Postanowienie z 9 grudnia 2025, sygn. XIII Pz 68/25

POSTANOWIENIE

W., dnia 3 listopada 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie XIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:

Przewodniczący: SSO Dorota Opiłowska-Starzec

po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2025 r. w Warszawie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa Z. D.

przeciwko Skarbowi Państwa - Komendzie Stołecznej Policji w W.

o uposażenie funkcjonariusza Policji

na skutek zażalenia

postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia VIII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 21 maja 2025 r. sygn. akt VIII P 453/25

postanawia:

uchylić zaskarżone postanowienie.

Dorota Opiłowska-Starzec

Sygn. akt XIII Pz 68/25

UZASADNIENIE

postanowienia z dnia 3 listopada 2025 r.

Postanowieniem z dnia 21 maja 2025r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych uznał się niewłaściwym rzeczowo i przekazał sprawę do właściwego organu – Komendanta Stołecznego Policji w W. (k. 20 a.s.) Wnioskiem z dnia 4 czerwca 2025 r. odwołujący wniósł o pisemne uzasadnienie ww. postanowienia (k. 27 a.s.).

W uzasadnieniu postanowienia z dnia 21 maja 2025 r. doręczonego w dniu 25 czerwca 2025 roku, Sąd Rejonowy wskazał, iż powód wniósł przeciwko Skarbowi Państwa Komendzie Stołecznej Policji pozew o zapłatę kwoty tytułem wyrównania uposażenia zasadniczego oraz dodatku z tytułu wysługi lat. Zdaniem sądu, sądy powszechne nie są właściwe rzeczowo do rozpoznania tej sprawy, zarówno dotyczy to sądu cywilnego jak i sądu pracy i w związku z tym w sprawie zachodzi niedopuszczalność drogi sądowej.

Ponadto, nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja powoda, że właściwość sądu pracy wynika z faktu, iż powód nie jest funkcjonariuszem Policji i w związku z tym nie ma możliwości wydania w stosunku do niego decyzji administracyjnej przez organy Policji. (k. 29-30 a.s.)

Na powyższe postanowienie powód złożył zażalenie. W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że niedopuszczalność drogi sądowej, stanowiąca bezwzględną przeszkodę procesową, zachodzi wtedy, gdy sprawa nie ma charakteru sprawy cywilnej ani w znaczeniu materialnym, ani formalnym, albo gdy ma wprawdzie charakter sprawy cywilnej w znaczeniu materialnym, ale na podstawie szczególnego przepisu została przekazana do właściwości innego organu niż sąd powszechny. Zdaniem żalącego, Sąd Rejonowy co najmniej przedwcześnie uznał się za niewłaściwy do rozpoznania sprawy objętej pozwem, nie dokonując uprzednio ustaleń, co do właściwości Komendy Stołecznej Policji do załatwienia sprawy w trybie postępowania administracyjnego i dopuszczalności takiego postępowania zważywszy na brak stanowiska Komendy Stołecznej Policji odnośnie skierowanego przez powoda wezwania do zapłaty (k.-36-39).

Postanowieniem z dnia 3 listopada 2025 roku Sąd Okręgowy w Warszawie XIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych uchylił zaskarżone postanowienie (k.50 a.s.).

Wnioskiem z dnia 29 listopada 2025 roku powód wniósł o uzasadnienie postanowienia z 3 listopada 2025 roku ( k.56 a.s.).

Sąd Okręgowy w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 kodeks postępowania cywilnego normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne). Jak stanowi zaś art. 2 § 1 i 3 k.p.c. do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy. Nie są rozpoznawane w postępowaniu sądowym sprawy cywilne, jeżeli przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów.

Niewątpliwie stosunek służby jest stosunkiem administracyjnoprawnym, a zatem wszelkie kwestie dotyczące wypłaty uposażenia w czasie jego trwania są regulowane materialnie, w oparciu o ustawę pragmatyczną tj. ustawę z 6 lipca 1990 r. o Policji oraz procesowo w oparciu o ustawę z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego.

W świetle art. 99 ust. 2 ustawy o Policji policjant otrzymuje uposażenie i inne świadczenia pieniężne określone w ustawie z tytułu pełnienia służby. Przepis ten dotyczy policjanta pełniącego służbę w Policji. Z kolei z art. 106 ust. 3 wskazanej ustawy wynika jednak, że prawo do uposażenia wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym nastąpiło zwolnienie policjanta ze służby lub zaistniały inne okoliczności uzasadniające wygaśnięcie tego prawa. Uposażenie z tytułu świadczonej służby ma podstawę w publicznoprawnym (administracyjnoprawnym) stosunku służbowym, ale przez to nie traci ono charakteru wierzytelności pieniężnej, do jakiej z tytułu pełnionej służby nabywa prawo funkcjonariusz publiczny wobec państwa - Skarbu Państwa (art.33 k.c.) reprezentowanego w danym przypadku przez właściwego (wskazanego w ustawie) przełożonego. (por. uzasadnienie uchwały Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 26 stycznia 2006 roku, III PZP 1/05).

W ocenie Sądu Okręgowego wbrew odmiennej ocenie dokonanej przez Sąd Rejonowy niniejsza sprawa jest sprawą cywilną w rozumieniu art. 1 k.p.c. Sąd I instancji nie rozważył należycie kluczowej dla tej oceny okoliczności, a mianowicie tego, że podmioty sporu oddanego pod osąd nie są związane stosunkiem administracyjnoprawnym, lecz zachodzi między nimi więź, w której posiadają równy status. Sprawa dotyczy bowiem nie funkcjonariusza Policji, ale byłego funkcjonariusza Policji, który pełnił służbę do dnia 23 stycznia 2023 r. w związku z przejściem na emeryturę. Ugruntowany jest pogląd w orzecznictwie, że stosunek służbowy policjanta ustaje z dniem wskazanym w decyzji o zwolnieniu go ze służby (por. między innymi wyroki: WSA w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2007 r., IV SA/Po 993/06), wyrok NSA z dnia 6 lutego 2009 r., I OSK 297/08 oraz wyrok NSA z dnia 14 marca 2006 r., I OSK 941/05, uchwała SN z 6.07.2011 r. sygn. akt II PZP 1/11). Zatem choć co do zasady zgodzić się należy z Sądem Rejonowym, że w sprawach uposażenia funkcjonariusza Policji ustawodawca nie zastrzegł w ustawie o Policji innej właściwości niż określona w art. 32 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji i to ten przepis kształtuje właściwość organów Policji w kwestii uposażenia, to jednak niniejsza sprawa dotyczy osoby, która nie jest już związana stosunkiem służbowym z organem, który występuje po drugiej stronie sporu (a którym nota bene nie jest Komenda Stołeczna Policji, gdyż przymiot organu przysługuje jedynie Komendantowi Stołecznemu Policji – art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji) lecz osoby, która stanowi podmiot równorzędny wobec podmiotu, który domaga się od niej określonego zachowania. Już tylko z tego powodu należy przyjąć, że sprawa dotyczy podmiotów, które łączy więź cywilnoprawna. Nastąpiła bowiem istotna zmiana o charakterze podmiotowym – podmiot, który jako czynny funkcjonariusz mógł żądać jego rozstrzygnięcia w drodze stosownej procedury indywidualnym aktem administracyjnym utracił cechę (właściwość), która go do tego uprawniała.

Wskazać należy, że Sąd Okręgowy w tym zakresie podzielił pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w uchwale z 6 lipca 2011 r. (sygn. akt II PZP 1/11), który rozważał kwestię, czy w sprawie o zwrot równoważnika pieniężnego za umundurowanie wypłaconego byłemu funkcjonariuszowi Policji dopuszczalna jest droga sądowa przed sądem powszechnym – wydziałem cywilnym. Odpowiadając twierdząco Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na kluczową kwestię dla rozstrzygnięcia tej okoliczności, a mianowicie, że „podmioty sporu oddanego pod osąd nie są związane stosunkiem administracyjnoprawnym, lecz zachodzi między nimi więź, w której posiadają równy status”. Jak wskazał Sąd Najwyższy sprawa dotyczyła bowiem nie funkcjonariusza Policji, ale byłego funkcjonariusza Policji, który został zwolniony ze służby w 2010 r. i któremu już po zwolnieniu wypłacono, zdaniem powoda niesłusznie, równoważnik pieniężny za umundurowanie za rok 2007. Sąd Najwyższy podkreślił, że stosunek służbowy policjanta ustaje z dniem wskazanym w decyzji o zwolnieniu go ze służby. Sprawa dotyczy zatem osoby, która nie jest związana stosunkiem służbowym z organem, który występuje po drugiej stronie sporu (a którym nota bene nie jest Komenda Wojewódzka Policji, gdyż przymiot organu przysługuje jedynie komendantowi wojewódzkiemu Policji – art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji) lecz osoby, która stanowi podmiot równorzędny wobec podmiotu, który domaga się od niej określonego zachowania. Sąd Najwyższy wskazał w powyższej uchwale, że już tylko z tego powodu należy przyjąć, że sprawa dotyczy podmiotów, które łączy więź cywilnoprawna. Należy zauważyć, że powód w niniejszej sprawie domaga się wyrównania uposażenia zasadniczego oraz dodatku z tytułu wysługi lat za okres służby pełnionej w 2023 r. w związku z podwyższeniem kwoty bazowej w 2023 r. w stosunku do jej wysokości z 2022 r. z kwoty 1614,69 zł do kwoty 1740,64 zł oraz mnożnika kwoty bazowej. W związku z tym dochodzi zapłaty różnicy pomiędzy świadczeniami otrzymanymi a należnymi. W uzasadnieniu żądania wskazał, że regulacja art. 41 ust. 1-3 ustawy z 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 (Dz.U. z 2022 r. poz. 2666 ze zm.) faktycznie wyodrębniła dwie kategorie funkcjonariuszy i żołnierzy, którzy mimo posiadania tego samego statusu zostali potraktowani przez ustawodawcę w odmienny sposób, albowiem ci, którzy pełnili służbę w 2023 r. jedynie przez okres styczeń - luty i odeszli na zaopatrzenie emerytalne nie zostali objęci podwyżką w zakresie kwoty bazowej na 2023 r., zaś pozostali w służbie funkcjonariusze i żołnierze nie dość, że od dnia 1 marca 2023 r. otrzymali podwyżkę w zakresie uposażenia zasadniczego i dodatku z tytułu wysługi lat w związku z podwyższeniem kwoty bazowej na 2023 r. to dodatkowo otrzymali rekompensatę za brak waloryzacji za styczeń i luty 2023 r. w postaci zwiększenia uposażenia w wysokości 1/5 kwoty różnicy miesięcznie przez następne miesiące tj. od marca do grudnia 2023 r. Tym samym w ocenie powoda doszło do jego oczywistej dyskryminacji w związku z pominięciem go jako funkcjonariusza odchodzącego na emeryturę, ale będącego jeszcze w służbie (do 23 stycznia 2023 r.) wobec tych funkcjonariuszy, którzy pozostali w służbie także po 1 marca 2023 r.

Uznając dopuszczalność drogi sądowej przed sądem powszechnym w niniejszej sprawie Sąd Okręgowy przyjął, że właściwym do jej rozpoznania jest Wydział Cywilny sądu rejonowego jako wydział właściwy do spraw z zakresu prawa cywilnego (art. 12 § 1 pkt 1 ustawy-Prawo o ustroju sądów powszechnych) a nie sąd pracy, którego właściwość zastrzeżona jest dla spraw z zakresu prawa pracy (art. 12 § 1 pkt 4 w/w ustawy) oraz spraw przekazanych do jego właściwości na mocy przepisu szczególnego. Sprawa, która dotyczy przedmiotowego pozwu nie została zidentyfikowana w ramach katalogu spraw z zakresu prawa pracy, o których mowa w art. 476 § 1 k.p.c., ani też nie została przekazana do właściwości sądu pracy na mocy przepisu szczególnego.

Obowiązkiem sądu I instancji będzie zatem skierowanie sprawy do właściwego wydziału sądu rejonowego.

Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 397 § 3 k.p.c. postanowił jak na wstępie.

Sędzia Dorota Opiłowska -Starzec