Wyrok z 29 grudnia 2025, sygn. XVI GC 37/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 29 grudnia 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie XVI Wydział Gospodarczy

w składzie:

Przewodniczący –	Sędzia Renata Olejnik-Tyszka Protokolant- Daniel Bałękowski

po rozpoznaniu 26 listopada 2025 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa: S. R., D. R.

przeciwko: (...) spółce akcyjnej w W.

o zapłatę

1.  zasądza od pozwanego (...) Bank spółki akcyjnej w W.na rzecz powodów S. R., D. R. łącznie kwotę 23 264,26 CHF (dwadzieścia trzy tysiące dwieście sześćdziesiąt cztery franki szwajcarskie dwadzieścia sześć centymów) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 4 stycznia 2024r. do dnia zapłaty;

2. ustala, że koszty postępowania ponosi pozwany w całości, pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie Referendarzowi Sądowemu.

Sygn. akt XVI GC 37/24

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 29 grudnia 2025 r.

Pozwem z dnia 4 stycznia 2024 r. (data stempla pocztowego k. 69) powodowie D. R. oraz S. R. (dalej: powodowie) wnieśli o zasądzenie od pozwanego (...) Bank Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. (dalej: pozwany lub (...) Bank) na rzecz powodów łącznie kwoty 23.264,26 franków szwajcarskich (dalej: CHF) wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Ponadto, powodowie wnieśli o zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów łącznie kosztów postępowania, w tym trzykrotności kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kwoty 17 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Powodowie wskazali, iż dochodzą powyższej kwoty roszczenia na skutek przesłankowego ustalenia nieważności umowy o kredyt hipoteczny zabezpieczony (...) nr (...) z dnia 16 listopada 2011 r. indeksowanego we frankach szwajcarskich, a spłacanego w złotych.

W uzasadnieniu pozwu powodowie wskazali, iż pozwany nie wypełnił na nim ciążącego obowiązku informacyjnego, tj. nie poinformował powodów w sposób jasny i klarowny o ryzyku związanym z proponowaną konstrukcją kredytu. Powód stwierdził, że umowa oraz regulamin zawiera postanowienia, które powodują jej sprzeczność z naturą stosunku zobowiązaniowego, a ponadto jest dotknięta wadliwością, prowadzącą do jej nieważności, w postaci nieokreśloności świadczenia (arbitralne ustalanie kursów walut) i nieuzgodnienia przedmiotowo istotnych elementów umowy. Wobec powyższego powodowie twierdzili, iż wszelkie świadczenia z tytułu umowy kredytu nr (...) uiszczone przez nich na rzecz banku są nienależne i podlegają zwrotowi. Ponadto, z uwagi na fakt, że umowa kredytu miała związek z prowadzeniem przez powodów działalności gospodarczej, powodowie dochodzą jedynie zapłaty w zakresie roszczeń nieprzedawnionych (przed upływem 3 lat), a na kwotę żądania składają się dwa nienależne, zdaniem powodów, świadczenia uiszczone na rzecz banku w lipcu i sierpniu 2023 r. - po 11.632,13 CHF każde (pozew k. 3-11).

Odpowiedzią na pozew z dnia 21 marca 2024 r. (data stempla pocztowego k. 248) pozwany (...) Bank wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwany wskazał, że (...) Bank dopełnił ciążącego na nim obowiązku informacyjnego poprzez zapoznanie się przez powodów z treścią załącznika do umowy nr (...) w postaci dokumentu „Zasady i terminy ustalania kursów wymiany walut w (...) Banku S.A.”. Pozwany wskazał, że zaprzecza nieważności umowy kredytu oraz stwierdził, że nie mógł arbitralnie ustalać kursów walut ogłaszanych w siedzibie banku. Ponadto pozwany wskazał, że w razie stwierdzenia przez Sąd bezskuteczności postanowień umowy z uwagi na ich abuzywność należałoby zastosować do jej wykonania kurs walut Narodowego Banku Polskiego (odpowiedź na pozew k. 75-93v).

W dalszym toku postępowania strony podtrzymały swoje stanowiska w sprawie.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny.

W dniu 16 listopada 2011 r.D. R. oraz S. R. zawarli z (...) S.A. umowę kredytu zabezpieczonego na nieruchomości (...) nr (...).

/dowód: umowa kredytu wraz z aneksami k. 16-39/

Zgodnie z § 1 i 2 umowy kredytu (...) Bank udzielił kredytobiorcom kredytu w wysokości 6.174.454,07 zł na okres 312 miesięcy, a kredytobiorcy zobowiązali się do wykorzystania kredytu na spłatę zobowiązań zabezpieczonych hipoteką. Kredyt był indeksowany frankiem szwajcarskim. Stopa procentowa kredytu była zmienna, a w dniu zawarcia umowy kredytu wynosiła 5,94%. Stawką referencyjną miał być wskaźnik LIBOR 3M.

/okoliczność bezsporna, ponadto: § 1 i 2 umowy kredytu k. 16-21/

Zgodnie z postanowieniem zawartym w § 5 ust. 8 pkt 1 umowy kredytu, kredyt indeksowany miał być uruchomiony po przeliczeniu wg kursu kupna waluty ogłoszonym w siedzibie (...) S.A. w dniu dokonywania wypłaty kredytu. Obowiązujący w dniu uruchomienia kredytu kurs kupna waluty miał określić ostateczną, wyrażoną w walucie wysokość zadłużenia z tytułu kredytu. W § 5 ust. 8 pkt 6 stwierdzono, iż zasady i terminy ustalania kursów wymiany walut w (...) S.A. są określone w załączniku do umowy kredytu.

/okoliczność bezsporna, ponadto: § 5 umowy kredytu k. 24/

Zgodnie z § 6 ust. 11 umowy kredytu, w przypadku kredytu indeksowanego spłacanego w PLN, rata kredytu miała być przeliczana wg kursu sprzedaży waluty ogłoszonym w siedzibie (...) S.A. w dniu dokonywania spłaty. Z kolei § 6 ust. 12 stwierdza, iż w przypadku kredytu indeksowanego, spłacanego w walucie indeksacyjnej, rata kredytu będzie płatna w tej walucie.

/okoliczność bezsporna ponadto: § 6 umowy kredytu k. 25/

Zgodnie z dokumentem „Zasady i terminy ustalania kursów wymiany walut w (...) S.A.”, stanowiącym załącznik do umowy kredytu, (...) Bank posiadał możliwość zmieniania obowiązującego kursu walut w przypadku, gdy w ciągu dnia nastąpi zmiana kursu lub spreadu na międzybankowym hurtowym rynku wymiany walut o 0,1 punktu procentowego, od chwili publikacji wcześniejszej tabeli kursów. Ustalony w ten sposób kurs będzie obowiązywał od chwili jego publikacji (ust. 7). Aktualne kursy tabelowe bank miał publikować m.in. na swojej stronie internetowej www.aliorbank.pl (ust. 8). Tabelowy kurs kupna i sprzedaży miał być ustalany jako: średnia między kursem kupna i sprzedaży waluty na aktywnym międzybankowym hurtowym rynku wymiany walut, powiększona wobec sprzedaży i pomniejszona wobec kupna o połowę międzybankowego spreadu walutowego i marżę banku (ust. 9 i ust. 10). Marża kupna i sprzedaży danej waluty miała być ustalana w oparciu o bieżącą sytuację na rynku walutowym, to jest w oparciu o poziom i zmienność kursów walut na rynku międzybankowym, płynność poszczególnych walut, koszty finansowe pozyskania walut przez bank i konkurencyjność kursów walut oferowanych klientom (ust. 11).

/okoliczność bezsporna, ponadto: Zasady i terminy ustalania kursów wymiany walut w (...) S.A. k. 32/

Kredytobiorcy, tj. D. R. oraz S. R., zapoznali się z Zasadami i terminami ustalania kursów wymiany walut w (...) S.A i na podstawie przedstawionego im przykładowego wpływu zmiany kursu świadomie zaakceptowali ryzyko związane ze wzrostem kursu waluty i tym samym wzrostem miesięcznej raty.

/ dowód: informacja o ryzyku kursowym k. 201, zasady i terminy ustalania kursów wymiany walut w (...) S.A. k. 202/

Kwota kredytu została wypłacona na rachunek D. i S. R. w dniu 22 grudnia 2011 r.

/okoliczność bezsporna, ponadto: historia rachunku k. 200/

Kredytobiorcy przystąpili do spłacania rat kredytu. W dniu 25 lipca 2023 r. S. R. spłacił ratę kredytu w wysokości 11.632,13 CHF. Wpłata została zaksięgowana przez (...) Bank S.A. w dniu 27 lipca 2023 r.

/dowód: historia rachunku k. 184/

W dniu 28 sierpnia 2023 r. S. R. spłacił kolejną ratę kredytu, również w wysokości 11.632,13 CHF.

/dowód: historia rachunku k. 183v/

12 stycznia 2023 r. D. i S. R. złożyli do (...) S.A. reklamację dot. umowy kredytu nr (...). W treści reklamacji wskazali na niedozwolone postanowienia umowne, a mianowicie § 5 ust. 8 pkt 1 oraz § 6 ust. 11 umowy kredytu wskazane powyżej. Kredytobiorcy wskazali również, że powyższe postanowienia umowy kredytu przekraczają granice swobody umów, a w związku z tym umowa kredytu jest nieważna.

/okoliczność bezsporna, ponadto: reklamacja k. 48-49v/

(...) S.A. nie uznał powyższej reklamacji i oświadczył, że w jego ocenie umowa kredytowa nr (...) z dnia 16 listopada 2011 r. jest ważna i wiążąca wobec obu stron, a także że nie narusza art. 385 ¹ k.c.

/okoliczność bezsporna, ponadto: odpowiedź na reklamację k. 50-51/

Powyższe okoliczności Sąd ustalił w oparciu o dokumenty, przedłożone do akt sprawy przez strony postępowania, które nie budziły wątpliwości Sądu co do swej prawdziwości i rzetelności i nie były kwestionowane przez strony przeciwne w zakresie swej rzetelności. Pozostałe dokumenty (lub ich fragmenty) i dowody powołane przez strony postępowania, a niewskazane w powyższych ustaleniach, Sąd na podstawie art. 235 ² § 1 pkt 2 uznał za nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd zważył, co następuje.

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości.

Powodowie wywodzili swoje roszczenie o zapłatę kwoty 23.264,26 CHF z tytułu nieważności umowy kredytowej z uwagi na naruszenie art. 69 prawa bankowego w zw. z art. 58 k.c. poprzez nieokreśloność świadczenia i przekroczenie granic swobody umów określonych w art. 353 ¹ k.c. Podstawą roszczenia było żądanie ustalenia nieważności umowy kredytu z 16 listopada 2011 r. zawartej przez nich z pozwanym. W efekcie powodowie zażądali także zasądzenia nienależnych świadczeń spełnionych w wykonaniu tej umowy. Żądanie ustalenia jest samodzielnym żądaniem pozwu i jednocześnie stanowi przesłankę żądania zapłaty. W związku z tym kwestia nieważności umowy kredytu jest kluczowa w niniejszej sprawi i należało ją ocenić w pierwszej kolejności.

Na wstępie należy wskazać, że przepisy dotyczące niedozwolonych klauzul umownych (art. 385 ¹ k.c.) nie znajdują zastosowania, ponieważ umowa kredytowa z dnia 20 października 2007 r. została zawarta przez bank z powodem prowadzącym działalność gospodarczą i miała bezpośredni związek z tą działalnością, a zatem brak jest przesłanek uznania powoda za konsumenta. W związku z tym, przepisy o niedozwolonych klauzulach umownych (art. 385 ¹ k.c.) nie mogą stanowić podstawy do badania nieważności przedmiotowej umowy kredytowej. Nie znajduje również zastosowania art. 385 ⁵ § 1 k.c., który dotyczy umów zawartych po dniu 1 stycznia 2021 r. Z powyższego wynika, iż nie mają zastosowania klauzule abuzywne, gdyż powodowie nie są konsumentami, na co wskazywał również pozwany w treści odpowiedzi na pozew. Niezasadnym byłoby analogiczne zastosowanie rozwiązania zawartego m. in. w Wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2010 r., zgodnie z którym, na podstawie art. 358 § 2 k.c., w miejsce abuzywnego postanowienia umownego można wprowadzić przepis dyspozytywny i zastosować do przeliczeń zamiast kursu tabel pozwanego banku – średni kurs Narodowego Banku Polskiego. W niniejszej sprawie należało rozpatrzyć ewentualną nieważność umowy w związku z niezgodnością jej postanowień z naturą stosunku zobowiązaniowego, a nie bezskuteczność klauzul niedozwolonych w obrocie z konsumentami wobec powodów i jej ewentualne konsekwencje.

Zgodnie z art. 189 k.p.c., powodowie mogą domagać się ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia określonego stosunku prawnego lub prawa, pod warunkiem, że mają w tym interes prawny. Interes prawny oznacza, że powód ma obiektywną potrzebę ochrony swoich praw lub stosunków prawnych w ustaleniu związania ich stosunkiem prawnym. Taka potrzeba ochrony jest uznawana za obiektywną, gdy nie istnieją inne dostępne środki ochrony prawnej lub gdy są one niewystarczające w obliczu istniejącej sytuacji. W orzecznictwie podkreśla się, że ocena istnienia interesu prawnego wymaga stosowania elastycznych, zindywidualizowanych kryteriów, które uwzględniają celowość wytoczonego powództwa na podstawie art. 189 k.p.c. Ważnym kryterium jest wpływ, jaki wyrok ustalający miałby na sytuację prawną powodów, zarówno w obecnej chwili, jak i w przyszłości. Interes prawny w uzyskaniu wyroku ustalającego istnieje, gdy taki wyrok mógłby ostatecznie zakończyć istniejący spór lub zapobiec powstaniu nowych sporów w przyszłości, które mogłyby wynikać z kwestionowanego stosunku prawnego.

W drodze powództwa o zapłatę powodowie nie są w stanie uzyskać pełnej ochrony swojego interesu prawnego, ponieważ wyrok zasądzający od pozwanego świadczenia już wykonane przez powodów poprzez realizację nieważnej umowy nie rozwiązuje ostatecznie kwestii niepewności prawnej co do tego, czy pozwanemu przysługują świadczenia, które nie zostały objęte pozwem i nie mogły być jego przedmiotem. Problematyczne jest to, że w doktrynie i orzecznictwie brak jest jednoznacznego stanowiska co do tego, czy prawomocny wyrok zasądzający świadczenie wiąże strony tylko w zakresie sentencji, czy także treścią uzasadnienia wyroku (por. m.in. Wyrok SN z 14.05.2003 r., I CKN 263/01, LEX nr 1631912., Wyrok SN z 15.01.2015 r., IV CSK 181/14, LEX nr 1628952). W związku z tym, brak jest pewności, czy wyrok zasądzający świadczenie mógłby definitywnie zakończyć spór o ważność umowy. W konsekwencji, wyrok zasądzający nie zapewniłby takiego samego poziomu ochrony prawnej, jaki dawałby wyrok ustalający. Wyrok ustalający nieważność umowy daje powodowi szerszą ochronę prawną, ponieważ w przeciwieństwie do wyroku zasądzającego stanowi on podstawę do wykreślenia hipoteki ustanowionej jako zabezpieczenie spłaty kredytu. Powyższe, zdaniem Sądu, stanowi podstawę do przyjęcia, że powodowie mają interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności umowy kredytu (...) z dnia 16 listopada 2011 r. (por. Wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z 8.01.2025 r., XIV C 1118/23, LEX nr 3820721).

Zgodnie z przepisami art. 58 § 1 i 2 k.c. czynność prawna sprzeczna z ustawą lub mająca na celu obejście przepisów ustawy jest nieważna, chyba że przepisy przewidują inny skutek, na przykład zastąpienie nieważnych postanowień postanowieniami wynikającymi z ustawy. Czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego również będzie nieważna. Strony zawierające umowę mają prawo kształtować stosunek prawny według własnego uznania, pod warunkiem że treść umowy lub jej cel nie są sprzeczne z naturą stosunku prawnego, obowiązującymi przepisami prawa ani zasadami współżycia społecznego (art. 353 ¹ k.c.).

Sąd Najwyższy wskazał, że sprzeczne z naturą stosunku prawnego kredytu indeksowanego do waluty obcej są postanowienia, w których kredytodawca jest upoważniony do jednostronnego oznaczenia kursu waluty właściwej do wyliczenia wysokości zobowiązania kredytobiorcy oraz ustalenia wysokości rat kredytu, jeżeli z treści stosunku prawnego nie wynikają obiektywne i weryfikowalne kryteria oznaczenia tego kursu (por. Uchwała SN z 28.04.2022 r., III CZP 40/22, OSNC 2022, nr 11, poz. 109). Jest to przesłanka nieważności, na którą powołali się powodowie, więc zasługuje na szersze omówienie.

Przechodząc do merytorycznej oceny umowy kredytu, w pierwszej kolejności należy zauważyć, że sporna umowa ma charakter kredytu indeksowanego do waluty obcej – franka szwajcarskiego spłacanego w walucie polskiej (złoty). Istotą tej umowy jest to, że kwota kredytu zostaje określona w złotych, lecz w chwili wypłaty podlega indeksacji poprzez przeliczenie na wskazaną w umowie walutę obcą. Tak ustalona kwota stanowi podstawę naliczania oprocentowania według stopy właściwej dla waluty indeksacji oraz wyznaczenia harmonogramu spłat. Raty kredytu są następnie regulowane w złotych, po ich przeliczeniu z waluty obcej według zasad przewidzianych w umowie na dzień wymagalności każdej z nich.

Zgodnie z art. 69 ust. 1 p.b., przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać kredytobiorcy do dyspozycji, na czas oznaczony, określoną kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, natomiast kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z kredytu na warunkach określonych w umowie, jego zwrotu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach oraz zapłaty należnej prowizji. Jednocześnie art. 69 ust. 2 pkt 2 p.b. wymaga, aby umowa kredytu określała kwotę i walutę kredytu. Przepisy te implikują konieczność zachowania spójności pomiędzy kwotą i walutą kredytu określoną w umowie, kwotą faktycznie udostępnioną kredytobiorcy oraz kwotą podlegającą zwrotowi wraz z należnymi odsetkami.

Ocena ważności umowy kredytu zawartej pomiędzy stronami wymagała zatem ustalenia, czy spełnia ona wymogi przewidziane w art. 69 p.b. Należy przy tym zauważyć, że w aktualnym brzmieniu tego przepisu, obowiązującym od dnia 26 sierpnia 2011 r., ustawodawca w art. 69 ust. 3 expressis verbis dopuścił możliwość zawierania umów kredytów indeksowanych, co świadczy o ich akceptacji w porządku prawnym. Okoliczność ta nie zwalnia jednak banku, jako profesjonalnego uczestnika obrotu, z obowiązku formułowania takich umów w sposób odpowiadający wymogom ustawowym. Z tego powodu, w ocenie Sądu, samo zastosowanie mechanizmu indeksacji w przedmiotowej umowie kredytu nie pozostaje co do zasady w sprzeczności z art. 69 p.b. Mechanizm przeliczeń pomiędzy walutą krajową a walutą obcą, służący ustaleniu wysokości świadczeń stron, nie narusza istoty stosunku kredytowego i mieści się w granicach swobody umów określonej w art. 353 ¹ k.c., o ile nie sprzeciwia się ustawie, naturze stosunku prawnego ani zasadom współżycia społecznego.

Postanowienia umowy precyzyjnie określały kwotę kredytu oddawaną do dyspozycji kredytobiorców w złotych polskich (umowa) oraz wskazywały, że spłata następować będzie w tej samej walucie. Jednocześnie § 7 ust. 1 umowy odwoływał się do spłaty kwoty kredytu ustalonej w walucie (...) poprzez zapłatę w PLN według kursu sprzedaży obowiązującego w dniu spłaty, ustalanego na podstawie tabel kursowych banku. Z kolei (umowa) ograniczał się do wskazania waluty waloryzacji, nie określając ani kursu, ani momentu, według którego miało nastąpić przeliczenie. Za ten element nie można również uznać załącznika do umowy nr (...) w postaci dokumentu „Zasady i terminy ustalania kursów wymiany walut w (...) Banku S.A.” Ust. 7 tego dokumentu stwierdza, iż (...) Bank może zmienić obowiązujące kursy walut w przypadku, gdy w ciągu dnia nastąpi zmiana kursu lub spreadu na międzybankowym hurtowym rynku wymiany walut o 0,1 punktu procentowego, od chwili publikacji wcześniejszej tabeli kursów. Ustalony w ten sposób kurs będzie obowiązywał od chwili jego publikacji. (...) Bank oświadczył przy tym, w ust. 8, iż aktualne kursy tabelowe bank publikuje m.in. na swojej stronie internetowej (...) Zgodnie z ust. 9 i 10 powyższego załącznika tabelowy kurs kupna i sprzedaży ustalany jest jako: średnia między kursem kupna i sprzedaży waluty na aktywnym międzybankowym hurtowym rynku wymiany walut powiększona wobec sprzedaży i pomniejszona wobec kupna o połowę międzybankowego spreadu walutowego i marżę banku. Według ust. 11 marża kupna i sprzedaży danej waluty miała być ustalana w oparciu o bieżącą sytuację na rynku walutowym, to jest w oparciu o poziom i zmienność kursów walut na rynku międzybankowym, płynność poszczególnych walut, koszty finansowe pozyskania walut przez bank i konkurencyjność kursów walut oferowanych klientom.

Nie zasługuje na aprobatę stanowisko pozwanego, zgodnie z którym powodowie mieli pełną świadomość mechanizmu ustalania wysokości zobowiązania kredytowego, albowiem potwierdzili zapoznanie się z treścią załącznika „Zasady i terminy ustalania kursów wymiany walut w (...) Banku S.A.” w którym, zdaniem pozwanego, szczegółowo opisano zasady ustalania kursów. Sama okoliczność formalnego zapoznania się z załącznikiem nie przesądza bowiem o rzeczywistej przejrzystości i jednoznaczności zastosowanego w nim mechanizmu przeliczeniowego. Tego rodzaju regulacje, w ocenie Sądu, nie prowadziły do rzeczywistego i obiektywnego określenia zasad kształtowania zobowiązania kredytobiorców. Mechanizm ustalania kursów walut w oparciu o wewnętrzną tabelę banku pozostawiał bankowi daleko idącą swobodę decyzyjną w zakresie elementu mającego zasadnicze znaczenie dla wysokości świadczeń powodów. Klauzule odwołujące się do tabel kursowych banku, pozbawione precyzyjnych i weryfikowalnych kryteriów ustalania kursu, naruszały dobre obyczaje oraz zasadę równowagi kontraktowej stron (por. Wyrok SA w Warszawie z 5.11.2019 r., VI ACa 542/19, LEX nr 2974712).

Podzielić należy ocenę, że choć możliwe było wskazanie pewnych obiektywnych punktów odniesienia dla określenia kursu waluty, to nie zostały one w umowie ani w załączniku określone w sposób wystarczająco jednoznaczny i obowiązkowy. Odwołanie do kursu kupna i sprzedaży waluty ogłaszanego w siedzibie (...) Banku w dniu dokonywania wypłaty kredytu zawarte w § 5 ust. 8 pkt 1 umowy kredytu czy też § 6 ust. 11 umowy kredytu, który stanowi iż rata kredytu będzie przeliczana wg kursu sprzedaży waluty głoszonym w siedzibie Banku w dniu dokonywania spłaty, bez wskazania zasad ustalania kursu w sposób skonkretyzowany chociażby źródłem, datą czy okresem obowiązywania danego kursu, powodowało nierównomierne rozłożenie praw i obowiązków stron, przyznając bankowi uprawnienie do kształtowania wysokości zobowiązania kredytobiorców. Wymowne jest również postanowienie ust. 7 Zasad i terminów ustalania kursów wymiany walut w (...) Banku S.A. umożliwiające bankowi zmianę obowiązującego powodów kursu, które chociaż jest obłożone warunkami, to umożliwiało bankowi jednostronną ingerencję w wysokość świadczenia powodów, a zmiana kursu ustalonego przez (...) Bank była jedynie uprawnieniem banku, a nie jego obowiązkiem. Powodowało to ryzyko nieuwzględnienia korzystnych dla powodów zmian kursu przez (...) Bank, a tym samym wprowadzało nieuzasadnione zaburzenie równowagi kontraktowej stron.

Ust. 11 załącznika również wprowadza postanowienie nieostre. Określenie „w oparciu o bieżącą sytuację na rynku walutowym, to jest w oparciu o poziom i zmienność kursów walut na rynku międzybankowym, płynność poszczególnych walut, koszty finansowe pozyskania walut przez bank i konkurencyjność kursów walut oferowanych klientom” jest na tyle nieprecyzyjne, że nie może skutkować stwierdzeniem, że określa w jakikolwiek sposób zasady przeliczeń.

Brak było określenia w umowie jednoznacznych zasad przeliczenia kapitału, a tym samym brak było możliwości ustalenia wysokości rat kapitałowo-odsetkowych przez powodów. Umowa nie zawierała zatem istotnego elementu mechanizmu waloryzacji. Indeksacja była oparta wyłącznie na kursach walut ogłaszanych jednostronnie przez (...) Bank, bez wskazania jakichkolwiek obiektywnych i weryfikowalnych kryteriów ich kształtowania czy też zewnętrznych wskaźników umożliwiających weryfikację kursów. Tym samym bank został wyposażony w kompetencję do samodzielnego określania elementu mającego zasadnicze znaczenie dla wysokości zobowiązania kredytobiorców. Tego rodzaju regulacja pozostaje w oczywistej sprzeczności z naturą stosunku prawnego kredytu indeksowanego do waluty obcej, co zgodnie z przywołaną powyżej Uchwałą SN z 28.04.2022 r., III CZP 40/22 stanowi samodzielną i wystarczającą przesłankę nieważności umowy.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że zawarta pomiędzy stronami umowa jest sprzeczna z naturą stosunku prawnego w rozumieniu art. 353 ¹ k.c., a w konsekwencji – jako czynność prawna sprzeczna z ustawą w rozumieniu art. 58 § 1 k.c. – podlega stwierdzeniu nieważności w całości.

Na marginesie wskazać należy, że późniejsze uzupełnienie art. 69 p.b. o art. 69 ust. 2 pkt 4a p.b., wprowadzone tzw. ustawą antyspreadową, potwierdza konieczność precyzyjnego określenia zasad ustalania kursów walut w umowach kredytów indeksowanych i denominowanych. Regulacja ta zmierzała do wyeliminowania niejasnych klauzul przeliczeniowych, również w odniesieniu do umów zawartych przed jej wejściem w życie, co dodatkowo wzmacnia ocenę nieważności spornej umowy kredytu nr (...) w przedmiotowej sprawie.

Zgodnie z art. 410 § 2 k.c., świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia. Przedmiotowa umowa o kredyt jest nieważna, co potwierdzają powyższe rozważania, więc roszczenie powodów podlegało uwzględnieniu co do zasady.

Powodowie w niniejszej sprawi dochodzili zwrotu świadczeń nienależnie uiszczonych na rzecz banku jedynie w lipcu i sierpniu 2023 r., po 11.632,13 CHF każde, a powyższe uzasadnili przedawnienie roszczeń o zwrot wcześniejszych świadczeń. Art. 321 § 1 k.p.c. stwierdza, że niemożliwe jest wyrokowanie co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzanie ponad żądanie objęte treścią pozwu. W związku z powyższym Sąd oceni jedynie zasadność roszczenia powoda co do kwot uiszczonych na rzecz banku jedynie w lipcu i sierpniu 2023 r. Nie ulega wątpliwości Sądu, że w dniu 28 sierpnia 2023 r. oraz w dniu 25 lipca 2025 r. powód S. R. dokonał przelewów tytułem spłat rat nieważnego kredytu z (...) w wysokości 11.623,13 CHF każdy (k.183v-184). Kwoty te stanowią świadczenia nienależne pozwanemu w związku z nieważnością umowy kredytu nr (...) z dnia 16 listopada 2011 r. Suma tych kwot odpowiada w całości roszczeniu powodów, więc w punkcie 1 sentencji wyroku powództwo zostało uwzględnione co do wysokości, tj. 23.264,26 CHF.

W pkt 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Pozwany przegrał postępowanie w całości, więc powinien zwrócić całość kosztów procesu powodom. Art. 108 § 1 stanowi, że sąd rozstrzyga o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji. Sąd może jednak rozstrzygnąć jedynie o zasadach poniesienia przez strony kosztów procesu, pozostawiając szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu. W związku z powyższym w sentencji wyroku Sąd ustalił jedynie, że koszty postępowania ponosi powód w całości w związku z przegranym postępowanie, a ich szczegółowe wyliczenie pozostawił Referendarzowi Sądowemu.

Z uwagi na powyższe Sąd orzekł jak w wyroku.

SSO Renata Olejnik-Tyszka