Wyrok z 16 grudnia 2025, sygn. I C 1916/24
Sygn. akt: I C 1916/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 grudnia 2025 r.
Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny
w składzie: Przewodniczący: sędzia Juliusz Ciejek
Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Kosowska
po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2025 r. w Olsztynie
na rozprawie
sprawy z powództwa (...) Banku (...) S.A. z siedzibą w W.
przeciwko L. T., J. M., K. T. i Z. M.
o zapłatę
I. powództwo oddala,
II. zasądza od powoda na rzecz pozwanych kwotę 5.468 (pięć tysięcy czterysta sześćdziesiąt osiem) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.
Sygn. akt I C 1916/24
UZASADNIENIE
Pozwem wniesionym w dniu 06.11.2024 r. przeciwko L. T., K. T., Z. M. i J. M. powódka (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W., wniosła o zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powódki kwoty 165.090,63 zł oraz 795,98 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 06.08.2024 r. do dnia zapłaty, tytułem zwrotu świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego stronie pozwanej (jako świadczenia nienależnego) z tytułu rozliczenia nieważności bądź bezskuteczności umowy nr (...) z dnia 10.09.2008 r.
ewentualnie ,
gdyby Sąd uznał, iż nie ma podstaw do zasądzenia ww. kwot solidarnie wniosła o zasądzenie ich w częściach równych tj. po 41.272,65 zł oraz po 198,99 CHF od każdego z pozwanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 06.08.2024 r. do dnia zapłaty.
Ponadto, powódka wniosła o zasądzenie solidarnie od pozwanych zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia wydanego w niniejszej sprawie do dnia zapłaty.
Powódka wniosła o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy prowadzonej przed Sądem Apelacyjnym w B. pod sygn. akt (...).
W uzasadnieniu powódka wskazała, że wniosła niniejszy pozew w celu rozstrzygnięcia kwestii spornych, które powstały w związku z zarzutem pozwanych dotyczącym nieważności (bezskuteczności trwałej) umowy kredytu. Powódka dochodzi roszczeń związanych z umową, w tym rozliczenia nienależnych świadczeń, gdyby umowa w ocenie Sądu okazała się ostatecznie nieważna. Podstawę prawną roszczenia o zapłatę stanowi art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c.
(pozew k. 4-11)
W odpowiedzi na pozew pozwani wnieśli o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powódki na ich rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości nie niższej niż równowartość 120% stawki określonej w § 2 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. W przypadku niecofnięcia przez powódkę wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie i Sąd rozpozna sprawę na rozprawie, wnieśli o zasądzenie od powódki na ich rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości nie niższej niż równowartość 140% stawki określonej w § 2 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
Pozwani zgłosili ewentualny procesowy zarzut potrącenia wierzytelności powódki o zapłatę 165.090,63 zł tytułem zwrotu świadczeń nienależnie spełnionych przez powódkę do majątku pozwanej ad. 1:
1) w pierwszej kolejności z wymagalną od dnia 2 sierpnia 2024 r. wierzytelnością pozwanej ad. 1 o zapłatę 53.716,93 zł do której zaspokojenia pozwana wezwała powódkę pismem z dnia 05.07.2024 r. doręczonym powódce w dniu 19.07.2024 r.,
2) pozostałą, nieumorzoną wskutek potrącenia z pkt. (1) część wierzytelności powódki w kwocie 111.373,70 zł (165.090,63 zł – 53.716,93 zł) - z należną pozwanej wierzytelnością w kwocie 28.766,19 zł tytułem należnych jej odsetek za opóźnienie od kwoty 191.976,18 zł za okres od 19 kwietnia 2023 r. do 3 sierpnia 2024 r. zasądzonych na jej rzecz punktem II wyroku Sądu Okręgowego w O. z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt: (...),
3) pozostałą, nieumorzoną wskutek potrąceń z pkt. (1) i (2) część wierzytelność tj. w kwocie 82.607,51 zł (165.090,63 zł – 53.716,93 zł – 28.766,19 zł) - z wymagalną od 18.04.2024 r. wierzytelnością pozwanej ad. 1 w kwocie 82.607,51 zł, stanowiącą część zasądzonej na jej rzecz należności głównej punktem II wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt: I C 1147/21.
W uzasadnieniu wskazali, że kwota 795,98 CHF stanowiła prowizję, którą bank pobrał z kredytu. Przy założeniu nieważności umowy, nie była to kwota wyświadczona przez powódkę do majątku któregokolwiek z pozwanych, lecz niejako abstrakcyjne „świadczenie”, która powódka sama sobie wyświadczyła ze swojego majątku do swojego majątku. Nadto wskazali, że roszczenie powódki o zapłatę kwoty 165.090,63 zł zostało zaspokojone przez pozwaną ad. 1 w terminie jego wymagalności. Podnieśli, że działanie powódki stanowi nadużycie prawa procesowego w rozumieniu art. 4 1 k.p.c.
(odpowiedź na pozew k. 49-57)
Pozwani w piśmie z dnia 07.05.2025 r. wnieśli o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powódki na ich rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 10.868 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, na którą składa się: 68 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, 10.800 zł – wynagrodzenie pełnomocnika pozwanych w wysokości 2-krotności przepisanej stawki minimalnej wynagrodzenia.
Nadto, o ile do rozprawy wyznaczonej na dzień 25.11.2025 r. z tą rozprawą włącznie proces niniejszy nie zakończy się ugodą (albo umorzeniem w związku ze skutecznym cofnięciem pozwu w całości), wniósł o zwrócenie się przez Sąd w trybie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu UE do (...) o wykładnię dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 05.04.1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków z umowach konsumenckich – pytanie zostało zawarte na k. 118 oraz k.213v pism procesowych pozwanych.
(pismo pozwanych – k. 117-127v, k. 213-219)
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 10 września 2008 r. pozwani z powódką podpisali umowę o kredyt mieszkaniowy W. K. hipoteczny o nr (...). Bank udzielił pozwanym kredytu w kwocie stanowiącej równowartość 79.598,19 CHF na nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, refinansowanie kosztów poniesionych na cele mieszkaniowe i finansowanie prowizji od udzielonego kredytu (§ 2 ust. 1 i 2 (...)).
Kredyt miał być wypłacony w walucie polskiej, na finansowanie zobowiązań w kraju, z zastosowaniem kursu kupna dla dewiz (aktualna Tabela kursów) obowiązującego w pozwanym Banku w dniu realizacji zlecenia płatniczego (§ 4 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 (...)). Kredyt mógł być wypłacony również w walucie wymienialnej na finansowanie zobowiązań za granicą i w przypadku zaciągnięcia kredytu na spłatę kredytu walutowego. W takim wypadku zastosowanie miały kursy kupna/sprzedaży dla dewiz (Tabela kursów), obowiązującego w (...) S.A. w dniu zlecenia płatniczego (§ 4 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 (...)).
Kredyt został udzielony do dnia 01.10.2038 r., i miał być spłacany w miesięcznych ratach annuitetowych (§ 7 ust. 1 i 3 (...)).
Środki z rachunku (...) pobierane były w walucie polskiej w wysokości stanowiącej równowartość kredytu lub raty spłaty kredytu w walucie wymienialnej, w której udzielony był kredytu, przy zastosowaniu kursu sprzedaży dla dewiz, obowiązującego w (...) S.A. w 1 dniu każdego miesiąca, według aktualnej Tabela kursów (§ 22 ust. 2 pkt 1 (...)).
(dowód: umowa k. 15-19, aneks nr (...) – k. 20-21, księga wieczysta o numerze (...) – k. 84-97)
Kredyt został wypłacony kredytobiorcom w kwocie 165.090,63 zł. Ponadto, Bank z kwoty kredytu pobrał prowizję w kwocie 795,98 CHF.
(dowód: zaświadczenie – k. 22 oraz k. 75-82)
Kredytobiorcy K. T. i L. T. pozostają w związku małżeńskim. Zawarli oni umowę o ustanowieniu rozdzielności majątkowej w dniu 28.08.2008 r.
(dowód: umowa o ustanowieniu rozdzielności majątkowej – k. 220-221)
Na rzecz powódki zostały uiszczone następujące kwoty przez pozwaną K. T. tytułem rat kapitałowo-odsetkowych:
- w okresie od 03.11.2008 r. do 01.09.2021 r. kwota 187.696,27 zł,
- w okresie od dnia 01.10.2021 r. do 06.10.2022 r. kwota 19.202,14 zł,
- w okresie od dnia 01.10.2023 r. do 04.10.2023 r. kwota 21.251,68 zł,
- w okresie od dnia 01.11.2023 r. do 12.07.2024 r. kwota 14.906,77 zł,
- w okresie od dnia 13.07.2024 r. do 31.01.2025 r. kwota 9.897,44 zł,
łącznie: 252.954,30 zł.
Ponadto, kredytobiorcy ponieśli koszty z tytułu:
- ubezpieczenia niskiego wkładu w kwocie 3.217,85 zł,
- opłaty za oszacowanie wartości nieruchomości w kwocie 150 zł,
- opłaty za wydanie zaświadczenia w kwocie 50 zł,
- opłaty za czynności wykonane na życzenie kredytobiorcy w kwocie 150 zł,
- opłata za wydanie zaświadczenia w kwocie 50 zł,
łącznie: 3.617,85 zł.
(dowód: historia rachunku – k. 69-74, zaświadczenie – k. 75-82)
Wyrokiem z dnia 19.04.2023 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie, I Wydział Cywilny w sprawie (sygn. akt I C 1147/21) z powództwa L. T., J. M., K. T., Z. M. przeciwko powodowi w niniejszej sprawie ( (...) S.A. z siedzibą w W.):
- ustalił, ze umowa kredytu nr (...) jest nieważna (pkt I wyroku),
- zasądził od powoda w niniejszym sporze na rzecz kredytobiorczyni K. T. kwotę 191.976,18 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od 19.04.2023 r. do dnia zapłaty (pkt II wyroku).
Od powyższego wyroku Bank wywiódł apelację.
W toku postępowania przed Sądem Apelacyjnym w B. kredytobiorcy cofnęli pozew w części z zrzeczeniem się roszczenia uwzględnione w pkt II wyroku Sądu Okręgowego w O. co do:
- zasądzonych wyrokiem Sądu pierwszej instancji odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 191.976,18 zł za okres od 19.04.2023 r. do 03.08.2024 r.,
- części zasądzonej wyrokiem Sądu pierwszej instancji należności głównej tj. do wysokości 82.607,51 zł.
Sąd Apelacyjny w B., I Wydział Cywilny wyrokiem z dnia 11.03.2025 r. (sygn. akt (...)) zmienił zaskarżony wyrok w punkcie II w ten sposób, że zasądził od banku na rzecz kredytobiorczyni K. T. kwotę 109.368,67 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 04.08.2024 r. do dnia zapłaty oraz uchylił pkt II zaskarżonego wyroku w części żądania zapłaty kwoty 82.607,51 zł oraz odsetek ustawowych od kwoty 191.976,18 zł za okres od dnia 19.04.2023 r. do dnia 03.08.2024 r. i umorzył postępowanie w sprawie w tym zakresie. W pozostałym zakresie Sąd oddalił apelację banku.
(dowód: wyrok Sądu Okręgowego w O. z dnia 19.04.2023 r. wraz z uzasadnieniem – k. 23-29, pismo kredytobiorców – k. 104-108, wyrok Sądu Apelacyjnego w B. wraz z uzasadnieniem z dnia 11.03.2025 r. – k. 181-199v)
Powódka pismem z dnia 28.06.2024 r. wezwała pozwanych L. T. i K. T. do zapłaty kwoty 165.090,63 zł i 795,98 CHF w terminie miesiąca od doręczenia pisma. Żądana kwota stanowiła rozliczenie roszczeń w zakresie wypłaconego przez bank kapitału wynikających z bezskuteczności (nieważności) umowy kredytu. Termin zapłaty został wyznaczony na jeden miesiąc od daty doręczenia pisma.
Wezwanie zostało odebrane w dniu 03.07.2024 r.
(dowód: wezwanie do zapłaty wraz z potwierdzeniem doręczenia – k. 30-33)
Pozwana K. T. uiściła na rzecz powódki z zastrzeżeniem zwrotu kwotę 13.294,39 zł, na którą to kwotę składały się kwota 12.371,12 zł tytułem należności głównej i 923,27 zł tytułem odsetek.
(dowód: potwierdzenie przelewu – k. 128)
Pozwana K. T. pismem z dnia 05.07.2024 r. wezwała powódkę do zapłaty na jej rzecz kwoty 53.716,93 zł tytułem zwrotu świadczeń pieniężnych nienależnie spełnionych na rzecz powódki w okresie od 01.10.2021 r. do 12.07.2024 r. w wykonaniu nieważnej umowy kredytu nr (...) z dnia 10.09.2008 r. w terminie do dnia 02.08.2024 r.
(dowód: wezwanie do zapłaty z dnia 05.07.2024 r. wraz z potwierdzeniem nadania i doręczenia – k. 65-68)
Pismem z dnia 03.08.2024 r. pozwana K. T. złożyła powódce oświadczenie o potrąceniu wierzytelności przysługującej pozwanej w kwocie 165.090,63 zł tytułem rozliczenia roszczeń w zakresie wypłaconego przez Bank kapitału wynikających z bezskuteczności (nieważności) umowy kredytu nr (...) z dnia 10.09.2008 r. w następującym wierzytelnościami pozwanej:
1) w pierwszej kolejności z wymagalną od dnia 2 sierpnia 2024 r. wierzytelnością pozwanej ad. 1 o zapłatę 53.716,93 zł do której zaspokojenia pozwana wezwała powódkę pismem z dnia 05.07.2024 r. doręczonym powódce w dniu 19.07.2024 r.,
2) pozostałą, nieumorzoną wskutek potrącenia z pkt (1) część wierzytelności powódki w kwocie 111.373,70 zł (165.090,63 zł – 53.716,93 zł) - z należną pozwanej wierzytelnością w kwocie 28.766,19 zł tytułem należnych jej odsetek za opóźnienie od kwoty 191.976,18 zł za okres od 19 kwietnia 2023 r. do 3 sierpnia 2024 r. zasądzonych na jej rzecz punktem II wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt: I C 1147/21,
3) pozostałą, nieumorzoną wskutek potrąceń z pkt (1) i (2) część wierzytelność tj. w kwocie 82.607,51 zł (165.090,63 zł – 53.716,93 zł – 28.766,19 zł) - z wymagalną od 18.04.2024 r. wierzytelnością pozwanej ad. 1 w kwocie 82.607,51 zł, stanowiącą część zasądzonej na jej rzecz należności głównej punktem II wyroku Sądu Okręgowego wO. z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt: (...).
- prowadząc w powyższy sposób do umorzenia ze skutkiem prawnym na dzień 03.08.2024 r. wyżej wskazanej wierzytelności powódki.
(dowód: oświadczenie o potrąceniu wraz z potwierdzeniem nadania i doręczenia – k. 60-64)
Pozwana K. T. w dniu 30.06.2025 r. wniosła do Sądu Rejonowego w O.pozew o zapłatę kwoty 10.104,07 zł z ustawowymi za opóźnienie od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty. Na dochodzoną kwotę składała się kwota 9.897,44 zł tytułem uiszczonych rat w okresie od 13.07.2024 r. do 31.01.2025 r. oraz 206,62 zł stanowiących skapitalizowane odsetki za opóźnienie od kwoty 9.897,44 zł za okres od 19.04.2025 r. do 27.06.2025 r.
Powódka uiściła powyższą kwotę na rzecz kredytobiorczyni. Pozew został cofnięty z zrzeczeniem się roszczenia. Wobec tego Sąd umorzył wyżej wskazane postępowanie.
(dowód: pozew – k. 222-224, pismo procesowego pozwanych – k. 247)
Sąd zważył, co następuje:
Roszczenie powoda o zapłatę z tytułu udostępnionego kapitału było bezzasadne w całości. W świetle ostatniego orzecznictwa (...) przypadku gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca nie ma prawa żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, gdy konsument go spłacił nominalnie. Z uwagi na fakt, że umowa kredytu łącząca strony jest nieważna, strony powinny zwrócić sobie jedynie uzyskaną bezprawnie korzyść. Powód nie udowodnił, że pozwani uzyskali korzyść, która podlegałaby zwrotowi na rzecz powoda.
Sąd dokonał ustaleń faktycznych w sprawie w oparciu o załączone do akt i niekwestionowane przez strony dokumenty.
Pozwani podnieśli zarzut nadużycia prawa procesowego w rozumieniu art. 4 1 k.p.c. przez powoda w związku z wytoczeniem niniejszego powództwa. Wskazać należy, że przepis 4 1 k.p.c. stanowi, że z uprawnienia przewidzianego w przepisach postępowania stronom i uczestnikom postępowania nie wolno czynić użytku niezgodnego z celem, dla którego je ustanowiono (nadużycie prawa procesowego). Sąd w wytoczonym przez powoda powództwie nie dostrzega niezgodności podjętych czynności procesowych z ich celem. W toku postępowania ocenie podlega to czy powodowi należy się określone świadczenie w związku nieważnością umowy kredytu. Powyższe nie spełnia przesłanek wskazanych w art. 4 1 k.p.c.
Powód żądanie pozwu opierał na tym, że w wyniku postępowania sądowego toczącego się przed Sądem Okręgowym w O. ((...)), a następnie Sądem Apelacyjnym w B. ((...)) ustalono, że umowa kredytu łącząca strony jest nieważna. Sąd orzekający w niniejszej sprawie na podstawie art. 365 i 366 k.p.c. jest związany prawomocnym wyrokiem wydanym przez Sąd Okręgowy w O. i Sąd Apelacyjny w B. w zakresie ustalenia, że umowa kredytu jest nieważna.
Bezsporne w niniejszej sprawie okazało się ostatecznie to, że umowa o kredyt nr (...) z dnia 10.09.2008 r. jest nieważna. Powyższa okoliczność została prawomocnie przesądzona przez sąd powszechny. Wobec czego rozliczenie stron następuje w oparciu o przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu - regulujące zwrot uzyskanej korzyści, co prowadzi do konieczności zbilansowania wzajemnych świadczeń.
Dotychczas w sprawach rozpoznanych w tym składzie Sądu do rozliczeń między stronami miała zastosowanie uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7.05.2021 r. w sprawie III CZP 6/21, w której stwierdzono, że w przypadku następczej nieważności umowy kredytowej po obu jej stronach powstają odrębne roszczenia o zwrot świadczeń nienależnie spełnionych. Ostatecznie zatem świadczenia te podlegają zwrotowi niezależnie od siebie, bez konieczności badania z urzędu, czy ich wzajemna wysokość prowadzi do powstania stanu wzbogacenia, który byłby miarą zwrotu różnicy między tymi świadczeniami. Jednak w dniu 19.06.2025 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie I C 396-24 zgodnie, z którym „Artykuł 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że: stoi on na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty.”
Wyłącznie (...) ma uprawnienie do wykładni przepisów prawa europejskiego w tym dyrektywy konsumenckiej. Jego wykładnia jest wiążąca dla sądów powszechnych i Sądu Najwyższego. Z tej przyczyny, w ocenie Sądu, zasadny będzie zwrot kredytobiorcom jedynie kwoty uzyskanej przez bank ponad wypłacony kapitał, a więc realnie uzyskaną korzyść. Należy mieć na względzie treść przepisu art. 405 k.c. który stanowi, że kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Wprost w tym przepisie wskazano, że ustawodawca usankcjonował zwrot korzyści, a więc to co druga strona uzyskała ponad to co zobowiązana była świadczyć. Podkreślić należy, że w tym przepisie nie zostało użyte sformułowanie „zwrot świadczenia” czy też „zwrócić drugiej stronie wszystko, co otrzymała od niej na mocy umowy” tak jak ma to miejsce w przypadku odstąpienia od umowy w przepisach art. 494 k.c. czy 496 k.c. Jeżeli zamiarem ustawodawcy byłoby również w przypadku zastosowaniu art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c. zwrot wszystkich należności wówczas w przepisie wskazano by na zwrot świadczenia, a nie zwrot korzyści. W przypadku bezpodstawnego wzbogacenia należy mieć na uwadze, że strona powołująca się na te przepisy może żądać korzyści, a więc tego co druga strona uzyskała ponad to co jej przysługiwało.
Wobec tego, kredytobiorcy mogą żądać od banku wyłącznie kwot uiszczonych ponad udostępniony kapitał. Zaś bank kwoty udostępnionego kapitału ale wyłącznie w takiej części w jakiej nie została ona dotychczas zaspokojona przez kredytobiorców, w toku realizacji nieważnej umowy.
Należy tu podnieść , że w kodeksie cywilnym nie skodyfikowano tzw. „teorii dwóch kondykcji”. Za to, to teoria salda znajduje właśnie swój bezpośredni wyraz normatywny w treści art. 405 k.c. Efektem bezpośrednim sformułowania teorii dwóch kondykcji był dwukrotny wzrost tzw. spraw „frankowych”. W trosce o źle pojęty interes konsumentów wepchnięto ich w kolejne procesy i sparaliżowano większość przeciążonych i tak sądów, pozbawiając konsumentów możliwości dochodzenia swoich racji w realnym terminie.
Dla osób wychowanych na elementarnych regułach prawa rzymskiego oczywistą jest zasada, zgodnie z którą, jeżeli wzięło się cudzą rzecz bez podstawy to należy ją zwrócić. To nakaz elementarnej uczciwości, którego dotąd nikomu nie trzeba było tłumaczyć, tak samo jak obowiązku przeproszenia jeśli się kogoś obraziło, czy obowiązku zadośćuczynienia jeśli się kogoś skrzywdziło. Podważanie tych zasad przez uczestników obrotu, a co gorsza czasem wręcz przez instytucje, które mają stać na straży porządku prawnego, więcej niestety mówi o kondycji tychże, niż cała rzesza nieżyczliwych im krytyków.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, powód mógł dochodzić w sprawie wyłącznie kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy sumą kwoty udostępnionego kapitału, a kwotą którą otrzymał od pozwanego w ramach wykonywania nieważnej umowy. Powód udostępnił pozwanym kapitał w kwocie 165.090,63 zł (wysokość kwoty nie była sporna między stronami) oraz w toku postępowania uiścił na rzecz powódki kwotę 9.897,44 zł tytułem uiszczonych rat w okresie od 13.07.2024 r. do 31.01.2025 r.
Pozwana K. T. uiściła zaś na rzecz powoda tytułem rat kapitałowo–odsetkowych kwotę 252.954,30 zł. Ponadto tytułem składki za ubezpieczenie niskiego wkładu kwotę 3.217,85 zł, opłaty za oszacowania nieruchomości kwotę 150 zł, opłaty za wydanie zaświadczeń kwotę 250 zł, łącznie 3.617,85 zł. Ponadto w toku procesu tytułem rozliczenia kapitału zapłacił jeszcze kwotę 13.294,39 zł. Dało to łącznie 269.866,54 zł.
Ponadto, Sąd Apelacyjny w Białymstoku zasądził od banku na rzecz pozwanej K. T. kwotę 109.368,67 zł tytułem zwrotu nienależnie uiszczonych rat kredytu. Powyższa kwota nie została zapłacona przez powoda na rzecz pozwanej.
Powyższe kwoty wynikały wprost z dokumentów przedłożonych przez strony, których autentyczność nie była kwestionowana jak również wartości w nich wskazane oraz oświadczeń stron.
Porównanie powyższych kwot, przy zastosowaniu teorii salda, bezsprzecznie wskazuje na to, że udostępniony przez powoda kapitał został całkowicie zaspokojony przez spłaty dokonane przez pozwaną K. T.. Powód nie udowodnił w toku postępowania aby jego roszczenie w jakimkolwiek stopniu nie zostało zaspokojone. Wobec tego wierzytelność powoda nie istnieje – została całkowicie zaspokojona. Z tego względu w ocenie Sądu powód nie wykazał, że przysługuje mu jakakolwiek kwota, zaś pozwani udowodnili, że roszczenie powoda zostało w całości zaspokojone. To powód jako strona, która wytoczyła powództwo zobowiązany jest udowodnić wysokość swojego roszczenia. Zgodnie z art. 6 k.c. to na nim spoczywał ciężar udowodnienia okoliczności z których wywodził swoje żądanie. Jednocześnie podkreślić należy, że z uwagi na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19.06.2025 r. w sprawie I C 396-24 Bank nie może domagać się od kredytobiorców środków jeżeli znajdują się one w jego posiadaniu. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.
Odnieść należy się do złożonego przez pozwaną K. T. oświadczenia o potrąceniu wzajemnych wierzytelności z dnia 03.08.2024 r. Zgodnie z art. 498 § 1 k.c. „Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.”. Zgodnie z cytowanym wyżej przepisem mogą zostać potrącone wierzytelności – jednak warunek ten nie jest spełniony w niniejszym stanie faktycznym. Wierzytelność powoda w kwocie 165.090,63 zł z tytułu udostępnionego kapitału oraz wierzytelność pozwanego w takiej samej kwocie z tytułu spłaty rat kapitałowo-odsetkowych oraz innych uiszczonych opłat w związku z wykonaniem nieważnej umowy na dzień orzekania nie istnieje (obie wierzytelności uległy wzajemnej kompensacji na skutek ustalenia nieważności umowy). Wobec tego, przy przyjęciu teorii salda, którą Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela, pozwany nie mógł złożyć skutecznego oświadczenia o potrąceniu wierzytelności powoda z tytułu udostępnionego kredytu, innej zaś wierzytelności banku do potrącenia nie wskazał tak samo jak i powód.
Natomiast nawet jeżeli przyjąć, że teoria salda nie ma w niniejszej sprawie zastosowania lecz teoria dwóch kondykcji, to wówczas należy uznać, że nastąpiło skuteczne potrącenie wzajemnych wierzytelności stron.
Powód w toku niniejszego postępowania dochodził również zapłaty kwoty 759,98 CHF tytułem pobranej prowizji za udzielenie kredytu. Umowa przewidywała pobranie prowizji w związku z udzieleniem kredytu i była ona pobrana bezpośrednio z udzielonego pozwanym kredytu. Powyższe oznacza, że środki te przez cały czas trwania umowy były w posiadaniu powoda – pozwani nie byli na żadnym etapie niniejszego postępowania w faktycznym posiadaniu dochodzonej kwoty tj. 759,98 CHF. Powód nie udowodnił aby wypłacił pozwanym kwotę 759,98 CHF, zaś pozwani wykorzystali ją na wybrany przez siebie cel. Pobranie prowizji stanowiło czynność techniczną związaną z zapisami na odpowiednich pozycjach bankowych lecz nie stanowiło wypłaty kwoty do swobodnej dyspozycji pozwanych. Powód nie udowodnił dochodzonego roszczenia w kwocie 759,98 CHF.
Z uwagi na powyższe, wobec braku spełnienia przesłanek z art. 410 § 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c., Sąd oddalił powództwo o zapłatę kwoty 165.090,63 zł i 795,98 CHF tytułem zwrotu kapitału udostępnionego pozwanym z uwagi na jego bezzasadne, o czym orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.
O kosztach powództwa orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. poprzez obciążanie powoda obowiązkiem ich zwrotu na rzecz pozwanych w całości. Powód przegrał proces w całości.
Koszty procesu po stronie pozwanego obejmowały wynagrodzenie pełnomocnika (radcy prawnego) w stawce wynikającej z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (5.400 zł) i uiszczone opłaty skarbowe od pełnomocnictwa (68 zł).
Sąd nie znalazł podstaw do zasądzenie na rzecz pozwanych zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w podwójnej wysokości, o co pozwani wnosili. Niniejsza sprawa nie wymagała ponad standardowego nakładu pracy ze strony pełnomocnika oraz licznej wymiany pism procesowych. Ponadto, pełnomocnik pozwanych w pismach procesowych, wskazał, że prowadzi liczne procesy dotyczące umów frankowych, zarówno z powództwa kredytobiorców jak również przeciwko nim. Oczywistym jest więc, że pełnomocnik pozwanego ma szeroką wiedzę z tej materii. Przedmiotowa sprawa nie jest już sprawą precedensową, wobec bogatego już w tym zakresie orzecznictwa sądowego czy też stanowisk doktryny także nie przemawia za szczególną złożonością sprawy.
O odsetkach od zasądzonych kosztów procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 1 k.p.c.
Z tego względu Sąd zasądził od powoda na rzecz pozwanych kwotę 5.468 zł, o czym orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku.