanowiły m.in. że po stronie Wykonawcy następuje zmiana polegająca na tym, że PPHU (...) sp. z o.o. z siedzibą w G. oraz (...) sp. z o.o. z siedzibą w Ł. nie są już Wykonawcami umowy, a Wykonawcą zostaje (...) sp. z o.o. z siedzibą w Ł., (...) sp. z o.o. z siedzibą w Ł., (...) sp. z o.o. z siedzibą w G..

(dowód: aneks nr (...) do umowy z dnia 15 czerwca 2021 r. – k. 73-74)

Aneksem nr (...) do ww. umowy z dnia 16 lipca 2021 r. strony postanowiły zwiększyć powierzchnię objętą usługą utrzymania czystości o łączną powierzchnię 155,5 m ² wraz z oknami o powierzchni 15,1 m ².

(dowód: aneks nr (...) z dnia 16 lipca 2021 r. – k. 75-76)

Aneksem nr (...) do ww. umowy z dnia 4 kwietnia 2022 r. strony zmieniły miesięczną wartość umowy brutto podnosząc ją o kwotę 21 099,62 zł brutto.

(dowód: aneks nr (...) z dnia 4 kwietnia 2022 r. – k. 77)

Aneksem nr (...) do ww. umowy z dnia 28 września 2022 r. strony ustaliły m.in. że ze względu na ograniczenie powierzchni sprzątania wynikającej z remontu od dnia 1 października 2022 r. do dnia zakończenia remontu zmniejszeniu ulega liczba pracowników Wykonawcy niezbędnych do wykonania przedmiotu umowy na obszarze Oddziału Klinicznego Ginekologii Onkologicznej i Położnictwa do 6,42 etatu z dotychczas wykorzystywanych 16,00 etatów.

(dowód: aneks nr (...) z dnia 28 września 2022 r. – k. 78-80)

Aneksem nr (...) do ww. umowy z dnia 18 stycznia 2023 r. strony zmieniły miesięczną wartość umowy brutto podnosząc ją o kwotę 40 242,60 zł brutto.

(dowód: aneks nr (...) z dnia 18 stycznia 2023 r. – k. 83)

Aneksem nr (...) do ww. umowy z dnia 24 lutego 2023 r. strony ustaliły m.in. że na obszarze Oddziału Klinicznego Ginekologii Onkologicznej i Położnictwa utrzymana zostaje liczba pracowników Wykonawcy na poziomie 6,42 etatu miesięcznie.

(dowód: aneks nr (...) z dnia 24 lutego 2023 r. – k. 84-86)

Aneksem nr (...) do ww. umowy z dnia 5 lipca 2023 r. strony ustaliły m.in. że Wykonawca otrzyma miesięczne wynagrodzenie w łącznej wysokości 358 749,37 zł brutto – płatne na podstawie prawidłowo wystawionej przez Wykonawcę faktury VAT wraz z protokołem miesięcznym wykonania usługi.

(dowód: aneks nr (...) z dnia 5 lipca 2023 r. – k. 89-90)

W dniu 31 sierpnia 2022 r., (...) sp. z o.o. z siedzibą w Ł., z tytułu wykonanej usługi utrzymania czystości i prawidłowego stanu sanitarnego pomieszczeń pozwanego Szpitala oraz dostarczenia środków do sprzątana i dezynfekcji oraz usługi polegającej na wykonywaniu czynności pomocniczych przy pacjencie na zlecenie personelu medycznego, wystawiła pozwanemu Szpitalowi fakturę VAT nr (...) na kwotę 289 045,56 zł.

(dowód: faktura VAT nr (...) – k. 93; zeznania świadka M. P. złożone na rozprawie w dniu 28 listopada 2025 r. – k. 163v, 164v; zeznania świadka B. W. złożone na rozprawie w dniu 28 listopada 2025 r. – k. 163v-164v; zeznania świadka J. Z.złożone na rozprawie w dniu 28 listopada 2025 r. – k. 164v-165)

Należność z powyższej faktury nie została uregulowana. (okoliczność bezsporna)

W dniu 6 lutego 2024 r. konsorcjum ww. Spółek przesłało do pozwanego Szpitala wniosek o polubowne rozwiązanie sporu wnosząc o zapłatę kwoty 269 045,56 zł tytułem należności głównej i kwoty 46 531,99 zł tytułem odsetek za opóźnienie w zapłacie, w terminie do 20 lutego 2024 r.

W odpowiedzi pozwany Szpital odmówił spełnienia ww. świadczenia m.in. stwierdzając, że w wyniku zawarcia umowy z podmiotami z grupy (...)wierzyciele nie posiadają już tytułu do tych wierzytelności, stracili kontrolę i prawo zarządzania nimi.

(dowód: wniosek o polubowne rozwiązanie sporu z dnia 6 lutego 2024 r. – k. 95-96, wydruk potwierdzający nadanie pisma – k. 97; stanowisko pozwanego – k. 131-133)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dowodów z dokumentów, których wiarygodność nie była kwestionowana przez strony postępowania, tym samym brak było podstaw do jej podważenia przez Sąd. Sąd nie miał wątpliwości co do ich wartości dowodowej, bowiem tworzyły one spójną całość. Okoliczności faktyczne sprawy nie były sporne. Pozwany Szpital nie kwestionował zawarcia umowy z powodami, jej aneksowania oraz wysokości należności wynikającej z wystawionej przez jednego z powodów faktury VAT. Nie negował, iż faktury nie otrzymał. Nie poddawał w wątpliwości wskazanej w dokumentach daty wymagalności roszczenia.

Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się również na zeznaniach świadków M. P., J. Z.oraz występującego w imieniu pozwanego Szpitala B. W. w zakresie wskazanym w ustalonym stanie faktycznym, a więc jedynie potwierdzającym fakt istnienia i wykonania przez powodowe Spółki spornej umowy. Na wiarygodność nie zasługiwały natomiast te twierdzenia B. W., którymi próbował wykazać fakt sprzedaży wierzytelności dochodzonej niniejszym postępowaniem. Twierdzenia te bowiem pozostały gołosłowne wobec okoliczności wynikających z pozostałego materiału dowodowego, a także wobec samych jego twierdzeń, w których wprost przyznał, że nikt inny nie wnioskuje o zapłatę spornej faktury, jak również nikt nie zawiadamiał pozwanego Szpitala o cesji wierzytelności.

Sąd pominął wszystkie dodatkowe wnioski dowodowe strony pozwanej zawarte w treści odpowiedzi na pozew w punktach 8.-17. (k.112v-113), jako nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Na podstawie zgromadzonych już dowodów można było ustalić stan faktyczny i wyciągnąć kategoryczne wnioski w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Powołane wcześniej przez strony i przeprowadzone przez Sąd dowody pozwalały w sposób kategoryczny rozstrzygnąć o żądaniu pozwu i przesądzić o spornych między stronami okolicznościach. Dopuszczanie kolejnych dowodów prowadziło by jedynie do zbędnego przedłużania postępowania, bowiem okoliczności które miałyby być wykazane są bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, o czym będzie poniżej. Z tych zatem względów Sąd pominął ww. wnioski dowodowe strony pozwanej.

Sąd pominął pozostałe dowody z dokumentów lub kopii dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, a nie wskazanych powyżej, jako niemających istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd Okręgowy zważył, że co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie niemalże w całości, ale tylko względem jednego z powodów.

Żądanie pozwu – zapłaty od pozwanego wspólnie do niepodzielnej ręki (ewentualnie solidarnie lub w częściach równych) na rzecz powodów kwoty 329 021,60 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie wynikającymi z ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym, liczonymi od kwoty 328 550,71 zł od dnia wytoczenia powództwa, tj. od dnia 13 czerwca 2024 r., do dnia zapłaty, co do wysokości było w pełni zasadne. Nie było sporu co do tego, iż konsorcjum powodowych spółek z jednej strony i pozwany Szpital z drugiej strony zawarli w dniu 10 marca 2021 r. umowę nr (...) wraz z późniejszymi zmianami – aneksami z dnia 15 czerwca 2021 r., 16 lipca 2021 r., 4 kwietnia 2022 r., 28 września 2022 r., 18 stycznia 2023 r., 24 lutego 2023 r., 5 lipca 2023 r.

W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 353 § 1 i 2 k.c. zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić. Świadczenie może polegać na działaniu lub zaniechaniu. Stosownie zaś od art. 354 §1 k.c. dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje - także w sposób odpowiadający tym zwyczajom. Art. 56 k.c. stanowi natomiast, że czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone, lecz również te, które wynikają z ustawy, z zasad współżycia społecznego i z ustalonych zwyczajów.

Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że źródłem zobowiązania może być umowa, a porozumienie stron dopełniają między innymi przepisy ustawy. Dłużnik obowiązany jest wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią. Pozwany Szpital zawarł umowę o „usługi porządkowe” oraz „usługi pomocnicze”, nie zgłaszał zastrzeżeń co do ich wykonania, a zatem jako ich Zamawiający obowiązany był zapłacić za prawidłowo wykonane usługi. Podstawa odpowiedzialności nie była w tej sprawie wątpliwa, nie była też przedmiotem sporu wysokość dochodzonego świadczenia. Pozwany nie kwestionował również podstawy faktycznej zapłaty odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych, czego podstawę prawną określa ustawa z dnia 8 marca 2013 o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 684).

Argumentacja konsekwentnie forsowana przez pozwany Szpital, a mająca świadczyć o bezzasadności wywiedzionego powództwa koncentrowała się na okoliczności sprzedaży wierzytelności podmiotowi trzeciemu i zaspokojeniu przedmiotowego roszczenia. Pozwany Szpital nie zdołał jednak wykazać zarzutów, ażeby na jakimkolwiek etapie istnienia zobowiązania objętego sporem, począwszy od chwili wystawienia przez (...) Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. faktury VAT aż do dnia zamknięcia rozprawy, wierzytelność objęta sporem została przeniesiona na jakikolwiek podmiot trzeci, w tym wskazywaną przez pozwany Szpital spółkę (...) bądź fundusz (...). Powodowa Spółka, będąca wykonawcą świadczenia, a także wystawcą spornej faktury, pozostawała i pozostaje wierzycielem pozwanego, a przysługująca jej z tego tytułu należność nie wygasła ani nie została skutecznie zbyta. Bez znaczenia dla powyższego pozostaje ewentualna współpraca strony powodowej z podmiotami sektora usług finansowych, mająca na celu finansowanie lub kredytowanie jej bieżącej działalności. Obowiązujące przepisy prawa nie wprowadzają żadnych ograniczeń w tym zakresie, a korzystanie przez przedsiębiorców z instrumentów finansowych w celu zachowania płynności finansowej, zwłaszcza w realiach długotrwałych opóźnień w regulowaniu należności przez dłużników – tak jak w sprawie niniejszej, należy uznać za zjawisko typowe i racjonalne w profesjonalnym obrocie gospodarczym, zwłaszcza gdy współpracuje się z podmiotem systemowo nie regulującym swych zobowiązań w terminie.

W tym miejscu podkreślić należy, że zarzut pozwanego oparty na art. 54 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej należy uznać za całkowicie bezzasadny.
W ocenie Sądu jest on w istocie próbą uchylenia się od odpowiedzialności poprzez powoływanie się na rzekome praktyki polegające na regulowaniu zobowiązań samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej przez osoby trzecie, działające w ramach konstrukcji faktycznie zmierzających do zmiany wierzyciela, czyli sprzecznych z ww. przepisem. Pokrycie zobowiązania pozwanego Szpitala przez podmiot trzeci nie mogłoby doprowadzić do wygaśnięcia zobowiązania pozwanego wobec (...) Sp. z o.o. z siedzibą w Ł., a co za tym idzie – tak jakby chciał tego pozwany – do utraty przez nią legitymacji procesowej czynnej. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem sądów powszechnych, w tym Sądu Apelacyjnego w W., zastosowanie art. 356 § 2 k.c. w odniesieniu do zobowiązań samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej jest wyłączone w sytuacji, gdy zapłata przez osobę trzecią pozostaje w związku z jakąkolwiek czynnością prawną mającą na celu zmianę wierzyciela, dokonaną bez wymaganej zgody podmiotu tworzącego (por. wyrok SA w Warszawie z dnia 29 października 2020 r., V ACa 687/18). Dopóki zatem nie została wyrażona zgoda, o której mowa w art. 54 ust. 5 ustawy o działalności leczniczej, niedopuszczalne jest – na jakiejkolwiek podstawie prawnej – zastąpienie dotychczasowego wierzyciela samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej innym podmiotem, również w szerokim, funkcjonalnym znaczeniu tego pojęcia. W konsekwencji, ewentualne działania podmiotów trzecich nie mogły skutecznie prowadzić ani do zmiany wierzyciela, ani do zwolnienia pozwanego Szpitala z obowiązku zapłaty należności na rzecz ww. Spółki – tym samym inicjatywa dowodowa pozwanego w tym zakresie nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Co więcej, argumentacja pozwanego Szpitala jest niespójna, bowiem powołany przez niego przepis ma na celu ochronę samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej przed niekontrolowanym obrotem wierzytelnościami, a nie stworzenie po stronie tych podmiotów mechanizmu uchylania się od wykonania istniejących i wymagalnych zobowiązań wobec wierzycieli. Skoro (...) Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. pozostaje niezmiennie wierzycielem pozwanego, a do skutecznej zmiany wierzyciela nie doszło, powoływana przez pozwanego regulacja nie tylko nie wyłącza zasadności dochodzonego roszczenia, lecz wręcz potwierdza legitymację ww. Spółki do dochodzenia przedmiotowego roszczenia.

Niezależnie więc od dodatkowego finansowania, z którego strona powodowa musiała de facto skorzystać ze względu na nierzetelne zachowanie zamawiającego, jedynym zobowiązanym podmiotem do uregulowania przedmiotowych faktur był pozwany Szpital, jako odbiorca usługi. Wysokość dochodzonego świadczenia głównego wynikała więc z dołączonej do akt sprawy, a dostarczonej przez (...) Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. i nieopłaconej przez pozwanego faktury VAT w łącznej wysokości 269 045,56zł.

W tym miejscu wskazać jednocześnie należy, że na roszczenie pozwu składała się także kwota 59 505,15 zł tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych naliczonych za okres opóźnienia w zapłacie należności objętej przedmiotową fakturą VAT. W sprawie niniejszej nie ulegało wątpliwości, że umowa zawarta między stronami niniejszego postępowania miała charakter transakcji handlowej – jej przedmiotem było bowiem odpłatne świadczenie usług, a strony kontraktu były przedsiębiorcami. W tym kontekście, wobec braku terminowej zapłaty przez pozwanego kwoty wynikającej z wystawionej faktury VAT, druga strona umowy nabyła uprawnienie do odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych. Roszczenie strony powodowej w tym zakresie było więc zasadne w całości – powódka należycie wykazała istnienie i wysokość zgłoszonego roszczenia, albowiem zaoferowała spójny materiał dowodowy w postaci dokumentów, który w dostateczny sposób wskazywał, że była uprawniona do żądania od pozwanego Szpitala odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych. Strona powodowa wykazała, że pozwany nie uregulował płatności w terminie wynikającym z wystawionej faktury VAT. Pozwany natomiast nie zakwestionował prawidłowości wyświadczonych usług. W konsekwencji Sąd uznał, iż doszło do spełnienia przesłanek określonych w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (t.j. Dz.U. 2023, poz. 1790), bowiem (...) Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. spełniła swoje świadczenia w zakresie usługi utrzymania czystości i prawidłowego stanu sanitarnego pomieszczeń oraz usług pomocniczych przy pacjencie na rzecz pozwanego, ale nie otrzymała od niego zapłaty w terminie określonym w wystawionej fakturze.

Nadto zdaniem sądu, zasadne było roszczenie z tytułu rekompensaty za koszty odzyskania wierzytelności wynikające z art. 10 ust. 1 pkt 3) ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (t.j. Dz.U. 2023, poz. 1790), a mianowicie kwota 470,89 zł stanowiąca równowartość 100 euro i obliczona zgodnie ze średnim kursem NBP na dzień 31 października 2022 r., a więc ostatni dzień roboczy miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne. W tym miejscu należy dodać, iż powstanie roszczenia o stałą kwotę rekompensaty kosztów odzyskania należności w żaden sposób nie jest uwarunkowane powstaniem jakiegokolwiek uszczerbku po stronie wierzyciela w związku z niewykonaniem zobowiązania w terminie. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko Sądu Najwyższego, wyrażone w uchwale z dnia 11 grudnia 2015 r. (III CZP 94/15), zgodnie z którym rekompensata za koszty odzyskiwania należności, przewidziana w art. 10 ust. 1 ustawy, przysługuje wierzycielowi bez konieczności wykazania, że koszty te zostały poniesione. Konsekwencją powyższego jest możliwość dochodzenia przez stronę powodowa roszczenia 100 euro z tytułu nieopłaconej faktury.

W ocenie Sądu, pozwany Szpital, nie regulując należności w terminie, sam naruszył zasady współżycia społecznego, nie może zatem korzystać z ochrony wynikającej z art. 5 k.c. na który się powołał. Stwierdzić bowiem należy, że to niesumiennie i oczywiście niewłaściwe postępowanie pozwanego Szpitala doprowadziło do zainicjowania procesu i powstania związanych z nim kosztów. Pozwany, z uwagi na swoje postępowanie, nie zasługuje więc na potraktowanie go w uprzywilejowany sposób, a w rezultacie na zwolnienie go z obowiązku zapłaty rekompensaty przeciwnikowi. Sąd pragnie podkreślić, że pozwany Szpital, zamawiając u strony powodowej usługi, znając swoje możliwości finansowe i ograniczenia wynikające z refundowanego sytemu zapłaty za udzielane świadczenia, obowiązany był tak ukształtować stosunek zobowiązaniowy, aby uwzględniał on realia w zakresie czy to ilości zamawianych usług, czy też terminu płatności. To na Szpitalu ciążył obowiązek takiego gospodarowania uzyskanymi środkami, aby posiadać aktywa na bieżące regulowanie należności, nie zaś jego kredytowanie przez kontrahentów, wbrew ich woli i ustaleniom umownym. Przede wszystkim należy również zaznaczyć, że faktem znanym Sądowi z urzędu jest nieregulowanie przez pozwanego należności wobec swych kontrahentów, o czym świadczą liczne procesy sądowe. Jego obowiązkiem jest więc zaciąganie jedynie takich zobowiązań, które będzie w stanie realizować. To na tym bowiem podmiocie ciąży obowiązek takiego gospodarowania uzyskanymi środkami, aby posiadać środki na bieżące regulowanie należności wobec swoich kontrahentów. Niedopuszczalnym jest przenoszenie kosztów finansowania działalności pozwanego na inne podmioty. Są one uczestnikami obrotu gospodarczego, których celem i zadaniem jest osiąganie zysku. Do zakresu ich działalności nie należy kredytowanie działalności innych jednostek, nawet takich, jakimi są szpitale.

W tych okolicznościach uznając żądanie pozwu za zasadne co do wysokości Sąd uwzględnił powództwo, jednakże nie umknęło jego uwadze, że to wyłącznie (...) Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. była wystawcą spornej faktury. Zgodnie z § 8 pkt 3 i 6 umowy warunkiem płatności na rzecz wykonawcy było wystawienie przezeń faktury Skoro taką fakturę wystawił tylko (...) sp. z o.o. to tylko wobec niego powstało zobowiązanie pozwanego na podstawie umowy łączącej strony. Kwestia rozliczeń pomiędzy członkami konsorcjum pozostaje poza zakresem kognicji Sadu w niniejszej sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd stwierdził, iż roszczenie pozwu należy zasądzić na rzecz podmiotu, który faktycznie otrzymałby zapłatę za wystawioną pozwanemu fakturę. Tym samym dochodzona pozwem kwota została zasądzona na rzecz (...) Sp. z o.o. z siedzibą w Ł.. Powództwo w pozostałym zakresie podlegało więc oddaleniu.

O odsetkach ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 4 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (t.j. Dz.U. 2023, poz. 1790). Zgodnie z art. 481 § 1 k.c. jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Sąd miał przy tym na uwadze, że formułując żądanie pozwu strona powodowa wniosła o zasądzenie dalszych odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych od dnia wytoczenia powództwa, a co za tym idzie Sąd zasądził ww. odsetki – zgodnie z żądaniem pozwu – od dnia wniesienia pozwu, a więc od dnia 13 czerwca 2024 r., do dnia zapłaty. Zaakcentować przy tym należy, że skapitalizowane odsetki powstały właśnie z należności głównej wynikającej z transakcji handlowej, a po ich kapitalizacji stały się należnością główną – z transakcji handlowej, a co za tym idzie powódka uprawniona była do żądania zasądzenia całej żądanej pozwem kwoty obejmującej należność główną, odsetki oraz kwotę tytułem rekompensaty za koszty odzyskania wierzytelności wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 4 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (t.j. Dz.U. 2023, poz. 1790).

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w punktach I oraz II sentencji wyroku.

Orzekając o kosztach procesu, w punkcie III sentencji wyroku, Sąd zastosował art. 102 k.p.c. Przepis ten nie konkretyzuje pojęcia „wypadków szczególnie uzasadnionych”, które pozwalają na odstąpienie od stosowania przy orzekaniu o kosztach procesu odpowiedzialności za wynik procesu. Ich kwalifikacja należy do sądu, który uwzględniając całokształt okoliczności konkretnej sprawy, powinien kierować się poczuciem sprawiedliwości. Niekwestionowaną okolicznością w niniejszej sprawie jest natomiast trudna sytuacja finansowa pozwanego Szpitala. Podkreślić jednocześnie należy, że pozwany jest podmiotem szczególnym – świadczącym usługi w zakresie opieki zdrowotnej, należącym do grupy samodzielnych, lecz publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Z uwagi na realizację obowiązków związanych z zapewnieniem opieki zdrowotnej przez Państwo, finansowany jest w sposób szczególny, co oznacza, że nie może w sposób dowolny gospodarować posiadanymi środkami stanowiącymi często fundusze celowe, a utrudnienia w terminowej realizacji zobowiązań tej kategorii podmiotów są faktem powszechnie znanym i uwzględnianym przez ich kontrahentów, którzy mimo to decydują się na zawieranie określonych umów. Dlatego też, w ocenie Sądu, po stronie pozwanego Szpitala zachodził wypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 102 k.p.c., który pozwalał na odstąpienie od obciążania go kosztami procesu na rzecz (...). W ocenie Sądu powód przegrał niniejsza sprawę w całości, ale należy mieć na względzie także okoliczność oddalenia powodów – takie rozstrzygnięcie przy uwzględnieniu trudnej sytuacji finansowej Szpitala przemawiało za obustronnym odstąpieniem od obciążania kosztami o czym orzeczono w pkt III i IV wyroku.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak na wstępie.

sędzia Piotr Królikowski