Wyrok z 18 grudnia 2025, sygn. I C 1934/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 grudnia 2025 r.

Sąd Okręgowy w (...) I Wydział Cywilny

w składzie następującym: Przewodniczący sędzia Rafał Kubicki

Protokolant sekretarz sądowy Piotr Ruciński

po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2025 r. w (...) na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Bank (...) S.A. w W.

przeciwko L. B. i M. B.

o zapłatę

I.  oddala powództwo

II.  zasądza od powoda (...) Bank (...) S.A. w W. na rzecz pozwanych: L. B. i M. B. kwotę 10 817 zł (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się tego orzeczenia o kosztach procesu do dnia zapłaty.

sędzia Rafał Kubicki

Sygn. akt I C 1934/24

UZASADNIENIE

Bank (...) S.A. z siedzibą w W. w pozwie przeciwko L. B. i M. B. wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwoty 500 000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 6 sierpnia 2024 r. do dnia zapłaty, tytułem zwrotu świadczenia nienależnego w postaci wypłaconego stronie pozwanej kapitału na podstawie umowy nr (...) z 24 sierpnia 2007 r.
W uzasadnieniu wskazał, że pozwani wytoczyli powództwo przeciwko niemu o zapłatę oraz o ustalenie nieistnienia umowy o (...) nr (...) (...) (...) z 24 sierpnia 2007 r. Powództwo rozpoznawane jest aktualnie przez Sąd Apelacyjny w (...) pod sygn. akt (...). Wskazał, że pomimo, iż wyrok we wspomnianej wyżej sprawie nie jest prawomocny, wytoczenie powództwa w niniejszej sprawie jest konieczne dla zapewnienia powodowi ochrony prawnej. Zgłaszane niniejszym pozwem roszczenie powoda ma charakter roszczenia restytucyjnego, związanego z koniecznością zwrotu przez strony wzajemnych świadczeń z tytułu umowy kredytu, która może okazać się nieważna. (...) zgłasza roszczenie o zapłatę zmierzające do rozliczenia należności wynikających z nieważności umowy. Jako podstawę prawną roszczenia o zapłatę wskazał art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c.

Odpowiadając na pozew, pozwani wnieśli o oddalenie powództwa
w całości, podnosząc zarzut przedwczesności. Pozwani wskazali, iż nie dali podstaw do zainicjowania niniejszego postępowania, a wytoczone powództwo stanowi nadużycie prawa. Ponadto podnieśli, że powód nie postawił skutecznie wierzytelności dochodzonej w niniejszym postępowaniu w stan wymagalności. Pozwani oświadczyli, że:



zawarli z bankiem umowę kredytu;



bank wypłacił pozwanym kwotę 500 000 zł tytułem kapitału kredytu;



wytoczyli powództwo wobec banku, w którym zarzucili abuzywność postanowień tej umowy.

Podnieśli zarzut zatrzymania.

Fakty istotne dla rozstrzygnięcia i rozważania

W dniu 26 lipca 2007 r. wnioskodawcy złożyli do banku (...) S.A. z siedzibą w W. (którego następcą prawnym jest pozwany (...) S.A.
z siedzibą w W.) wniosek o udzielenie kredytu mieszkaniowego N.-H. w kwocie 500.000 zł, jako walutę kredytu zaznaczając (...). Wraz z umową pozwani podpisali „Oświadczenie klienta o akceptacji ryzyka zmiennej stopy procentowej" i „Oświadczenie klienta o akceptacji ryzyka kursowego".
Z treści drugiego z ww. oświadczeń wynikało m.in., że pozwani: 1/ zostali poinformowani przez bank o ponoszeniu przez nich ryzyka wynikającego ze zmiany kursu waluty, w przypadku zaciągnięcia kredytu mieszkaniowego denominowanego
w walucie obcej oraz przyjmują do wiadomości i akceptują to ryzyko, 2/ przyjmują do wiadomości, że w przypadku kredytów denominowanych, gdy przyznana kwota kredytu na skutek różnic kursowych okaże się na dzień uruchomienia kredytu kwotą:
a) przewyższającą kwotę wymaganą do realizacji celu określonego w umowie
o kredytu bank uruchomi środki w wysokości stanowiącej równowartość w walucie kredytu kwoty niezbędnej do realizacji tego celu oraz dokona pomniejszenia salda zadłużenia poprzez spłatę kwoty niewykorzystanej, b) niewystarczającą do realizacji celu określonego w umowie o (...) kredytobiorca zobowiązywał się do dokonania dopłat ze środków własnych, wynikających z ewentualnych różnic kursowych,
3/ zobowiązali się, że w przypadku wzrostu kursu waluty, w jakiej denominowany jest (...), dokonają następujących czynności: a) dołączą do kredytu (na żądanie banku) dodatkowego kredytobiorcę, którego dochody przywrócą zdolność kredytową
w przypadku utraty zdolności kredytowej, b) ustanowią (na żądanie banku) dodatkowe prawne zabezpieczenie lub zwiększą dotychczasowe zabezpieczenie w przypadku relatywnego zmniejszenia wartości przyjętego prawnego zabezpieczenia spłaty kredytu, c) dokonają (na żądanie banku) ubezpieczenia finansowego od ryzyk, związanych z niskim wkładem własnym w sytuacji, gdy obciążenie kredytem nieruchomości, stanowiącej prawne zabezpieczenie spłaty kredytu przekroczy 80% wartości tej nieruchomości. Jednocześnie odrzucają ofertę (...) Bank (...) S.A. udzielenia kredytu w złotych. W dniu 24 sierpnia 2007 r. pomiędzy pozwanymi,
a (...) Bank (...) S.A. zawarta została umowa nr (...)
o (...) (...) (...) ((...) (...) przeznaczony na zakup lub zamianę nieruchomości na rynku wtórnym). Umowa składała się z Części Szczególnej Umowy ( (...)) oraz Części Ogólnej Umowy ( (...)). Na podstawie wskazanej umowy (...) zobowiązał się do udzielenia kredytobiorcy kredytu denominowanego w kwocie 223.534,01 (...). Kredyt miał zostać przeznaczony na finansowanie części kosztów nabycia nieruchomości zabudowanej budynkiem
w zabudowie szeregowej mieszkalnym, położonej w O. przy ul. (...), działki nr (...). Oprocentowanie kredytu miało wynosić 5,08 % p.a. (w przypadku uruchomienia środków w dniu podpisania umowy), marża banku w dniu udzielenia kredytu miała wynosić 2,20% p.a. Wskazano również warunki, od których zależeć miało obniżenie marży banku w okresie kredytowania (§ 1 (...)). W § 2 (...) wskazano, iż całkowity koszt udzielonego kredytu wynosi szacunkowo 256.344,86 zł, prowizja za udzielenie kredytu denominowanego pobrana miała być
w złotych, w kwocie stanowiącej równowartość 1.736,18 (...). W myśl § 3 ust. 1 (...) docelowym zabezpieczeniem spłaty kredytu miała być hipoteka łączna kaucyjna do kwoty 750.000 zł ustanowiona na rzecz Banku na kredytowanej nieruchomości, cesja na rzecz Banku z umowy ubezpieczenia nieruchomości od ognia i innych zdarzeń losowych oraz ubezpieczenie kredytu od ryzyk związanych z niskim wkładem własnym w (...) S.A. Przejściowym zabezpieczeniem spłaty kredytu miało być ubezpieczenie kredytu na okres przejściowy w (...) S.A. oraz (...). Na podstawie § 4 ust. 1 (...), wypłata kredytu miała nastąpić nie później niż w ciągu 30 dni od daty spełnienia warunków określonych w ust. 5. Wypłata środków z kredytu denominowanego odbywać się miała na zasadach określonych w § 11 (...). Zgodnie z § 5 (...), spłata kredytu następować miała zgodnie z harmonogramem doręczanym kredytobiorcy. Środki miały być pobierane
z rachunku prowadzonego w (...). Zasady spłaty były określone w (...), przy czym spłata kredytu miała następować w 360 równych ratach kapitałowo-odsetkowych, 10 dnia każdego miesiąca. Zasady spłaty były określone w § 13-16 (...). W § 1 ust. 1 (...) wskazano, iż (...) (...) (...) jest udzielany w złotych. W przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej, kwota kredytu wypłacana
w złotych miała zostać określona poprzez przeliczenie na złote kwoty wyrażonej
w walucie, w której (...) jest denominowany, według kursu kupna tej waluty, zgodnie z Tabelą kursów, obowiązującą w banku w dniu uruchomienia środków (ust. 2). Wskazano, iż w przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej ryzyko związane ze zmianą kursu waluty miał ponosić kredytobiorca, z uwzględnieniem § 11 ust. 2-4 oraz § 18 ust. 6 (ust. 3). Zgodnie z § 11 ust. 2 (...), w przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej, wypłata środków następowała w złotych, w kwocie stanowiącej równowartość wypłacanej kwoty wyrażonej w walucie obcej. Do przeliczeń kwot walut uruchamianego kredytu stosowany miał być kurs kupna waluty obcej według Tabeli kursów obowiązującej w banku w dniu wypłaty środków (ust. 3).
W przypadku kredytów denominowanych wypłacanych jednorazowo, gdy przyznana kwota kredytu, na skutek różnic kursowych, okaże się na dzień uruchomienia kredytu kwotą:

1) przewyższającą kwotę wymaganą do realizacji celu określonego w § 1 ust. 2 (...), bank miał uruchomić środki w wysokości, stanowiącej równowartość w walucie kredytu kwoty niezbędnej do realizacji tego celu oraz dokonać pomniejszenia salda zadłużenia poprzez spłatę kwoty niewykorzystanej;

2) niewystarczającą do realizacji celu określonego w § 1 ust. 2 (...), kredytobiorca zobowiązany był do zbilansowania inwestycji poprzez uzupełnienie środków własnych przed wypłaceniem środków przez bank uzupełnienia brakującej kwoty ze środków własnych lub ze środków przeznaczonych na dowolny cel (ust. 4).

Na podstawie § 13 (...), spłata kredytu powinna nastąpić w terminach i kwotach określonych w doręczonym kredytobiorcy i poręczycielom harmonogramie spłat (ust. 1). Harmonogram spłat miał ulegać aktualizacji każdorazowo w przypadku zmiany oprocentowania kredytu (ust. 2). W przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej, harmonogram spłat kredytu wyrażony miał być w walucie, w której (...) jest denominowany. Spłata miała następować w złotych, w równowartości kwot wyrażonych w walucie obcej. Do przeliczeń wysokości rat kapitałowo-odsetkowych spłacanego kredytu miał być stosowany kurs sprzedaży danej waluty według Tabeli kursów z dnia spłaty. (ust. 7). W myśl § 17 (...), kredytobiorca mógł ubiegać się w ciągu całego okresu kredytowania o zmianę waluty kredytu, podwyższenie kwoty kredytu, prolongatę okresu kredytowania, w przypadku, gdy umowny okres kredytowania jest krótszy niż maksymalny, opuszczenie raty kapitałowo-odsetkowej (ust. 1) (umowa kredytu k. 17-24). W dniu 27 lutego 2012 r. strony zawarły porozumienie, w którym ustalono, że w odniesieniu do kredytu denominowanego lub indeksowanego do waluty innej niż waluta polska kredytobiorca może dokonywać spłaty rat kapitałowo-odsetkowych bezpośrednio w tej walucie.

W okresie od dnia 24 sierpnia 2007 r. do dnia 10 grudnia 2020 r. pozwani uiścili na rzecz powodowego Banku w wykonaniu ww. umowy kredytu, kwotę 168.582,30 zł oraz kwotę 101.863,88 (...) z tytułu rat kapitałowo-odsetkowych.

W wezwaniu do zapłaty z dnia 31 grudnia 2020 r. pozwani w związku
z zastosowanie przez bank niedozwolonych postanowień umownych wezwali bank do zwrotu kwoty 674.000 zł w nieprzekraczalnym terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania.

We wniosku z dnia 1 stycznia 2021 r. do Sądu Rejonowego dla (...) w W. pozwani wezwali bank do próby ugodowej. Nie doszło do zawarcia ugody między stronami (sygn. akt (...)).

Kredytobiorcy są małżeństwem, od 2020 r. mają ustanowioną rozdzielność majątkową. Zaciągnęli ww. (...) na zakup nieruchomości do zamieszkania wraz
z rodziną. Spotkania odbywały się w siedzibie banku w O.. Poinformowano pozwanych, że (...) obciążony jest niewielkim ryzykiem kursowym i jest to bezpieczny produkt. Pracownik banku przekonywał kredytobiorców, że jest to dla nich najlepsza opcja, waluta (...) jest stabilna od lat. Pozwani osiągali dochód w (...). Był to ich pierwszy (...) walutowy. Nie informowano ich, w jaki sposób kształtowane są tabele banku. Wniosek o udzielenie kredytu pozwani wypełniali z pracownikiem banku. Zdecydowali się na (...) denominowany w (...) ponieważ miał niższe raty. Nie mogli negocjować zapisów umowy. Nie mieli możliwości spłacania kredytu od początku bezpośrednio w (...). Pozwany prowadzi od dnia (...) r. działalność gospodarczą, której przedmiotem jest (...).

Ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie, Sąd posłużył się ustaleniami faktycznymi dokonanymi w sprawie prowadzonej przez SO w (...), o sygn. akt (...), prowadzonej pomiędzy tymi samymi stronami, dotyczącej tej samej umowy kredytu. Ustalenia te zachowują pełną aktualność, a stan faktyczny w obu postępowaniach jest zbieżny, wobec czego Sąd przyjął je odpowiednio również na potrzeby niniejszego postępowania.

Dodatkowego ustalenia wymagały więc tylko fakty zaistniałe później.

Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2023 r. wydanym w sprawie toczącej się pod sygn. akt (...) Sąd Okręgowy w (...) zasądził na rzecz kredytobiorców zwrot nienależnego świadczenia w oparciu o nieważność spornej umowy - uwzględniając podniesiony przez bank zarzut zatrzymania, oddalił powództwo w pozostałym (odsetkowym) zakresie z uwagi na uwzględnienie zarzutu zatrzymania oraz zasądził od banku na rzecz kredytobiorców zwrot kosztów procesu. Wyrokiem uzupełniającym z 4 września 2023 r., sygn. akt (...) SO
w W. ustalił, ze umowa z dnia 24 sierpnia 2007 r. jest nieważna.

(wyrok SO w (...) wraz z uzasadnieniem k. 58-73, wyrok uzupełniający k. 74)

Pismami z dnia 18 czerwca powodowy bank wezwał pozwanych do zapłaty kwoty 500 000 zł w terminie 1 miesiąca od doręczenia niniejszego pisma. Przedmiotowe pisma pozwani odebrali w dniu 5 lipca 2024 r.

(wezwania do zapłaty wraz z pocztowym śledzeniem przesyłek k. 29-31v.)

Zgodnie z informacją banku z dnia 18 grudnia 2025 r. (k. 106) pozwani od dnia 10.10.2007 r. do dnia 11.04.2022 r. wpłacili na rzecz powoda wpłatami w walucie obcej i w walucie polskiej równowartość kwoty 176 100,33 (...) (w kwocie tej zawarta jest także suma wpłat złotówkowych 169 268,87 zł). Przeliczając powyższą kwotę (...) na (...) według kursu na dzień 1 stycznia 2021 r. (data wezwania banku do ugody przez pozwanych) daje to kwotę 747 123,26 zł – 169 268,87 zł = 577 854,39 zł jako równowartość złotową wpłat dokonanych w walucie obcej.

Rozważania

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie co do zasady, mimo że niektóre zarzuty odpowiedzi na pozew okazały się bezzasadne, a konkretnie:

Zarzut przedwczesności powództwa o zwrot kapitału kredytu opierał się na niesprawiedliwym, nierównym dla stron tej samej umowy założeniu, że w razie jej nieważności kredytobiorca nabywa roszczenie o zwrot swych świadczeń, zaś analogiczne roszczenie (oparte na tej samej podstawie faktycznej i prawnej) przeciwstawne roszczenie banku ma czekać do daty prawomocnego sądowego ustalenia nieważności umowy kredytu. Otóż oba roszczenia powstają jednocześnie,
i już powstały, a ich wymagalność zależy w każdym przypadku od wezwania drugiej strony do zwrotu świadczenia, bez potrzeby oczekiwania na sądowe ustalenie nieważności. Z podobnych przyczyn chybiony był zarzut nadużycia prawa procesowego oraz zarzut sprzeczności powództwa o zwrot kapitału kredytu z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.). Ich uwzględnienie zabierałoby bankowi możliwość sądowego dochodzenia należności.

Zarzut zatrzymania nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem restytucyjne świadczenia stron są jednorodzajowe i stronom służy możliwość potrącenia.

Mimo to roszczenia powoda nie zasługują na uwzględnienie.

W świetle najnowszego orzecznictwa (...) (...) – w szczególności wyroku z dnia 19 czerwca 2025 r. w sprawie (...) (L.), konsument nie może ponosić ryzyka finansowego wynikającego
z nieważności umowy, do której doprowadził bank poprzez wprowadzenie niedozwolonych postanowień. W konsekwencji, ochrona praw konsumenta wymaga, by bank mógł dochodzić jedynie różnicy między kwotą wypłaconego kapitału a faktycznie dokonanymi przez konsumenta spłatami – jeśli takie saldo pozostaje na jego korzyść. Natomiast wszelkie żądania banku przekraczające ten bilans muszą zostać uznane za niezgodne z prawem unijnym. Wyrok (...) (L.) wskazuje na konieczność oddalenia powództwa w zakresie dotyczącym zwrotu kapitału kredytu z odsetkami. Wynika z niego, że art. 7 ust. 1 tej dyrektywy stoi na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku, gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty. Wyrok ten powinien być interpretowany w ten sposób, że ponieważ jego założeniem jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumenta na gruncie dyrektywy (...), w sprawie z powództwa banku przeciwko kredytobiorcy o zwrot kapitału kredytu – niezależnie od tego, czy dokonano potrącenia wzajemnych wierzytelności i niezależnie od tego, czy prawomocnie lub nieprawomocnie zasądzono kredytobiorcy od banku zwrot sumy świadczeń kredytowych – bank może otrzymać
w wyroku zasądzenie jedynie różnicy między kwotą kredytu, a sumą świadczeń kredytobiorców, oczywiście o ile kwota kredytu przekracza sumę wzajemnych świadczeń kredytobiorcy (a w tej sprawie nie przekracza). Suma świadczeń kredytobiorcy w tej sprawie to bezspornie wynik przekraczający kwotę kapitału kredytu, niepozwalający na zasądzenie zwrotu jakiejkolwiek kwoty na rzecz banku (brak nadwyżki świadczeń po jego stronie) – na podstawie art. 410 i art. 405 k.c. oraz art. 481 k.c. Z tego względu żądanie powoda na podstawie tych przepisów polegało oddaleniu – punkt I. sentencji wyroku.

W ocenie Sądu nie było potrzeby utrzymywania stanu zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy z powództwa kredytobiorców, ponieważ niezależnie od tego, jak zakończy się tamta sprawa, wynik sprawy niniejszej powinien być ten sam. Jeśli powództwo kredytobiorców zostanie oddalone lub w inny sposób potraktowane przy założeniu, że umowa kredytu jest ważna – wówczas podstawa powództwa niniejszego odpadnie (zostało bowiem oparte na konstrukcji nieważności umowy). Jeśli zaś apelacja banku zostanie oddalona (umowa zostanie prawomocnie uznana za nieważną), pozostaną aktualne wszystkie powyższe ustalenia i rozważania. Dotychczasowe rozpoznanie niniejszej sprawy oparte było na założeniu przedstawionym przez bank w pozwie – że umowa kredytu jest umową nieważną. Z założeniem takim zgadzała się strona pozwana. Sąd rozpoznający tę sprawę nie miał więc żadnych podstaw, by przyjąć założenie odmienne.

Strona pozwana wygrała proces w całości i zasługuje zgodnie z art. 98 k.p.c. na zwrot uzasadnionych kosztów. Przekonanie Sądu wynika stąd, że stronę powodową (bezzasadnie upierającą się przy stanowisku) trzeba uznać za przegrywającą proces
w całości. Strona pozwana poniosła koszty zastępstwa procesowego wg norm przepisanych w stawce minimalnej odpowiedniej do wartości przedmiotu sporu oraz opłatę za pełnomocnictwo – łącznie 10 817 zł.

sędzia Rafał Kubicki