sygn. II KK 229/12 11 kwietnia 2013 Sąd Najwyższy

Wyrok SN z 11 kwietnia 2013, sygn. II KK 229/12

Data orzeczenia 11 kwietnia 2013
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Karna, Wydział II
Przewodniczący SSN Tomasz Grzegorczyk
Tagi
#Sąd Najwyższy #Izba Karna #wyrok SN
Sygn. akt II KK 229/12
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 kwietnia 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Tomasz Grzegorczyk (przewodniczący)
SSN Jerzy Steckiewicz
SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca)
Protokolant Ewa Oziębła
przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Krzysztofa Parchimowicza,
w sprawie M. S.
skazanego z art. 18 § 3 kk w zw. z art. 297 § 1 kk w zb. z art. 286 § 1 kk
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
w dniu 11 kwietnia 2013 r.,
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego
od wyroku Sądu Rejonowego w P.
z dnia 26 kwietnia 2012 r.,
1) uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi
Rejonowemu w P. do ponownego rozpoznania;
2) obciąża Skarb Państwa kosztami sądowymi postępowania
Kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2012 r. Sąd Rejonowy w P. uwzględniwszy
wniosek prokuratora złożony w trybie art. 335 § 1 k.p.k., uznał M. S. winnym
popełnienia występku z art. 18 § 3 k.k. w zb. z art. 297 § 1 k.k. w zb. z art. 286 § 1
2
k.k. z zw z art. 11 § 2 k.k i wymierzył mu karę 5 (pięciu) miesięcy pozbawienia
wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 3 (trzech) lat
oraz karę grzywny w wysokości 100 (stawek dziennych grzywny). Wyrok ten nie
został zaskarżony i uprawomocnił się w dniu 4 maja 2012 r.
Od powyższego prawomocnego wyroku następnie, w trybie art. 521 § 1
k.p.k. kasację wniósł Prokurator Generalny, zarzucając temu orzeczeniu:
a) rażące i mające wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa
procesowego, a mianowicie art. 343 § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k.,
polegające na uwzględnieniu wadliwie sformułowanego wniosku prokuratora
i wymierzeniu oskarżonemu M. S. uzgodnionej z nim kary pozbawienia
wolności, skutkujące rażącym naruszeniem przepisu prawa materialnego -
art. 286 § 1 kk., bowiem uzgodniona kara została wymierzona w rozmiarze 5
miesięcy pozbawienia wolności, to jest poniżej dolnej granicy ustawowego
zagrożenia, która wynosi dla tego przestępstwa 6 miesięcy pozbawienia
wolności;
b) rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie prawa karnego
procesowego, a mianowicie art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. poprzez pominięcie w
zawartym w sentencji kwestionowanego orzeczenia ustawowych znamion
przestępstwa określonego w art. 286 § 1 k.k. w postaci wprowadzenia w błąd
albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania
przedsiębranego działania oraz pominięcie ustawowych znamion
przestępstwa określonego w art. 297 § 1 k.k. w postaci podrobienia,
przerobienia, poświadczającego nieprawdę albo nierzetelnego dokumentu
albo nierzetelnego, pisemnego oświadczenia dotyczącego okoliczności o
istotnym znaczeniu, co skutkowało uznaniem M. S. za winnego występku
określonego w tych przepisach, pomimo braku w przypisanym czynie
wszystkich znamion czynu zabronionego.
Podnosząc powyższe zarzuty, Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku i
przekazanie sprawy Sądowy Rejonowemu w P. do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 286 § 1 k.k. przez orzeczenie
wobec skazanego kary pozbawienia wolności w wymiarze niższym, niż przewidują
to obowiązujące regulacje prawa materialnego. Sąd I instancji zaakceptował
wniosek prokuratora złożony w trybie art. 335 k.p.k. o orzeczenie uzgodnionej z M.
3
S. kary 5 miesięcy pozbawienia wolności. Tymczasem za zarzucone sprawcy
przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. minimalny wymiar kary pozbawienia wolności
wynosi 6 miesięcy. Niższa kara pozbawienia wolności mogłaby zostać wymierzona
w przypadku zakwalifikowania czynu skazanego z art. 18 § 3 w zw. z art. 286 § 3
k.k. Kwalifikacji takiej jednak nie przyjęto ani we wniosku prokuratora, ani też w
wyroku Sądu I instancji.
Trafnie także podniósł Prokurator Generalny, że przyjęty w wyroku Sądu I
instancji opis czynu zarzuconego M. S., nie odpowiada zastosowanej do tego czynu
kwalifikacji prawnej, choć nie wszystkie argumenty uzasadniające ten zarzut
kasacyjny są zasadne. Opis czynu musi zawierać te wszystkie elementy stanu
faktycznego, które stanowią desygnaty poszczególnych znamion typu czynu
zabronionego przyjętego w kwalifikacji prawnej. Nie oznacza to oczywiście
konieczności wprowadzania do opisu czynu zabronionego wszystkich alternatywnie
wyrażonych znamion czasownikowych ujętych w danym przepisie części
szczególnej kodeksu karnego (co zdaje się sugerować Prokurator Generalny).
Przepisy karne wyrażające alternatywnie określone znamiona z reguły dają
podstawę do dekodowania wielu typów czynów zabronionych i sąd w wyroku
skazującym (a wcześniej prokurator w akcie oskarżenia) zobligowany jest do
wskazania, który z tych alternatywnie określonych zespołów znamion tworzących
typ czynu zabronionego, czyni podstawą kwalifikacji prawnej. Stosownie do
przyjętego typu czynu zabronionego kształtuje wówczas opis zarzuconego sprawcy
czynu, przy czym wtedy, gdy konkretne znamię czynu zabronionego może być
spełnione przez różne desygnaty, zobligowany jest do uszczegółowienia tego
opisu, wskazując, na czym konkretnie polegało przypisane sprawcy zachowanie.
Nie jest w takim wypadku wystarczające ograniczenie się do przepisania zwrotów
ustawowych użytych w abstrakcyjnie ujętym przepisie prawa karnego.
Sąd pierwszej instancji zarzucając M. S. popełnienie przestępstwa
pomocnictwa do oszustwa (art. 286 § 1 k.k.) oraz oszustwa bankowego (art. 297
k.k.) nie skonkretyzował w sposób dostateczny czynów, do których udzielono
pomocy, w szczególności nie wskazał na okoliczności mające świadczyć o tym, że
sporządzone przez niego zaświadczenie miało ułatwić wprowadzenie w błąd (lub
wykorzystanie błędu) pokrzywdzonego banku (co jest warunkiem pomocnictwa do
popełnienia czynu zabronionego oszustwa z art. 286 § 1 k.k.) oraz że miało ułatwić
innej osobie przedłożenie w tym banku dokumentu, który spełnia charakterystykę
4
wynikającą z treści art. 297 § 1 k.k. (dokument przerobiony lub podrobiony lub
poświadczający nieprawdę albo nierzetelny). Elementów tych istotnie w opisie
czynu przypisanego M. S. zabrakło.
W tej sytuacji, z uwagi na oczywiste naruszenie prawa materialnego oraz
błędy w opisie czynu przypisanego skazanemu, wyrok Sądu Rejonowego w P. w
zakresie objętym kasacją Prokuratora Generalnego musiał zostać uchylony, zaś
sprawa przekazana do ponownego rozpoznania. W trakcie tego rozpoznania sąd
może zaproponować stosowne zmiany we wniosku prokuratora w zakresie
wysokości kary pozbawienia wolności i opisu czynu. Może także zakwalifikować
czyn z art.18 § 3 w zw. z art. 286 § 3 w zb. z art. 297 § 1 k.k., do czego jest
uprawniony także w przypadku zaakceptowania wniosku prokuratora złożonego w
trybie art. 335 § 1 k.p.k., o ile spełnione są warunki określone w tym przepisie.