Wyrok z 20 listopada 2023, sygn. XVII AmE 21/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 listopada 2023 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie – XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów

w składzie:

Przewodniczący – SSO Bogdan Gierzyński

Protokolant – sekretarz sądowy Wioleta Banaszek

po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2023 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w K.

przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki

o wymierzenie kary pieniężnej

na skutek odwołania od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 29 lipca 2022 r., znak: (...)

oddala odwołanie;

zasądza od powoda (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w K. na rzecz pozwanego Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kwotę 720 zł (siedemset dwadzieścia złotych) tytułem zastępstwa procesowego, wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Sędzia SO Bogdan Gierzyński

Sygn. akt XVII AmE 21/23

UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Regulacji Energetyki decyzją z dnia 29 lipca 2022 r., znak: (...) na podstawie art. 168 pkt 1 oraz art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 2022 r. poz. I378 z późn.zm.) w związku z art. 170 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 174 ust. 1 ustawy OZE oraz w związku z art. 52 ust. 1, art. 59 pkt 2 ustawy OZE i § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Energii z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie zmiany wielkości udziału ilościowego sumy energii elektrycznej wynikającej z umorzonych świadectw pochodzenia potwierdzających wytworzenie energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii w latach 2018-2019 (Dz. U. z 2017 r. poz. 1559) oraz na podstawie art. 104 k.p.a. i art. 90 ust. 1 ustawy OZE, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej przedsiębiorcy: (...) S.A. z siedzibą w K., posiadającemu numer identyfikacji podatkowej [NIP): (...) orzekł, że:

przedsiębiorca: (...) S.A. z siedzibą w K., nie przestrzegał za rok 2018, określonego w art. 52 ust 1 ustawy OZE w zakresie, o którym mowa w art. 59 pkt 2 ustawy OZE z uwzględnieniem § 1 pkt 2 rozporządzenia ME, obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki świadectw pochodzenia energii elektrycznej wytworzonej z biogazu rolniczego od dnia wejścia w życie rozdziału 4 ustawy OZE, tj. od dnia 1 lipca 2016 r., w instalacjach odnawialnego źródła energii znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub zlokalizowanych w wyłącznej strefie ekonomicznej, względnie uiszczenia opłaty zastępczej, na zasadach określonych w art. 47 ustawy OZE ,w terminie do dnia 30 czerwca 2019 r.;

za niewywiązanie się z obowiązku opisanego w punkcie pierwszym wymierzam przedsiębiorcy: (...) S.A. z siedzibą w K., karę pieniężną w kwocie 2 143,55 zł [słownie złotych: dwa tysiące sto czterdzieści trzy 55/100) to jest w wysokości (...) % przychodu uzyskanego przez ww. przedsiębiorcę w 2021 r. z działalności koncesjonowanej polegającej na obrocie energią elektryczną.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył (...) S.A. z siedzibą w K. zaskarżając ją w całości.

Odwołujący zarzucił zaskarżonej decyzji:

naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

art. 52 ust. 1, art. 59 pkt 2 Ustawy o OZE w zw. z § 1 pkt 2 Rozporządzenia ME przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;

art. 168 pkt 1 w zw. z art. 169 ust. 1 pkt 1, 170 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i 174 ust. 1 Ustawy o OZE przez ich zastosowanie i wymierzenie Wnoszącemu Odwołanie kary pieniężnej, a także podwyższenie jej wysokości ponad poziom minimalny, mimo że Odwołujący nie był podmiotem, na którym ciążył za rok 2018 obowiązek, o którym mowa w art. 52 ust. 1 Ustawy o OZE.

naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.

przepisu art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021, poz. 735) poprzez jego niezastosowanie, a to ustalenie przez Prezesa Urzędu, że Odwołujący był zobowiązany do wykonania za rok 2018 obowiązku, o którym mowa w art. 52 ust. 1 Ustawy o OZE bez podstawy prawnej,

przepisów art. 7 i 77 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego oraz zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,

przepisu art. 7a k.p.a. i 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 roku - Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U. z 2021, poz. 162, dalej: Prawo przedsiębiorców) poprzez ich niezastosowanie, tj. nierozstrzygnięcie na korzyść strony wątpliwości co do treści normy prawnej statuującej obowiązek Odwołującego,

przepisów art. 35 i 36 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, tj. niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie i zaniechanie zawiadomienia Wnoszącego Odwołanie o kolejnych terminach załatwienia sprawy, przyczynach zwłoki oraz prawie do wniesienia ponaglenia,

przepisu art. 78 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. nieprzeprowadzenie dowodów z dokumentów zaoferowanych przez Odwołującego, mimo iż przedmiotem dowodzenia były okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy,

przepisu art. 80 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, tj. dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, niedokonanie oceny całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie (dokonanie selekcji dowodów), co przełożyło się na nieprawidłową ocenę stanu faktycznego,

przepisu art. 105 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, tj. nieumorzenie postępowania wobec jego bezprzedmiotowości,

Wobec powyższych zarzutów Odwołujący wniósł o:

wstrzymanie wykonania Decyzji na czas prowadzenia postępowania,

przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci:

Informacji Prezesa Urzędu nr (...) w sprawie uzależnienia przez sprzedawców z urzędu, podpisania z wytwórcami energii odnawialnej umowy sprzedaży energii elektrycznej; okoliczność podlegająca dowodzeniu: stanowisko Prezesa Urzędu określające charakter prawny usługi bilansowania handlowego jako usługi odrębnej od sprzedaży energii elektrycznej; brak realizacji w ramach działalności Podmiotu Odpowiedzialnego za Bilansowanie sprzedaży energii elektrycznej (przeniesienia jej własności); rozdzielność przedmiotu usługi bilansowania handlowego od sprzedaży energii elektrycznej; brak podstawy prawnej do zaliczenia Odwołującego w krąg podmiotów zobowiązanych do realizacji Obowiązku; wydruk przedmiotowego dokumentu stanowi Załącznik nr 5 do Odwołania;

Broszur Informacyjnych do formularza w sprawie opłaty koncesyjnej - rozliczenie przychodu osiągniętego w roku: 2019, 2020, 2021; zamieszczonych na stronach Prezesa Urzędu; okoliczność podlegająca dowodzeniu: stanowisko Prezesa Urzędu określające charakter prawny usługi bilansowania handlowego jako usługi odrębnej od sprzedaży energii elektrycznej; brak realizacji w ramach działalności Podmiotu Odpowiedzialnego za Bilansowanie sprzedaży energii elektrycznej (przeniesienia jej własności); rozdzielność przedmiotu usługi bilansowania handlowego od sprzedaży energii elektrycznej; brak podstawy prawnej do zaliczenia Odwołującego w krąg podmiotów zobowiązanych do realizacji Obowiązku; wydruki przedmiotowych dokumentów stanowią Załącznik nr 6,do Odwołania;

Informacji „Od stycznia 2021 r. zmienią się zasady bilansowania na rynku energii elektrycznej”, zamieszczonej na stronie internetowej Prezesa Urzędu; okoliczność podlegająca dowodzeniu: stanowisko Prezesa Urzędu określające charakter prawny usługi bilansowania handlowego jako usługi odrębnej od sprzedaży energii elektrycznej; brak realizacji w ramach działalności Podmiotu Odpowiedzialnego za Bilansowanie sprzedaży energii elektrycznej (przeniesienia jej własności); rozdzielność przedmiotu usługi bilansowania handlowego od sprzedaży energii elektrycznej, brak podstawy prawnej do zaliczenia Odwołującego w krąg podmiotów zobowiązanych do realizacji Obowiązku;, wydruk przedmiotowego dokumentu stanowi Załącznik nr 7 do Odwołania,

wzoru umowy na bilansowanie handlowe stosowanego przez Odwołującego, wraz z Zarządzeniem (...) Prezesa Zarządu (...) S.A. z dnia 6 listopada 2014 roku w sprawie wprowadzenia do stosowania Wzoru Umowy na Bilansowanie Handlowe, okoliczność podlegająca dowodzeniu: charakter prawny usługi bilansowania handlowego jako usługi odrębnej od sprzedaży energii elektrycznej; brak realizacji w ramach działalności Podmiotu Odpowiedzialnego za Bilansowanie sprzedaży energii elektrycznej (przeniesienia jej własności); rozdzielność przedmiotu usługi bilansowania handlowego od sprzedaży energii elektrycznej, brak podstawy prawnej do zaliczenia Odwołującego w krąg podmiotów zobowiązanych do realizacji Obowiązku; potwierdzone za zgodność z oryginałem odpisy przedmiotowych dokumentów stanowią Załącznik nr 8 do Odwołania,

pisma Odwołującego (wraz z załącznikami) z dnia 29.10.2019 roku, sygnatura (...), okoliczność podlegająca dowodzeniu: charakter prawny usługi bilansowania handlowego jako usługi odrębnej od sprzedaży energii elektrycznej; brak realizacji w ramach działalności Podmiotu Odpowiedzialnego za Bilansowanie sprzedaży energii elektrycznej, rozdzielność przedmiotu usługi bilansowania handlowego od sprzedaży energii elektrycznej, brak podstawy prawnej do zaliczenia Odwołującego w krąg podmiotów zobowiązanych do realizacji Obowiązku; konstrukcja ww. dokumentów urzędowych w sposób niekompatybilny z przepisami regulującymi bilansowanie handlowe; potwierdzony za zgodność z oryginałem odpis pisma stanowi Załącznik nr 9 do Odwołania;

uwzględnienie odwołania i uchylenie Decyzji w całości, wobec braku podstaw do jej wydania,

zasądzenie od Prezesa Urzędu na rzecz Wnoszącego Odwołanie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych oraz kosztów uiszczenia opłat skarbowych od pełnomocnictwa.

W odpowiedzi na odwołanie pozwany Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wniósł o:

oddalenie odwołania,

na wypadek wyznaczenia posiedzenia przygotowawczego, zwolnienie na podst. art. 205 ⁵ § 3 k.p.c. pozwanego (Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki] od obowiązku stawienia się na posiedzenie przygotowawcze, gdyż z okoliczności sprawy wynika, że udział pełnomocnika pozwanego będzie wystarczający,

pominięcie wniosku o dopuszczenie dowodów jako nieistotnych dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie i stwierdzonych dokumentami zgromadzonymi w aktach postępowania administracyjnego.

W piśmie z dnia z 21 września 2023 r. powód (...) S.A. z siedzibą w K. przedstawił dodatkowe twierdzenia i wyjaśnienia na poparcie swych wniosków. Zaprzeczam przy tym twierdzeniom Pozwanego, poza wyraźnie przyznanymi.

Powód przedstawił swoje stanowisko w kwestiach: do twierdzeń Pozwanego w zakresie tzw. Ankiety OZE oraz podawanych do publicznej wiadomości przez Pozwanego wyjaśnień dotyczących charakteru bilansowania handlowego, odpowiedź Powoda na zarzuty Pozwanego dotyczące rzekomego prowadzenia sprzedaży energii elektrycznej w oparciu o umowy na bilansowanie handlowe oraz niezgodności tej umowy z zasadą swobody umów, Oświadczenia kontrahenta o przeznaczeniu energii elektrycznej, wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2016 roku, sygn. akt VI Ca 42/15, konieczności wsparcia producentów energii elektrycznej z OZE jako uzasadnienie dla rozszerzającej interpretacji przepisów statuujących krąg podmiotów objętych tzw. obowiązkiem umorzeniowym, kwestie zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.

Ponadto Powód wniósł o przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci:

Dokumentów z postępowania prowadzonego przez Pozwanego ozn. (...) w sprawie wymierzenia kary pieniężnej przedsiębiorcy: (...) SA. w związku z ujawnieniem możliwości nieprzestrzegania w okresie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia 30 września 2016 r. określonego w art. 12 ust. 1, obowiązującej do dnia 30 września 2016 r., ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o efektywności energetycznej (zwanej dalej: Ustawą (...)) obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki (...) świadectwa efektywności energetycznej, o którym mowa wart. 21 ust.1 Ustawy, w terminie określonym wart. 27 ust. 3 Ustawy, lub uiszczenia opłaty zastępczej w terminie określonym w art. 12 ust. 6 tej ustawy, obliczonej w sposób określony w art. 12 ust. 5 Ustawy, a to:

Zawiadomienia Pozwanego o wszczęciu ww. postępowania z dnia 9 lutego 2022 roku,

pisma Powoda z dnia 22 lutego 2022 roku ozn. (...) zawierającego wyjaśnienia Powoda złożone w przedmiotowym postępowaniu,

pisma Pozwanego z dnia 31 marca 2022 roku, zawierającego m.in. informację o możliwości złożenia przez Powoda dodatkowych wyjaśnień,

pisma Powoda z dnia 11 kwietnia 2023 roku ozn. (...) zawierającego dodatkowe wyjaśnienia,

decyzji Pozwanego z dnia 24 czerwca 2022 roku ozn. (...)) umarzającej to postępowanie.

Dokumentów z postępowania prowadzonego przez Pozwanego ozn. (...) w sprawie wymierzenia przedsiębiorcy: (...) SA. (...) kary pieniężnej w związku z ujawnieniem możliwości nieprzestrzegania za okres od dnia 1 października 2016 r. do dnia 31 grudnia 2016 r., określonego w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 20 maja 2016 r o efektywności energetycznej ((...) dalej: „Ustawaj, obowiązku realizacji przedsięwzięcia lub przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej u odbiorcy końcowego, w wyniku których uzyskuje się oszczędność energii finalnej w wysokości określonej w art. 14 ust. 1, potwierdzonego audytem efektywności energetycznej, o którym mowa w art. 25, lub uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki (....) świadectwa efektywności energetycznej o którym mowa w art. 20 ust. 1 tej ustawy-z zastrzeżeniem art. 11, a to:

Zawiadomienia Pozwanego o wszczęciu ww. postępowania z dnia 9 lutego 2022 roku,

pisma Powoda z dnia 22 lutego 2022 roku ozn. (...) zawierającego wyjaśnienia Powoda złożone w przedmiotowym postępowaniu,

pisma Pozwanego z dnia 31 marca 2022 roku, zawierającego m.in. informację o możliwości złożenia przez Powoda dodatkowych wyjaśnień,

pisma Powoda z dnia 11 kwietnia 2023 roku ozn. (...) zawierającego dodatkowe wyjaśnienia,

decyzji Pozwanego (...) ( (...): (...)) z dnia 24 czerwca 2022 roku umarzającej to postępowanie.

Dokumentów z postępowania prowadzonego przez Pozwanego ozn. (...) w sprawie wymierzenia przedsiębiorcy (...) S.A. kary pieniężnej w związku z ujawnieniem możliwości nieprzestrzegania za rok 2016 określonego w art. 9a ust. 1 ustawy - Prawo energetyczne (w brzmieniu obowiązującym do dnia 24 stycznia 2019 r.), obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki świadectwa pochodzenia z kogeneracji, o którym mowa w art. 91 ust. 1, wydanego dla energii elektrycznej wytworzonej w jednostkach kogeneracji znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub uiszczenia opłaty zastępczej, w terminie określonym w ust. 15, obliczonej w sposób określony w ust. 10. tej ustawy, a to:

Zawiadomienia Pozwanego o wszczęciu ww. postępowania z dnia 9 lutego 2022 roku,

pisma Powoda z dnia 22 lutego 2022 roku ozn. (...) zawierającego wyjaśnienia Powoda złożone w przedmiotowym postępowaniu,

pisma Pozwanego z dnia 31 marca 2022 roku, zawierającego m.in. informację o możliwości złożenia przez Powoda dodatkowych wyjaśnień,

pisma Powoda z dnia 11 kwietnia 2023 roku ozn. (...) zawierającego dodatkowe wyjaśnienia,

decyzji Pozwanego (...) ( (...): (...)) z dnia 24 czerwca 2022 roku umarzającej to postępowanie.

Powód wniósł o przeprowadzenie dowodu z wszystkich powyższych dokumentów na okoliczność wykazania następujących faktów:

charakteru usługi bilansowania handlowego jako usługi odrębnej od sprzedaży energii elektrycznej,

stanowiska pozwanego co do charakteru tej usługi,

faktu że w ramach działalności Podmiotu Odpowiedzialnego za Bilansowanie Handlowe nie dochodzi do sprzedaży energii elektrycznej,

stanowiska pozwanego, że wykonywanie tej usługi nie rodzi po stronie Podmiotu Odpowiedzialnego za Bilansowanie Handlowe (dalej także: POB) tzw. obowiązków umorzeniowych (tj. obowiązków uzyskania i przedstawienia do umorzenia określonych rodzajów świadectw pochodzenia lub świadectw efektywności energetycznej), a także na

okoliczność istnienia rozbieżnych interpretacji tej samej normy prawnej przez Pozwanego (wątpliwości co do treści normy prawnej), która nakłada na Powoda obowiązki w zakresie uzyskania i przedstawienia do umorzenia pozwanemu świadectw pochodzenia dot. energii z odnawialnych źródeł energii, biogazu, kogeneracji i świadectw efektywności energetycznej, co przekłada się na różne traktowanie przez organ (pozwanego) takiego samego działania przedsiębiorcy.

Powód wskazuje, że postępowania, z których dokumenty są przedmiotem niniejszego wniosku, tak jak postępowanie, w którym została wydana decyzja pozwanego, od której powód wniósł odwołanie inicjujące niniejszą sprawę przed tut. Sądem, ogniskowały się wokół ustalenia, czy energia rozliczona w ramach działalności polegającej na bilansowaniu handlowym zalicza się do wolumenu energii sprzedanej (stanowi energię sprzedaną), z czym wiąże się obowiązek uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE określonych rodzajów świadectw pochodzenia lub świadectw efektywności energetycznej.

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 30 sierpnia 2019 r., Prezes Urzędu Regulacji Energetyki opublikował na internetowej stronie Urzędu Regulacji Energetyki wezwanie do przekazania m.in. informacji na temat sprzedaży energii elektrycznej w latach 2017-2018 oraz realizacji obowiązków w zakresie uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectw pochodzenia lub świadectw pochodzenia biogazu rolniczego. /okoliczność bezsporna/

Przedsiębiorca - (...) S.A. z siedzibą w K. posiada wydaną przez Prezesa URE koncesję numer (...)na obrót energią elektryczną na okres od dnia 1 czerwca 2008 r. do dnia 31 grudnia 2030 r.

Przedsiębiorca dokonał w 2018 r. sprzedaży energii elektrycznej do odbiorców końcowych w ilości 1077,646 MWh. Wolumen ten obejmował sprzedaż energii elektrycznej zakupionej od PSE S.A. z rynku bilansującego i dostarczonej do odbiorcy (...) Sp. z o.o. na jego własny użytek.

Drugi z wymienionych przez Przedsiębiorcę odbiorców - (...) S.A. posiadał w roku 2018 r. status odbiorcy przemysłowego, o którym mowa wat 52 ust 2 pkt 1 ustawy OZE i samodzielnie dokonywał rozliczenia obowiązków umorzenia świadectw pochodzenia od energii zakupionej na użytek własny. Ponadto w roku 2018 (...) S.A. zakupiła od Przedsiębiorcy energię elektryczną tylko z przeznaczeniem do dalszej odsprzedaży. Zauważenia również wymaga, że wolumeny sprzedaży energii elektrycznej do ww. odbiorców z rynku bilansującego przedstawione przez Przedsiębiorcę w formularzu przesłanym do URE przy piśmie z dnia 29 października 2019 r. (w Załączniku Nr 1C - Tab. 1; Załączniku Nr 2a; Załączniku Nr 2b; Załączniku 4 - Tab. 2a i 2b) są tożsame z ilościami wynikającymi z przekazanych przez Przedsiębiorcę przy piśmie z dnia 3 marca 2022 r., oświadczeń nabywców, złożonych Przedsiębiorcy przez (...) Sp. z o.o. przy piśmie z dnia 24 października 2019 r. oraz (...) SA przy piśmie z dnia 16 października 2019 r. Ponadto ww., wolumeny sprzedaży energii elektrycznej przez Przedsiębiorcę, do odbiorców jak i jej przeznaczenie potwierdzają się w przesłanych do URE formularzach dot. Sprzedaży i zakupu energii elektrycznej za lata 2017-2018 przez: (...) Sp. z o.o. przy piśmie z dnia 24 października 2019 r. (znak: (...)) i (...) S.A. przy piśmie z dnia 16 października 2019 r. (znak: (...)). Co istotne, z analizy wykonania obowiązku umorzeniowego za rok 2018 wynika, że (...) SA wykonała obowiązek od wolumenu energii elektrycznej zakupionego od Przedsiębiorcy a pochodzącego z rynku bilansującego.

Przedsiębiorca był obowiązany do realizacji obowiązku, o którym mowa w art. 52 ust. 1 ustawy OZE w zakresie, o którym mowa w art. 59 pkt 2 ustawy OZE z uwzględnieniem § 1 pkt 2 rozporządzenia ME, za rok 2018, na ilość 5,388 MWh,

Przedsiębiorca za okres od dnia 1 stycznia 2018 r, do dnia 31 grudnia 2018 r. nie przedstawił Prezesowi URE do umorzenia świadectw pochodzeniu potwierdzających wytworzenie energii elektrycznej z biogazu rolniczego od dnia wejścia w życie rozdziału 4 ustawy OZE. Przedsiębiorca nic uiszczał również opłaty zastępczej na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Brakująca ilość energii elektrycznej niezbędnej do realizacji obowiązku, o którym mowa w art 52 ust 1 ustawy OZE w zakresie, o którym mowa w art 59 pkt 2 ustawy OZE z uwzględnieniem § 1 pkt 2 rozporządzenia ME, wynosi 5,388 MWh.

Nieuiszczona opłata zastępcza określona w przedmiotowej sprawie dla potrzeb obliczenia kary pieniężnej wymierzonej na podstawie art 168 pkt 1 ustawy OZE wynosi 1616,56 zł.

Uwzględniając dyspozycję art 170 ust 2 pkt 1 ustawy OZE, minimalna wysokość tej kary nie może być niższa niż 2 101,52 zł.

Przedsiębiorca również za rok 2016 i za rok 2017 nie wypełnił przedmiotowego obowiązku i został z tego powodu ukarany przez Prezesa URE decyzjami odpowiednio z dnia 17 listopada 2021 r., znak: (...) oraz z dnia 5 lipca 2022 r., znak: (...).

Przedsiębiorcy uzyskał przychód w 2021 r. z działalności koncesjonowanej polegającej na obrocie energią elektryczną, który wyniósł (...) zł.

Powyższy stan faktyczny został ustalony w oparciu o dowody z dokumentów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, które nie były przez żadną ze stron niniejszego postępowania kwestionowane, jak też w ocenie Sądu nie budziły wątpliwości.

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje.

Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 52 ust. 1 ustawy OZE, za rok 2018 na przedsiębiorstwach energetycznych, odbiorcach końcowych, odbiorcach przemysłowych oraz towarowych domach maklerskich lub domach maklerskich, o których mowa w art. 52 ust. 2 ww. ustawy, ciążył obowiązek uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectw pochodzenia lub świadectw pochodzenia biogazu rolniczego wydanych odpowiednio dla energii elektrycznej lub biogazu rolniczego, wytworzonych w instalacjach odnawialnego źródła energii znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub zlokalizowanych w wyłącznej strefie ekonomicznej, lub na podstawie ustawy - Prawo energetyczne lub obowiązek uiszczenia opłaty zastępczej obliczonej w sposób określony w art. 56 ustawy 02E (w brzmieniu obowiązującym od dnia 26 września 2017 r.), w terminie do dnia 30 czerwca 2019 r.

Z kolei zgodnie z treścią art. 59 pkt 2 ustawy OZE, z uwzględnieniem § 1 pkt 2 rozporządzenia ME obowiązek, o którym mowa w art. 52 ust. 1 ustawy OZK, uznaje się za spełniony przez podmioty, o których mowa w art 52 ust 2 ustawy OZE, jeżeli za 2018 r. udział ilościowy sumy energii elektrycznej wynikającej z umorzonych świadectw pochodzenia potwierdzających wytworzenie energii elektrycznej z biogazu rolniczego od dnia 1 lipca 2016 r. lub ekwiwalentnej ilości energii elektrycznej wynikającej z umorzonych świadectw pochodzenia biogazu rolniczego, lub uiszczonej opłaty zastępczej w:

a) ilości energii elektrycznej sprzedanej odbiorcom końcowym niebędącym odbiorcami przemysłowymi, o których mowa w art 52 ust 2 pkt 1 ustawy OZE, albo

b) całkowitej ilości energii elektrycznej wynikającej z zakupu energii elektrycznej na własny użytek, na podstawie transakcji zawieranych we własnym imieniu na giełdzie towarowej lub na rynku organizowanym przez podmiot prowadzący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej rynek regulowany, albo

c) całkowitej ilości energii elektrycznej wynikającej z zakupu energii elektrycznej na własny użytek, na podstawie transakcji zawieranych poza giełdą towarową lub rynkiem, o którym mowa w lit b, będących przedmiotem rozliczeń prowadzonych w ramach giełdowej izby rozrachunkowej przez spółkę prowadzącą giełdową izbę rozrachunkową, przez Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. lub przez spółkę, której Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych SA przekazał wykonywanie czynności z zakresu zadań, o których mowa w art. 48 ust 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, albo

d) całkowitej ilości energii elektrycznej wynikającej z zakupu energii elektrycznej na podstawie transakcji zawieranych na zlecenie odbiorców końcowych na giełdzie towarowej lub na rynku organizowanym przez podmiot prowadzący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej rynek regulowany, albo e) ilości energii elektrycznej zakupionej na własny użytek - wynosi 0,50 %.

Zgodnie z treścią art 168 pkt 1 ustawy OZE, karze pieniężnej podlega ten, kto nie przestrzega obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectw "pochodzenia lub świadectw pochodzenia biogazu rolniczego, w terminie określonym w art. 67 ust 2 ustawy OZE oraz na zasadach określonych w art 47 tej ustawy albo nie uiszcza opłaty zastępczej, w terminie określonym w art. 68 ust 2 ustawy OZE.

Jak stanowi art. 47 ust. 2 ustawy OZE, podmiot, o którym mowa w art 52 ust 2 ustawy OZE, jest obowiązany do wykonania obowiązku określonego w art. 52 ust 1 pkt 1 tej ustawy, w przypadku, gdy którakolwiek z średnioważonych cen praw majątkowych wynikających ze świadectw pochodzenia lub świadectw pochodzenia biogazu rolniczego będzie niższa od wartości jednostkowej opłaty zastępczej określonej w art. 56 ustawy OZE (w brzmieniu obowiązującym od dnia 26 września 2017 r.).

Roczne ceny średnioważone praw majątkowych wynikających ze świadectw błękitnych, obowiązujące odpowiednio w roku 2018 oraz w roku 2019 były większe niż wartość jednostkowej opłaty zastępczej (Ozjb) w odniesieniu do realizacji obowiązki o którym mowa wart. 52 ust 1 ustawy OZE w zakresie, o którym mowa w art. 59 pkt 2 ustawy OZE z uwzględnieniem § 1 pkt 2 rozporządzenia ME za rok 2018.

Zaś o możliwości realizacji obowiązku za 2018 r., o którym mowa w art 52 ust 1 ustawy OZE poprzez wniesienie opłaty zastępczej, decydowała miesięczna cena średnioważona praw majątkowych wynikających ze świadectw pochodzenia potwierdzających wytworzenie energii elektrycznej z biogazu rolniczego od dnia wejścia w życie rozdziału 4 ustawy OZE, o której mowa w art 47 ust 3 pkt 1 ustawy OZE obowiązująca w dacie faktycznej realizacji tego obowiązku - tj. wniesienia [uiszczenia) opłaty zastępczej na rachunek bankowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej [por. Informacje Prezesa U RE nr 6/2018 z dnia 11 stycznia 2018 r. oraz nr 12/2019 z dnia 1 lutego 2019 r.).

Zgodnie z tabelą 2b załącznika 4 powód w 2018 r. dokonał zakupu energii elektrycznej z rynku bilansującego (od PSE S.A.) oraz od przedsiębiorstw świadczących usługę bilansowania handlowego, którą dostarczył do odbiorców końcowych w ramach tego bilansowania w wielkości 1077,646 MWh (k. 13 akt adm.).

W załączniku nr 1C w tabeli 1 w pkt 1.3.1. (przy piśmie z dn. 29 października 2019 r.) Przedsiębiorca wykazał 1077,646 MWh jako wielkość energii elektrycznej sprzedanej w 2018 r. do odbiorców końcowych niebędących odbiorcami przemysłowymi na zasadzie refaktury (k. 5 akt adm.). Jednocześnie w załączniku 5 powód oświadczył, że energię elektryczną dostarczoną odbiorcom końcowym w ramach bilansowania handlowego w 2018 r. uwzględnił w całkowitej rocznej sprzedaży energii elektrycznej odbiorcom końcowym (k. 15 akt adm.)

Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest, że Przedsiębiorca dla 2018 r. nie przedstawił Prezesowi URE do umorzenia świadectwa pochodzenia ani nie uiszczał opłaty zastępczej.

Wbrew twierdzeniom Przedsiębiorcy należy stwierdzić, że był on zobowiązany był do realizacji obowiązku OZE za 2018 r., gdyż wykazana przez niego energia elektryczna w ilości 1077,646 MWh nie była świadczona w ramach usługi bilansowania, lecz w rzeczywistości dokonywał on jej sprzedaży na rzecz odbiorców końcowych nie będących odbiorcami przemysłowymi czym wypełniał dyspozycję norm określonych w art. 52 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy OZE. Zgodzić się na leży z pozwanym, że Powód pomija najistotniejszą kwestię w przedmiotowej sprawie, że stosowany przez niego mechanizm bilansowania handlowego odnosi się de facto do rozliczania zawartych umów sprzedaży energii elektrycznej (co podnosi w swoim stanowisku i odwołaniu). Nie można bowiem, w myśl przepisów ustawy - Prawo energetyczne, skutecznie dostarczyć energii elektrycznej bez zawarcia umowy na jej sprzedaż. Zgodnie bowiem z treścią art. 3 pkt 40 P.e. bilansowanie handlowe to zgłaszanie operatorowi systemu przesyłowego elektroenergetycznego przez podmiot odpowiedzialny za bilansowanie handlowe do realizacji umów sprzedaży energii elektrycznej zawartych przez użytkowników systemu i prowadzenie z nimi rozliczeń różnicy rzeczywistej ilości dostarczonej albo pobranej energii elektrycznej i wielkości określonych w tych umowach dla każdego okresu rozliczeniowego. Bilansowanie handlowe polega więc na rozliczeniu różnicy ilości energii elektrycznej jaka została pobrana przez odbiorcę końcowego w stosunku do ilości energii elektrycznej uprzednio zgłoszonej w umowie sprzedaży, a rozliczenie to odbywa się zawsze za pośrednictwem sprzedawcy, natomiast odbiorca końcowy nie bierze bezpośrednio udziału. Jednakże energia elektryczna nabyta na potrzeby bilansowania handlowego danego odbiorcy końcowego jest mu sprzedana na podstawie umowy sprzedaży albo umowy kompleksowej zawartej ze sprzedawcą i na podstawie tej umowy odbiorca uiszcza za tę energię opłatę. W konsekwencji, nie można skutecznie zawrzeć umowy o świadczenie usług bilansowania handlowego z odbiorcą końcowym, albowiem de facto i de iure będzie to umowa sprzedaży.

Na podstawie art. 5 ust. 2a P.e. dostarczenie energii elektrycznej wiąże się z zawarciem umowy sprzedaży i umowy przesyłowej albo dystrybucyjnej względnie na podstawie zawartej „umowy kompleksowej", zaś za zapewnienie bilansowania handlowego zawsze odpowiedzialny jest sprzedawca, nigdy zaś odbiorca.

Z kolei zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 i 3 P.e., dostarczanie m.in. energii elektrycznej odbywa się, po uprzednim przyłączeniu do sieci, o którym mowa w art. 7 P.e., na podstawie umowy sprzedaży i umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji albo może odbywać się na podstawie umowy kompleksowej.

Bilansowanie handlowe sprzedawcy przez podmiot, który nie jest jednocześnie sprzedawcą energii elektrycznej wymaga zawarcia dwóch umów: umowy z operatorem systemu przesyłowego oraz umowy ze sprzedawcą energii elektrycznej. Na podstawie pierwszej umowy podmiot odpowiedzialny za bilansowanie handlowe zgłasza operatorowi systemu przesyłowego umowy sprzedaży energii elektrycznej - ilość dostarczonej albo pobranej energii. Z kolei na podstawie umowy ze sprzedawcą, podmiot ten dokonuje rozliczeń różnicy rzeczywistej ilości dostarczonej albo pobranej energii elektrycznej na rzecz odbiorców danego sprzedawcy. W związku z tym podmiot odpowiedzialny za bilansowanie handlowe nie może mieć zawartej umowy sprzedaży energii elektrycznej z odbiorcą końcowym, jeśli nie jest sprzedawcą, albowiem podmiot bilansujący sprzedawcę odpowiada jedynie za bilansowanie handlowe umów sprzedaży energii elektrycznej zawartych przez tego sprzedawcę (przedsiębiorstwo obrotu lub wytwórcę).

Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 5 ust. 2a pkt 3b P.e. sprzedawca energii elektrycznej jest zobligowany zapisami umowy o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej, do podania sposobu przekazywania danych pomiarowych o ilości zużytej energii elektrycznej przez odbiorców, z którymi sprzedawca ma zawarte umowy sprzedaży energii elektrycznej, a nie energii elektrycznej zużytej przez siebie na potrzeby własne. Ponadto art. 5 ust. 2a P.e. wskazuje, że obowiązek bilansowania handlowego odbiorcy (w tym odbiorcy końcowego) niebędącego podmiotem odpowiedzialnym za bilansowanie handlowe, spoczywa na podmiocie sprzedającym mu energię elektryczną. Zatem w świetle przepisów ustawy – Prawo energetyczne, podmiot odpowiedzialny za bilansowanie handlowe, który dostarczał energię elektryczną odbiorcy końcowemu na podstawie zawartej umowy, zawarł z nim umowę na sprzedaż energii elektrycznej. Podmiot taki w ramach własnej należytej staranności w myśl art. 355 k.c., powinien zatem określić w umowie, na rzecz jakich podmiotów wykonuje działalność i jakiego rodzaju jest to działalność.

Skoro zatem Przedsiębiorca dostarczył odbiorcom końcowym energię elektryczną na podstawie zawartych z nimi umów nazwanych „umowami o bilansowanie handlowe", to de facto zawarł on z tymi odbiorcami umowy na jej sprzedaż w oparciu, o które rzeczona dostawa energii miała miejsce.

Jak wynika z załącznika 4 przedłożonego przez (...) sp. z o.o. zakupiła ona od (...) S.A. energię elektryczną w ilości 1 077,646 MWh w celu jej zużycia jako odbiorca końcowy. Natomiast (...) sp. z o.o. wskazała w załączniku nr 4 zakup energii elektrycznej od (...) S.A. w ilości 17 838,668 MWh, jednakże nie zużyła tej energii jako odbiorca końcowy. Dane te są zbieżne z tymi podanymi w ankiecie przekazanej przez powoda przy piśmie z dn. 29 października 2019 r. (k. 3 i nast. akt adm.). Powód zobowiązany był do realizacji obowiązku OZE w stosunku do energii elektrycznej sprzedanej (...) sp. z o.o. w ilości 1 077,646 MWh.

W odniesieniu do spornego wolumenu energii elektrycznej powód nie realizował zatem usług bilansowania handlowego, ale w istocie dokonywał sprzedaży energii elektrycznej w oparciu o zawarte z odbiorcami umowy nazwane „umowami na bilansowanie handlowe".

Zdaniem Sądu, to sprzedawca wypełniając definicję podmiotu zobowiązanego (art. 52 ust. 2 ustawy OZE) jest zobowiązany do uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE stosownych świadectw pochodzenia od ilości energii elektrycznej sprzedanej na rzecz odbiorców końcowych.

W konsekwencji twierdzenia powoda zawarte w odwołaniu co do tego, że w przypadku usług bilansowania handlowego nie dochodzi do sprzedaży energii elektrycznej nie są istotne dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, a sam sposób rozliczenia i cena za jaką przedsiębiorca dokonywał sprzedaży do odbiorców końcowych nie ma znaczenia dla samego zaistnienia obowiązku OZE.

Za niezasadne należy uznać twierdzenia powoda co do możliwości zastosowania w niniejszej sprawie przepisów kodeksu cywilnego w zakresie umowy komisu. Podkreślenia wymaga, że w myśl art. 765 k.c. przez umowę komisu rozumie się stosunek prawny, w którym przyjmujący zlecenie (komisant) zobowiązuje się za wynagrodzeniem (prowizja) w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do kupna lub sprzedaży rzeczy ruchomych na rachunek dającego zlecenie (komitenta), lecz w imieniu własnym. Oznacza to, że umowa komisu może dotyczyć wyłącznie rzeczy ruchomych. Natomiast jak wynika chociażby z art. 555 k.c. energii nie można zaliczyć do rzeczy w rozumieniu prawa cywilnego.

Zgodnie z art. 168 pkt 1 ustawy OZE, karze pieniężnej podlega ten, kto nie przestrzega obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectw pochodzenia lub świadectw pochodzenia biogazu rolniczego, w terminie określonym w art. 67 ust. 2 ustawy OZE oraz na zasadach określonych w art. 47 tej ustawy albo nie uiszcza opłaty zastępczej, w terminie określonym w art. 68 ust. 2 ustawy OZE.

Z uwagi na obiektywny charakter odpowiedzialności za czyny określone w art. 168 ustawy OZE, do przypisania tej odpowiedzialności wystarczające jest wystąpienie przesłanek określonych w normie sankcjonującej, niezależnie od winy sprawcy.

Tym samym, zasadne było wymierzenie kary pieniężnej za brak realizacji obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectwa pochodzenia za 2018 r., albowiem powód nie zrealizował tego obowiązku.

W odniesieniu z kolei do zarzutu związanego z wymierzeniem przez Prezesa URE kary w kwocie podniesionej ponad poziom minimalny, mimo wniesionego odwołania przedsiębiorcy od decyzji w przedmiocie wymierzonej kary za okresy poprzednie (tj. za rok 2016 i 2017) należy wskazać, że art. 174 ust. 1 ustawy OZE stanowi o „powtarzalności naruszeń" i nie formułuje wprost wymogu stwierdzenia przez Prezesa URE wystąpienia naruszenia prawa w decyzji wymierzającej karę pieniężną, w tym decyzji posiadającej walor prawomocności.

Odnosząc się natomiast do zarzutów naruszenia przez pozwanego szeregu przepisów postępowania administracyjnego mających w ocenie odwołującego wpływ na rozstrzygnięcie sprawy należy wskazać, że postępowanie sądowe przed Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest postępowaniem kontradyktoryjnym, w którym uwzględnia się materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym, co nie pozbawia tym samym stron możliwości podnoszenia nowych twierdzeń faktycznych i nowych dowodów, według zasad obowiązujących w postępowaniu odrębnym w sprawach gospodarczych. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zobowiązany jest do wszechstronnego zbadania wszystkich istotnych okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu zasad rozkładu ciężaru dowodu i obowiązku stron w postępowaniu dowodowym (vide wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2007 r., sygn. akt VI ACa 952/06). Ewentualne naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w toku prowadzonego postępowania administracyjnego nie jest przedmiotem postępowania przed tutejszym Sądem, jak również nie stanowi samoistnej podstawy uchylenia decyzji w tym postępowaniu, albowiem nie ma ono wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji. Wniesienie odwołania od decyzji administracyjnej wszczyna bowiem postępowanie sądowe, w którym Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów rozpoznaje sprawę od nowa, w zakresie przedmiotu sprawy. Należy również stwierdzić, że specyficzny tryb postępowania, z jakim mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, zasadza się na założeniu, że organ w toku postępowania administracyjnego gromadzi dowody na poparcie swoich twierdzeń, zaś strona odwołująca się czyli powód, w procesie zwalcza te dowody przedstawiając sądowi inne dowody, które zmierzają do obalenia twierdzeń organu. Sąd na nowo przeprowadza zatem postępowanie dowodowe, gromadząc materiał dowodowy w postępowaniu sądowym, z tego też względu przebieg postępowania administracyjnego nie ma wpływu na ostateczną decyzję podejmowaną przez Sąd. Do powoda należy zatem wykazanie, że zaprezentowane przez organ dowody nie pozwalają na konkluzję taką jak w decyzji, zaś rzeczą Sądu nie jest zastąpienie organu i przeprowadzenie postępowania od początku, a jedynie ocena legalności decyzji i w zależności od przewidzianych prawem możliwości bądź zmiana decyzji bądź jej uchylenie. W sytuacji, gdy organ stosownych dowodów nie dostarczył i decyzja nie znajduje odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym, na odwołującym się nie spoczywa ciężar przeprowadzenia dowodu przeciwnego. Na podstawie tak zebranego materiału dowodowego Sąd dokonuje ustaleń faktycznych oraz dokonuje subsumcji przepisów do ustalonego stanu faktycznego, czego skutkiem jest wydanie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 1991 r., sygn. akt III CRN 120/91, Lex nr 3724; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 października 1998 r., sygn. akt I CKN 265/98, Lex nr 35385; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I CKN 351 /99, Lex nr 38556; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2001 r., sygn. akt I CKN 1036/98, Lex nr 52708) Sąd Ochrony konkurencji i Konsumentów nie może ograniczyć rozpoznania sprawy wynikającej z odwołania od decyzji tylko do funkcji sprawdzającej prawidłowość postępowania administracyjnego, które poprzedza postępowania sądowe. Przekazanie przez Prezesa URE odwołania wszczyna kontradyktoryjne postępowanie cywilne, którego celem nie jest przeprowadzenie kontroli postępowania administracyjnego ale merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.

Za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 35 i 36 k.p.a. dotyczący niezałatwienia sprawy w terminie albowiem fakt wystąpienia bezczynności czy przewlekłości postępowania prowadzonego przez organ administracji publicznej nie ma znaczenia dla merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez SOKiK, ponadto tut. sąd nie posiada kognicji do oceniania przewlekłości postępowania, albowiem właściwy jest ewentualnie do tego sąd administracyjny.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 479 ⁵³ § 1 k.p.c. oddalił odwołanie powoda wobec braku podstaw do jego uwzględnienia.

O kosztach procesu, Sąd orzekł stosownie do wyniku sporu na podstawie art. 98 k.p.c. oraz Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018r. poz. 265) orzekając na rzecz pozwanego zwrot kwoty 720 zł z tytułu kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Sędzia SO Bogdan Gierzyński