Wyrok z 12 stycznia 2026, sygn. I C 1655/24
Pokaż pozostałe podstawy prawne (2)
Sygn. akt: I C 1655/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 stycznia 2026 r.
Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
|
Przewodniczący: |
Sędzia Beata Bihuń |
po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2026 r. w M.
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa S. P., D. P.
przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w Z.
o zapłatę i ustalenie
I. Powództwo oddala;
II. Zasądza od powodów S. P. oraz D. P. na rzecz pozwanego (...) Banku (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w Z. kwotę 10.817,00 zł (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu.
Sygn. akt I C 1655/24
UZASADNIENIE
Powodowie S. P. oraz D. P. w pozwie skierowanym przeciwko (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w Z. wnieśli o zasądzenie od pozwanego solidarnie na ich rzecz kwoty 17.335,71 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia następnego po dniu doręczenia pozwu pozwanemu do dnia zapłaty oraz ustalenie, że następujące postanowienia stanowią niedozwolone postanowienia umowne i nie wiążą powodów (są bezskuteczne wobec powodów) od chwili zawarcia umowy, z pozostawieniem umowy w pozostałym zakresie w mocy, z oprocentowaniem ustalonym w oparciu o marżę oraz wskaźnik WIBOR obowiązujący w dniu zawarcia Umowy zgodnie z § 2 ust. 5 SCU: umowy o kredyt hipoteczny nr (...), zawartej pomiędzy Powodem a Pozwanym dnia 05.12.2019 r., tj. § 1 pkt 26 lit. a, § 1 pkt 26 lit. c, § 1 pkt 26 lit. d, § 3 ust.2 i 3 pkt 2, § 3 ust. 4 pkt 1 i 2, § 3 ust. 6 Ogólnej Części Umowy.
Ponadto powodowie wnieśli o zasądzenie od pozwanego na rzecz strony powodowej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Powodowie nie kwestionowali w niniejszym postępowaniu zgodności ustalenia wskaźnika WIBOR z przepisami krajowymi i europejskimi, lecz kwestionowali prawidłowość wykonania przez pozwanego obowiązków informacyjnych, warunkujących skuteczność postanowień umowy w zakresie oprocentowania kredytu w oparciu o wskaźnik WIBOR. Powodowie zarzucili, że pozwany wbrew szczególnemu obowiązkowi nie poinformował ich o fundamentalnych cechach głównego elementu składającego się na oprocentowanie kredytu, a w konsekwencji nie pouczył o ryzykach związanych z oprocentowaniem kredytu w oparciu o wskaźnik WIBOR. W ocenie powodów pozwany wykorzystywał swoją uprzywilejowaną pozycję profesjonalisty przy zawarciu umowy, traktując powodów w sposób naruszający zasadę równorzędności stron. W tym stanie rzeczy nie można uznać, by powodowie wyrazili świadomą zgodę na związanie się kredytem oprocentowanym w oparciu o wskaźnik WIBOR, a brak stosownych pouczeń powoduje, że kwestionowane postanowienia są sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy powodów. Powodowie zarzucili pozwanemu m.in.:
1. Niejednoznaczne sformułowanie postanowień dotyczących wskaźnika WIBOR wskutek:
a) przedstawienia powodom w dokumentach kredytowych i okołokredytowych, rozbieżnych definicji wskaźnika WIBOR oraz mechanizmu ustalania jego wysokości, skutkujące tym, że ustalenie wysokości oprocentowania kredytu następuje według reguł nieznanych Powodom,
b) przekazania bądź odesłania Powodów do nieprecyzyjnych i niezrozumiałych kryteriów odnoszących się do mechanizmu ustalania wysokości wskaźnika WIBOR, co w konsekwencji skutkuje uniemożliwieniem Powodom zrozumienia metody ustalania wysokości oprocentowania ich kredytu, by następnie Powodowie jako konsumenci mogli ocenić potencjalnie istotne konsekwencje kwestionowanej klauzuli dla swoich zobowiązań finansowych zaciągniętych na podstawie spornej Umowy;
2. Wprowadzenie Powodów w błąd w zakresie definicji wskaźnika WIBOR co skutkowało powstaniem u Powodów uzasadnionego przeświadczenia, że wysokość wskaźnika WIBOR zawsze odzwierciedla obiektywne dane mające źródło w rzeczywistych transakcjach rynku międzybankowego. Podczas gdy z dokumentacji Administratora WIBOR wynika, że banki (Uczestnicy H.) przy ustalaniu wysokości kwotowań będących następnie podstawą wyznaczania WIBOR mogą uwzględniać, z dopuszczeniem swobody uznania i wedle wewnętrznych procedur (Polityk Kwotowania), również zestaw innych kwantyfikowalnych czynników ekonomicznych, rynkowych, oceny płynności i ryzyka kredytowego w sektorze bankowym.
3. Niepoinformowanie Powodów, że informacje dotyczące wskaźnika WIBOR znajdują się nie tylko w spornej Umowie, lecz przede wszystkim w dokumentacji Administratora WIBOR. Pozwany nie wskazał konkretnych dokumentów Administratora, z którymi Powodowie powinni się zapoznać przed zawarciem Umowy, nie zwrócił Powodom szczególnej uwagi na ich najistotniejsze zapisy, ani nie upewnił się, że są one dla Powoda zrozumiałe;
4. Niepoinformowanie Powoda od jakich czynników może być uzależniona zmiana w wysokości wskaźnika WIBOR, a w konsekwencji zmiana wysokości oprocentowania kredytu, tak aby Powodowie mogli przewidzieć zmiany ponoszonych kosztów w oparciu o jasne i zrozumiałe kryteria. Sposób zmiany wysokości oprocentowania opisany w Umowie dotyczy wyłącznie zależności zmiany oprocentowania od tenoru i wysokości wskaźnika WIBOR, a nie okoliczności mogących mieć wpływ na zmianę wysokości wskaźnika WIBOR (a tym samym całego oprocentowania kredytu);
5. Niepoinformowanie powodów o wpływie zmiany wysokości wskaźnika WIBOR nie tylko na wysokość rat odsetkowych, ale również o jego wpływie na wysokość rat kapitałowych. Wzrost wysokości wskaźnika WIBOR skutkuje wzrostem wysokości rat odsetkowych i jednocześnie spadkiem wysokości rat kapitałowych. W konsekwencji wolniej jest spłacany kapitał kredytu, co przekłada się na utrzymywanie wyższego salda kapitału stanowiącego podstawę do pobierania od powodów wyższych kosztów kredytu (marży i innych kosztów okołokredytowych, np. składek ubezpieczeniowych).
Powodowie wskazali, że czują się pokrzywdzeni, ponieważ w zobowiązaniu kształtowanym kwestionowanymi postanowieniami Umowy, z jednej strony występuje pozwany jako podmiot profesjonalny, dysponujący wszechstronną wiedzą dotyczącą WIBOR, świadomy ryzyka wywodzących się ze stosowania i zmienności wskaźnika w zobowiązaniu łączącym go z powodami, posiadający nieograniczoną możliwość i narzędzia do oszacowania konsekwencji finansowych związanych z udzieleniem kredytu Powodom, a z drugiej strony występują Powodowie jako konsumenci, potraktowani przez Pozwanego w tym stosunku zobowiązaniowym przedmiotowo.
Powodowie podnieśli, iż nie zostały z nimi uzgodnione indywidualnie postanowienia umowy, w tym w szczególności te dotyczące wskaźnika WIBOR oraz oprocentowania kredytu. Powodowie wskazali, iż umowa została zawarta na przygotowanym przez bank wzorze. Podnieśli, iż kwestionowane przez nich postanowienia związane ze wskaźnikiem WIBOR są sprzeczne z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszają interesy konsumentów. Podnieśli, iż umowa łącząca strony może w dalszym ciągu obowiązywać także po wyeliminowaniu z niej części postanowień, dotyczących wskaźnika WIBOR.
Dochodzona kwota stanowi zwrot nienależnie wypłaconych części rat odsetkowych w wysokości przewyższającej wysokość rat odsetkowych naliczonych w oparciu o wysokość wskaźnika WIBOR z dnia zawarcia umowy. Powodowie zaznaczyli, iż żądana kwota została obliczona przy założeniu, że oprocentowanie obowiązujące w dniu płatności poszczególnych rat równe było sumie marży w wysokości 1,60% oraz wysokości WIBOR 3M obowiązującego w dniu płatności poszczególnych rat. Końcowo powodowie wskazali, że posiadają interes prawny w ustaleniu bezskuteczności postanowień umowy, albowiem jest to jedyna możliwość wyeliminowania przyszłych wątpliwości co do treści stosunku prawnego.
(pozew k. 4-27)
W odpowiedzi na pozew Bank (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w Z. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powodów na jego rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.
Pozwany podniósł, że:
• Strony zawarły w dniu 5 grudnia 2019 ważna i zgodną z prawem oraz niezawierającą klauzul abuzywnych umowę,
• po wybudowaniu budynku na działce oraz jej przygotowaniu do prowadzenia działalności gospodarczej, na budowę którego strona powodowa zaciągnęła obecnie kwestionowany kredyt, powodowie rozpoczęli prowadzenie działalności gospodarczej w ww. nieruchomości;
• Strona Powodowa została prawidłowo poinformowana o ryzyku zmiennej stopy procentowej związanym z zawarciem Umowy
• Pozwany przed zawarciem umowy udzielił stronie powodowej informacji nt. sposobu ustalania wysokości oprocentowania udzielonego jej kredytu,
• wskaźnik referencyjny (...) ustalany jest na podstawie przepisów Rozporządzenia (...), które na mocy art 288 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej jest aktem o zasięgu ogólnym, a również ram określonych w regulaminach fixingu dostosowanych do wymogów przewidzianych w Rozporządzeniu (...) przez administratora wskaźnika - (...), który jest podmiotem niezależnym od Pozwanego, licencjonowanym i nadzorowany przez Komisję Nadzoru Finansowego
• sądy cywilne nie mają samodzielnych kompetencji do weryfikacji ocen dokonywanych w toku postępowania administracyjnego przez (...);
• wskaźnik WIBOR posiada cechy zrozumiałości, dostępności, obiektywności oraz weryfikowalności czyniąc tym samym zadość wymogom przewidzianym dla wskaźników referencyjnych w ustawie z dnia 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami;
• uzależnienie zmiennej stopy procentowej od WIBOR w umowie kredytu odpowiada aktualnej regulacji ustawowej, w szczególności art. 29 ust. 2 Ustawy o kredycie hipotecznym,
• na podstawie art. 1 ust. 2 Dyrektywy Rady (...) z dnia 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich [,,Dyrektywa (...)"] brak jest uzasadnienia dla zastosowania przepisów Dyrektywy(...) i tym samym przepisów krajowych o niedozwolonych postanowieniach umownych (art. 385 k.c.) dla oceny kwestionowanych postanowień Umowy;
• uczestnicy fixingu (w tym Pozwany) nie mają żadnego wpływu na ustalanie wysokości wskaźnika WIBOR, a uczestniczą wyłącznie w przekazywaniu danych wejściowych, które następnie przetwarzane są przez administratora;
• zasada kaskady danych wynikająca z art. 11 ust. 1 lit. a Rozporządzenia (...) przewiduje do ustalania wskaźnika referencyjnego możliwość zastosowania dwóch rodzajów danych przekazywanych przez uczestników fixingu administratorowi tj. danych modelowych, bądź danych wiążących (nieopartych na rzeczywiście dokonanych transakcjach);
• zasada kaskady danych wynikająca z art. 11 ust. 1 lit. a Rozporządzenia (...) znajduje bezpośrednie odzwierciedlenie w sposobie ustalania wskaźnika WIBOR, na podstawie Regulaminu Stawek Referencyjnych (...) i WIBOR;
• ze strony organów nadzoru nigdy nie były formułowane w stosunku do wskaźnika referencyjnego WIBOR żadne zarzuty w zakresie manipulacji, a tym bardziej nie stwierdzono takich przypadków;
• treść Umowy nie uprawnia Pozwanego do określania w sposób dowolny stopy oprocentowania kredytu, gdyż stopa oprocentowania została określona w umowie jako suma dwóch elementów: stałej marży Banku i niezależnej od Banku wartości wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M
• strona powodowa sama wybrała rodzaj oprocentowania kredytu, kierując się własnymi preferencjami w zakresie kosztów kredytu i wysokości raty oraz akceptując ryzyko z tym związane;
• strona powodowa jak i pozwana, w równym stopniu, ponoszą ryzyko zmiany wartości wskaźnika referencyjnego WIBOR;
• strona powodowa od 1 lipca 2021 r ma możliwość zmiany formy oprocentowania ze zmiennego na stale i świadomie z tej możliwości dotychczas nie skorzystała;
• przedmiotowe powództwo stanowi nadużycie prawa podmiotowego przez Stronę Powodową i jest sprzeczne z art. 5 k.c.;
• Powodowie nie wykazali wysokości swoich roszczeń, z dokumentów przedłożonych wraz z pozwem brak jest wyliczeń, na podstawie których Powodowie obliczyli wysokość kwoty roszczenia jako 17.335,71 zł
Pozwany zaprzeczył, że:
• roszczenia Strony Powodowej były uzasadnione, co do zasady jak i co do wysokości w tym w szczególności, z uwagi na fakt, że Powodowie nie wykazali wysokości swoich roszczeń;
• Strona Powodowa nie została prawidłowo poinformowana a ryzyku zmiennej stopy procentowej związanym z Umową;
• Pozwany nie poinformował Powoda o wpływie zmiany wysokości wskaźnika WIBOR zarówno na wysokość rat odsetkowych, jak i o jego wpływie na wysokość rat kapitałowych;
• Pozwany, przed zawarciem Umowy, nie przedstawił w sposób wyczerpujący najistotniejszych cech wskaźnika WIBOR oraz nie wskazał gdzie tych informacji powinien szukać;
• Pozwany wprowadził Stronę Powodową w błąd, co do faktycznej istoty wskaźnika referencyjnego WIBOR:
• Pozwany nie poinformował Powodów, ze informacje dotyczące wskaźnika WIBOR znajdują się nie tylko w spornej Umowie,
• Pozwany nie wskazał konkretnych dokumentów Administratora WIBOR, z którymi Powód powinien się zapoznać przed zawarciem Umowy;
• Pozwany nie poinformował Powodów od jakich czynników może być uzależniona zmiana wysokości wskaźnika WIBOR;
• działanie Pozwanego wypełnia znamiona nieuczciwej praktyki rynkowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (,,Ustawa o nieuczciwych praktykach rynkowych");
• Strona Powodowa prawidłowo oznaczyła w Pozwie początkowy termin naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie na wypadek zasądzenia na jej rzecz roszczenia pieniężnego - ewentualne odsetki za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego liczone winny być nie wcześniej niż od upływu czternastego dnia po dniu doręczenia odpisu pozwu Pozwanemu, spełnienie żądania wyrażonego w Pozwie w krótszym terminie aniżeli czternaście dni od doręczenia pozwu nie jest obiektywnie możliwe, biorąc pod uwagę rozbudowaną strukturę korporacyjną Pozwanego i procedury obowiązujące w Banku dotyczące procesu analizy każdej sprawy;
• postanowienia umowne dotyczące wskaźnika WIBOR mają charakter abuzywny;
• Strona Powodowa nie miała żadnego wpływu na treść Umowy, a treść jej postanowień nie była indywidualnie negocjowana pomiędzy Stronami;
• kwotowania przekazywane przez banki, w tym Pozwanego, administratorowi były wyłącznie kwotowaniami deklarowanymi, nieopartymi o rzeczywiście dokonane transakcje:
• postanowienia odwołujące się do wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M sformułowane zostały w sposób niejednoznaczny.
(odpowiedź na pozew k. 179-214)
Sąd ustalił, co następuje:
W dniu 05.09.2019 r. Bank (...) S.A. z siedzibą w Z. przyjął wniosek powodów o wstępną ocenę możliwości ubiegania się o kredyt hipoteczny. Powodowie wnioskowali o udzielenie im kredytu na kwotę 350.000 zł z przeznaczeniem na budowę domu. We wskazanym wniosku powodowie oświadczyli, iż otrzymali od Banku informacje niezbędne do podjęcia decyzji w zakresie ewentualnego zaciągnięcia zobowiązania kredytowego, wyjaśnienia do zgłaszanych wątpliwości, oraz że są świadomi ryzyka związanego z zaciągnięciem zobowiązania kredytowego.
(dowód: wniosek o wstępną ocenę możliwości ubiegania się o kredyt hipoteczny k.241-246)
Wnioskiem podpisanym przez powodów w dniu 28.10.2019 r. wystąpili oni o zawarcie umowy o kredyt hipoteczny. We wskazanym wniosku powodowie potwierdzili, że zapoznali się z formularzem informacyjnym przedłożonym przez Bank.
We wskazanym formularzu określono, iż kwota kredytu będzie wynosić 350.000 zł, a okres kredytowania 360 miesięcy.
W formularzu informacyjnych wskazano główne cechy kredytu hipotecznego wskazane poniżej:
Rodzaj mającej zastosowanie stopy oprocentowania kredytu hipotecznego:
1) Kredyt hipoteczny oprocentowany jest według zmiennej stopy oprocentowania obowiązującej w okresie, za który naliczane są odsetki, ustalanej jako suma stopy referencyjnej WIBOR 3M, zaokrąglonej do drugiego miejsca po przecinku i marży Banku
2) Okresy stabilizacji oprocentowania (czyli okresy, w których oprocentowanie kredytu nie ulega zmianie) ustalonego w oparciu o stopę referencyjną, wynoszą 3 miesiące dla WIBOR 3M (zmiana wysokości oprocentowania co 3 miesiące).
3) Przy ustalaniu wysokości oprocentowania kredytu hipotecznego stosuje się:
a) Dla pierwszego okresu stabilizacji oprocentowania- stopę referencyjną WIBOR 3M obowiązującą w dniu wypłaty pierwszej transzy kredytu,
b) dla każdego kolejnego okresu stabilizacji oprocentowania - stopę referencyjną WIBOR 3M obowiązującą w dniu rozpoczęcia nowego okresu stabilizacji oprocentowania.
4) Zmiana okresu stabilizacji oprocentowania następuje:
- w przypadku gdy dzień płatności raty kredytu jest inny niż dzień wypłaty pierwszej transzy kredytu nowy okres stabilizacji, oprocentowania rozpoczyna się w dniu wymagalności raty kapitałowo-odsetkowej albo odsetkowej (w okresie karencji).
- w przypadku, gdy dzień wymagalności raty odpowiada dniowi wypłaty pierwszej transzy kredytu, nowy okres stabilizacji oprocentowania rozpoczyna się w dniu wymagalności raty kapitałowo-odsetkowej albo odsetkowej (w okresie karencji) po upływie okresu 3 miesięcy od dnia uruchomienia pierwszej transzy kredytu.
Każdy następny okres stabilizacji oprocentowania miał rozpoczynać się regularnie w dniu płatności raty kapitałowo - odsetkowej albo odsetkowej (w okresie karencji)
5) W przypadku zaprzestania opracowywania, istotnej zmiany stopy referencyjnej (...) 3M lub wystąpienia zdarzenia regulacyjnego, Bank miał stosować zamiast stopy referencyjnej (...) 3M – stopę referencyjną NBP powiększoną o 0,20 p.p., gdzie:
a) zaprzestanie opracowania - oznacza ostatni dzień opracowywania stopy referencyjnej (...) 3M, zgodnie z decyzją administratora zakomunikowaną publicznie, z zastrzeżeniem przypadku gdy obowiązki administratora zostały powierzone lub przejęte przez innego administratora. b) istotna zmiana - oznacza zmianę stopy referencyjnej (...) 3M, uznanej i zakomunikowanej jako istotna przez administratora,
c) zdarzenie regulacyjne - oznacza sytuację, w której stopa referencyjna (...) 3M lub jej administrator nie spełnia lub przestaje spełniać wymogi wynikające z powszechnie obowiązujących przepisów prawa,
przy czym okresy stabilizacji nie ulegną zmianie.
W przypadku, gdy w okresie kredytowania stopa oprocentowania kredytu hipotecznego przekroczy określoną w art. 359 § 21 Kodeksu cywilnego wysokość odsetek maksymalnych, która w dacie wystawienia niniejszego Formularza Informacyjnego równa jest dwukrotności stopy referencyjnej NBP oraz 3,5 punktów procentowych, Bank pobierze za ten okres odsetki w wysokości aktualnie obowiązujących odsetek maksymalnych.
Stopa referencyjną NBP- określono jako - stopa procentowa określająca oprocentowanie podstawowych operacji otwartego rynku prowadzonych przez NBP, ustalana przez Rade Polityki Pieniężnej, ogłaszana w Dzienniku Urzędowym Narodowego Banku Polskiego, publikowana na stronie internetowej Narodowego Banku Polskiego oraz dostępna w środkach masowego przekazu.
Stopa referencyjna:
- (...) 3M- wskaźnik referencyjny oznaczający średnią stopę procentową (...) dla lokat udzielanych przez banki w złotych na okres 3 miesięcy, ustalana jako średnia z kwotowań banków i publikowana przez serwis (...) na stronie (...) o godz. 11.00 danego dnia notowań, dostępna w prasie finansowej i na stronach internetowych serwisów finansowych administratorem wskaźnika referencyjnego jest (...) S.A.
- (...) 6M - wskaźnik referencyjny oznaczający średnią stopę procentową (...) dla lokat udzielanych przez Banki w złotych na okres 6 miesięcy, ustalaną jako średnia z kwotowań banków i publikowana przez serwis (...) na stronie (...) o godz. 11.00 danego dnia notowań, dostępna w prasie finansowej i na stronach internetowych serwisów finansowych administratorem wskaźnika referencyjnego jest (...) S.A.
W formularzu wskazano również, że całkowita kwota do spłaty wynosiła: 593 849.03 zł
Całkowita kwota do spłaty stanowi sumę całkowitej kwoty kredytu hipotecznego oraz całkowitego kosztu kredytu hipotecznego. Podana kwota jest ustalona na dzień sporządzenia formularza informacyjnego przy uwzględnieniu parametrów w nim wskazanych. Wysokość całkowitej kwoty do spłaty może ulec zmianie w okresie kredytowania, w szczególności w związku ze zmianą oprocentowania.
(dowód: wniosek o zawarcie umowy kredytu hipotecznego k.253, formularz informacyjny dotyczący kredytu hipotecznego k.248-251)
W dniu 05.12.2019 r. powodowie zawarli z pozwanym Bankiem (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w Z. umowę o kredyt hipoteczny nr (...).
Kwotę udzielonego kredytu ustalono na 350.000,00 zł. Jako jego przeznaczenie wskazano budowę (w tym przebudowę, rozbudowę) domu jednorodzinnego. Okres kredytowania określono na 360 miesięcy. (§ 1 ust. 1-4 części szczególnej umowy -SCU)
Spłata kredytu miała następować 15 dnia każdego miesiąca poprzez obciążenie przez Bank konta osobistego, określonego w § 1 ust. 8 umowy, do wysokości wolnych środków na tym koncie, bez składania odrębnej dyspozycji przez kredytobiorcę. Spłata kredytu miała się odbywać w równych miesięcznych ratach kapitałowo-odsetkowych. (§ 1 ust. 8-10 SCU)
Wypłata kredytu miała nastąpić w transzach na rzecz kredytobiorców. Warunki wypłaty kredytu oraz jego kolejnych transz określono w § 5 umowy .(§ 1ust. 7 i 11 , § 5 SCU )
Stopą referencyjną kredytu był WIBOR 3M. Marżę podstawową określono na 2,30 %, a po dokonaniu obniżeń i podwyższeń zgodnie z § 2 ust.3 umowy, marża banku na dzień zawarcia umowy wynosiła 2,80 %.
Roczną stopa oprocentowania w dniu zawarcia umowy wynosiła 4,51% w stosunku rocznymi i stanowiła sumę stopy referencyjnej WIBOR 3M i marży banku z dnia zawarcia umowy w wysokości 2,80 %.( § 2 ust.1 – 5 SCU)
Całkowity koszt kredytu przy założeniu, iż kwota kredytu zostanie wypłacona w 3 transzach, ustalony na dzień zawarcia umowy, wynosił 243.849,03 zł.( § 3 ust.1 SCU)
Zabezpieczenie spłaty kredytu stanowiła hipoteka do sumy 525.000,00 zł ustanowiona na przedmiocie zabezpieczenia, ubezpieczenie przedmiotu zabezpieczenia wraz z przelewem wierzytelności z umowy ubezpieczenia na rzecz Banku, na sumę ubezpieczenia co najmniej 390.000,00 zł oraz ubezpieczenie w formie Pakietu 2H kredytu, ze wskazaniem Banku jako uposażonego z tytułu ubezpieczenia na życie. (§ 4 ust. 1 pkt 1 SCU)
Wskaźnik (...) 3M zdefiniowano jako - wskaźnik referencyjny oznaczający średnią stopę procentową (...) Rynku (...) dla lokat udzielanych przez banki w złotych na okres 3 miesięcy, ustalana jako średnia z kwotowań banków i publikowana przez serwis (...) na stronie (...) o godz. 11.00 danego dnia notowań, dostępna w prasie finansowej i na stronach internetowych serwisów finansowych administratorem wskaźnika referencyjnego jest (...) S.A. (§ 1 pkt 26 lit c ogólnej części umowy- OCU)
WIBOR 6M - wskaźnik referencyjny oznaczający średnią stopę procentową (...) dla lokat udzielanych przez Banki w złotych na okres 6 miesięcy, ustalaną jako średnia z kwotowań banków i publikowana przez serwis (...) na stronie (...) o godz. 11.00 danego dnia notowań, dostępna w prasie finansowej i na stronach internetowych serwisów finansowych administratorem wskaźnika referencyjnego jest (...) S.A. (§ 1 pkt 26 lit. d OCU)
Kredyt oprocentowany jest według zmiennej stopy oprocentowania obowiązującej w okresie, za który naliczane są odsetki, ustalanej jako suma Stopy referencyjnej WIBOR 3M lub WIBOR 6M, zaokrąglonej do drugiego miejsca po przecinku i marży Banku, określonej w § 2 ust. 4 SCU. Zmiana stopy oprocentowania miała wpływ na wartość ekspozycji kredytowej oraz wysokość rat kapitałowo-odsetkowych kredytu. Bank nalicza odsetki w okresach miesięcznych od kwoty aktualnego zadłużenia, od dnia wypłaty Kredytu do dnia poprzedzającego całkowitą spłatę zobowiązań Kredytobiorcy z tytułu Umowy.
Zmiana rodzaju stopy referencyjnej określonej w § 2 ust. 1 SCU może być dokonana na wniosek Kredytobiorcy. Pisemny wniosek w tej sprawie powinien być złożony w Banku nie później niż na 5 dni roboczych przed terminem dokonania wnioskowanej zmiany.
Przy ustalaniu wysokości oprocentowania kredytu stosuje się:
1) dla pierwszego okresu stabilizacji - stopę referencyjną obowiązującą w dniu wypłaty kredytu / pierwszej transzy kredytu,
2) dla każdego kolejnego okresu stabilizacji - stopę referencyjną obowiązującą w dniu rozpoczęcia nowego okresu stabilizacji.
Okresy Stabilizacji oprocentowania, ustalonego w oparciu o stopę referencyjną, wynoszą:
1) 3 miesięcy dla WIBOR 3M (zmiana wysokości oprocentowania co 3 miesiące),
2) 6 miesięcy dla WIBOR 6M (zmiana wysokości oprocentowania co 6 miesięcy),
Zmiana Okresu Stabilizacji następuje:
a) w przypadku gdy dzień wymagalności raty kredytu, o którym mowa w § 1 ust. 9 SCU jest inny niż dzień wypłaty kredytu / pierwszej transzy kredytu - nowy okres stabilizacji rozpoczyna się w dniu pierwszej wymagalności raty kapitałowo-odsetkowej albo odsetkowej (w okresie karencji),
b) w przypadku, gdy dzień wymagalności raty odpowiada dniowi wypłaty kredytu/pierwszej transzy kredytu, nowy okres stabilizacji rozpoczyna się w dniu wymagalności raty kapitałowo-odsetkowej albo odsetkowej (w okresie karencji) po upływie okresu, o którym mowa w ust. 4 od dnia uruchomienia kredytu / pierwszej transzy kredytu.
Każdy następny Okres Stabilizacji rozpoczyna się regularnie w dniu płatności raty kapitałowo - odsetkowej albo odsetkowej (w okresie karencji), z zachowaniem okresów, o których mowa w ust. 4. (§ 3 ust. 1-5 OCU)
W przypadku, gdy stopa oprocentowania kredytu będzie wyższa w okresie kredytowania niż ustawowa wysokość odsetek maksymalnych, która na dzień zawarcia umowy równa jest dwukrotności sumy stopy referencyjnej NBP oraz 3,5 punktów procentowych, Bank pobiera za ten okres odsetki w wysokości odsetek maksymalnych. (§ 3 ust.12 COU)
Oświadczeniu dotyczącym akceptacji ryzyka związanego z zaciągnięciem kredytu Powodowie oświadczyli, że zostali poinformowani o tym, że oprocentowanie kredytu jest zmienne i w okresie obowiązywania umowy kredytu może ulec podwyższeniu w związku ze wzrostem stopy referencyjnej (...), co spowoduje podwyższenie kwoty raty kapitałowo-odsetkowej przypadającej do spłaty.
(dowód: umowa kredytu k. 257-263, oświadczenie o ryzyku k. 255)
Kredyt został wypłacony powodom w trzech transzach, odpowiednio pierwsza w dniu 30.12.2019 r. w kwocie 93.000,00 zł, w dniu 28.10.2020 r. w kwocie 154.000,00 zł oraz w dniu 21.07.2021 r. w kwocie 103.000,00 zł.
W okresie od 17.02.2020 r. do 15.04.2024 r., powodowie wpłacili na rzecz pozwanego z tytułu umowy łączną kwotę 56.076,20 zł, z czego z tytułu rat kapitałowych kwotę 6.707,56 zł, rat odsetkowych kwotę 49.368,47 zł oraz odsetek karnych kwotę 0,17 zł.
Oprocentowanie kredytu w okresie spłaty osiągnęło najwyższą wartość 01.12.2022 r. - 9,0200%, zaś najniższy 15.02.2021 r. – 1,8100%.
(dowód: zaświadczenie z banku k. 265-267)
Pismem z dnia 26.04.2024 r. powodowie złożyli reklamację od umowy kredytowej, powołując się na niedozwolone postanowienia umowne, dotyczące oprocentowania kredytu według stawki referencyjnej WIBOR.
Pismem z dnia 08.05.2024 r. pozwany bank nie uznał reklamacji.
(dowód: reklamacja k. 52-52v.; odpowiedź na reklamację k. 54-55)
(...) Bank (...) S.A. jest wśród banków, które wysyłają dane do ustalania WIBORU. Dane są przesyłane do administratora. Proces przesyłania danych jest trzystopniowy, nikt nie może wpłynąć na ich zmianę. Wskaźnik WIBOR koreluje ze stopami procesowymi. Wskazany wskaźnik jest powszechnie stosowany w polskiej gospodarce. Bank ustalając swoje kwotowania nie może ich porównywać z innymi bankami. H. to wyliczenie wskaźnika WIBOR na postawie zebranych danych.
(dowód: zeznania świadka K. Z. k.506-506v.)
W 2019 r. gdy klienci podpisywali umowę nie były z nimi omawiane szczegóły związane z stawką WIBOR, ani nie informowano ich czym są kwotowania. Umowa była zawierana na wzorcu umowy. Były rozmowy z klientami. We wskazanym roku była możliwość zaciągnięcia kredytu ze stałym oprocentowaniem, jednakże praktycznie żaden klient z niej nie korzystał, mimo, iż ono nie było diametralnie wyższe. Kredytobiorcy byli informowani o możliwości zaciągnięcia kredytu ze stałym oprocentowaniem. Przy podpisywaniu umowy były dokumenty określające, że klient ma możliwość wyboru oprocentowania i zdaje sobie sprawę z ryzyka kursowego. Doradcy klienta mieli możliwość przedstawienia symulacji. Kredytobiorcy byli także informowani o ryzyku stopy. Klient miał możliwość zapoznania się z dokumentacją oraz odstąpienia od umowy w terminie 14 dni.
Kredytobiorcą był przedstawiany formularz informacyjny, mieli oni prawo zadawać do niego pytania.
(dowód: zeznania świadka O. Ł. k.506v., zeznania świadka P. W. k.506v.-507, zeznania świadka W. Z. k.507)
Powodowie zaciągnęli kredyt na budowę domu, w którym mieszkają do chwili obecnej. Nie prowadzili działalności gospodarczej w chwili zaciągnięcia kredytu. Powód od 2022 r. prowadzi działalność gospodarczą, ale nie w kredytowanej nieruchomości. Koszty kredytu nie były wliczane w koszty działalności gospodarczej. Dom nie był wynajmowany. Powodowie są małżeństwem i nie mają rozdzielności majątkowej.
Raty kredytu zaczęły bardzo szybko rosnąć. Bank przedstawił ogóle informacje na temat kredytu, a powodowie po zapoznaniu się z nimi uważali, że wiedzą na czym polega tego typu kredyt. Powodowie wiedzieli od czego zależy oprocentowanie, ponieważ było to napisane w umowie. Na początku rata kredyty była na poziomie 1500 zł, a w najgorszym momencie wynosiła 3000 zł miesięcznie. Powodowie wiedzieli o ryzyku dotyczącym wzrostu wysokości rat, ale nie spodziewali się, że różnica może być aż taka. Powodowie potwierdzili, że zapoznali się z formularzem informacyjnym (k.248-248v.). Nie proponowano im negocjacji umowy. Nie proponowano innego wskaźnika niż WIBOR. Nikt nie mówiło o metodzie wyznaczania tego wskaźnika. Nikt nie pytał jak powodowie rozumieją wskaźnik WIBOR. W 2019 r. Powodowie nie mieli wątpliwości co do treści umowy kredytu. Umowa została przeczytana przed jej podpisaniem. Powód zasięgał informacji czym jest WIBOR.
(dowód: przesłuchanie powodów k. 514-515)
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie w żadnym zakresie.
Sąd ustalił stan faktyczny w niniejszej sprawie na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach niniejszej sprawy, a w szczególności na podstawie dokumentów przedłożonych przez strony, których prawdziwość nie była kwestionowana przez żadną z nich. Dokonując ustaleń faktycznych Sąd oparł się również na zeznaniach powodów oraz świadków O. Ł., P. W., W. Z. uznając je za wiarygodne w takim zakresie w jakim znajduje potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym.
W mniejszym zakresie, przy ustalaniu stanu faktycznego niniejszej sprawy, Sąd oparł się na zeznaniach świadka K. Z., które nie były kwestionowane przez żadną ze stron i przedstawiały ogólne praktyki związane z ustalaniem wysokości wskaźnika WIBOR.
Sąd pominął na podstawie (...) § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. wniosek dowodowy strony powodowej o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego (k.516) oraz o zobowiązanie pozwanego do przedłożenia dokumentów zgodnie z pkt 7 pozwu (k.558), albowiem w ocenie Sądu nie były one istotne dla rozpoznania sprawy, ponieważ okoliczności wskazane w tezie dowodowej były w świetle poniższych motywów wyroku nieistotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Ocena prawna ustalonego stanu faktycznego doprowadziła Sąd do przekonania, że brak jest podstaw do ustalenia bezskuteczności kwestionowanych postanowień umowy. Wiadomości specjalne z dziedziny ekonomii, bankowości lub rachunkowości nie były w tym zakresie potrzebne. Dodatkowo dopuszczenie dowodu prowadziłoby jedynie do niczym nieuzasadnionego przedłużenia postępowania.
Złożone przez strony dokumenty niezwiązane bezpośrednio z umową kredytu, sąd potraktował jak dokumenty prywatne, albowiem zarówno w orzecznictwie jak i w literaturze ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym tzw. opinie prywatne nie stanowią dowodu zastępującego opinię biegłego sądowego wykonywaną na zlecenie sądu lub organu procesowego i nie są dowodem na okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Jak wskazał m.in. SN w wyroku z dnia 21.07.2016 r. w sprawie III CSK 668/15 jeżeli strona dołącza do pisma procesowego ekspertyzę pozasądową i powołuje się na zawarte w niej twierdzenia i wnioski opinię tę należy traktować jako część argumentacji faktycznej i prawnej przytaczanej przez stronę. Jeżeli strona składa taką ekspertyzę z intencją uznania jej przez sąd za dowód w sprawie, istnieją podstawy do przypisania jej znaczenia dowodu z dokumentu prywatnego w rozumieniu art. 245 kpc. Oznacza to, że pozasądowa opinia rzeczoznawcy stanowi jedynie dowód tego, że osoba, która ją podpisała wyraziła zawarty w niej pogląd, nie korzysta natomiast z domniemania zgodności z prawdą zawartych w niej twierdzeń (vide: uzasadnienie wyroku SN z dnia 19.12.2012 r. w sprawie II CNP 41/12).
Przechodząc do merytorycznej oceny zgłoszonego powództwa, w pierwszej kolejności należało ustalić, czy strona powodowa miała interes prawny w dochodzeniu roszczenia o ustalenie. Norma art. 189 k.p.c. kreuje szczególną formę ochrony prawnej praw podmiotowych, która to, pomimo zamieszczenia w przepisach prawa procesowego, ma charakter materialnoprawny. W doktrynie i orzecznictwie utrwalił się pogląd, zgodnie z którym interes prawny rozumieć należy jako obiektywnie występującą potrzebę ochrony sfery prawnej powodów, których prawa zostały lub mogą zostać zagrożone, bądź też co do istnienia lub treści których występuje stan niepewności. Zatem interes prawny zachodzi, jeżeli sam skutek, jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego, zapewni stronie powodowej ochronę jej prawnie chronionych interesów. Oznacza to, że istnieje możliwość definitywnego zakończenia sporu istniejącego lub prewencyjnie zapobiegnie się powstaniu takiego sporu w przyszłości, na skutek uprawomocnienia się wyroku ustalającego.
W ocenie Sądu powodowie wykazali istnienie po ich stronie interesu prawnego w wytoczeniu niniejszego powództwa o ustalenie bezskuteczności kwestionowanych postanowień. W braku ustalenia na przyszłość faktu niezwiązania kredytobiorcy poszczególnymi postanowieniami umowy, istniałoby ryzyko, że powodowie musieliby w dalszym ciągu ponosić raty wskazane w umowie i wytaczać kolejne powództwo o zapłatę. Dopiero stwierdzenie w wyroku, że postanowienia umowne są bezskuteczne, gwarantują zwolnienie strony powodowej z obowiązku regulowania rat kredytu w przyszłości w wysokości zawyżonej lub nieregulowania ich w ogóle. Zatem po stronie powodowej występuje obecnie obiektywnie stan niepewności co do kształtu stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu, zaś wydanie rozstrzygnięcia o ustaleniu zgodnie z wnioskiem kredytobiorców doprowadziłoby do usunięcia tej niepewności i zapewniłoby im ochronę prawnie uzasadnionych interesów. Zatem merytoryczne rozpoznanie roszczeń powodów zgłoszone w niniejszym postępowaniu definitywnie zakończy powstały między stronami spór.
Powodowie powoływali się na ochronę, jaka przysługiwała im z mocy przepisów chroniących prawa konsumentów. Art. 22 1 k.c. definiuje konsumenta jako osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.
W niniejszej sprawie powodowie z całą pewnością, w chwili zawierania umowy kredytu, występowali w charakterze konsumentów, albowiem celem zaciągnięcia umowy było zaspokojenie ich potrzeb mieszkaniowych, w postaci zakupu domu, w którym zamieszkują do chwili obecnej.
Wtrącić jedynie należy, iż charakter w jakim występowały strony umowy, należy oceniać na moment jej zawarcia.
W związku z powyższym powodów należało uznać za konsumentów, zaś Sąd mógł badać umowę zawartą między stronami pod kątem ewentualnie zawartych w niej postanowień abuzywnych.
Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe, w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia umowy pomiędzy stronami, przez umowę kredytu bankowego bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. W myśl art. 69 ust. 2 Prawa bankowego, umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności: 1) strony umowy, 2) kwotę i walutę kredytu, 3) cel, na który kredyt został udzielony, 4) zasady i termin spłaty kredytu, 5) wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany, 6) sposób zabezpieczenia spłaty kredytu, 7) zakres uprawnień banku związanych z kontrolą wykorzystania i spłaty kredytu, 8) terminy i sposób postawienia do dyspozycji kredytobiorcy środków pieniężnych, 9) wysokość prowizji, jeżeli umowa ją przewiduje, 10) warunki dokonywania zmian i rozwiązania umowy.
W ocenie Sądu zawarta przez strony umowa spełnia wszystkie ustawowe wymogi wynikające z treści art. 69 ust. 1 i 2 ustawy Prawo bankowe, w szczególności spełnia wymogi z art. 69 ust. 2 pkt 2 i 4-5 Prawa bankowego. Strony określiły w umowie kredytu kwotę kredytu, walutę kredytu, jego przeznaczenie, okres kredytowania, terminy i zasady jego zwrotu przez powoda, a także oprocentowanie kredytu.
W świetle okoliczności sprawy Sąd nie doszukał się żadnych okoliczności wskazujących na to, że pozwany bank wykorzystał w jakikolwiek sposób swoją pozycję w celu związania strony powodowej długoletnim zobowiązaniem mającym przynosić tylko jemu korzyści i aby zamieszczenie w umowie klauzuli zmiennego oprocentowania, czy też którekolwiek inne postanowienie umowne, naruszało jakiekolwiek zasady współżycia społecznego.
Odnosząc się natomiast do kwestii klauzuli zmiennego oprocentowania należy wskazać, że kwestionowane postanowienia umowne nie sprzeciwiają się naturze stosunku kredytu, skoro sama ustawa przewiduje taki sposób ustalenia oprocentowania kredytu. Tym samym nie sprzeciwia się zatem ustawie. Jak wcześniej wskazano, nie sprzeciwia się również szeroko pojętym zasadom współżycia społecznego.
Wobec powyższego brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności postanowień umowy wskazanych w pozwie z uwagi na naruszenie art. 58 k.c. lub art. 353 1 k.c. Brak jest również podstaw do stwierdzenia bezskuteczności postanowień umowy wskazanych przez powodów na podstawie innych przepisów prawa.
Poszukiwanie przez powodów abuzywności postanowień dotyczących zmiennego oprocentowania i ich bezskuteczności nie mogło odnieść skutku. Powodowie podnosili, że w umowie znajdują się klauzule abuzywne, które określają wysokość oprocentowania jako sumę marży wskazanej w umowie i zmiennej stopy referencyjnej (...), przy czym bank nie zawarł w umowie metodologii ustalania stawki referencyjnej WIBOR, która wpływa na rozliczenia dokonywane przez bank z kredytobiorcą. Nie byli również informowani o skali ryzyka związanego z zaciągnięciem kredytu o zmiennej stopie procentowej.
Nie można podzielić poglądu, że postanowienie umowne dotyczące zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny (...) 3M jest nieuczciwe. Zarzut postawiony w tym zakresie sprowadza się w istocie do braku rynkowego charakteru tego wskaźnika, na tym że wskaźnik ten nie jest oparty na transakcjach rzeczywistych i że jest arbitralnie ustalany przez banki.
Zgodnie z art. 76 punkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe, zasady oprocentowania kredytu określa umowa kredytu, z tym że w razie stosowania stopy zmiennej należy określić w umowie kredytowej warunki zmiany stopy procentowej kredytu.
Stopa procentowa to czynnik, który wraz z sumą kredytu kształtuje iloczyn należnej bankowi kwoty odsetek, w określonym umownie przedziale czasu.
Pobieranie odsetek za korzystanie z kapitału nie jest działaniem godzącym w prawa powodów. Na podstawie powyższej umowy powód udzielił pozwanym kredytu w znacznej wysokości. W takich też przypadkach banki zazwyczaj przewidują zmienne oprocentowanie chcąc zabezpieczyć się przed ryzykiem zmian na rynkach finansowych, wprowadzając i odpowiednio kalkulując marżę, a także odpowiednio kalkulując wysokość oprocentowania na dzień zawarcia umowy. Uzgodnienie takiego sposobu wynagradzania za postawiony do dyspozycji kredytobiorców kapitał jest uzasadnione szczególnie w przypadkach kredytów długoterminowych. Nie stanowi to więc dowolnej i uzależnionej wyłącznie od swobodnego uznania banku zmiany dotychczasowej wysokości tych odsetek, lecz ustalenie ich nowej wysokości na podstawie kryteriów wskazanych w umowie (wzorcu).
Niewątpliwie klauzula zmiennego oprocentowania nie może mieć charakteru blankietowego, lecz powinna dokładnie wskazywać czynniki (okoliczności faktyczne) usprawiedliwiające zmianę oprocentowania oraz relację między zmianą tych czynników, a rozmiarem zmiany stopy oprocentowania kredytu, określając precyzyjnie wpływ zmiany wskazanych okoliczności na zmianę stopy procentowej, a więc kierunek, skalę, proporcję tych zmian.
Wbrew twierdzeniom strony pozwanej, zastrzeżenie w umowie kredytu zmiennej stopy procentowej nie stanowi niedozwolonej klauzuli wzorca umownego w rozumieniu art. 3851 k.c., - takie uprawnienie banku wynika wprost z art. 76 Prawa bankowego oraz innych przepisów tejże ustawy, jednak sposób określenia przez bank warunków zmiany procentowej kredytu podlega ocenie i w tym zakresie banki powinny zachować szczególną staranność w odniesieniu do precyzyjnego, jednoznacznego i zrozumiałego dla kontrahenta określenia tych warunków (por. postanowienie SN z 21.12.2011 r., I CSK 310/11, LEX nr 1108504).
W ocenie Sądu zakwestionowane postanowienia umowne są sformułowane w sposób jednoznaczny czyli dopuszczający tylko jedną możliwą interpretację, niebudzący wątpliwości, dokładnie określony, wyraźny, oczywisty, niedwuznaczny. Redakcja zaskarżonego postanowienia odpowiada tym kryteriom.
Określone w sposób wskazany w umowie stawki (...) 3M były i są powszechnie dostępne, ogłaszane w prasie i Internecie, a są ustalane niezależnie od banku. Odwołanie się do nich miało gwarantować dostosowanie stopy procentowej pożyczki do aktualnych warunków rynkowych - przy zapewnieniu stałości zysku banku (a więc i w pewnym stopniu kosztu kredytu dla kredytobiorcy).
Należy podkreślić, iż powód S. P. sam wskazywał, iż zaciągał informacji odnośnie tego czym jest wskaźnik WIBOR, a co za tym idzie musiał sobie zdawać sprawę, chociażby w minimalnym zakresie, w jaki sposób on funkcjonuje, nawet jeśli, jak to ujął, nie był bankowcem.
Przedstawiciel banku nadto na każdym etapie postepowania kredytowego informował powodów o ryzyku związanym ze zmiennym oprocentowaniem.
W dalszej kolejności wskazać należy, że WIBOR (Warsaw Interbank Offered Rate) to stopa procentowa, po jakiej banki udzielają pożyczek innym bankom komercyjnym, która wykorzystywana jest do ustalania wysokości oprocentowania kredytów gotówkowych czy hipotecznych. Stawka WIBOR wyznaczana jest każdego dnia roboczego o godzinie 11 podczas tzw. H., jako średnia arytmetyczna wielkości oprocentowania (w ujęciu rocznym) podawanych przez największe banki działające w Polsce, które są uczestnikami panelu WIBOR. Stawka WIBOR 3M jest stawką oprocentowania kredytów i pożyczek na rynku międzybankowym określaną przedostatniego dnia roboczego poprzedniego kwartału i ustalaną na okresy
3-miesięczne.
W umowie wskazano, że przy ustalaniu wysokości oprocentowania kredytu stosuje się: dla pierwszego okresu stabilizacji - stopę referencyjną obowiązującą w dniu wypłaty Kredytu / pierwszej transzy Kredytu, natomiast dla każdego kolejnego okresu stabilizacji - Stopę referencyjną obowiązującą w dniu rozpoczęcia nowego okresu stabilizacji.
Okresy Stabilizacji oprocentowania, ustalonego w oparciu o stopę referencyjną, wynoszą 3 miesięcy dla WIBOR 3M (zmiana wysokości oprocentowania co 3 miesiące).
Zmiana Okresu Stabilizacji następuje:
a) w przypadku gdy dzień wymagalności raty Kredytu, o którym mowa w § 1 ust. 9 SCU jest inny niż dzień wypłaty Kredytu / pierwszej transzy Kredytu - nowy okres stabilizacji rozpoczyna się w dniu pierwszej wymagalności raty kapitałowo-odsetkowej albo odsetkowej (w okresie karencji),
b) w przypadku, gdy dzień wymagalności raty odpowiada dniowi wypłaty Kredytu/pierwszej transzy Kredytu, nowy Okres stabilizacji rozpoczyna się w dniu wymagalności raty kapitałowo-odsetkowej albo odsetkowej (w okresie karencji) po upływie okresu, o którym mowa w ust. 4 od dnia uruchomienia Kredytu / pierwszej transzy Kredytu.
Każdy następny Okres Stabilizacji rozpoczyna się regularnie w dniu płatności raty kapitałowo - odsetkowej albo odsetkowej (w okresie karencji), z zachowaniem okresów, o których mowa w ust. 4. (§ 3 ust. 1-5 OCU)
Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z 29.03.2017r., (I ACa 1233/16, LEX nr 2287417), wskazał, że ustalenie wysokości odsetek kredytowych musi być w umowie określone w sposób jednoznaczny, albowiem stanowi skonkretyzowanie jednego z głównych świadczeń kredytobiorcy z tytułu umowy kredytowej. Przez pojęcie jednoznaczności należy rozumieć brak wątpliwości co do znaczenia postanowień umowy, a stan taki jest osiągnięty, gdy interpretacja nie umożliwia nadaniu postanowieniu różnych znaczeń.
Na gruncie niniejszej sprawy nie można przyznać racji powodom jakoby postanowienia umowy w zakresie ustalenia wysokości oprocentowania kredytu miały charakter niejednoznaczny. Ze wskazanych wyżej zapisów wynika, że wysokość oprocentowania udzielonego kredytu uzależniona jest wskaźnika WIBOR 3M i ulegała zmianie w okresach
3-miesięcznych w stosunku do stawki referencyjnej poprzednio obowiązującej, przy czym każdorazowa zmiana wysokości oprocentowania kredytu nie mogła jednak powodować wzrostu tego oprocentowania ponad obowiązujące bieżąco oprocentowanie maksymalne, określone w art. 359 § 2 1 k.c.
W ocenie Sądu powyższe postanowienia nie pozostawiają kredytobiorcy manewru interpretacyjnego. Zaciągający zobowiązanie zostaje poinformowany przez bank, że w sytuacji w której wskaźnik WIBOR 3M ulegnie zmianie w stosunku do stawki referencyjnej poprzednio obowiązującej – zmianie ulegnie również wysokość raty, którą zobowiązał się spłacać, przy czym wyraźnie został określony również górny pułap tych zmian. Oznacza to, że sytuacja kredytobiorcy w każdym z 3-miesięcznych okresów ustalania wskaźnika może zarówno ulec zmianie na korzyść jak i niekorzyść kredytobiorcy przy czym ryzyko to nie jest nieograniczone. Granice wzrostu oprocentowania wyznacza w tym przypadku art. 359 § 2 1 k.c.
Wskazać również w tym miejscu należy, że kredytobiorcy świadomie zdecydowali się na zaciągnięcie zobowiązania opartego o zmienną stopę procentową, wprost przy tym wskazując, że wiedzieli o możliwych wahaniach wysokości rat, broniąc się przy tym argumentem, iż nie spodziewali się, że wzrost rat może być tak wysoki. Wskazany argument jednak trudno uznać za kluczowy w niniejszej sprawie, albowiem sąd nie może się opierać jedynie na subiektywnych odczuciach stron stosunku prawnego, nadto powodowie sami także nie zapytali w toku procedury kredytowej do jakiej wysokości może wzrosnąć wysokość raty kredytu, mimo, iż mieli ku temu sposobność.
Oceniając skuteczność wypełnienia obowiązku informacyjnego przez bank należy brać pod uwagę jego realne możliwości w zakresie przedstawienia kredytobiorcą informacji odnoście danego instrumentu finansowego, podkreślić należy, iż oczywistym jest, iż bank podejmuje działania w celu przedstawienia ogólnych informacji o kredycie, a w miarę możliwości w dalszej kolejności szczegółów z nim związanych, jednakże oczywistym jest, iż pracownik banku, przy braku pytań ze strony kredytobiorców odnośnie niejasności, uznaje że rozumieją oni warunki udzielenia i spłaty kredytu. Bank sam z siebie bez reakcji kredytobiorców nie jest w stanie odpowiedzieć na wszystkie nurtujące ich pytania, których zwyczajnie oni mu nie zakomunikowali. Powodowie sami wskazali, iż na dzień zawierania umowy kredytu nie mieli co do niej wątpliwości.
Ponadto, gdyby nawet uznać, iż powodowie przewidywali możliwość wzrostu jedynie w jakimś przedziale to musi on się opierać na jakimś obiektywnym kryterium, którym jest przywołany już art. 359 § 21 k.c., który stanowi pewnego rodzaju zabezpieczenie kredytobiorców, jednakże w niniejszej sprawie oprocentowanie kredytu nie zostało w żadnym przypadku określone z jego naruszeniem. .
Należy także podkreślić, iż zabezpieczenie maksymalnej wysokości oprocentowania z art. 359 § 21 k.c. ma charakter ruchomy, albowiem jest uzależnione od wysokości stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego, która jest ustalana niezależnie od pozwanego, a co za tym idzie jest kryterium obiektywnym regulowanym w odpowiedzi na sytuację rynkową.
Sąd przy tym dał wiarę zeznaniom świadków w zakresie, w którym wskazywali oni, że powodowie zostali poinformowani o możliwości zaciągnięcia kredytu ze stała stopą oprocentowania, a co za tym idzie swobodnie wybrali oni sposób oprocentowania ich kredytu, nadto brak jest informacji w sprawie, aby w toku postepowania, już po powzięciu informacji o takiej możliwości dokonali zmiany sposobu jego oprocentowania, co także przemawia to za twierdzeniem, iż zaciągnięcie kredytu ze zmiennym oprocentowaniem było ich celowym działanie.
Nawet, gdyby przyjąć, iż powodom nie przedstawiono informacji o możliwości zaciągnięcia kredytu ze stałym oprocentowaniem, to powodowie musieli sobie zdawać sprawę z takiej możliwości, albowiem była ona już wtedy powszechnie dostępna, jednakże z informacji przedstawionych przez świadków wynika, iż kredytobiorcy powszechnie i świadomie nie decydowali się na takie rozwiązanie, albowiem wiązało się ono z nieznacznie większym oprocentowaniem kredytu, które występowało w chwili zawarcia umowy.
Korzyści płynące ze zmiennego (niższego przynajmniej na dzień zawarcia umowy) oprocentowania niosą jednak ryzyko jego wzrostu o czym świadczy już sama wykładnia językowa sformułowania „oprocentowanie zmienne”. Takiego ryzyka nie pociąga za sobą stałe oprocentowanie – na które powodowie się nie zdecydowali.
Powodowie podnosili, iż gdyby wiedzieli, że w tego typu umowach dojdzie do tak drastycznego wzrostu wysokości rat to nie zdecydowaliby się na takie rozwiązanie, jednakże jak już wspomniano, w dalszym ciągu nie dokonali zmiany oprocentowania na stałe. Nadto w ocenie Sadu twierdzenia powodów w tym zakresie mają jedynie gołosłowny charakter, albowiem nie są potwierdzone, żadnymi działaniami strony pozwanej, faktycznie potwierdzającymi ich twierdzenia, chociażby w zakresie wspomnianej zmiany sposobu oprocentowania kredytu.
Wskazać należy, że bank odwołał się do czynników obiektywnych, mierzalnych, a przy tym niezależnych od jego woli – jak już wskazano powyżej, stawka WIBOR wyznaczana jest każdego dnia roboczego o godzinie 11 podczas tzw. H., jako średnia arytmetyczna wielkości oprocentowania (w ujęciu rocznym) podawanych przez największe banki działające w Polsce, które są uczestnikami panelu WIBOR.
W orzecznictwie postanowienie umowy kredytu bankowego, w którym przyjęto, że kredytodawca jest uprawniony do zmiany stawek oprocentowania, jest bezskutecznie, jeżeli w umowie nie określono jednocześnie konkretnych okoliczności, od jakich zmiana ta jest uzależniona. Sąd Okręgowy w składzie rozpoznającym tę sprawę w podziela stanowisko wyrażone przez Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 8 stycznia 2019 r. (I ACa 227/18), gdzie wskazał, że użyte w art. 69 i 76 prawa bankowego sformułowanie, że umowa powinna określać warunki zmiany oprocentowania kredytu, nie musi oznaczać wprowadzenia do umowy równania matematycznego, które mogłoby zostać rozwiązane przez każdego konsumenta, przy wykorzystaniu kalkulatora. Chodzi przede wszystkim o to, aby decyzja dotycząca zmiany oprocentowania mogła być poddana weryfikacji, chociażby przez osobę, która zawodowo trudni się ustalaniem ceny pieniądza. Jeśli możliwość takiej weryfikacji istnieje, to zapis umowy jest ważny. Wbrew twierdzeniom powodów, umowa łącząca strony wskazuje okoliczności jakie muszą zaistnieć aby nastąpiła zmiana oprocentowania.
Zgodne z zasadami słuszności jest ustalenie w umowie zmiennej stopy oprocentowania kredytu a wskazane w umowie okoliczności, od których ma być uzależniona zmiana wysokości oprocentowania powinny być skonkretyzowane w taki sposób, aby w przyszłości mogła być dokonana ocena, czy rzeczywiście one wystąpiły i czy w związku z tym zmiana oprocentowania jest obiektywnie usprawiedliwiona (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 1992 r., III CZP 141/91, OSNC 1992 r., Nr 6, poz. 90).
W niniejszej sprawie kredyt oprocentowany był według zmiennej stopy bazowej, którą jest rynkowa stopa referencyjna WIBOR 3M nie jest też określana dowolnie przez bank – powstaje w oparciu o rynek międzybankowy i zależna jest od czynników takich jak na przykład inflacja czy wysokość stóp procentowych ustalanych przez Radę Polityki Pieniężnej.
W przypadku kredytów o zmiennym oprocentowaniu zasada oznaczoności świadczenia nie może być rozumiana dosłownie, jako wymóg przewidzenia globalnej sumy odsetek, którą powinien zapłacić kredytobiorca w związku z umową kredytu o zmiennym oprocentowaniu. Takie dosłowne rozumienie zasady oznaczoności wypaczyłoby jej sens.
Nawet odwołanie się do konkretnych, zobiektywizowanych czynników wpływających na zmianę oprocentowania, takich jak stopy procentowe NBP, Wibor, Libor czy też wskaźniki inflacji, nie pozwala na ustalenie w momencie zawierania umowy wysokości świadczenia, które ma być spełnione w przyszłości przez kredytobiorcę. Strona umowy powinna jednak wiedzieć, jakie konkretnie czynniki ukształtują wysokość zobowiązania w przyszłości. Parametryzacja tych czynników nie usunie niepewności, lecz przynajmniej umożliwi prognozowanie w oparciu o sprawdzalne kryteria. To rozwiązanie służy bezpieczeństwu obrotu cywilnoprawnego i pełni funkcję ochronną wobec kredytobiorcy. Jednocześnie jego zastosowanie nie obciąża nadmiernie banków. W zobowiązaniu powinny być oznaczone zarówno czynniki, które wpłyną w przyszłości na zmianę oprocentowania, jak i ich waga (K. Kurosz, Nieważność umowy kredytu na skutek wadliwego określenia warunków zmiany oprocentowania, LEX/el. 2017).
Niezależnie od tego należy wskazać, że postanowienie umowne dotyczące zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR 3M co do zasady nie powinno stanowić przedmiotu badania na podstawie przepisów dyrektywy unijnej 93/13 i przepisów krajowych o niedozwolonych postanowieniach umownych (art. 385 1 k.c.).
Stosownie do przepisu art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/13 warunki umowy odzwierciedlające obowiązujące przepisy ustawowe lub wykonawcze oraz postanowienia lub zasady konwencji międzynarodowych, których stroną są państwa członkowskie lub Wspólnota, nie podlegają przepisom tej dyrektywy. Regułę tę potwierdził TSUE w wyroku z 9 lipca 2020 r. wydanym w sprawie o sygn. C-81/19.
Zgodnie zaś z przepisem art. 29 ust. 2 u.k.h. jeśli strony nie uzgodniły stałej stopy oprocentowania, to sposób ustalania stopy procentowej określa się jako wartość wskaźnika referencyjnego oraz wysokość marży ustalonej w umowie.
Natomiast zgodnie z art. 4 pkt 28 u.k.h. wskaźnikiem referencyjnym jest wskaźnik opisany w art. 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych i zmieniającego dyrektywy 2008/48/WE i 2014/17/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 596/2014.
Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia tym wskaźnikiem referencyjnym jest dowolny indeks stanowiący odniesienie do określenia kwoty przypadającej do zapłaty z tytułu instrumentu finansowego lub umowy finansowej lub do określenia wartości instrumentu finansowego, bądź indeks stosowany do pomiaru wyników funduszu inwestycyjnego w celu śledzenia stopy zwrotu takiego indeksu lub określenia alokacji aktywów z portfela, lub obliczania opłat za wyniki. Parametry takiego wskaźnika spełnia właśnie wskaźnik WIBOR 3M. Co więcej, został on wskazany wprost jako kluczowy wskaźnik referencyjny w załączniku do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2016/1368 z dnia 11 sierpnia 2016 r. ustanawiającego wykaz kluczowych wskaźników referencyjnych stosowanych na rynkach finansowych. Powyższe uzasadnia wyłączenie wskazane w art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/13.
Zgodnie bowiem z przepisem art. 385 1 § 1 k.c. niedozwolonymi postanowieniami umownymi nie są postanowienia umowy, które określają wynagrodzenie, jeśli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Na uwagę w tym względzie zasługują tezy 54-56 wyroku (...) z 13 lipca 2023 r. w sprawie C-265/22, gdzie TSUE wskazał, że decydującą rolę w ramach tej oceny odgrywają, po pierwsze, kwestia, czy warunki umowne zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem, w taki sposób, że umożliwiają przeciętnemu konsumentowi, czyli konsumentowi właściwie poinformowanemu oraz dostatecznie uważnemu i rozsądnemu, ocenę tego kosztu (tu oprocentowania), a po drugie, wskazanie albo niewskazanie w umowie kredytu informacji uważanych w świetle charakteru towarów i usług będących jego przedmiotem za istotne (zob. podobnie wyrok z dnia 20 września 2017 r., w sprawie C-186/16, teza 47 i przytoczone tam orzecznictwo). Co się tyczy w szczególności warunku przewidującego w ramach umowy kredytu hipotecznego wynagrodzenie za ten kredyt w postaci odsetek obliczonych na podstawie zmiennej stopy ustalonej, tak jak w sprawie w postępowaniu głównym, poprzez odniesienie do oficjalnego wskaźnika, to wymóg przejrzystości należy rozumieć w ten sposób, że wymaga on w szczególności, aby właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny przeciętny konsument był w stanie zrozumieć konkretne działanie sposobu obliczania tej stopy i oszacować w ten sposób, na podstawie jasnych i zrozumiałych kryteriów, potencjalnie istotne konsekwencje ekonomiczne takiego warunku dla jego zobowiązań finansowych (wyrok z dnia 3 marca 2020 r., w sprawie C-125/18, teza 51 i przytoczone tam orzecznictwo). Wśród istotnych elementów, które sąd krajowy powinien wziąć pod uwagę przy dokonywaniu niezbędnych ustaleń w tym względzie, znajdują się nie tylko treść informacji udzielonych przez kredytodawcę w ramach negocjacji danej umowy kredytu, lecz również okoliczność, że główne elementy dotyczące obliczania wskaźnika referencyjnego są łatwo dostępne ze względu na ich publikację (zob. podobnie przytaczany wyrok w sprawie C-125/18, tezy 52, 53, 56).
Bank w całości wypełnił obowiązki informacyjne wobec powodów. Kredytobiorcy zostali poinformowani o ryzyku zmiennej stopy procentowej oraz informacje o ryzykach związanych z zaciągnięciem zobowiązania, już w momencie składania wniosku o kredyt. Następnie powodowie wybrali ofertę kredytu u pozwanego, wskazali kwotę kredytu i system spłaty rat. W treści zarówno formularza informacyjnego jak i oświadczenia załączonego do umowy kredytu poinformowano powodów o tym, że oprocentowanie kredytu w razie zmiany wysokości WIBOR ulegnie zmianie. Powodom nadto przedstawiono szczegółowe informacje o ryzykach zmiennej stopy procentowej. Bank poinformował powodów, w jaki sposób dokonuje sprawdzenia wartości stawki referencyjnej WIBOR 3M, w jaki sposób aktualizuje stawkę bazową, która wyznaczona jest na podstawie stopy referencyjnej wskaźnika referencyjnego.
W § 2 ust. 5 SCU wskazano, ile wynosiło oprocentowanie kredytu w skali roku na dzień zawarcia umowy. W części ogólnej umowy, opisano nadto zasady ustalania oprocentowania. Wyjaśnione zostało, w jaki sposób bank aktualizuje stawkę bazową, tj. sprawdza stopę referencyjna WIBOR 3M i w jaki sposób te informacje i gdzie są dostępne. Objaśniono, że stawka bazowa banku wyznaczana jest na podstawie stopy referencyjnej, tj. wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M.
Z przedstawionych przez bank informacji wprost można wywnioskować, iż zmiana wysokości stawki bazowej obowiązującej w banku w górę i w dół skutkuje analogiczną zmianą wysokości oprocentowania kredytu.
Mając na uwadze powyższe okoliczności należało uznać, że powodowie zostali należycie poinformowani o możliwych wzrostach stawki WIBOR i co za tym idzie, raty kredytu, na różnych przykładach. Powodowie, w oparciu o informacje przekazane przez bank, powinni być w stanie zrozumieć metodę obliczania stopy procentowej przez bank i oszacować w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria (stała marża określona w sposób przejrzysty w umowie + WIBOR 3M) potencjalnie istotne konsekwencje ekonomiczne takiego warunku dla swoich zobowiązań. Błędne jest bowiem założenie, zgodnie z którym bank był zobowiązany do wyjaśnienia kredytobiorcy sposobu wyznaczania wskaźnika WIBOR przez jej administratora. Wskazać należy, że to nie bank ustala wysokość tego wskaźnika, a jedynie bazuje na nim ustalając ostateczną stopę procentową udzielonego powodom kredytu. Procedura informowania o ryzyku zmiennego oprocentowania odbywała się zgodnie z Rekomendacją S Komisji Nadzoru Finansowego i była dostateczna. Sąd nie ma podstaw, aby przypisać bankowi działanie w złej wierze, podobnie jak nie ma podstaw do przyjęcia, że kierowane do powodów informacje w zakresie ryzyka zmiennego oprocentowania były dla nich niejasne i niezrozumiałe, nie tylko pod względem gramatycznym, ale i ekonomicznym. Jak już jednoznacznie wyjaśniono wcześniej, nie jest prawdą, aby powodowie nie mieli wiedzy co do nieprzewidywalności zmienności oprocentowania przez wielość różnorodnych czynników gospodarczych i politycznych.
Stawki WIBOR publikowane są i były w serwisach internetowych takich jak P., T., rp.pl czy samej (...), a więc są ogólnodostępne. Ogólnodostępną jest i była również informacja o tym, jak jest wyliczany. Ogólnodostępność tych informacji oznacza, że każdy kredytobiorca ma możliwość z łatwością zapoznania się z nimi przed zawarciem umowy kredytu, w tym o jego historycznych poziomach, które mogą dać konsumentowi wyobrażenie o możliwym wzroście raty na skutek wzrostu tego wskaźnika (por. tezę 58 i 60 wyroku (...) C-265/22).
Należało zatem uznać, że postanowienia umowne dotyczące zmiennej stopy procentowej opisanej jako suma wysokości wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M oraz stałej marży wskazanej w umowie kredytu, regulują wynagrodzenie banku i czynią to w sposób jednoznaczny w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c.
Podkreślenia wymaga, że świadczenie banku stanowi odpowiednik świadczenia kredytobiorcy. Umowa kredytu zrealizowała cele zakładane przez obie strony umowy według stanu na dzień jej zawarcia.
W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do przyjęcia, że WIBOR jest wskaźnikiem arbitralnie ustalanym przez banki, bez związku z realiami ekonomicznymi na rynku.
Jednocześnie powodowie nie wykazali, aby dochodziło do manipulacji wskaźnikiem WIBOR, w szczególności aby miało to miejsce na skutek zachowania się pozwanego banku oraz by w ogóle wskaźnik ten był podatny na manipulacje.
Jak wcześniej wskazano, wysokość wskaźnika WIBOR ustalana jest na podstawie danych przekazywanych przez dziesięć banków, którymi są Bank (...), (...), K., (...), Bank (...), (...), (...), (...), (...) Bank (...), L. Bank (...), natomiast korzystają z niego wszystkie banki, a nie tylko pozwany bank.
Nadto nad prawidłowym ustalaniem wspomnianego wskaźnika czuwa Komisja Nadzoru Finansowego, która nie zgłasza do niego zastrzeżeń, a co za tym idzie wskazany fakt dodatkowo zaprzecza jego arbitralności lub jakiejkolwiek dowolności i braku przejrzystości w jego ustalaniu.
Bank nie ma realnych instrumentów aby w sposób istotny wpływać na wysokość wskaźnika WIBOR, albowiem jest on ustalany przez zewnętrzny podmiot, a co za tym idzie nie można uznać aby jego wysokość była w jakikolwiek sposób swobodnie kształtowana przez pozwanego, który podobnie jak kredytobiorcy dowiadywał się o jego dokładnej wysokości dopiero po jego każdorazowym oficjalnym opublikowaniu.
Podsumowując należy jednoznacznie podkreślić, że konsument nie musi rozumieć, ani nawet znać sposobu ustalania przez podmiot inny, niż kredytodawca, składowych odsetek należnych od konsumenta. Gdyby bowiem bank odwoływał się np. do odsetek ustawowych, sposobowi ich ustalania można by postawić tożsamy zarzut.
Odnośnie rozkładu ryzyka przy umowie kredytu o zmiennym oprocentowaniu ustalanym na podstawie wskaźnika referencyjnego WIBOR, należy ponownie podnieść, że ryzyko zmiany wysokości wskaźnika WIBOR, wbrew twierdzeniom powodów, obciąża obie strony kontraktu, a nie tylko kredytobiorcę. Wskaźnik WIBOR ulega zmianom będącym odbiciem zmieniającej się sytuacji ekonomicznej w skali makro. Czynniki makroekonomiczne, które wpływają na wysokość wskaźnika WIBOR, podlegają zmianom zarówno na korzyść kredytobiorcy, jak i na korzyść kredytodawcy. Tak było także w przypadku powodów. W umowie nie zawarto klauzuli minimalnego oprocentowania. Natomiast górna wysokość stawki jest limitowana przez przepisy Kodeksu cywilnego o maksymalnym oprocentowaniu.
Końcowo należy jedynie wskazać, iż zgodnie z najnowszym orzeczeniem (...)-(...)/24 z dnia 12.02.2026 r., które co prawda zostało wydane już po rozstrzygnięciu niniejszej sprawy, jednakże w sposób istotny wzmacnia przyjętą przez niniejszym Sąd argumentację, co do tego, iż wymóg przejrzystości wynikający z dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich nie nakłada na banki szczególnych obowiązków informacyjnych dotyczących metodologii ustalania wskaźnika referencyjnego np. takiego jak WIBOR.
(...) stwierdził w powyżej przywołanym wyroku, że brak poinformowania konsumenta o niektórych cechach wskaźnika referencyjnego, w szczególności o metodologii opartej na danych, które nie zawsze odzwierciedlają rzeczywiste transakcje, nie przesądza o nieuczciwym charakterze klauzuli.
Ponadto biorąc pod uwagę argumentację przywołaną w niniejszym uzasadnieniu oraz odwołując się do wspomnianego wyroku (...), wprost należy wskazać, iż Bank wykonał ciążący na nim obowiązek informacyjny w sposób należyty, albowiem przedstawił dla powodów jasny, rzetelnie sporządzony i zrozumiały (nawet dla osób nie posiadających specjalistycznej wiedzy w zakresie finansów) formularz informacyjny, który był zgodny z wymogami Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/(...) z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych i zmieniające dyrektywy 2008/48/WE i 2014/17/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 596/2014. W szczególności wskazany formularz zawierał wpisany rodzaj oprocentowania (stałe/zmienne), mechanizm jego zmiany, (...), ostrzeżenia o ryzyku oraz informacje wpływie zmian oprocentowania na całkowity koszt kredytu.
Bank w sposób wyczerpujący przedstawił dla powodów ryzyko związane z zaciągnięciem kredytu ze zmiennym oprocentowaniem, szczegółowo wskazując jakie konsekwencje niesie za sobą zaciągnięcie takiego rodzaju kredytu, nadto powodowie sami wskazali, iż nie mieli, w chwili jego zaciągania, co do niego wątpliwości, mimo, iż zdawali sobie sprawę z możliwych wahań wysokości jego rat. Dopiero jednak w późniejszym czasie, gdy dosłownie odczuli faktyczne ryzyko związane z tego typu kredytem, w postaci diametralnego zwiększenia wysokości rat kredytu, zrozumieli z czym się ono wiążę, jednakże byli o ni o nim wielokrotnie informowali na różnych etapach zawierania umowy kredytu, a mimo to zdecydowali się na jego świadome zaciągnięcie.
Wobec powyższego Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia roszczenia strony powodowej ani o ustalenie, ani ściśle z nim związanego roszczenia o zapłatę, w związku z czym orzeczono jak w pkt I wyroku.
Końcowo należy jeszcze wskazać, iż powództwo wytoczone przez stronę powodową z całą pewnością nie stanowi nadużycia prawa podmiotowego, o którym mowa w art. 5 k.c..
Artykuł 5 k.c. może znaleźć zastosowanie (jest to możliwość, a nie przymus jego stosowania) tylko wtedy, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki: 1) uprawnionemu podmiotowi przysługuje prawo (uprawnienie materialnoprawne), którego dotyczy nadużycie; 2) uprawniony podmiot wykonuje przysługujące mu prawo; 3) wykonywanie prawa pozostaje w sprzeczności z jednym z kryteriów wymienionych w art. 5 k.c., tj. z zasadami współżycia społecznego lub też ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa. Przepis ten znajduje zatem zastosowanie w sytuacji, gdy osobie uprawnionej przysługuje - formalnie rzecz ujmując - określone prawo podmiotowe, lecz w świetle oceny danego stanu faktycznego i przy uwzględnieniu treści konkretnej normy prawnej korzystanie przez nią z tego prawa pozostaje w sprzeczności z zasadami wskazanymi w art. 5 k.c..(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 czerwca 2025 r., I CSK 1085/25)
W niniejszej sprawie nie została spełniona trzecia z wymienionych przesłanek, ponieważ niniejsze powództwo stanowi próbę rozwiązania, uzasadnionych w ocenie powodów, wątpliwości prawnej co do prawnej dopuszczalności stosowania części postanowień zawartych w łączącej strony umowie kredytu, a co za tym idzie jako takie nie może zostać uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego lub też ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa.
O kosztach procesu orzeczono w pkt II na podstawie art. 98 k.p.c. i 108 k.p.c. zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Powództwo zostało oddalone w całości, zatem pozwany wygrał proces w całości, wobec czego zasadnym było obciążenie powodów całością kosztów, na które składały się koszty zastępstwa procesowego w wysokości 10 800 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).