Wyrok z 16 stycznia 2026, sygn. I C 822/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 stycznia 2026 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie, I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: Sędzia del. Agnieszka Onichimowska

po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2026 r. w Warszawie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa (...) sp. z o.o.

przeciwko E. X.

o zapłatę

utrzymuje w całości w mocy w stosunku do pozwanego E. X. wyrok zaoczny tut. Sądu z dnia 02 listopada 2023 roku, sygn. akt I (...) 822/22.

Sędzia (del.) Agnieszka Onichimowska

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 09 listopada 2022 r. powód (...) sp. z o.o. z siedzibą w J. wniósł o zasądzenie od pozwanych E. X. oraz R. B. solidarnie na swoją rzecz kwoty 84.521,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Ponadto powód wniósł o zasądzenie od pozwanych na swoją rzecz zwrotu kosztów procesu.

W uzasadnieniu powód wskazał, że jest przedsiębiorcą świadczącym koncesjonowane usługi w zakresie ochrony osób i mienia, w tym konwojowania wartości pieniężnych. Na podstawie umów zlecenia powód zlecił pozwanym konwojowanie wartości pieniężnych, przy czym ich odpowiedzialność została zmodyfikowana w ten sposób, że przyjęli oni na siebie na podstawie umowy pełną odpowiedzialność materialną za mienie powierzone im do ochrony oraz za wszelkie inne mienie powierzone z obowiązkiem zwrotu lub wyliczenia się, odpowiadając w pełnej wysokości za szkodę powstałą w tym mieniu. Powód wskazał, że w dniu 26 października 2022 r., kiedy to grupa konwojowa w składzie (...) – jako osoba transportująca oraz R. B. - jako kierowca, realizowała zadania konwojowe na trasie (...), bankowozem typu(...) marki Z. (...), nieznany sprawca wszedł do bankowozu pozostawionego przez pozwanych na parkingu i dokonał zaboru worka, w którym zostały zabezpieczone wartości pieniężne należące do (...) Bank (...) w łącznej kwocie 844.205,83 zł. Powód stwierdził, że uchybienia jakich dopuścili się pozwani (uzbrojenie bankowozu w alarm przy użyciu pilota centrali alarmowej, pozostawienie kluczy w zamku pojemnika, nie zamknięcie bankowozu) stanowiły rażące niedbalstwo i urągały wszelkim zasadom sprawowania ochrony nad powierzonym mieniem i przyczyniły się do kradzieży wartości pieniężnych o znacznej wartości. Niewykonanie przez pozwanych zlecenia wyrządziło w powodowym mieniu szkodę, jako, że Powód na podstawie stosownej umowy cywilnoprawnej zawartej z bankiem (...) SA oraz (...) sp. z o.o. zobowiązany był do zwrotu wartości pieniężnych pobranych przez pozwanych. W dniu 13 listopada br. powód dokonał zapłaty na rzecz firmy (...) SA kwoty 661.285,83 zł, stanowiącej równowartość utraconych pieniędzy. Powód zaznaczył, że pozwani na podstawie umów zlecenia, w ramach których powierzył im wykonywanie konwoju wartości pieniężnych, ponosili odpowiedzialność za należyte wykonanie przyjętych na siebie obowiązków. Przy czym z uwagi na przyjęcie w umowie o odpowiedzialności materialnej, ich celem było osiągnięcie oznaczonego rezultatu. Sama zaś odpowiedzialność pozwanych, ponieważ zleceniobiorcą usługi konwoju wartości pieniężnych w dniu 26 października br. byli obydwaj pozwani, miała charakter odpowiedzialności solidarnej z art. 745 k.c. Powód wyraził również przekonanie, że pozwani ponoszą względem powoda odpowiedzialność także i na podstawie art. 415 k.c. albowiem swoim bezprawnym zachowaniem przyczynili się do wyrządzenia szkody w jego mieniu. Powód zaznaczył, że na skutek dokonanej kradzieży poniósł szkodę majątkową w wysokości 845.205,83 zł, przy czym kwota, której powód dochodzi w niniejszym postępowaniu odpowiada równowartości udziału własnego (10%) o jaki zostanie pomniejszona wypłata odszkodowania z tytułu umowy ubezpieczenia, jaką powód ma zawartą z (...) SA. (pozew k. 3- 13)

Wyrokiem zaocznym z dnia 02 listopada 2023 r. Sąd zasądził od pozwanych E. X. i R. B. solidarnie na rzecz powoda (...) sp. z o.o. z siedzibą w J. kwotę 84.521,00 (osiemdziesiąt cztery tysiące pięćset dwadzieścia jeden i 00/100) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 24 listopada 2022 roku do dnia zapłaty (pkt 1). Ponadto Sąd zasądził od pozwanych E. X. i R. B. solidarnie na rzecz powoda (...) sp. z o.o. z siedzibą w J. kwotę 9.656,05 (dziewięć tysięcy sześćset pięćdziesiąt sześć i 05/100) złotych, tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty, w tym kwota 5.400,00 (pięć tysięcy czterysta i 00/100) złotych, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt 2). Jednocześnie Sąd wyrokowi w pkt 1 nadał rygor natychmiastowej wykonalności (pkt 3) (wyrok zaoczny k. 210)

Pismem z dnia 05 grudnia 2023 r. pozwany E. X. złożył sprzeciw od wyroku zaocznego, wnosząc o uchylenie wyroku i oddalenie powództwa w całości. Ponadto pozwany wniósł o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych.

Pozwany przyznał, że jest kwalifikowanym pracownikiem ochrony, a w dniu 26 października 2022 r. przy ul. (...) w H. doszło do kradzieży mienia gotówki w kwocie 844.205,83 zł, a w trakcie zdarzenia był odpowiedzialny wspólnie z R. B. za konwojowanie przejazdu, w którym znajdowało się powierzone mienie. Zaznaczył jednak, że gotówka w worku nie została załadowana do pojemnika, ponieważ powód nie zapewnił pojemnika, który spełniałby wymagania gabarytowe. Jednoczenie pozwany zaprzeczył, aby ponosił winę za zaistniałe zdarzenie, wskazując że wykonywał swoja pracę sumiennie i najlepiej jak mógł, przy czym to pracodawca nie zapewnił możliwości technicznych dla pełnego zabezpieczenia jego mienia, a zaistniała szkoda jest wynikiem kradzieży, a zatem winę za to zdarzenie ponosi sprawca kradzieży. Pozwany wskazał ponadto, że strona powodowa miała świadomość niedostosowania bankowozu do ochrony środków pieniężnych i godziła się na używanie przez swoich pracowników sprzętu niespełniającego standardów ochrony firmy. Podkreślono, że pozwani wielokrotnie zgłaszali, iż pojazd o nr rejestracyjnym (...) nie spełnia wymagań technicznych. W dniu 26.10.2022 r. pozwani prosili o umożliwienie konwojowania innym pojazdem i zgłaszali niedostosowanie pojazdu nr rejestracyjny (...) kierownikowi zmiany Panu J. J., jak również flotowcowi X. N.. Mimo to spółka zatrudniająca pozwanych nie zdecydowała się na wymianę sprzętu, który jak podawali pracownicy nie odpowiadał oczekiwanym standardom ochrony mienia. Co więcej podkreślono, że wartości pieniężne nie zostały zabezpieczone w pojemniki, ponieważ pojemniki znajdujące się na wyposażeniu bankowozu były za małe i nie mogły pomieścić gotówki w ilości, którą przewozili 26.10.2022 r. pozwani. Pozwany zaprzeczył również, aby doszło do nieuzbrojenia bankowozu w alarm przy użyciu pilota centrali alarmowej, jako, że z notatek służbowych pozwany wynika, że w dniu 26.10.2022 r. użyli oni pilota zamku centralnego celem włączenia alarmu bankowozu. Pozwany zaznaczył jednocześnie, że bankowóz którego w dniu 26.10.2022 r. używali pozwani, miał uszkodzony system alarmowy i zamek centralny, o czym informowani byli kierownik działu konwojów J. i flotowiec- zarówno ustnie jak i pisemnie przez kierowcę. Pozwany wskazał także, że pracodawcy zgłaszano, że pozostały sprzęt bankowozu również nie odpowiadał standardom ochrony mienia (złamany klucz do drzwi przedziału ładunkowego, przedział zamykany na sznurek, powyginane trudno wyciągające się klucze do pojemników, które nie spełniały swoich funkcji ochronnych). Zdaniem pozwanego brak stosownego sprzętu umożliwiającego prawidłowe zabezpieczenie środków pieniężnych świadczy o winie lub co najmniej przyczynieniu się pracodawcy, za zaistniałe zdarzenie szkodowe. Pozwany argumentował również, że w przedmiotowej sprawie zachodzi brak legitymacji czynnej do wytoczenia powództwa przez powoda, a to ze względu na zawarcie przez pozwanego umowy o pracę na stanowisku pracownik ochrony – konwojent z innym podmiotem tj. Grupa (...) Sp. z o.o. z siedzibą również w J.. Przedmiotowa umowa została rozwiązania w trybie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. umowy o pracę w z Grupą (...) Sp. z o.o., gdzie za podstawę rozwiązania umowy bez wypowiedzenia podano zdarzenie z dnia 26.10.2022 r. Spółka przyznała tym samym, iż szkoda która nastąpiła w wyniku kradzieży środków pieniężnych wynikała z rzekomego nienależytego wykonania obowiązków świadczonych przez pozwanego w ramach stosunku pracy na rzecz Grupy (...) Sp. z o.o. Zdaniem pozwanego strona powodowa nie może obecnie wybierać na potrzeby niniejszego postępowania, że szkoda nastąpiła w wyniku umowy zlecenia, skoro pierwotnie zdarzenia związane z utratą środków pieniężnych stanowiły podstawę rozwiązania bez wypowiedzenia umowy o pracę z pozwanym. Na wypadek nieuwzględnienia wniosku o oddalenie powództwa ze względu na brak legitymacji do wytoczenia powództwa przez powoda, na obecnym etapie pozwany podniósł także zarzut niewłaściwości funkcjonalnej Sądu, wskazując, iż podane okoliczności przesądzają o konieczności rozpoznania sprawy przez sąd pracy, w oparciu o przepisy prawa pracy. Z ostrożności procesowej pozwany podniósł zarzut przyczynienia powoda do zaistnienia szkody w oparciu o art. 362 k.c., argumentując, że powód jako profesjonalista powinien zapewnić sprzęt umożliwiający swoim pracownikom wykonywanie konwojowania i zabezpieczenia mienia zgodnie z obowiązującymi procedurami. W ocenie pozwanego obecne żądanie powoda uzyskania całości pozostałego odszkodowania od pracowników stoi w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego i zmierza do przerzucenia całości odpowiedzialności za prowadzoną przez powoda działalność gospodarczą na swoich pracowników/współpracowników. (sprzeciw od wyroku zaocznego – k. 223 – 227v)

Do czasu zamknięcia rozprawy strony podtrzymały swoje stanowiska procesowe.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

(...) sp. z o.o. z siedzibą w J. jest przedsiębiorcą świadczącym koncesjonowane usługi w zakresie ochrony osób i mienia, w tym konwojowania wartości pieniężnych.

Dowód: okoliczność bezsporna, a ponadto: odpis aktualny z KRS – k. 122-125,

E. X. jest kwalifikowanym pracownikiem ochrony fizycznej wpisanym na listę kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej prowadzonej przez (...) Komendę Policji we J..

Dowód: zaświadczenie – k. 111

E. X. świadczył usługi na rzecz (...) sp. z o.o. z siedzibą w J. na podstawie umowy zlecenia z dnia 18 października 2010 r., której przedmiotem było konwojowanie wartości pieniężnych. Wykonywał on obowiązki na stanowiskach konwojenta, dowódca konwoju oraz inkasenta (osoby zajmującej się ładowaniem bankomatów). Na konwoju E. X. jeździł z R. B., jako konwojent.

W dniu 18 października 2018 roku pomiędzy (...) sp. z o.o., jako zleceniodawcą, a E. X., jako zleceniobiorcą została zawarta umowa o odpowiedzialności za powierzone mienie. Zgodnie z treścią § 2 Zleceniobiorca przyjmuje pełną odpowiedzialność materialną za mienie powierzone mu do ochrony oraz za wszelkie inne mienie powierzone z obowiązkiem zwrotu lub wyliczenia się i odpowiada w pełnej wysokości za szkodę powstałą w tym mieniu.

Dowód: zeznania pozwanego E. X. k. 313v-314v, umowa zlecenia – k. 16-17, aneks do umowy zlecenia – k. 18-19, umowa odpowiedzialności materialnej za powierzone mienie, k. 21

W dniu 26 października 2022 r. konwój w składzie (...), jako kierujący bankowozem oraz E. X. jako osoba transportująca, realizowali zadania konwojowe na trasie (...), bankowozem marki Z. (...) nr rej. (...). Przy rozpoczęciu pracy E. X. i R. B. podpisali dokument karty zadań, w którym potwierdzili, że po zweryfikowaniu, pojazd jest sprawny technicznie, m. in. co do sprawności zamków i kluczy oraz sprawność systemu alarmowego (uzbrojenie/rozbrojenie).

W tym samym dniu E. X. zapoznał się z treścią, a następnie złożył podpis pod dokumentem ,,Potwierdzenie gotowości pracy”. Bankowóz w tym dniu posiadał pojemniki, które umożliwiały zabezpieczenie gotówki w sposób prawidłowy. Przed powierzeniem samochodu do wykonywania zadań konwojowych zespół konwoju nie zgłaszał niesprawności pojazdu.

Dowód: karta zadań – k. 30, zeznania pozwanego E. X. – k. 313v-314v, ,,Potwierdzenie gotowości pracy” - k. 72, zeznania świadka J. J. k. 202v, zeznania świadka K. C. k. 201v- 202v

Konwojenci pobrali w dniu 26 października 2022 r. z bankomatu (...) przy ul. (...) w H. kasety z kwotą 150.420,00 zł.

Dowód: formularz załadunku urządzenia – k. 82-83

W trakcie przeładunku bankomatu w H. przy ul. (...) (Centrum Handlowe (...)), wykonywanego przez E. X. i R. B., nieznany sprawca wszedł do bankowozu pozostawionego na parkingu, z którego dokonał zaboru mienia w postaci worka z gotówką z Banku (...) (w H. przy ul. (...)) w kwocie 661.285,83 zł, jednego pakietu w kwocie 32.500,00 zł oraz z pojemnika specjalistycznego od recyklera (bankomatu/wypłatomatu) (...) (znajdującego się w H. przy ul. (...)) z gotówką w kwocie 151.420,00 zł.

Dowód: okoliczność bezsporna, a ponadto, zeznania świadka K. C. k. 201v- 202v, zeznania pozwanego E. X. k. 313v-314v, notatka służbowa kierownika działu bezpieczeństwa z dnia 31 października 2022 r. – k. 84, notatka służbowa R. B. z dnia 28 października 2022 r. – k. 87-89, notatka służbowa R. B. z dnia 26 października 2022 r. – k. 90, notatki służbowe E. X. z dnia 28 października 2022 r. – k.92-95

Bankowóz nie został uzbrojony z użyciem pilota centralki alarmowej, a mechanicznie za pomocą przycisku na pulpicie deski rozdzielczej, co spowodowało, że po otwarciu drzwi pojazdu nie został wysłany sygnał alarmu do Stacji Monitorowania Alarmów. Dwa worki z pakietami z gotówką nie zostały zamknięte w pojemnikach, tylko pozostawione na podłodze przedziału ładunkowego. Konwojenci po wyjęciu kompletu kaset do załadunku z recyklera (bankomatu/wpłatomatu) pozostawili klucze w zamku pojemnika, co pozwoliło na otworzenie pojemników z gotówką. Pojazd nie nosił żadnych zewnętrznych śladów włamania.

Dowód: zeznania świadka K. C. k. 201v- 202v, zeznania pozwanego E. X. k. 313v-314v, notatka służbowa kierownika działu bezpieczeństwa z dnia 31 października 2022 r. – k. 84, notatka służbowa R. B. z dnia 28 października 2022 r. – k. 87-89, notatka służbowa R. B. z dnia 26 października 2022 r. – k. 90, notatki służbowe E. X. z dnia 28 października 2022 r. – k.92-95

Po spostrzeżeniu przez kierowcę R. B. braku worka z pieniędzmi, który znajdował się na podłodze, załoga powiadomiła telefonicznie pracownika (...) sp. z o.o. S. J. o utracie pieniędzy, a następnie powiadomiono policję.

Dowód: zeznania świadka K. C. k. 201v- 202v, zeznania pozwanego E. X. k. 313v-314v, notatka służbowa kierownika działu bezpieczeństwa z dnia 31 października 2022 r. – k. 84, notatka służbowa R. B. z dnia 28 października 2022 r. – k. 87-89, notatka służbowa R. B. z dnia 26 października 2022 r. – k. 90, notatki służbowe E. X. z dnia 28 października 2022 r. – k.92-95

E. X. i R. B. zostali zapoznani w dniu 14 września 2022 r. instrukcją konwojową C. (...) z sierpnia 2022 r. oraz procedurą wykonywania transportu wartości pieniężnych bankowozem typu (...) przy udziale jednego lub dwóch pracowników ochrony fizycznej. Przed zdarzeniem osoby te nie zgłaszały awarii pilota, a wykonywane testy wykazały sprawność pojazdu.

Dowód: Wykaz osób zapoznanych z Instrukcją Konwojową C. (...) – k. 56-58, wykaz osób zapoznanych z procedurą wykonywania konwojów – k. 68-70, zeznania świadka K. C. k. 201v- 202v,

Instrukcja konwojowa C. (...) z sierpnia 2022 r.. przy konwoju dwuosobowym ustanawiała względem osoby transportującej bezwzględny nakaz zdeponowania pobranych wartości pieniężnych w pojemnikach specjalistycznych / trezorze w pojeździe. (pkt 9)

Dowód: instrukcja konwojowa – k. 33-54

Pismem z dnia 27 października 2022 r. (...) Bank (...) S.A., w związku z incydentem z dnia 26 października 2022 r. wezwał (...) Sp. z o.o. z siedzibą w J. do spłaty sprzeniewierzonych środków będących własnością (...) Banku (...) SA w kwocie 661.285,83 zł, w terminie 7 dni.

Dowód: pismo z dnia 27 października z dnia 27 października 2022 r. – k. 100

W wiadomości e-mail z dnia 31.10.2022 r. (...) sp. z o.o. poinformował o wykazaniu przez maszynę rozliczeniową w dniu 26 października 2022 r. niedoboru w wartościach należących do (...) w kwocie 150 420 zł, zgłaszając reklamację w tym zakresie.

Dowód: wiadomość e-mail – k. 97-98

Pismem z dnia 02 listopada 2022 r. (...) Sp. z o.o. z siedzibą w J. wezwał E. X. i R. B. do zapłaty, w terminie 7 dni, kwoty 819.385,83 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 27.10.2022 r. z tytułu niewyliczenia się z powierzonego w dniu 26.10.2022 r. mienia. E. X. otrzymał wezwanie w dniu 10 listopada 2022 r.

Dowód: wezwanie do zapłaty z dnia 27 października 2022 r. – k . 102, wydruk z systemy śledzenia przesyłek – k. 104-105

W dniu 09 listopada 2022 r. (...) Sp. z o.o. z siedzibą w J. uiścił na rzecz (...) Bank (...) S.A. kwotę 661.285,83 zł.

Dowód: potwierdzenie transakcji - k. 109

Powyższych ustaleń faktycznych Sąd dokonał w oparciu wyżej wskazane dokumenty złożone do akt sprawy, które uznał za wiarygodne, albowiem nie budziły one wątpliwości, co do swej autentyczności, a żadna ze stron nie kwestionowała ich prawdziwości. Wobec niekwestionowania złożonych do akt kserokopii i wydruków dokumentów brak było podstaw do żądania złożenia wyżej wymienionych dokumentów w oryginale. Wskazane dowody wzajemnie się uzupełniają i potwierdzają, w zestawieniu ze sobą tworzą spójny stan faktyczny i brak jest zdaniem Sądu przesłanek do odmówienia im mocy dowodowej w zakresie, w jakim stanowiły one podstawę ustaleń faktycznych w sprawie.

Istotnych ustaleń w sprawie Sąd dokonał również w oparciu o osobowe źródła dowodowe w postaci zeznań świadka K. C. (k. 201v- 202v), zeznań świadka J. J. (k. 202v) oraz zeznań pozwanego E. X. (k. 313v-314v).

Zdaniem Sądu zeznania świadka J. J. (k. 202v) należało uznać za w pełni wiarygodne, jako że korespondowały one z pozostałym zgromadzonym materiałem dowodowym.

Wiarygodne okazały się również zeznania świadka K. C. (k. 201v- 202v), którego relacja charakteryzowała się spontanicznością oraz wewnętrzną spójnością. Sąd nie miał również wątpliwości co do bezstronności świadka, który w trakcie zeznań był już na emeryturze, wobec czego nie był zainteresowany rozpoznaniem sprawy na korzyść powoda. Co zaś się tyczy zeznań pozwanego E. X., to w ocenie Sądu zasługiwały one na uwzględnienie jedynie w zakresie w jakim znajdowały potwierdzenie w pozostałym zgromadzonym materiale dowodowym. Wiarygodność zeznań pozwanego była w oczywisty sposób ograniczona, jako, że jest on zainteresowany korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem sprawy. Z tego też względu Sąd nie dał wiary zeznaniom pozwanego w części w której wskazywał on, że w bankowozie nie było miejsca, aby schować duży worek z pieniędzmi w pojemniku do tego przeznaczonym. Relacji tej przeczy bowiem treść zeznań (k. 201v- 202v) oraz notatki (k. 85) świadka K. C.. Jak słusznie zauważył świadek, tłumaczenie pozwanego jest nie przekonujące bowiem konwojencie sami formowali worki i zamiast dwóch dużych mogli zapakować pakiety w 4 mniejsze worki. Za niewiarygodną należało również uznać relację pozwanego, co do tego, że były zwracane uwagi przełożonym odnośnie zabezpieczeń, pojazdu. W zgromadzonym materiale dowodowym nie ma żadnego śladu o tego rodzaju zgłoszeniach. Co więcej twierdzeniom pozwanego przeczy fakt, iż przy rozpoczęciu pracy E. X. i R. B. podpisali dokument karty zadań, w którym potwierdzili, że po zweryfikowaniu, pojazd jest sprawny technicznie, m. in. co do sprawności zamków i kluczy oraz sprawność systemu alarmowego (uzbrojenie/rozbrojenie). Relacji pozwanego, w tym względzie, przeczyły również zeznania świadków K. C. (który zaprzeczył wyraźnie zaznaczając, że pojazd był sprawny) oraz J. J. (k. 202v), który zeznał, że przed powierzeniem im samochodu do wykonywania zadań konwojowych pozwani nie zgłaszali niesprawność pojazdu.

Co oczywiste powyższe uwagi względem zeznań pozwanego E. X. należało odnieść do dokumentów w postaci notatek służbowych sporządzonych przez R. B. (k. 87-89, k. 90) oraz E. X. k.92-95). Dokumenty te zasługiwały na uwzględnienie jedynie w zakresie w jakim ujawniona w nich relacja co do zdarzeń, znajdowała pokrycie w pozostałym zgromadzonym materiale dowodowym.

Pozostałe, a nie wymienione wyżej dowody nie stanowił wartościowego materiału dowodowego dla ustalenia istotnych w sprawie okoliczności faktycznych.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Powództwo przeciwko pozwanemu E. X. zasługiwało na uwzględnienie w całości.

W niniejszej sprawie bezsporne było to, że strony łączyła umowa zlecenia z dnia 18 października 2010 r. Bezspornym było również to, że w dniu 26 października 2022 r. doszło do kradzieży przez nieznanych sprawców środków pieniężnych w łącznej kwocie 845.205,83 zł. Spór ogniskował się wokół podstaw odpowiedzialności pozwanego na gruncie prawa pracy oraz kwestii dopełnienia obowiązków służbowych przy realizacji konwoju w dniu 26 października 2022 r.

Odnosząc się do pierwszej z ww. kwestii zaznaczyć trzeba Strona pozwana podnosiła zarzuty braku legitymacji czynnej powoda oraz niewłaściwości funkcjonalnej sądu – zaznaczając, że niniejszą sprawę powinien rozpoznawać sąd pracy. W ocenie Sądu zarzuty te okazał się być całkowicie chybione, a to z uwagi na fakt, że umowa o pracę na jaką pozwany powołał się w sprzeciwie od wyroku zaocznego została zawarta nie z powodową spółką, ale z odrębnym podmiotem tj. Grupą (...) Sp. z o.o. z siedzibą również w J.. W tych warunkach wszelkie argumenty dotyczące podstaw rozwiązania zawartego stosunku pracy (dyscyplinarne zwolnienie – z powołaniem się na zdarzenie z dnia 26 października 2022 r.) nie mogły rzutować w jakikolwiek sposób na ocenę zasadności powództwa zgłoszonego przez (...) sp. z o.o. z siedzibą w J.. Fakt, że powód związany był umową zlecenia 18 października 2010 r. nie stanowił przeszkody dla nawiązania stosunku pracy z innym podmiotem, same zaś powody rozwiązania stosunku pracy nie świadczą o tym, że przedmiotowa umowa zlecenia nie wiązała stron.

Druga z przywołanych kwestii tj. dochowanie należytej staranności przez pozwanego przy realizowaniu konwoju oraz przyczynienia się przez powoda do zaistniałej szkody w stopniu znacznym, stanowiła zasadniczą oś sporu w przedmiotowej sprawie. Pozwany argumentował, że system alarmowy w powierzonym mu pojeździe był niesprawny, klucze do pojemników uszkodzone, a sam pojazd nie dostosowany do przewożenia worków z pieniędzmi (a jedynie kaset). Co więcej pozwany w uzasadnieniu tezy o przyczynieniu się powoda do zaistnienia szkody wskazywał, iż dopełnił on obowiązków pracowniczych informując pracodawcę, iż pojazd o nr rejestracyjnych (...) nie spełnia wymagań bezpieczeństwa.

Przechodząc do zasadniczej części rozważań zaznaczyć należy, że odpowiedzialność pozwanego E. X. opierała się na regulacji art. 471, a to wobec nienależytego wykonania umowy zlecenia. Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że istotnym elementem przedmiotowej sprawy była kwestia odpowiedzialności materialnej pozwanego za powierzone mienie wynikająca z umowy z dnia 18 października 2020 roku (k. 21). Warto przy tym zauważyć, iż – w przeciwieństwie do umowy o pracę - w przypadku umowy zlecenia brak jest ograniczenia odpowiedzialności finansowej do wysokości maksymalnie trzech wynagrodzeń. W przypadku umowy zlecenia górny pułap odszkodowania za spowodowanie szkody zleceniodawcy nie istnieje.

Odpowiedzialność kontraktowa, jakiej podlegał w przedmiotowej sprawie pozwany została uregulowana w art. 471 k.c. i nast. Zgodnie z art. 471 k.c. dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Odpowiedzialność ta może mieć się miejsce tylko wówczas, gdy spełnione są przesłanki tej odpowiedzialności takie jak: niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, będące następstwem okoliczności, za które dłużnik z mocy ustawy lub umowy ponosi odpowiedzialność, szkoda oraz związek przyczynowy pomiędzy faktem niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, a szkodą.

Art. 471 k.c. wprowadza domniemanie, że niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania jest następstwem okoliczności za które dłużnik ponosi odpowiedzialność, a więc najczęściej z jego winy. Domniemanie obejmuje zarówno istnienie jakiejś okoliczności za którą, w ramach konkretnego stosunku zobowiązaniowego, dłużnik ponosi odpowiedzialność, jak i to, że stanowiła ona przyczynę niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Dłużnik musi zatem, dla zwolnienia się od odpowiedzialności, obalić to domniemanie przez wykazanie, że niewykonanie lub nienależyte wykonanie nastąpiło z przyczyn za które nie ponosi odpowiedzialności. Jak wynika z przedstawionych wyżej rozważań najpierw wierzyciel winien wskazać i udowodnić, że w ogóle nastąpiło jakieś niewykonanie zobowiązania czy też nienależyte jego wykonanie.

W przedmiotowej sprawie okoliczności takie nie zostały przez powoda udowodnione. Tym samym pozwany nie wykazał braku winy po swojej stronie.

Należy podkreślić, że podstawową okolicznością za którą dłużnik ponosi odpowiedzialność kontraktową jest, zgodnie z art. 472 k.c., niezachowanie należytej staranności. Przepis ten stanowi, że jeżeli ze szczególnego przepisu ustawy albo z czynności prawnej nie wynika nic innego, dłużnik odpowiedzialny jest za niezachowanie należytej staranności. W doktrynie przyjmuje się, że określenie „niezachowanie należytej staranności” oznacza winę dłużnika i to zarówno umyślną, jak i nieumyślną. Wynikająca z art. 472 k.c. zasada winy, podstawowa w zakresie odpowiedzialności kontraktowej, może podlegać modyfikacjom (ograniczeniom lub rozszerzeniom) wynikającym z woli stron (art. 473 k.c.). Ogólna zasada winy doznaje także modyfikacji z mocy przepisów szczególnych. Ograniczenia z mocy ustawy najczęściej polegają na zastrzeżeniu, że dłużnik ponosi odpowiedzialność tylko za winę umyślną lub rażące niedbalstwo. Z kolei zaostrzenie odpowiedzialności sprowadza się do jej uniezależnienia od winy dłużnika, przekładając się na odpowiedzialność na zasadzie ryzyka. W praktyce obrotu znaczenie winy, jako subiektywnej przesłanki odpowiedzialności, ogranicza domniemanie istnienia okoliczności za które dłużnik odpowiada, wynikających z art. 471 k.c. Wina zatem jest subiektywną przesłanką odpowiedzialności dłużnika. Wina rozumiana jest zwykle, w ujęciu tak zwanej teorii normatywnej winy, jako możność postawienia sprawcy (dłużnikowi) zarzutu z powodu jego bezprawnego zachowania się. Bezprawność jest warunkiem koniecznym winy, która sprowadza się do zarzutu umyślności lub niedbalstwa. Naruszenie zobowiązania przez dłużnika, czyli naruszenie ciążącej na nim powinności, a zatem naruszenie przysługującego wierzycielowi prawa podmiotowego, musi być zawsze uznane za sprzeczne z porządkiem prawnym, a w konsekwencji, w ramach odpowiedzialności kontraktowej, za bezprawne. Z bezprawnością mamy do czynienia wówczas, gdy zachowanie dłużnika w postaci określonego działania lub zaniechania sprzeczne jest z obowiązkiem określonym treścią zobowiązania i równocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające bezprawność (np. stan wyższej konieczności).

Wina dłużnika zachodzi wówczas, gdy możliwa jest negatywna ocena bezprawnego zachowania dłużnika ze względu na okoliczności podmiotowe czyli umyślność lub niedołożenie należytej staranności. Ocena postępowania dłużnika, przy ustaleniu, czy możliwe jest postawienie mu zarzutu winy, opiera się na porównaniu jego zachowania z określonym modelem postępowania, stanowiącym miernik wymaganej w danym, konkretnym przypadku, staranności. Jeżeli występują różnice i odchylenia (konkretne zachowanie dłużnika różniło się w sposób niekorzystny od zachowania określonego wedle przyjętego w danych stosunkach wzorca) to wtedy istnieje podstawa do postawienia zarzutu winy. Z reguły dłużnik ponosi odpowiedzialność bez względu na postać swojej winy. Rozróżnienie postaci winy ma znaczenie wówczas, gdy odpowiedzialność dłużnika została ograniczona do określonej postaci winy. Wina umyślna zachodzi, gdy dłużnik chce naruszyć ciążące na nim z mocy zobowiązania obowiązki (dolus directus), albo też, przewidując możliwość takiego naruszenia, na to się godzi (dolus eventualis). Wina umyślna może być przypisana dłużnikowi tylko wtedy, gdy był on świadom, iż jego zachowanie narusza istniejące zobowiązanie. Dłużnik działa wówczas z zamiarem wyrządzenia wierzycielowi szkody. Wina nieumyślna może przybrać postać lekkomyślności lub niedbalstwa. W obu przypadkach wina stanowi zarzut niedołożenia przez dłużnika należytej staranności w uniknięciu naruszenia zobowiązania. Niezachowanie należytej staranności, stanowiące w świetle art. 472 k.c. okoliczność, za którą odpowiada dłużnik, to uchybienie przez dłużnika takiemu modelowi (wzorcowi) postępowania, który w danej sytuacji jest właściwy ze względu na należyte wykonanie zobowiązania. Model ten konstruowany jest wedle zobiektywizowanego kryterium staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju.

Jednocześnie warto podkreślić, że pozwany E. X. należy do kręgu osób do których odnosi się przepis art. 355 § 2 k.c. E. X. jest bowiem kwalifikowanym pracownikiem ochrony fizycznej wpisanym na listę kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej prowadzonej przez (...) Komendę Policji we J.. (vide: zaświadczenie – k. 111). Osoba ta musi więc być uznana za profesjonalistę z zakresu strzeżenia i ochrony mienia, a zatem jego należyta staranność w odniesieniu do pozwanego winna być oceniana przez pryzmat tej zawodowej działalności.

Należytą staranność osoby trudniącej się zawodowo przewożeniem pieniędzy ocenia się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności (art. 355 § 2 k.c.). W istotę działalności gospodarczej wkomponowane jest wymagane posiadanie niezbędnej wiedzy fachowej, obejmującej nie tylko czysto formalne kwalifikacje, ale także doświadczenie wynikające z praktyki zawodowej oraz ustalone zwyczajowo standardy wymagań.

W tym kontekście należy zaznaczyć, że wedle rozpowszechnionego orzecznictwie stanowiska, profesjonalizm dłużnika powinien przejawiać się w dwóch podstawowych cechach jego zachowania: postępowaniu zgodnym z regułami fachowej wiedzy oraz sumienności. Wzorzec należytej staranności musi nadto uwzględnić zwiększone oczekiwania co do zawodowych kwalifikacji dłużnika-specjalisty oraz jego wiedzy i praktycznych umiejętności skorzystania z niej. Obok fachowych kwalifikacji, od przedsiębiorcy (profesjonalisty) wymaga się zwiększonego zaangażowania w podjęte działania. Uprawnione jest więc odwołanie się do ogólnego modelu należytej staranności także w profesjonalnym obrocie handlowym, jako wzorca starannego przedsiębiorcy. Wzorzec taki musi uwzględniać szczególną zdolność przewidywania, zapobiegliwość i rzetelność (sumienność) w sposobie działania profesjonalisty oraz duże wymagania w zakresie jego wiedzy i umiejętności praktycznych – fachowość (vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 10 marca 2021r., I ACa 98/20, LEX nr 3187717).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, pozwany E. X. nie dochował należytej staranności przy wykonywaniu powierzonych mu, w ramach umowy zlecenia, czynności konwojenta. Uchybienia pozwanego sprowadzały się w głównej mierze do tego, że pozostawił on pieniądze w workach na podłodze bankowozu, nie zaś, jak wyraźnie wymagała tego w pkt 9 instrukcja konwojowa (k. 33-54) z zdeponowania pobranych wartości pieniężnych w pojemnikach specjalistycznych / trezorze w pojeździe. Za nieprzekonujące należało uznać natomiast wytłumaczenie, że pojazd nie był przystosowany do przewożenia worków z pieniędzmi. Wniosek ten nie znajduje potwierdzenie zarówno w zeznaniach świadków (którzy twierdzili, że bankowóz w tym dniu posiadał pojemniki, które umożliwiały zabezpieczenie gotówki w sposób prawidłowy – zeznania świadka J. J. k. 202v, zeznania świadka K. C. k. 201v- 202v), ale przede wszystkim w podpisanej przez samego pozwanego dokumentacji w postaci karty zadań (k. 30) oraz ,,Potwierdzeniu gotowości pracy” (k. 72). W tym miejscu powtórzyć należy przywołany już wcześniej argument ujęty w notatce służbowej K. C. (k. 85), a mianowicie, że to pozwany formował worki, a więc mógł podzielić pieniądze nie na dwa, ale np. na cztery worki, co umożliwiłoby pomieszczenie ich do pojemników. Zaniechanie to jawi się więc, jako skutek lekceważenia podstawowych zasad bezpieczeństwa, jak należy się domyślać, w celu ułatwienia/przyśpieszenia pracy. Z tego względu twierdzenia strony pozwanej w tym względzie Sąd uznał za przyjętą linię obrony, obliczoną na zdjęcie odpowiedzialności za powstałą szkodę.

Podobnie krytycznie Sąd ocenił relację strony pozwanej, co do powodów pozostawienia klucza w pojemniku na pieniądze. Umożliwiło to nieznanym sprawcom otwarcie przy użyciu przedmiotowego klucza innych zamkniętych pojemników z pieniędzmi. Działanie to należało ocenić jako rażące nie niedbalstwo, urągające wszelkim zasadom bezpieczeństwa, których zachowania można by wymagać nie tylko od profesjonalisty, ale nawet od przeciętnej rozsądnie myślącej osoby. Zupełnie nie przekonuje przy tym tłumaczenie pozwanego, jakoby klucz pozostawiono z uwagi na obawę jego złamania. Twierdzenie to nie znajduje jakiegokolwiek potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym. W szczególności brak jest śladu, aby pozwany zgłaszał tego rodzaju usterkę przełożonym, sama zaś przywołana wyżej dokumentacja podpisana przez pozwanego przed wyjazdem w trasę, wprost przeczy tej tezie. Powołanemu przez pozwanego argumentowi przeczą przy tym zasady logiki i doświadczenia życiowego. Skoro bowiem pozwany pozostawił klucz w pustym pojemniku z obawy o jego złamanie, należy zadać sobie pytanie w jaki sposób zamknął wcześniej inny pojemnik, z którego przestępcy przy użyciu przedmiotowego klucza dokonali zaboru pieniędzy. Jedyne logiczne wyjaśnienie wskazuje na to, że pozwany zastosował przedmiotowy klucz do wcześniejszego zamknięcia pojemnika, a następnie, jak należy domniemywać, dla wygody pozostawił go w kolejnym pustym pojemniku przygotowanym na zdeponowanie w nim kolejnej transzy gotówki.

W ostatniej kolejności należało odnieść się do twierdzeń pozwanego, jakoby pojazd w dniu zdarzenia miał uszkodzony system alarmowy i zamek centralny. Okoliczność ta nie zyskała jakiegokolwiek potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Tego rodzaju twierdzenia nie potwierdzili obaj świadkowie, natomiast sam pozwany przed udaniem się w trasę własnoręcznie podpisał dokumenty, które przeczą forsowanej obecnie tezie (karta zadań - k. 30, ,,Potwierdzeniu gotowości pracy” - k. 72).

W okolicznościach sprawy Sąd nabrał wręcz wątpliwości co do tego, czy pozwany w ogóle dokonał zamknięcia bankowozu. W ocenie Sądu relacja pozwanego o zamknięciu pojazdu, jest mało wiarygodna. W pewnej mierze przeczy jej również twierdzenie pozwanego, co do wadliwego działania centralnego zamka.

Pozwany zaprzeczył również, aby nie doszło do uzbrojenia bankowozu w alarm przy użyciu pilota centrali alarmowej, jako, że z notatek służbowych pozwany wynika, że w dniu 26.10.2022 r. użyli oni pilota zamku centralnego celem włączenia alarmu bankowozu. Pozwany zaznaczył jednocześnie, że bankowóz którego w dniu 26.10.2022 r. używali pozwani, miał uszkodzony system alarmowy i zamek centralny, o czym informowani byli kierownik działu konwojów J. i flotowiec- zarówno ustnie jak i pisemnie przez kierowcę. Pozwany wskazał także, że zgłaszano, iż pozostały sprzęt bankowozu również nie odpowiadał standardom ochrony mienia (złamany klucz do drzwi przedziału ładunkowego, przedział zamykany na sznurek, powyginane trudno wyciągające się klucze do pojemników, które nie spełniały swoich funkcji ochronnych). Zdaniem pozwanego brak stosownego sprzętu umożliwiającego prawidłowe zabezpieczenie środków pieniężnych świadczy o winie lub co najmniej przyczynieniu się powoda, za zaistniałe zdarzenie szkodowe.

Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, iż w ocenie Sądu okoliczność, że pojazd nie nosił żadnych śladów włamania (okoliczność bezsporna), buduje silne podejrzenie że nie doszło do zamknięcia pojazdu. Oczywiście okoliczność mogła wynikać zarówno z zawonionego zaniedbania załogi konwoju, jak i wadliwego działania centralnego zamka i alarmu. Jeżeli jednak system centralnego zamka i system alarmowy rzeczywiście działał wadliwie, to okoliczność ta w dalszym ciągu jednoznacznie obciążałaby pozwanego, oznaczałby to bowiem, że potwierdzając sprawność pojazdu poświadczył on nieprawdę i jednocześnie zaniedbał obowiązku zgłoszenia występujących usterek, czym w zasadniczej mierze przyczynił się do zaistnienia szkody. W świetle przedstawionych okoliczności nie sposób podzielić argumentu pozwanego, jakoby powód nie zapewnił możliwości technicznych dla pełnego zabezpieczenia mienia.

Przekładając powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd doszedł do przekonania, że strona pozwana nie zdołała obalić ciążącego na niej, z mocy art. 471 k.c., domniemania winy. Co więcej pozwany, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie dochował należytej staranności przy realizacji umowy w szczególności biorąc pod uwagę profesjonalnych charakter jego działalności (art. 355 § 2 k.c.), w stopniu który należy zakwalifikować, jako rażące niedbalstwo. Ujawniony stan faktyczny prowadzi do wniosku, że pozwany w sposób nienależyty wykonał zobowiązanie wynikające z umowy zlecenia 18 października 2010 r., za co ponosi pełną odpowiedzialność. Sam fakt zaistnienia szkody nie był przedmiotowej sprawie kwestionowany. Nie zostało przy tym wykazane, aby powód w jakimkolwiek stopniu przyczynił się doi powstania szkody. Również kwestia związku przyczynowego pomiędzy zaniedbaniami ze strony pozwanego, a powstałą szkodą nie budziły żadnych wątpliwości. Racjonalna analiza rażących wręcz zaniedbań ze strony pozwanego, pozwala stwierdzić, że stanowiły one nie tylko niezbędny warunek zaistnienia szkody, ale również sama szkoda w sytuacji podjęcia przez nieustalonych sprawców próby zaboru mienia, stanowiła normalne następstwo zaniechań ze strony pozwanego. Gdyby bowiem dokonał on zabezpieczenia środków pieniężnych w przygotowanych do tego pojemnikach, nie zaś pozostawił na podłodze bankowozu oraz nie pozostawił klucza w pojemniku, do kradzieży w ogóle by nie doszło. Nawet bowiem przy niezamkniętym bankowozie pieniądze byłby niedostępne dla osób postronnych. Tym samym spełnione zostały wszystkie wymagane art. 471 przesłanki odpowiedzialności kontraktowej pozwanego za nienależyte wykonanie umowy.

Zgodnie z przepisem art. 347 k.p.c., po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd wydaje wyrok, którym wyrok zaoczny w całości lub części utrzymuje w mocy albo uchyla go i orzeka o żądaniu pozwu, bądź też pozew odrzuca lub postępowanie umarza. Przepis art. 332 § 2 stosuje się odpowiednio.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że w sprawie nie zachodzą podstawy do uchylenia wyroku zaocznego z dnia 02 listopada 2023 r. w stosunku do pozwanego E. X.. W konsekwencji ł wyrok zaoczny wobec tego pozwanego został utrzymany w całości.

Sędzia del. Agnieszka Onichimowska