Uzasadnienie z 16 grudnia 2025, sygn. VI Ka 707/25

Formularz UK 2

Sygnatura akt

VI Ka 707/25

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Otwocku z dnia 30 grudnia 2024r. o sygn. akt II K 818/23.

0.11.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

0.11.3. Granice zaskarżenia

0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.11.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.11.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

Zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

- obraza prawa procesowego w postaci art. 7 kpk, poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, prowadzącą do uznania, że oskarżony świadomie i celowo brał udział w wyłudzeniu pieniędzy od pokrzywdzonej metodą „na wnuczka lub policjanta”, mimo braku dowodów na to wskazujących, co skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych w postaci ustalenia, że oskarżony swoim zachowaniem wyczerpał znamiona przypisanego mu przestępstwa;

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dowolnej oceny wyjaśnień współoskarżonego G. G. (1), które miały by być, jak chce obrona, niewiarygodne „z oczywistych względów”. Ich analiza nie pozwala uznać, że wyjaśnienia te zmierzają do pociągnięcia oskarżonego W. do odpowiedzialności karnej za coś, czego nie popełnił. Oskarżony G., choć nie przyznaje się do świadomego uczestnictwa w przestępstwie, nie prezentuje linii obrony kosztem wskazanego współoskarżonego. Nie kwestionuje, że to on pozostawał w kontakcie z osobami, które wydawały mu polecenia, a jedyna rozbieżność sprowadza się do źródła informacji o destynacji wykonania zadania. Mając jednak na uwadze przyznanie przez oskarżonego W., że spotkał się w dniu zdarzenia z K. W., różnica ta jest pozbawiona znaczenia. Odnośnie roli oskarżonego W., który miał oskarżonego G. „obserwować dla M.”, stanowisko to było wynikiem jego refleksji z perspektywy czasu, nie zaś uzyskanych informacji. To samo dotyczyło jego oceny stopnia świadomości oskarżonego W. i „wystawienia go” z uwagi na ponoszone przez odbiorcę paczki ryzyko. Nie sposób tych oświadczeń traktować inaczej, niż opinii, a z pewnością nie stanowią one dowodu winy oskarżonego W.. Choć wyjaśnienia oskarżonego G. nie były w pełni wiarygodne, bowiem nadmiernie wybielał on swoją osobę w zakresie stopnia winy i postaci zamiaru, to jego relacja, co do udziału w zdarzeniu oskarżonego W. zasługuje na uwzględnienie, szczególnie że nie odbiega w istotnym stopniu od linii obrony samego oskarżonego.

Należy się zgodzić, że Sąd Rejonowy nieprawidłowo oparł swoje ustalenia faktyczne na zeznaniach świadka R. M. z postepowania przygotowawczego, których nie ujawnił w toku rozprawy. Nie odczytał ich bowiem świadkowi po przesłuchaniu, zaś dyspozycja art. 405§2 kpk takich sytuacji nie dotyczy. Oczywiście, zeznań tych nie musiał odczytywać, jeśli nie zachodziła żadna z okoliczności opisanych w art. 391§1 kpk, jednak w takiej sytuacji nie powinien powoływać się na dane karty w podstawie ustaleń faktycznych. Należy jednak ocenić, czy uchybienie to w tym konkretnym wypadku mogło mieć wpływ na treść wyroku. W ocenie Sądu, depozycje świadka z dochodzenia nie różnią się w istotnym stopniu od tych, jakie składał na rozprawie głównej. Odmiennie opisana jest kwestia zachowania oskarżonych na wezwanie ich do zatrzymania, bowiem z pierwszych zeznań wynika, że obaj podjęli próbę ucieczki. Sąd Rejonowy nie umieścił jednak tego faktu w ustaleniach faktycznych, a zdaniem Sądu odwoławczego, sama ucieczka młodych ludzi, jako reakcja na krzyk „stój, Policja” nie musi świadczyć o świadomości uczestnictwa w nielegalnym procederze, lecz może mieć charakter instynktowny. Z zeznań tych wynikało również, że oskarżony G. w chwili zatrzymania powiedział mu, że był to pierwszy raz, gdy pojechał na robotę i oskarżony W. miał go nadzorować. Podkreślić jednak należy, że dla oceny zachowania i roli tego oskarżonego całkowicie wystarczające były jego własne wyjaśnienia, o czym dalej. W związku z powyższym wskazane uchybienie nie miało i nie mogło mieć wpływu na treść wyroku.

Sąd Rejonowy dopuścił się również innego uchybienia z zakresu art. 7 kpk, co Sąd odwoławczy dostrzegł z urzędu, bowiem wskazał w uzasadnieniu (k 837v), że swoje ustalenia faktyczne oparł na notatkach urzędowych zawierających analizę danych telekomunikacyjnych (k 71-75) i na sprawozdaniu z analizy logowań połączeń telefonicznych (k 438-445). W ocenie Sądu Okręgowego analizy te nie stanowią dowodu w sprawie, lecz jedynie materiał pomocniczy, wskazujący sposób rozumowania śledczych w zakresie oceny zebranego w omawianym zakresie materiału dowodowego i wyjaśniający dlaczego na jego podstawie uzyskano takie, a nie inne wnioski. Waga dowodowa takich analiz jest taka sama, jak uzasadnienie aktu oskarżenia, czyli żadna. Ich rolą jest przekonanie do pewnej wizji sprawy i przedstawienie ważkich w ocenie oskarżyciela publicznego argumentów. Nie oznacza to oczywiście zakazu zapoznania się przez Sąd z przedstawionymi analizami, lecz nie zwalniają one z obowiązku dokonania samodzielnej oceny zabezpieczonych danych telekomunikacyjnych i logowań telefonicznych. Zdaniem Sądu Okręgowego taka właśnie ocena spełnia kryteria swobodnej oceny dowodów, a po jej przeprowadzeniu w postępowaniu odwoławczym podkreślić należy że prowadzi do identycznych wniosków, do jakich doszedł Sąd pierwszej instancji.

Odnosząc się do istoty apelacji stwierdzić trzeba, że o winie oskarżonego W. świadczy logiczny ciąg zdarzeń i poszlak, wskazujący że nie tylko swoją wiedzą obejmował przestępcze wyłudzenie pieniędzy od bliżej nieznanej osoby, co również jego działanie miało istotną rolę w przestępczym procederze. Podkreślić należy, że stopień świadomości charakteru podejmowanych przez niego czynności możliwy był do ustalenia w oparciu już tylko o jego własne wyjaśnienia. Nie było bowiem tak, jak przekonuje autor apelacji, że oskarżony od początku postępowania konsekwentnie zaprzeczał, by miał wiedzę, co do celu i pozostałych okoliczności odbioru paczki. Choć nominalnie taki stan wiedzy deklarował, to inne jego wypowiedzi z nim się w zasadniczym stopniu kłóciły, a logiczna ich ocena prowadziła do istotnie odmiennych wniosków.

Pierwszym elementem niezbędnym dla powodzenia przedmiotowej operacji było znalezienie osoby, która zgodziłaby się podjąć ryzyko odbioru paczki. Odbiór pieniędzy od osoby pokrzywdzonej był momentem, w którym operacja mogła zakończyć się niepowodzeniem, odbiorca mógł zostać zatrzymany, a nadto, był jedyną osobą, z którą osoba pokrzywdzona miała bezpośredni kontakt, co rodziło potencjalne negatywne konsekwencje procesowe, w razie fiaska. Ryzyko związane z wykonaniem tej części zadania było skorelowane z wysokim wynagrodzeniem, które samo w sobie świadczyło o przestępczym charakterze wykonywanej pracy. Brak bowiem logicznego uzasadnienia dla wynagrodzenia w kwocie 1.000 zł za nieadekwatna pracę, zajmującą zaledwie kilka godzin, a polegającą na przewiezieniu na niewielką stosunkowo odległość przesyłki z punktu A do B, mimo szerokiej dostępności profesjonalnych, a nieporównywalnie tanszych firm kurierskich. W ocenie Sądu, osoba przyjmująca taką ofertę pracy musiała mieć świadomość, że uczestniczy w czynie zabronionym, choć bez wprowadzenia w szczegóły mógł być on odbierany np. jako udział w obrocie narkotykami. Znalezienie zatem kuriera było kluczowe dla powodzenia całej operacji, przy czym musiała być to osoba zaufana, ewentualnie akcja musiała być wsparta udziałem osoby trzeciej, cieszącej się takim zaufaniem ze strony sprawców kierowniczych. Z wyjaśnień oskarżonego A. D. (k 104v) wynikało bowiem, że zdarzały się przypadki nielojalnych kurierów, którzy nie chcieli oddać odebranych pieniędzy. Choć zatem oskarżony D. W. znalazł chętnego do roli „odbieraka”, to jednak pozostawienie go bez kontroli nie wchodziło w rachubę, nie tylko z uwagi na jego debiut w omawianej roli, co również posiadanie przez niego znacznego zadłużenia, mogącego rodzic pokusę przywłaszczenia całości uzyskanych od pokrzywdzonej środków.

W związku z powyższym oskarżony w dniu zdarzenia spotkał się z K. W., otrzymał od niego środki pieniężne na transport i miał asystować G. G. (1) w całej akcji. Wyjaśnienia, że czynił to bezinteresownie, z nudów, jedynie dla towarzystwa pozostaje w sprzeczności z życiowym doświadczeniem i logicznym rozumowaniem, bowiem okoliczności przyjętej przez kolegę oferty odebrania paczki jednoznacznie wskazywały na związane z tym ryzyko odpowiedzialności karnej. Choć oskarżony W. jest osobą młodą i życiowo niedoświadczoną, brak podstaw do uznania, że nie był w stanie przewidzieć potencjalnych problemów związanych z towarzyszeniem koledze w wyprawie do Ż.. Poza wysokością obiecanego wynagrodzenia, jego wątpliwości musiał wzbudzić fakt korzystania przez kolegę, jak to sam określił, ze „służbowego” telefonu, jak również konieczność uzyskania zezwolenia pracodawcy na towarzyszenie G. w miejscu i czasie wykonywanego zadania.

W ocenie Sądu, oskarżony W. doskonale zdawał sobie sprawę z tego, po co udali się do Ż., nawet jeśli nie znał szczegółów dotyczących przekazywanej kwoty, czy personaliów pokrzywdzonej. Najlepiej świadczą o tym jego wyjaśnienia, w których przyznał, że wiedział, że „G. ma odebrać jakąś paczkę, że ma ktoś mu zrzucić paczkę z balkonu” (k 98). Samo to z technicznych względów wykluczało możliwość, by chodzić mogło np. o narkotyki, za to czyniło prawdopodobnym uczestnictwo w oszustwie „na wnuczka”, czy „na policjanta”, bowiem taka formuła pozyskiwania od pokrzywdzonych środków pieniężnych, czy kosztowności była już od wielu lat szeroko komentowana w środkach masowego przekazu. Nie sposób uznać, że oskarżony dopuszczał możliwość legalnego odbioru paczki w takich właśnie okolicznościach, szczególnie gdy nie wchodziły w grę inne uwarunkowania. W kolejnym przesłuchaniu (k 131) oskarżony W. wskazał, że „G. jechał tam, żeby zarobić. Miał odebrać paczkę, zawieźć ją gdzieś do W. pod wskazany adres, ktoś miał mu zrzucić pieniądze z balkonu”. Ta uwaga nie pozostawiała już wątpliwości, co do stopnia świadomości D. W.. Oskarżony dodał, że o tych szczegółach dowiedział się od policjanta na komendzie, co pomijając kwestię oceny wiarygodności tych wyjaśnień, nie zasługuje na uznanie również z tego powodu, że do przekazania pieniędzy doszło w inny sposób, niż zrzucenie ich z balkonu. Jednocześnie jednak z zapisu rozmowy telefonicznej prowadzonej przez G. z inną osobą (k 434v) wynika, że rzeczywiście pierwotnie stał on pod balkonem, nim rozmówca kazał mu się przemieścić. A zatem, taki był pierwszy plan odbioru przesyłki, o czym oskarżony W. musiał wiedzieć, skoro złożył takie wyjaśnienia. Jednocześnie należy odrzucić, jako naiwne i pozbawione logiki twierdzenie oskarżonego, iż mówiąc o pieniądzach zrzucanych z balkonu, miał na myśli jedynie wynagrodzenie za odbiór przesyłki (k 623). Nie sposób bowiem odgadnąć, dlaczego taką akurat drogę miałoby pokonać wynagrodzenie, jeśli jednocześnie do przekazania paczki doszło w bardziej konwencjonalny sposób.

W końcu należy podkreślić, że obecność oskarżonego W. na miejscu zdarzenia, poza nadzorowaniem kolegi, nie miała biernego charakteru. Choć w ocenie obrony obecność ta na miejscu zdarzenia pozostawała bez związku ze sprawą, to do niego zadzwonił oskarżony W. z poleceniem, by wskazał mu G. na video czacie. Oskarżony wywiązał się z zadania, co skutkowało potwierdzeniem lokalizacji współoskarżonego. Reasumując, nawet jeśli oskarżony W. nie znał szczegółów rzeczonego oszustwa, to doskonale zdawał sobie sprawę z charakteru procederu w jakim uczestniczył nie tylko, jako tzw. naganiacz, lecz również miał być swoistymi „oczami” osoby dopuszczającej się sprawstwa kierowniczego, a tym samym kontrolować realizację zadania przez oskarżonego G.. Plan polegający na odbiorze pieniędzy wyrzuconych przez balkon przesądzał o świadomości charakteru działań, w jakich oskarżony uczestniczył. To zaś, że nie odbierał przesyłki, ani nie pozostawał w kontakcie ani z pokrzywdzoną, ani z osobami innymi, niż oskarżony W., które wydawały polecenia zmierzające do realizacji przestępstwa wynikało z podziału ról i nie znosiło jego odpowiedzialności karnej. Konieczne, a zarazem wystarczające do przypisania mu winy w postaci współsprawstwa było ustalenie, że swoim zamiarem obejmował wszystkie znamiona czynu zabronionego, a zatem działanie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w postaci niekorzystnego rozporządzenia przez pokrzywdzona osobę mieniem, na skutek wprowadzenia jej w błąd, co zostało powyżej udowodnione. To, że oskarżony W. był jedynie ogniwem szerszego procederu i nie został wprowadzony w jego szczegóły ustaleniom tym nie zaprzecza.

Wniosek

- uniewinnienie oskarżonego;

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

- uznanie za niezasadne podniesionych zarzutów implikuje analogiczną ocenę wniosku.

Lp.

Zarzut

- rażąco niewspółmiernie surowa kara w następstwie niezastosowania środków wychowawczych zgodnie z art. 10§4 kk;

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Zarzut ten został złożony poza środkiem odwoławczym do protokołu rozprawy, co nie rodzi obowiązku jego rozpoznania, lecz w razie jego trafności winien zostać uwzględniony w trybie art. 440 kpk, bowiem jego pominięcie skutkowałoby uznaniem wyroku za rażąco niesprawiedliwy. Sąd Okręgowy uznał jednak, że mimo spełnienia przez oskarżonego D. W. formalnego wymogu wieku w chwili popełnienia występku, nie spełnione zostały inne warunki opisane w art. 10§4 kk, niezbędne dla zastosowania środków wychowawczych, leczniczych lub poprawczych dla nieletnich w miejsce kary. Sąd nie dostrzegł bowiem by okoliczności sprawy, stopień rozwoju sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste za takim rozstrzygnięciem przemawiały. Przeciwnie, udział w rzeczonym procederze, który cechuje nie tylko wysoka społeczna szkodliwość, co również nagminność świadczy o jego wysokiej demoralizacji, wykluczającej wykorzystanie omawianej instytucji. Choć zgodnie z art. 54§1 kk, wymierzając karę nieletniemu, czy młodocianemu Sąd ma przede wszystkim za zadanie go wychować, to nie oznacza, że nie należy mieć na uwadze innych funkcji kary, w tym prewencji generalnej. Nadanie rangi pierwszeństwa celom wychowawczym nie oznacza obowiązku pobłażliwości w postaci tak daleko idącego łagodzenia odpowiedzialności za popełnione przestępstwo. W ocenie Sądu Okręgowego odmienna wykładnia wskazanych przepisów prowadziłaby do pogłębienia demoralizacji oskarżonego i jego otoczenia prowadząc do konsekwencji odwrotnych od założonych przez ustawodawcę.

Wniosek

- wymierzenie środków wychowawczych dla nieletnich;

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

- nietrafność zarzutu implikuje analogiczną ocenę wniosku;

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

0.11.

Przedmiot utrzymania w mocy

0.1- w zaskarżonej części wyrok został utrzymany w mocy;

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

- nietrafność podniesionych w apelacji zarzutów, jak również brak podstaw do ingerencji w treść wyroku z urzędu stanowił powód utrzymania wyroku w mocy;

0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

- z uwagi na młody wiek sprawcy i jego stan majątkowy Sąd zwolnił go z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w postępowaniu odwoławczym ustalając, że ponosi je Skarb Państwa;

7.  PODPIS

0.11.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

- obrońca oskarżonego;

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

- wina;

0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.11.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.11.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana