Wyrok z 23 stycznia 2026, sygn. XIV Pa 187/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 19 grudnia 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie XIV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:

Przewodniczący: sędzia Aleksandra Rutkowska

Protokolant: Jan Gościcki

po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2025 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa A. P.

przeciwko Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

dotyczące rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia bez winy pracownika

na skutek apelacji strony powodowej

od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie

z dnia 17 lutego 2025 r. sygn. akt VIII P 227/24

1.  zmienia zaskarżony wyrok w całości w ten sposób, że zasądza od pozwanego Kancelarii Prezesa Rady Ministrów na rzecz powoda A. P. kwotę 52.167,76 zł brutto (pięćdziesiąt dwa tysiące sto sześćdziesiąt siedem złotych siedemdziesiąt sześć groszy brutto) tytułem odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 20 stycznia 2025 r. do dnia zapłaty;

2.  zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 657 zł (sześćset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu za I i II instancję wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu tego świadczenia pieniężnego, za czas od uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty;

3.  wyrokowi w punkcie 1. nadaje rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 19.661,48 zł brutto (dziewiętnaście tysięcy sześćset sześćdziesiąt jeden złotych czterdzieści osiem groszy brutto).

sędzia Aleksandra Rutkowska

Sygn. akt XIV Pa 187/25

UZASADNIENIE

W pozwie z dnia 20 lutego 2024 r., skierowanym przeciwko Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w W., powód A. P. wniósł odwołanie od oświadczenia pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia. W uzasadnieniu wskazano, że rozwiązanie stosunku pracy jest wynikiem opresyjnego działania pozwanego o charakterze politycznym wywołanym aktywnością powoda w Państwowej Komisji do spraw badania wpływów (...) na bezpieczeństwo wewnętrzne Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2007- 2022. Oświadczeniu pracodawcy o rozwiązaniu stosunku pracy zarzucono brak konkretności przejawiający się m.in. w niezamieszczeniu linka (adresu strony internetowej) do wpisów udostępnianych przez powoda na platformie (...) (wcześniej (...)) oraz błędne przyjęcie, że udostępniane przez powoda treści pozostają tożsame z jego poglądami politycznymi, (pozew - k. 4-5)

W odpowiedzi na pozew z dnia 2 lipca 2024 r. pozwana Kancelaria Prezesa Rady Ministrów wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazano, że przyczyną rozwiązania stosunku pracy jest powzięcie przez pracodawcę informacji o ciężkim naruszeniu podstawowych obowiązków pracowniczych przez powoda, polegającym na nieprzestrzeganiu przepisów powszechnie obowiązujących tj. art. 153 Konstytucji oraz art. 1, art. 4 pkt. 5, art. 78 ust. 2 i art. 80 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej, a także zasad służby cywilnej i zasad etyki korpusu służby cywilnej wyrażonej w zarządzeniu nr 70 Prezesa Rady Ministrów w sprawie wytycznych w zakresie przestrzegania zasad służby cywilnej oraz w sprawie zasad etyki korpusu służby cywilnej przejawiającym się w publicznym prezentowaniu i udostępnianiu treści politycznych stawiających rząd RP w tym przełożonych w negatywnym świetle. Podkreślono, że oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę spełnia wszelkie wymogi prawne, do których nie należy obowiązek wskazywaniu linków do udostępnianych przez powoda wpisów na platformie społecznościowej. (odpowiedź na pozew k. 37-42)

W piśmie procesowym z dnia 15 kwietnia 2024 r. powód doprecyzował, że niniejszym powództwem dochodzi przywrócenia do pracy na dotychczasowych warunkach pracy i płacy. (pismo procesowe - k. 15)

Pismem z dnia 20 stycznia 2025 r. powód zmodyfikował żądanie pozwu w ten sposób, że wniósł o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia w kwocie 52.167,76 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia doręczenia pozwanemu pisma o modyfikacji powództwa.

Wyrokiem z dnia 17 lutego 2025 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie, VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie VIII P 227/24 oddalił powództwo w całości i zasądziła od powoda A. P. na rzecz pozwanego Kancelarii Prezesa Rady Ministrów kwotę 4 230 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia faktyczne Sądu I instancji:

A. P. odbył służbę przygotowawczą do pracy w służbie cywilnej, która zakończyła się pozytywnym wynikiem egzaminacyjnym. Egzamin końcowy swoim zakresem merytorycznym obejmował m.in. znajomość ustawy o służbie cywilnej.

A. P. w okresie od 18 lipca 2016 r. do 31 stycznia 2024 r. był zatrudniony w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w W. na podstawie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony m.in. na stanowisku radcy w Departamencie Bezpieczeństwa Narodowego. Stanowisko to jest stanowiskiem wchodzącym w skład korpusu służby cywilnej.

W dniu nawiązania stosunku pracy A. P. oświadczył pracodawcy na piśmie, że zapoznał się z treścią Regulaminu pracy, Zarządzeniem Prezesa Rady Ministrów w sprawie wytycznych w zakresie przestrzegania zasad służby cywilnej oraz w sprawie zasad etyki korpusu służby cywilnej.

W dniu 1 kwietnia 2023 r. został powołany do pełnienia funkcji zastępcy dyrektora w Departamencie Bezpieczeństwa Narodowego w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Jednocześnie na podstawie art. 53 a ust. 6 ustawy o służbie cywilnej został mu udzielony urlop bezpłatny na czas powołania.

Na mocy uchwały Sejmu z dnia 30 sierpnia 2023 r. A. P. został powołany w skład Państwowej Komisji do spraw badania wpływów (...) na bezpieczeństwo wewnętrzne RP w latach 2007-2022, na co zgodę wyraził dyrektor generalny KPRM.

Na mocy uchwały z dnia 29 listopada 2023 r. A. P. został odwołany ze składu Państwowej Komisji do spraw badania wpływów (...) na bezpieczeństwo wewnętrzne RP w latach 2007-2022.

W grudniu 2023 r. A. P. oraz inny pracownik Kancelarii zostali odwołani z pełnienia funkcji zastępców dyrektora w Departamencie Bezpieczeństwa Narodowego w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Na czas 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia zostali zwolnieni z wykonywania obowiązków służbowych.

W okresie od grudnia 2023 r. do stycznia 2024 r. A. P. zamieszczał wpisy i udostępniał posty innych użytkowników na swoim profilu, założonym na platformie społecznościowej (...) (dawniej (...)), które traktowały o tematyce politycznej. Z udostępnianych treści można wnioskować jakie poglądy polityczne prezentuje A. P.. Pozostawały one w sprzeczności z polityką prowadzoną przez rząd powołany w dniu 13 grudnia 2023 r.

W dniu 8 stycznia 2024 roku A. P. uczestniczył w spotkaniu Klubu (...), podczas którego dokonał omówienia raportu Państwowej Komisji do spraw badania wpływów (...) na bezpieczeństwo Rzeczpospolitej Polski w latach 2007-2022 r., którego pozostawał współautorem, nie będąc w tym czasie już członkiem tejże Komisji. Wystąpienie to zostało utrwalone i zamieszczone na kanale (...) w internecie. Z raportu Komisji wynikają m.in. rekomendacje personalne, zgodnie z którymi nie zaleca się powierzania zadań i funkcji publicznych związanych z odpowiedzialnością za bezpieczeństwo RP następującym osobom: D. T., J. C., B. K., T. S. i B. S., J. N., P. P. i J. D..

W dniu 30 stycznia 2024 r. pracodawca oświadczył A. P. na piśmie, że rozwiązuje z nim umowę o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych, polegających na nieprzestrzeganiu przepisów powszechnie obowiązujących tj. art. 153 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 1, art. 4 pkt 5, art. 78 ust. 2 i art. 80 ust. 1 in fine ustawy o służbie cywilnej oraz zasad służby cywilnej i zasad etyki korpusu służby cywilnej wyrażonych w zarządzeniu Nr 70 Prezesa Rady Ministrów w sprawie wytycznych w zakresie przestrzegania zasad służby cywilnej oraz w sprawie zasad etyki korpusu służby cywilnej poprzez:

1.  niezachowanie nakazanej przepisami art. 153 Konstytucji Rzeczpospolitej Polski oraz art. 1 ustawy o służbie cywilnej zasady neutralności politycznej przy wykonywaniu zadań państwa poprzez aktywne prowadzenie konta na platformie (...) (wcześniej (...)), gdzie prezentowane i udostępniane były treści polityczne, negatywne wobec Rządu Rzeczpospolitej Polskiej i stawiające w negatywnym świetle kierownictwo i urząd, w którym pracownik pozostawał zatrudniony. Aktywność na tym forum potwierdzają przykładowo informacje, podane przez pracownika w dniach 19 grudnia 2023 r. i 28 grudnia 2023 r. pochodzące od p. S. Ż., podany przez pracownika w dniu 4 stycznia 2024 r. post p. S. C., udostępnione przez pracownika: wpis p. M. O. z dnia 8 stycznia 2024r., wpis p. S. C. z dnia 19 grudnia 2023 r., jak również umieszczony przez pracownika wpis z dnia 21 grudnia 2023 r. wskazujący adres internetowy politycznego programu (...) emitowanego w (...) i zawierający negatywny, niewątpliwie polityczny, pogląd pracownika na zmiany w służbach specjalnych dokonanych przez Rząd RP powołany w dniu 13 grudnia 2023 r.

2.  naruszenie § 9 ust. 1 Regulaminu pracy Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz naruszenie ustanowionych przepisami art. 78 ust. 2 i art. 80 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej zakałów publicznego manifestowania poglądów politycznych przez członków korpusu służby cywilnej oraz wykonywanie czynności sprzecznych z obowiązkami wynikającymi z ustawy i podważających zaufanie do służby cywilnej poprzez:

1.  uczestnictwo i dokonywanie wpisów zawierających poglądy polityczne pracownika opisywane w pkt. 1 w medium społecznym (platforma (...)), do którego możliwy jest dostęp nieograniczonej liczby użytkowników sieci teleinformatycznej;

2.  publiczne prezentowanie swoich poglądów politycznych podczas transmitowanego na kanale (...) wystąpienia, wspólnie z p. A. Z., w klubie (...) dnia 8 stycznia 2024 r., podczas którego to wystąpienia pracownik formułuje swoje poglądy polityczne, w tym pogląd, że gwarantem kontynuacji misji komisji była wygrana obozu dobrej zmiany 15 października 2024 r. oraz że premier D. T. wystawia do rzędu tych ludzi, którzy zostali w raporcie negatywnie zarekomendowani, przykładowo wskazując pułkownika (wówczas) K. D., a wiec konkretne osoby i ich stanowiska w okresie, którym zajmowała się Komisja. Pracownik przedstawia także swój, niewątpliwie polityczny pogląd, że przy takim uwarunkowaniu, przy takim środowisku politycznym, przy tej obecnej sytuacji politycznej, raport nie zrobił tym osobom żadnej krzywdy a oczekiwanie, że raport cokolwiek by im zrobił, jakąkolwiek krzywdę, okryłby ich jakąkolwiek, infamią jest nierealistyczne. Według publicznego oświadczenia pracownika na tejże konferencji oczekiwanie takie jest infantylne. Wystąpienie pracownika na tej konferencji było prezentacją poglądów politycznych pracownika i niewątpliwie było publiczne, bowiem miało miejsce z udziałem wielu osób, było i jest dostępne na kanale (...) i na dzień sporządzenia niniejszego oświadczenia, było oglądane przez blisko 15 tys. osób.

3.  czyny te polegające na publicznym manifestowaniu poglądów i sympatii politycznych oraz stworzeniu podejrzeń o sprzyjanie partiom politycznym i nieprzestrzeganiu obowiązujących ograniczeń podważają nieposzlakowaną opinię - niezbędny warunek, który muszą spełniać, zgodnie z art. 4 pkt. 5 ustawy o służbie cywilnej osoby zatrudnione w korpusie służby cywilnej. Czyny te łamią również następujące zasady służby cywilnej wyrażone w zarządzeniu Nr 70 Prezesa Rady Ministrów w sprawie wytycznych w zakresie przestrzegania zasad służby cywilnej oraz w sprawie zasad etyki korpusu służby cywilnej ( M.P. Nr 93, poz.953): zasady legalizmu, praworządności i pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej (§ 2 ww. zarządzenia), zasady profesjonalizmu (§ 7 ww. zarządzenia), zasadę odpowiedzialności za działanie lub zaniechanie działania (§ 8 ww. zarządzenia), którymi zgodnie z § 1 ww. zarządzenia kieruje się członek korpusu służby cywilnej przy wykonywaniu zadań;

4.  wymienionymi czynami powód naruszył także w sposób rażący wymienione w ww. zarządzeniu zasady etyki korpusu służby cywilnej: zasadę godnego zachowania (§ 14 ww. zarządzenia), zasadę służby publicznej (§15 ww. zarządzenia), zasadę lojalności (§ 16 ww. zarządzenia), zasadę neutralności (§17 ww. zarządzenia), zasadę bezstronności (§18 ww. zarządzenia) oraz zasadę rzetelności (§19 ww. zarządzenia).

Wskazano również, że prezentowane poglądy polityczne pracownika apoteozują rząd nazywany przez pracownika rządem dobrej zmiany, a jednocześnie kwestionują czynności podejmowane przez Rząd RP zaprzysiężony w dniu 13 grudnia 2023 r. Podkreślono, że w tej sytuacji pracodawca nie ma do pracownika zaufania, koniecznego z uwagi na rodzaj wykonywanej w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów pracy, że będzie wykonywał pracę zgodnie z przepisami tj. realizował zadania państwa, kierowanego przez Rząd RP utworzony w dniu 13 grudnia 2023 r., w sposób rzetelny, bezstronny i politycznie neutralny.

W piśmie zawarte zostało pouczenie o prawie wniesienia odwołania do sądu pracy.

Drugi z pracowników Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, odwołany z pełnienia funkcji zastępcy dyrektora w grudniu 2023 r. nie prowadził aktywności politycznej w mediach społecznościowych i nie występował w Klubie (...). Po upływie 1,5 miesiąca od odwołania z pełnienia funkcji zastępcy dyrektora przystąpił do pracy na poprzednio zajmowanym stanowisku i pozostaje pracownikiem Kancelarii Prezesa RM do dziś.

Powyższy stan faktyczny Sąd Rejonowy ustalił w oparciu o zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy w postaci niekwestionowanych dokumentów i wydruków, a także w oparciu o zeznania świadka M. Ż. (1) oraz częściowo przesłuchanie A. P. w charakterze strony .

Zeznania świadka w opinii Sądu Rejonowego były szczegółowe, spójne i logiczne, a także korespondują z pozostałym, wiarygodnym materiałem dowodowym.

Sąd Rejonowy oparł się na przesłuchaniu powoda w zakresie, w którym odpowiadały pozostałemu zgromadzonemu materiałowi dowodowemu. Zeznania te w przeważającej części odbiegały od innych dowodów jedynie w zakresie relacjonowania o faktach, bowiem powód dokonywał odmiennej oceny zaistniałych zdarzeń, co w ocenie Sądu stanowiło wyraz przyjętej taktyki procesowej. Sąd nie dał wiary powodowi w kwestii neutralności politycznej udostępnianych przez niego postów, gdyż w świetle wskazań wiedzy, doświadczenia życiowego i zasad prawidłowego rozumowania pozostaje to niewiarygodne. Sąd bowiem miał na względzie słowa powoda wypowiedziane podczas czynności przesłuchania strony - „udostępniałem wpisy nie zajmując jednocześnie żadnego stanowiska względem nich, ale uważałem, że to co mówili jest słuszne, trafne i wyraża taką propaństwową postawę, która jest mi bliska”. Nie znaleziono zatem podstaw do przyjęcia, że powód faktycznie zachował neutralność polityczną.

W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Sąd Rejonowy uznał, że powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie i poczynił następujące rozważania prawne:

Podstawą prawną powództwa jest art. 56 § 1 kodeksu pracy w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej, w myśl którego pracownikowi, z którym rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie, przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowanie.

W niniejszej sprawie powód domagał się ostatecznie zasądzenie na jego rzecz odszkodowania w wysokości 52 167,76 zł.

W niniejszej sprawie pozwany działając na podstawie art. 52 § 1 pkt. 1 kodeksu pracy rozwiązał umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy powoda. Zgodnie z tym przepisem pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w razie ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych. W myśl art. 52 § 2 kodeksu pracy rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika nie może nastąpić po upływie 1 miesiąca od uzyskania przez pracodawcę wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy.

W realiach niniejszej sprawy w pierwszej kolejności należało ocenić, czy zachowany został prekluzyjny termin rozwiązania umowy o pracę, bowiem ocena dochowania terminu z art. 52 § 2 kodeksu pracy winna poprzedzać merytoryczną ocenę zasadności rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. Postępowanie dowodowe wykazało, że pozwany informację o działaniach powoda, wymienionych w oświadczeniu o rozwiązaniu stosunku pracy tj. o wystąpieniu w Klubie (...) oraz publikowanych wpisach na platformie (...) powziął na początku stycznia 2024 r. Fakt ten nie był również kwestionowany przez stronę powodową. Co więcej z zeznań powoda wynika, że podczas spotkania, na którym został poinformowany o odwołaniu z pełnienia funkcji zastępcy dyrektora (w grudniu 2023 r.) pracodawca nie podniósł kwestii jego aktywności w mediach społecznościowych.

Przy rozwiązaniu stosunku pracy w trybie art. 52 kodeksu pracy pracodawca musi mieć na uwadze unormowania art. 30 § 3-5 kodeksu pracy, dotyczące wymogu formy pisemnej, wskazania przyczyny rozwiązania umowy o pracę oraz pouczenia pracownika o prawie odwołania do sądu. Z oświadczenia pracodawcy powinno też wynikać w sposób jednoznaczny, co stanowi istotę zarzutu stawianego pracownikowi i usprawiedliwiającego rozwiązanie z nim stosunku pracy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2006 roku, I PK 112/06). Do naruszenia art. 30 § 4 kodeksu pracy dochodzi, gdy pracodawca w ogóle nie wskaże przyczyny rozwiązania lub gdy jest ona niedostatecznie konkretna, a przez to niezrozumiała dla pracownika i nieweryfikowalna (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2012 roku, II PK 305/11). Ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności wskazanych w oświadczeniu o rozwiązaniu umowy o pracę spoczywa na pozwanym pracodawcy (art. 6 kodeksu cywilnego w zw. z art. 300 kodeksu pracy).

W cenie Sądu Rejonowego w stanie faktycznym sprawy pozwany niewątpliwie dopełnił wymogi z art. 30 § 3 i 5 kodeksu pracy, bowiem oświadczenie pracodawcy zostało złożone pracownikowi na piśmie wraz z pouczeniem o prawie odwołania do sądu pracy. Ocenie Sądu faktycznie podlegało zatem, czy wskazana przyczyna uzasadniała rozwiązanie umowy o pracę.

Podkreślenia wymagało, że oświadczenie pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę zostało zredagowane w sposób jasny, konkretny i obszerny. Jego uważna lektura bez większych trudności umożliwiła Sądu Rejonowemu zrozumienie powodów, dla których podjęto decyzję o rozwiązaniu umowy o pracę. Biorąc pod uwagę, że było to możliwe dla osoby niepozostającej pracownikiem Kancelarii Prezesa RM, tj. nieorientującej się w specyfice pracy w służbie cywilnej, to tym bardziej należało przyjąć, że było także możliwe dla zatrudnionego. Sąd nie miał zatem wątpliwości, że powód miał świadomość, co stanowi istotę stawianych mu zarzutów. Powód jest osobą wykształconą i zdaje sobie sprawę z podejmowanych czynności, czemu wyraz dał w trakcie czynności zeznań w charakterze strony. Nie zaprzeczył bowiem, że spotkanie w Klubie (...) odbyło się z jego czynnym udziałem, gdyż dokonał prezentacji raportu Państwowej Komisji do spraw badania wpływów (...) na bezpieczeństwo Rzeczpospolitej Polski w latach 2007-2022 r. Nie podważał także faktu, że pozostaje aktywnym użytkownikiem platformy (...), na której publikował posty podejmujące tematykę polityczną w tym propaństwową. Niewiarygodne w ocenie Sądu Rejonowego pozostawało zatem twierdzenie powoda o niekonkretności przyczyn rozwiązania umowy o pracę, szczególnie ze względu na niewskazanie linków do postów powoda, na które powołuje się pracodawca w swoim oświadczeniu. Aktualne w tym kontekście pozostaje orzeczenie SN z dnia 14 maja 1999 roku IPKN 47/99 „Wskazanie faktów i rzeczowych okoliczności dotyczących osoby pracownika bądź jego zachowania w procesie świadczenia pracy lub zdarzeń - także niezależnych od niego - mających wpływ na decyzję pracodawcy, spełnia warunek podania konkretnej przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę (art. 30 § 4 KP).

Faktycznie spór sprowadzał się do rozstrzygnięcia czy działania powoda, których się nie wypierał, miały charakter na jaki wskazuje redakcja oświadczenia pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę tj. naruszających szereg przepisów zarówno o randze konstytucyjnej, jak i pragmatyki służbowej, a w konsekwencji stanowiących ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych.

W związku z tym, że powód zajmował stanowisko wchodzące w skład korpusu służby cywilnej poza przepisami kodeksu pracy w odniesieniu do jego stosunku pracy zastosowanie znajdują również normy pozakodeksowe.

Zgodnie z art. 153 ust. 1 Konstytucji w celu zapewnienia zawodowego, rzetelnego, bezstronnego i politycznie neutralnego wykonywania zadań państwa, w urzędach administracji rządowej działa korpus służby cywilnej.

Niejako powtórzeniem normy konstytucyjnej jest art. 1 ustawy o służbie cywilnej - w celu zapewnienia zawodowego, rzetelnego, bezstronnego i politycznie neutralnego wykonywania zadań państwa ustanawia się służbę cywilną oraz określa zasady dostępu do tej służby, zasady jej organizacji, funkcjonowania i rozwoju.

Dodatkowo art. 78 ust. 2 ustawy o służbie cywilnej ustanawia zakaz publicznego manifestowania poglądów politycznych przez członka korpusu służby cywilnej.

Wskazane przepisy wzmocnione zostały normą wynikającą z art. 80 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej, która zabrania członkowi służby cywilnej wykonywania czynności lub zajęć sprzecznych z obowiązkami wynikającymi z ustawy lub podważających zaufanie do służby cywilnej.

Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy znaczenie miało również zarządzenie nr 70 Prezesa Rady Ministrów w sprawie wytycznych w zakresie przestrzegania zasad służby cywilnej oraz w sprawie zasad etyki korpusu służby cywilnej. Zgodnie z treścią § 1 i 2 członek korpusu służby cywilnej przy wykonywaniu zadań kieruje się zasadą legalizmu, praworządności i pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej m.in. poprzez przestrzeganie prawa. Obowiązek przestrzegania zasad służby cywilnej ustanawia także § 7 pkt. 4.

Biorąc pod uwagę brzmienie przywołanych wyżej przepisów Sąd Rejonowy uznał, że powód dopuścił się naruszenia prawa, bowiem udostępnianie, prezentowanie treści nieneutralnych politycznie w przestrzeni publicznej jaką niewątpliwie jest portal społecznościowy i kanał (...), pozostaje swoistą manifestacją poglądów politycznych. Subiektywne stanowisko powoda, jakoby brak autorskiego komentarza pod udostępnianymi na swoim profilu treściami świadczył o neutralności politycznej, nie zasługiwało na uwzględnienie. Zasady doświadczenia życiowego wskazują, że aby wywołać u odbiorcy przeświadczenie o kierunku politycznym, z którym nadawca się utożsamia, nie jest konieczny bezpośredni komunikat, nie pozostawiający cienia wątpliwości w tej kwestii. Przeciętna osoba jest zdolna do wyciągania wniosków na podstawie nawet szczątkowych informacji, w związku z czym przyjęte stanowisko powoda należy uznać jedynie za wyraz przyjętej taktyki procesowej nakierowanej na rozstrzygnięcie korzystne dla strony powodowej.

Przepis § 8 pkt. 1 zobowiązuje członka korpusu służby cywilnej do wykonywania zadań ze świadomością szczególnej odpowiedzialności wynikającej z publicznego charakteru pełnionej służby (zasada odpowiedzialności za działanie lub zaniechanie). Pracownicy służby cywilnej ze względu na zakres wykonywanej pracy winni liczyć się z tym, że rozpowszechniane przez nich treści są odbierane w sposób odmienny niż te, które głoszone są przez osoby niezatrudnione w urzędach państwowych, aby ich wypowiedzi można było postrzegać jako coś więcej niż tylko spolaryzowane poglądy polityczne.

Omawiane zarządzenie ustanawia również szereg wytycznych w zakresie etyki służbowej, takich jak: właściwe zachowanie również poza pracą, unikanie niepożądanych zachowań mających negatywny wpływ na wizerunek państwa, służby cywilnej i urzędu (§ 14 pkt. 3), lojalność wobec urzędu oraz przełożonych, gotowość do wykonywania służbowych poleceń, dbając aby nie zostało naruszone prawo lub popełniona pomyłka (§ 16 pkt. 3), wykazywanie powściągliwości w publicznym wypowiadaniu poglądów na temat pracy swego urzędu oraz innych urzędów, zwłaszcza jeśli poglądy takie podważałyby zaufanie obywateli do tych instytucji (§ 16 pkt. 5), neutralność polityczna, z uwzględnieniem tego, że parte polityczne w państwie demokratycznym są przewidzianymi przez Konstytucję RP i akceptowanymi przez obywateli wyrazicielami ich woli oraz tego, że członek korpusu służby cywilnej może korzystać z zagwarantowanych wolności i praw człowieka i obywatela, w tym prawa do udziału w życiu publicznym, polega w szczególności na niemanifestowaniu publicznym poglądów i sympatii politycznych, zwłaszcza nieprowadzeniu jakichkolwiek agitacji o charakterze politycznym w służbie oraz poza nią (§ 17 pkt. 1), niestwarzanie podejrzeń o sprzyjanie partiom politycznym i przestrzeganiu obowiązujących ograniczeń (§17 pkt. 4), niedopuszczanie do podejrzeń o konflikt między interesem publicznym i prywatnym (§18 pkt. 1). Zachowanie powoda w okresie spornym należało obiektywnie ocenić jako naruszające zasady etyki zawodowej, gdyż nie wykazywał się powściągliwością w publicznie podejmowanym dyskursie politycznym. Sąd Rejonowy nie miał wątpliwości, że jego działania budziły podejrzenia o sprzyjanie partii politycznej niepozostającej aktualnie u władzy.

Mimo, że niewątpliwie każdy ma prawo do własnych poglądów politycznych i konstytucyjną gwarancję do swobody ich wypowiadania (art. 54 ust. 1 Konstytucji RP), to należy mieć na uwadze, że nie prawo to znajduje ograniczenia w przepisach ustaw. Zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób.

Przepisy ustawy o służbie cywilnej ograniczają szereg wolności konstytucyjnych w tym swobodę wypowiedzi. Wprowadzenie ustawowych ograniczeń nie narusza istoty tej wolności i jest uzasadnione bezpieczeństwem i porządkiem publicznym w demokratycznym państwie, bowiem ma zapewnić rzetelne, bezstronne i politycznie neutralne wykonywanie zadań państwa. Brak refleksji powoda co do wagi swoich działań zaskakuje nie tylko ze względu na znaczny czasookres zatrudnienia w służbie cywilnej, ale również ze względu na fakt odbycia służby przygotowawczej, która jak sam powód zeznał wymagała dobrej znajomości przepisów ustawy o służbie cywilnej. Sąd nie znajdował zatem powodu, dla którego powód lekkomyślnie liczył na to, że jego wystąpienie w klubie (...) oraz aktywność polityczna na portalu społecznościowym nie będą skutkowały rozwiązaniem stosunku pracy w służbie cywilnej. W trakcie postępowania powód podkreślał, że uzyskał zgodę pracodawcy na członkostwo w Państwowej Komisji do spraw badania wpływów (...) na bezpieczeństwo wewnętrzne RP w latach 2007-2022, w związku z czym pracodawca nie miał podstaw do czynienia mu zarzutu z tytułu odczytania raportu Komisji, stawiającego w złym świetle polityków zajmujących wysokie stanowiska państwowe. Podkreślenia wymaga jednak fakt, że na dzień wystąpienia powoda w klubie (...) tj. 8 stycznia 2024 r. nie pozostawał on już członkiem Komisji (odwołany ze składu Komisji w dniu 29 listopada 2023 r.).

Decyzję pozwanego o rozwiązaniu stosunku pracy w A. P. należało ocenić jako uzasadnioną ze względu na obowiązujące przepisy o służbie cywilnej, które niewątpliwie pracownik rażąco nadużył. Sąd nie znalazł również podstawy do uwzględnienia twierdzeń powoda o politycznych pobudkach pozwanego, które faktycznie legły u podstaw decyzji i zakończeniu stosunku pracy. Nie zostało to w żaden sposób ani udowodnione ani nawet uprawdopodobnione w trakcie postępowania. Istotne w tym zakresie okazały się zeznania świadka M. Ż. (1), która zeznała, że pracownik odwołany z funkcji zastępcy dyrektora w tym samym dniu i na tych samych warunkach co powód, w dalszym ciągu pozostaje pracownikiem Kancelarii Prezesa RP. Wniosek był zatem jednoznaczny, przyczyny rozwiązania umowy o pracę z A. P. leżały wyłącznie po jego stronie, co pozwany, na którym spoczywał ciężar dowodowy, w ocenie Sądu Rejonowego wykazał.

Kodeks pracy w obecnym brzmieniu nie zawiera katalogu chociażby przykładowych naruszeń podstawowych obowiązków pracowniczych, nie wskazuje również zamkniętego katalogu podstawowych obowiązków pracowniczych. W art. 100 § 1 i 2 Kodeksu pracy ustalono jednak, że pracownik jest obowiązany w szczególności m.in. do dbania o dobro zakładu pracy, ochrony jego mienia oraz zachowania w tajemnicy informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę, przestrzegania tajemnicy określonej w odrębnych przepisach oraz przestrzegania obowiązujących w zakładzie pracy zasad współżycia społecznego. W związku z tym, że kodeks pracy nie posługuje się katalogiem zamkniętym, należało mieć na uwadze, że przepisy innych aktów prawnych mogą wprowadzać obowiązki pracownicze z uwzględnieniem specyfiki pracy u danego pracodawcy czy w danym zawodzie. Ustawodawca nie wskazał charakteru obowiązków, a zatem rozstrzygnięcie, o tym czy dany obowiązek winien być uznany za podstawowy czy nie, należy do orzecznictwa i doktryny.

W ocenie Sądu obowiązkom służbowym wysłowionym w ww. przepisach ustawy o służbie cywilnej ze względu na ich doniosłość dla zapewnienia zawodowego, rzetelnego, bezstronnego i politycznie neutralnego wykonywania zadań państwa należy przypisać cechę podstawową. Charakter pracy w służbie cywilnej odbiega od typowego stosunku pracy, bowiem na urzędzie ciąży szczególny obowiązek dbałości o wizerunek, realizowany między innymi przez nałożenie na korpus służby cywilnej precyzyjnych i klarownych standardów postępowania. Odstępstwo od wytyczonych reguł może podważać zaufanie obywateli do służby cywilnej. Zatem obowiązek rzetelności, bezstronności i politycznej neutralności należy uznać za podstawowy w pracy w służbie cywilnej.

Sąd Najwyższy (wyrok z 9 lipca 2009 r., sygn. akt II PK 46/09) wskazał, że w pojęciu „ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych” mieszczą się trzy elementy: bezprawność zachowania pracownika (naruszenie podstawowego obowiązku pracowniczego), naruszenie albo zagrożenie interesów pracodawcy, a także zawinienie obejmujące zarówno winę umyślną, jak i rażące niedbalstwo. Sama bezprawność zachowania pracownika nie wystarcza przy tym do przydania naruszeniu obowiązku pracowniczego charakteru ciężkiego. Według słusznych poglądów judykatury, do spełnienia tego warunku niezbędny jest znaczny stopień winy pracownika, tj. wina umyślna lub rażące niedbalstwo (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lipca 1999 roku, I PKN 169/99, czy też wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 2005 roku, II PK 305/04). O istnieniu tej winy wnioskuje się przy tym na podstawie całokształtu okoliczności związanych z zachowaniem pracownika. W doktrynie przyjmuje się, że jeżeli sprawca przewiduje wystąpienie szkodliwego skutku i celowo do niego zmierza lub co najmniej się nań godzi, można mu przypisać winę umyślną. Jeżeli natomiast przewiduje możliwość nastąpienia szkodliwego skutku, lecz bezpodstawnie przypuszcza, że zdoła go uniknąć, lub też, gdy nie przewiduje możliwości jego wystąpienia, choć może i powinien go przewidzieć, jego postępowaniu można przypisać winę nieumyślną w postaci lekkomyślności - w pierwszej sytuacji i niedbalstwa - w drugim wypadku. Bezprawność działań powoda, która wyraża się w naruszeniu podstawowych obowiązków pracowniczych została wyczerpująco omówiona we wcześniejszej części uzasadnienia, w związku z czym Sąd nie widział potrzeby powielania przedstawionej argumentacji.

Niewątpliwym było, że doszło do naruszenia interesów pracodawcy. Podkreślenia przy tym wymagało, że dla ustalenia naruszenia interesu pracodawcy nie jest konieczne ustalenie szkody w jego mieniu. Pojęcie „interes pracodawcy” obejmuje także elementy niematerialne (tak: wyrok Sqdu Najwyższego Izby Pracy z dnia 25.05.2016 r. w sprawie sygn. akt II PK 126/15). W przypadku niniejszego postępowania naruszonym i zagrożonym równocześnie dobrem był interes pracodawcy rozumiany jako zaufanie do służby cywilnej. Powód swoimi publicznymi wystąpieniami i postami podważał właściwość działań podejmowanych na najwyższych szczeblach władzy państwowej i robił to w szerokim zakresie. Wskazywała na to liczba wyświetleń wpisów powoda, które osiągały nawet kilkadziesiąt tysięcy odsłon.

Sąd nie miał też wątpliwości co do istnienia winy powoda. Powód po zmianie składu rządu w 2023 r. został odwołany z pełnionej funkcji zastępcy dyrektora. Po tym zdarzeniu swoim poglądom politycznym dał wyraz zarówno w mediach społecznościowych jak i na spotkaniu Komisji, której nie był już członkiem, a która to prezentowała treści, szkodzące „nowemu” kierownictwu KPRM. Zachowania te miały miejsce na przestrzeni kilku miesięcy, powód miał zatem wystarczająco dużo czasu, żeby działania te przeanalizować i ich zaniechać. Powód nawet przed Sądem broniąc swojej neutralności politycznej w przestrzeni publicznej, poinformował Sąd o swoich sympatiach politycznych, co wskazuje na niedostrzeganie lub brak chęci dostrzeżenia sprzeczności między nakazem zachowania neutralności politycznej ze względu na zajmowane stanowisko w korpusie służby cywilnej a prezentacją swoich poglądów. Sąd ocenił działanie powoda jako bezwzględne, podyktowane potrzebą szerzenia poglądów przez niego reprezentowanych niezależnie od tego, że pozostają one sprzeczne z kierunkiem politycznym, przyjętym przez pracodawcę (a zatem zasadą lojalności wobec pracodawcy) z pominięciem nakazu neutralności politycznej, wynikającej z przepisów prawa. Nie można było przyjąć, że w okolicznościach towarzyszących powód nie mógł przewidzieć, że jego zachowanie może skutkować naruszeniem obowiązujących go przepisów bądź szkodą w interesie pracodawcy. W ocenie Sądu umyślnie złamał zasady ostrożności.

Podsumowując Sąd stwierdził, że oświadczenie pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę nie było obarczone żadnymi wadami proceduralnymi ani merytorycznymi, w związku z czym powództwo jako niezasadne podlegało oddaleniu.

O kosztach procesu w punkcie II wyroku orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. i zasądzono od powoda na rzecz pozwanego, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, kwotę 4 230 złotych na podstawie § 9 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (DZ.U. z 2015 r., poz. 1800 z późn. zm.) z uwzględnieniem wysokości roszczenia głównego tj. przywrócenia do pracy/odszkodowawczego jak i roszczenia o zapłatę wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy.

Apelację od powyższego wyroku złożył powód, zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I.  naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 233 § 1 k.p.c., art. 227 w zw. z art. 235 ^{( 2)} § 1 pkt 2 oraz art. 155 § 2 w zw. z art. 271 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób sprzeczny z zasadami logiki, doświadczenia życiowego oraz zebranym w sprawie materiałem dowodowym, który był niekompletny w następstwie błędnego pominięcia dowodów wskazywanych przez stronę powodową w postaci Raportu Państwowej Komisji do spraw badania wpływów (...) na bezpieczeństwo Rzeczypospolitej Polski w latach 2007-2022 r. (zwanej dalej: „Komisją”) i zeznań S. Ż. w charakterze świadka, a także uchylania istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy pytań kierowanych przez pełnomocnika powoda do świadka M. Ż. (1), w szczególności w zakresie dotyczącym ww. Raportu, co doprowadziło Sąd I instancji do sprzeczności istotnych ustaleń faktycznych sądu ze stanem rzeczywistym, w tym także z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, tj.:

-

błędnego ustalenia, że w okresie od grudnia 2023 r. do stycznia 2024 r. powód zamieszczał wpisy i udostępniał posty innych użytkowników na swoim profilu, założonym na platformie społecznościowej (...) (dawniej (...)), które traktowały o tematyce politycznej, a z udostępnianych treści można wnioskować jakie poglądy polityczne prezentuje powód oraz że pozostają one w sprzeczności z polityką prowadzoną przez rząd powołany w dniu 13 grudnia 2023 r. (posty - k. 56-141), co miało świadczyć o pominięciu przez powoda nakazu neutralności politycznej i manifestowaniu przez powoda jego poglądów politycznych, a czego miał zdaniem Sądu I instancji dowodzić również fragment zeznań powoda, który podał, że: „udostępniłem wpisy nie zajmując jednocześnie żadnego stanowiska względem nich, ale uważałem, że to co mówili jest słuszne, trafne i wyraża taką propaństwową postawę, która jest mi bliska”, podczas gdy posty te (chociaż przedmiotem oceny Sądu I instancji winny być wyłącznie posty wskazane w oświadczeniu pozwanego pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę) zawierały treści o tematyce światopoglądowej, w szczególności związanej z bezpieczeństwem państwa, w tym informacyjnym, a także związanym z obszarem służb specjalnych (przesłuchanie powoda w charakterze strony - nagranie zakres czasowy: od 00:12:25.871- 00:14;32.838), ponieważ z treści postów powoda można wywnioskować bez wątpienia, iż powyższa tematyka pozostaje w zainteresowaniu powoda, który powyższą wypowiedzią określił siebie jako państwowca, tj. osobę która uznaje dobro państwa za nadrzędne w stosunku do interesów wszelkich innych instytucji, ugrupowań politycznych oraz korzyści prywatnych (zgodnie z językową definicją tego słowa), co całkowicie sprzecznie z brzmieniem ww. zeznań powoda oraz intencją powoda zostało ocenione przez Sąd Instancji jako prezentacja przez powoda jego poglądów politycznych, chociaż w toku całego przesłuchania powód nie wypowiedział się na temat swoich poglądów politycznych, dlatego też należało przyjąć, iż posty te dotyczą takiej właśnie tematyki, tj. światopoglądowej, w szczególności związanej z bezpieczeństwem państwa, nie zaś jak wskazał Sąd I instancji tematyki politycznej,

-błędne ustalenie, że wypowiedzi powoda podczas jego wystąpienia na spotkaniu w Klubie (...) w dniu 8 stycznia 2024 r. stanowiły swoistą manifestację poglądów politycznych powoda, podczas gdy spotkanie w Klubie (...), podczas którego powód omawiał Raport Komisji dotyczący szczególnie istotnej z punktu bezpieczeństwa państwa kwestii dotyczącej wątku współpracy pomiędzy (...) a (...), było omówienie/poinformowanie o treści Raportu Komisji przedstawiającego konkretne fakty w oparciu i zawarte w nim dokumenty sporządzonego przez apolityczny organ administracji publicznej, a udział powoda w tym spotkaniu podyktowany przede wszystkim propaństwową postawą powoda oraz obowiązkiem członka korpusu służby cywilnej - ochrony interesów państwa (art. 76 ust. 1 pkt 2 ustawy o służbie cywilnej) z uwagi na zawarte w nim treści o tematyce związanej z bezpieczeństwem państwa w celu przedstawienia mechanizmów działania (...) służb specjalnych i płynących stąd zagrożeń, czego egzemplifikacją był właśnie przedmiotowy Raport, który został przedstawiony na spotkaniu w Klubie (...), dlatego też wskazać również należy, że faktem powszechnie znanym jest, iż celem Fundacji Klubu (...) jest: 1) wzrost aktywności obywatelskiej; 2) wzrost świadomości obywatelskiej na temat zasad demokratycznego państwa obywatelskiego oraz historii i kultury Polski, 3) rozwój wspólnot lokalnych i obywatelskiej aktywności, 4) zwiększenie świadomego udziału społeczeństwa w wyborach, 5) rozpromowanie i rozwój organizacji wolontariackich, nie zaś realizacja określonych celów politycznych; b) art. 98 k.p.c. w zw. z § 9 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (DZ.U. z 2015 r., poz. 1800 z późn. zm.) poprzez zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kwoty 4.230, 00 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego z uwzględnieniem wysokości roszczenia głównego tj. przywrócenia do pracy oraz odszkodowawczego jak i roszczenia o zapłatę wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, podczas gdy wobec dokonanej zmiany dochodzonego przez powoda roszczenia na inne alternatywne zamiast pierwotnie dochodzonego brak było podstaw do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego z uwzględnieniem wysokości wszystkich tych roszczeń, a nie zaś wyłącznie tego roszczenia, które ostatecznie wybrał powód, tj. odszkodowawczego, które uzasadniało zgodnie z § 9 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia wyłącznie zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 360 zł, a nie jak uczynił to Sąd I instancji w kwocie 4.230,00 zł.

2)  naruszenie prawa materialnego, tj.:

art. 52 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm.), zwanej dalej „k.p.” w zw. z art. 100 § 1 k.p. w zw. z § 8 ust. 5 regulaminu pracy Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w zw. z art. 76 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 409) i art. 54 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78 poz. 483) oraz art. 10 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. 1993.61.284) poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w następstwie naruszenia przepisów postępowania wskazanych w pkt 1 lit. a ww. zarzutu polegające na przyjęciu, że zachowanie powoda opisane w oświadczeniu pracodawcy dotyczące udostępnienia na jego profilu na portalu (...) postów innych osób dotyczących tematyki związanej z bezpieczeństwem państwa oraz wystąpienie w dniu 8 stycznia 2024 r. na spotkaniu w Klubie (...) podczas, którego powód prezentował treść Raportu Komisji stanowiło ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, z powodu rzekomego naruszenia przez powoda art. 153 ust. 1 Konstytucji RP, art. 1, art. 78 ust. 2 i art. 80 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej, a także § 8 pkt 1, § 14 pkt 3, § 16 pkt 3 i 5, § 17 pkt 1 i 4 oraz § 18 pkt 1 zarządzenia nr 70 Prezesa Rady Ministrów w sprawie wytycznych w zakresie przestrzegania zasad służby cywilnej oraz w sprawie zasad etyki korpusu służby cywilnej, a także że powyższe obowiązki i zasady zostały naruszone z winy powoda, gdyż powód rażąco naruszył te obowiązki i interes pracodawcy, podczas gdy w niniejszej sprawie rozwiązanie z powodem umowy o pracę było motywowane tym, że powód był członkiem Komisji i współautorem Raportu tej Komisji badającej (...) wpływy na bezpieczeństwo RP, o czym świadczy dobitnie sama treść oświadczenia pozwanego pracodawcy, a także zeznania M. Ż. (1), która podała, że drugi obok powoda z zastępców dyrektora Departamentu Bezpieczeństwa Narodowego który nadal pracuje w KPRM, przy czym na stanowisku naczelnika, nie był tak jak powód członkiem Komisji (zeznania M. Ż. (1), k. 225 — nagranie — zakres czasowy od 00:3424.751 do 00:34:40.127), tym bardziej, że wpisy/posty powoda wskazane w oświadczeniu pozwanego pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia oraz wystąpienie powoda na spotkaniu w Klubie (...) traktowały o tematyce światopoglądowej, w tym związanej z bezpieczeństwem państwa, nie zaś jak błędnie ustalił Sąd I instancji o tematyce politycznej, dlatego też powód miał prawo do wyrażania tych treści, w szczególności w kontekście obowiązku członka korpusu służby cywilnej - ochrony interesów państwa, co oznacza tym samym, że powód nie naruszył przepisów prawa i zasad, których naruszenie zarzucił mu pozwany w swoim oświadczeniu, a także z tego powodu, że w świetle § 8 ust. 5 regulaminu pracy pozwanego ww. obowiązki i zasady nie zostały zdefiniowane jako uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p., dlatego też brak było podstaw do twierdzenia o winie powoda i naruszeniu interesów pracodawcy;

a)  art. 30 § 4 k.p. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że oświadczenie pozwanego pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika było jasne, obszerne i konkretne, podczas gdy pomimo tego, że przedmiotowe oświadczenie było obszerne nie było jasne i konkretne, o czym dobitnie świadczy jego konkretyzacja przez Sąd I instancji w zakresie rzekomego naruszenia przez powoda zasad etyki członka korpusu służby cywilnej, co jest niedopuszczalne.

W następstwie, powód wniósł o:

1)  zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie od pozwanego Kancelarii Prezesa Rady Ministrów na rzecz powoda A. P. kwoty 52.167,76 zł (pięćdziesięciu dwóch tysięcy stu sześćdziesięciu siedmiu złotych i siedemdziesięciu sześciu groszy) tytułem odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 20 stycznia 2025 r., tj. doręczenia pozwanemu pisma dotyczącego zmiany powództwa do dnia zapłaty;

2)  zasądzenie od pozwanego kosztów procesu za I i II instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przewidzianych, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

3)  rozpoznanie sprawy na rozprawie. ( apelacja, k. 291-310 akt sprawy).

Pozwany w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od pozwanego kosztów zastępstwa procesowego ( k. 322-325 akt sprawy).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja pozwanego zasługiwała na uwzględnienie w całości.

W niniejszej sprawie istota sporu sprowadzała się do oceny, czy działalność powoda mogła być zakwalifikowana jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych i stanowić należytą podstawę do rozwiązania z nim stosunku pracy bez wypowiedzenia z winy pracownika. Sąd I instancji powództwo w całości oddalił podnosząc, że powód dopuścił się ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych, jednakże powyższe ustalenie nie ma odzwierciedlenia w stanie faktycznym.

W tym miejscu wskazać zaś należy, iż Sąd Okręgowy w Warszawie w istocie co do zasady w części zaaprobował ustalenia i rozważania poczynione przez Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku oraz przyjął je za własne co oznacza, że nie zachodziła konieczność szczegółowego powtarzania tych ustaleń i rozważań (por. wyroki Sądu Najwyższego z 27 marca 2012 r., III UK 75/11, LEX nr 1213419; z 14 maja 2010 r., II CSK 545/09, LEX nr 602684; z 27 kwietnia 2010 r., II PK 312/09, LEX nr 602700; z 20 stycznia 2010 r., II PK 178/09, LEX nr 577829; z 8 października 1998 r., II CKN 923/97, OSNC 1999 Nr 3, poz. 60). Sąd Okręgowy podzielił bowiem niewątpliwie ustalenia i wywody dotyczące braku wad proceduralnych złożonego przez pozwanego w dniu 30 stycznia 2024 r. oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia, z winy pracownika z powodem. Pozwany bezsprzecznie dopełnił terminu do złożenia takiego oświadczenia, wymogu pisemności, w treści oświadczenia pouczył powoda o prawie do odwołania do sądu oraz wskazał w sposób jednoznaczny co stanowiło istotę zarzutu stawianego pracownikowi i usprawiedliwiającego rozwiązanie z nim stosunku pracy. Jednakże nie sposób zgodzić się z ustaleniami Sądu Rejonowego, iż wypowiedzenie nie zawierało wad merytorycznych, a zawarta w nim przyczyna rzeczywiście uzasadniała rozwiązanie stosunku pracy z powodem. W konsekwencji Sąd Rejonowy dopuścił się częściowo błędnych ustaleń w powyższym zakresie, co szczegółowo zostanie poruszone w dalszej części rozważań.

Na uwzględnienie zasługuje postawiony w apelacji powoda zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., art. 227 w zw. z art. 235 ² § 1 pkt 2 oraz art. oraz art. 155 § 2 w zw. żart. 271 § 1 k.p.c, w zakresie naruszenia przez Sąd Rejonowy przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów i dokonania błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału. Przepis art. 233 § 1 k.p.c. reguluje kwestię zasad sądowej oceny dowodów, uprawnia Sąd do oceny wiarygodności i mocy dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia materiału sprawy. Z jednej zatem strony Sąd orzekający uprawniony jest do oceny tychże dowodów według własnego przekonania, z drugiej natomiast sam jest zobowiązany do wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Uprawnienie Sądu do oceny dowodów według własnego przekonania nie oznacza dowolności w tej ocenie. Poza sporem winno być, iż dokonując tej oceny, sąd nie może ignorować zasad logiki, osiągnięć nauki, doświadczenia czy też wyciągać wniosków, które nie wynikają z materiału dowodowego. Dopuszczenie się obrazy art. 233 § 1 k.p.c. przez Sąd może zatem polegać albo na przekroczeniu granic swobody oceny wyznaczonej logiką, doświadczeniem i zasadami nauki, albo też na niedokonaniu przez sąd wszechstronnego rozważania sprawy. W opinii Sądu Okręgowego ocena zgromadzonego materiału dowodowego przez Sąd I instancji doprowadziła do wyprowadzenia błędnych wniosków stojących w sprzeczności z prawidłowo ustalonym przez stanem faktycznym.

W ocenie Sądu Okręgowego przede wszystkim doszło do naruszenia art. 233 k.p.c., bowiem analiza materiałów publikowanych przez powoda na portalu (...) nie daje podstaw do przyjęcia, aby powód w swoich wpisach w sposób wyraźny formułował prywatne poglądy, które mogą być zakwalifikowane jako działalność polityczna. Sąd Okręgowy nie podziela w tym zakresie stanowiska Sądu I instancji, według którego samo udostępnianie treści nieneutralnych w przestrzeni publicznej jest manifestacją poglądów politycznych. W poczynionej przez Sąd Rejonowy ocenie dowodów brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, a wnioskowanie to nie uwzględnia jednoznacznych, praktycznych związków przyczynowo – skutkowych.

Sąd Rejonowy wyprowadził również niewłaściwe wnioski i ocenę dowodu z przesłuchania powoda, a w konsekwencji bezpodstawnie odmówił im wiarygodności. W ocenie Sądu Okręgowego zeznaniom tym należy w pełni przyznać walor wiarygodności. Powód bowiem zeznał, że udostępniając wpisy na (...) nie zajmował żadnego prywatnego stanowiska względem prezentowanych treści. Takie stanowisko powoda znajduje odzwierciedlenie w treści jego wpisów. Jednocześnie powód dodał, że tematyka tych wpisów dotyczyła sfery działalności państwa i jego instytucji, w szczególności w zakresie bezpieczeństwa kraju. Wskazywał także, że ich treść dotyczyła uwag, często krytycznych w powyższym zakresie, a udostępniając treści kierował się propaństwową postawą, uznając za dobro państwa za nadrzędne w stosunku do interesów wszelkich innych instytucji, ugrupowań politycznych oraz korzyści prywatnych.

W ocenie Sądu Okręgowego kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia miał fakt, iż udostępniane przez powoda wpisy dotyczyły szeroko rozumianych struktur państwa Polskiego, a nie działań ugrupowań politycznych, co Sąd Rejonowy oceniając działalność powoda w przestrzeni publicznej zupełnie pominął. To, że były one krytyczne dla opcji politycznej, która w tym okresie wygrała wybory i realizowała w ramach struktur instytucji państwa swoją politykę nie może być postrzegany automatycznie jako manifestacja poglądów politycznych czy, jak to ujął w uzasadnieniu Sąd Rejonowy, „swoista manifestacja poglądów politycznych”. Wpisy udostępniane przez powoda miały bowiem tematykę światopoglądową i nie stanowiły manifestacji poglądów politycznych. Przyjmując tok rozumowania Sądu Rejonowego należałoby dojść do kuriozalnego wniosku, że urzędnicy państwowi musieliby każdorazowo podążać za zmieniającą się władzą na skutek wyborów, co sprzeczne jest z zasadą apolityczności urzędników państwowych.

Opisane działanie wpisuje się w płaszczyznę szeroko rozumianej działalności o charakterze propaństwowym. Działalność ta nie polega bowiem jedynie na popieraniu działania organów i instytucji państwa, ale także na krytyce. Taka krytyka miała miejsce w przypadków materiałów udostępnianych przez powoda na (...).

W tym aspekcie zatem, pracodawca powinien przedstawić zarzuty i dowody, które wykazywałyby, że krytyka ta była nieuzasadniona, nie ma oparcia w faktach i nie była podejmowana na podstawie i w granicach prawa. Tymczasem w oświadczeniu pozwanego o rozwiązaniu umowy o pracę z powodem bez wypowiedzenia te elementy nie zostały wykazane ani uzasadnione, co zostało pominięte w rozważaniach dokonanych przez Sąd Rejonowy.

Sąd Rejonowy także w sposób błędny ocenił jako manifestację poglądów politycznych powoda jego wystąpienie w Klubie (...) z dnia 08 stycznia 2024 r. Z dokonanych przez Sąd Rejonowy ustaleń wynika, że podczas tego wystąpienia powód dokonał omówienia raportu Państwowej Komisji do spraw badania wpływów (...) na bezpieczeństwo Rzeczpospolitej Polskiej w latach 2007 – 2022, którego to raportu był współautorem, ale nie będąc w tym czasie już członkiem tej Komisji. Sąd Rejonowy w uzasadnieniu wyroku nie odniósł się w żaden sposób do konkretnych elementów wystąpienia poza wygłoszoną prywatną opinią powoda dotyczącą rekomendacji personalnych zawartych w raporcie. Zamiast tego arbitralnie wskazał, że wystąpienie powoda miało charakter polityczny. Tym samym uznać należy za słuszny zarzut pozwanego naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., poprzez dokonanie przez Sąd Rejonowy oceny w sposób sprzeczny z zasadami logiki, doświadczenia życiowego oraz zebranym w sprawie materiałem dowodowym.

Wskazać należy także, że z ustaleń faktycznych Sądu Rejonowego nie wynika, aby Klub (...) był partią polityczną czy organem partii politycznej, bądź że samo wystąpienie miało charakter polityczny. Podkreślenia wymaga, czego Sąd Rejonowy nie wziął pod uwagę w swoim rozstrzygnięciu, że zaprezentowany przez powoda raport był dokumentem urzędowym pochodzącym od apolitycznego organu administracji publicznej, który jest utworzony i działa na podstawie ustawy. Sama treść raportu natomiast nie zawierała informacji o tematyce politycznej, lecz wyłącznie o tematyce bezpieczeństwa państwa i działania organów państwowych. Nie bez znaczenia pozostaje również, że Komisja działa nadal, a ustawa stanowiąca podstawę jej działania w dalszym ciągu obowiązuje. Sam raport, który w ramach omawianego spotkania zaprezentował powód funkcjonuje w obrocie prawnym. Fakt, że rząd po 13 grudnia 2023 r. nie udostępniał tego raportu na stronach internetowych Komisji nie oznacza, że był on tajny. Obywatele mają prawo zapoznania się z jego treścią. W ocenie Sądu Okręgowego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Rejonowy nie przedstawił żadnych argumentów, które wskazywałyby na jego charakter polityczny. Fakt, że z raportu tego wynikały rekomendacje personalne nie jest równoznaczny z uznaniem tego raportu za dokument o charakterze politycznym, co bez żadnego uzasadnienia przyjął Sąd Rejonowy, rozciągając to niczym nieuzasadnione i nie odpowiadające faktom przeświadczenie na ocenę działań powoda.

W ocenie Sądu Okręgowego fakt, że w dniu 08 stycznia 2024 r. powód nie był już członkiem Komisji nie ma żadnej doniosłości prawnej w okolicznościach sprawy. Raport Komisji, który zaprezentował opinii publicznej powód nie był bowiem tajny. Podkreślenia wymaga także, że jest on obecnie publicznie dostępny na stronie internetowej Biura Bezpieczeństwa Narodowego i każdy może się z nim zapoznać.

W konsekwencji stwierdzić należy, że Sąd Rejonowy dokonał błędnej oceny dowodów, bezzasadnie odmówił wiarygodności dowodowi z przesłuchania powoda i wyprowadził na tej podstawie błędne wnioski co do charakteru działań podejmowanych przez powoda, wskazanych w oświadczeniu pracodawcy jako działalność o charakterze politycznym lub stanowiąca swoistą manifestację poglądów politycznych powoda.

Sąd Rejonowy dokonał także nieprawidłowej oceny zeznań świadka M. Ż. (2), że pracownik odwołany z funkcji zastępcy dyrektora w tym samym dniu i na tych samych warunkach co powód, w dalszym ciągu pozostaje pracownikiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Sąd I instancji w swojej ocenie pominął istotny fakt, że pracownik ten nie był członkiem i nie uczestniczył w pracach Komisji tak jak powód. Zatem wniosek zaprezentowany przez Sąd Rejonowy, że przyczyny rozwiązania umowy o pracę z powodem leżały wyłącznie po jego stronie należy uznać za nieprawidłowy. Przeczy też to tym samy twierdzeniu Sądu Rejonowego, że pozwany wykazał te okoliczności na podstawie zeznań świadka M. Ż. (2). W ocenie Sądu Okręgowego powyższe wskazuje na zasadność stanowiska powoda o politycznych pobudkach działania pozwanego.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd Okręgowy stwierdził, że Sąd Rejonowy dopuścił się naruszenia wskazanych w apelacji powoda przepisów k.p.c., tym samym jego błędna ocena materiału dowodowego i wyciągnięte na tej podstawie wnioski nie mogą zasługiwać na uwzględnienie. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, aby opisane w oświadczeniu pozwanego działania powoda mogły być potraktowane i ocenione jako działalność polityczna lub manifestacja poglądów politycznych.

Sąd Okręgowy podziela także zarzut naruszenia prawa materialnego przez Sąd Rejonowy zawarty w apelacji powoda. Sąd I instancji błędnie przyjął, że w okolicznościach faktycznych sprawy uzasadnione zastosowanie miał przepis art. 52 k.p. Aby przepis ten miał zastosowanie Sąd musi ustalić, że zachowanie pracownika opisane jako przyczyna rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia było ciężkim naruszeniem podstawowych obowiązków pracowniczych.

Tymczasem Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ocenił, że niewątpliwym jest, że doszło do naruszenia interesów pracodawcy. Brak jest jednak oceny, z której wynikałoby, że naruszenie to miało charakter wymagany przez 52 § 1 pkt 1 k.p. W ocenie Sądu Okręgowego przedstawione w tym zakresie argumenty Sądu Rejonowego nie sposób uznać za uzasadniające zastosowanie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. z uwagi na ich wzajemną sprzeczność i nielogiczność. Sąd Rejonowy ocenił działanie powoda jako bezwzględne i podyktowane potrzebą szerzenia reprezentowanych przez niego poglądów, mimo że pozostawały one w sprzeczności z kierunkiem politycznym przyjętym przez pracodawcę oraz z pominięciem nakazu neutralności politycznej wynikającego z art. 153 Konstytucji RP i art. 1 ustawy o służbie cywilnej.

Podkreślić w tym miejscu należy, że w rozumieniu art. 52 § 1 pkt 1 k.p. ciężkie naruszenie przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych zachodzi wówczas, gdy zachowaniu pracownika (działanie lub zaniechanie) można przypisać winę umyślną lub rażące niedbalstwo (vide wyrok Sadu Najwyższego z 21 lipca 1999 r., I PKN 169/99, OSNAPiUS 2000, Nr 20, poz. 746). Oprócz bezprawności działania koniecznym warunkiem zastosowania art. 52 § 1 pkt 1 k.p. jest stosunek psychiczny sprawcy do skutków swojego postępowania, określony wolą i możliwością przewidywania (świadomością). W pojęciu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych mieści się wina umyślna oraz rażące niedbalstwo - rodzaj winy nieumyślnej, której nasilenie wyraża się w całkowitym ignorowaniu przez pracownika następstw swojego działania, chociaż rodzaj wykonywanych obowiązków lub zajmowane stanowisko nakazują szczególną ostrożność i przezorność w działaniu (vide wyrok Sądu Najwyższego z 11 września 2001 r., I PKN 634/00, OSNP 2003, Nr 16, poz. 381). Bezprawność zachowania nie uzasadnia rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia w trybie art. 52 § 1 pkt 1 k.p., jeżeli stosunek psychiczny pracownika do skutków postępowania określony jego świadomością nie wskazuje ani na winę umyślną, ani na rażące niedbalstwo (tak wyrok Sądu Najwyższego z 7 lutego 2008 r., II PK 162/07, OSNP 2009, Nr 7-8, poz. 98).

Artykuł 52 § 1 pkt 1 k.p. posługuje się pojęciem ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych. Zakres podstawowych obowiązków pracowniczych jak już wyżej wskazano nie został w przepisach prawa pracy uregulowany. Przykładowe obowiązki pracownika zostały wymienione w art. 100 k.p. i jak wynika z treści tego przepisu, mogą one, mimo braku takiej deklaracji ustawodawczej, stanowić podstawowe obowiązki pracownicze lub stać się nimi w konkretnych sytuacjach. Ma to miejsce wówczas, gdy ich naruszenie będzie analizowane w powiązaniu z rodzajem wykonywanej pracy. Częstokroć podstawowe obowiązki pracownika są wyszczególnione w indywidualnym zakresie czynności. Zgodnie z treścią art. 100 k.p. pracownik jest obowiązany wykonywać pracę sumiennie i starannie oraz stosować się do poleceń przełożonych, które dotyczą pracy, jeżeli nie są one sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę. W szczególności pracownik jest obowiązany przestrzegać czasu pracy ustalonego w zakładzie pracy, przestrzegać regulaminu pracy i ustalonego w zakładzie pracy porządku, dbać o dobro zakładu pracy, chronić jego mienie. W niniejszej sprawie należało ocenić, czy przyczyny rozwiązania z powodem umowy o pracę trybie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. były konkretne, rzeczywiste i prawdziwe, które można było zakwalifikować jako ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych.

Powyższy przepis k.p. określa, iż pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w razie ciężkiego naruszenia przez niego podstawowych obowiązków pracowniczych. Wynika stąd wprost - co znajduje potwierdzenie w ustalonym orzecznictwie sądowym - że w tym przepisie są dwie przesłanki dopuszczalności rozwiązania umowy o pracę: naruszenie podstawowego obowiązku i powaga tego naruszenia, rozumiana jako znaczny stopień winy pracownika. (Wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 26 sierpnia 2022 r. VIII Pa 47/22)

W ocenie Sądu Okręgowego taka sytuacja nie miała miejsca, a Sąd Rejonowy popadł w jaskrawą wręcz sprzeczność poprzez postawienie powodowi zarzutu pominięcia nakazu zachowania neutralności politycznej, opierając go na fakcie, że jego poglądy pozostawały w sprzeczności z kierunkiem politycznym przyjętym przez pracodawcę. W konsekwencji powyższego Sądu Rejonowego doszedł zatem w tym zakresie do konkluzji, że neutralność polityczna powoda opierać się powinna na wykonywaniu kierunku politycznego pracodawcy. Ta sprzeczność i nielogiczność wnioskowania w sposób jaskrawy wskazuje na brak wykazania przez Sąd Rejonowy istnienia podstaw do zakwalifikowania zachowania powoda, jako wypełniającego znamię przyczyny rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z art. 52 par. 1 pkt. 1 k.p.

W niniejszej sprawie należało także zwrócić uwagę na ugruntowane orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dotyczące granic wolności słowa w miejscu pracy, mające zastosowanie również w niniejszej sprawie, a które zostało całkowicie pominięte przez Sąd Rejonowy.

W ocenie Sądu Okręgowego, zastosowane wobec powoda dyscyplinarne rozwiązanie umowy o pracę stanowiło rażącą ingerencję w wolność wypowiedzi, chronioną art. 10 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.). Zarówno bowiem publikacja wpisu w mediach społecznościowych, jak i publiczne wystąpienie w klubie dyskusyjnym stanowią formy korzystania z wolności wyrażania opinii oraz przekazywania informacji. W tym kontekście należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka urzędnicy państwowi, choć podlegają podwyższonemu obowiązkowi lojalności i powściągliwości, nie są pozbawieni ochrony wynikającej z art. 10 Konwencji , w szczególności w odniesieniu do wypowiedzi dotyczących spraw publicznych. Sam fakt zajmowania stanowiska w administracji publicznej oraz uczestnictwa w pracach organu państwowego nie uzasadnia automatycznego ograniczenia wolności wypowiedzi (por. wyroki ETPCz W. przeciwko M.– wyrok z dnia 12 lutego 2008 r., skarga nr 14277/04; V. przeciwko R.wyrok z dnia 26 września 1995 r., skarga nr 17851/91; B.przeciwko D.– wyrok z dnia 22 lutego 1989 r. skarga 11508/85,S. przeciwko W., wyrok z dnia 09 października 2012, K. p. R., wyrok z dnia 26 lutego 2009, a także „Free speech of civil servants and other public emploees” Paul Mahoney – opublikowane w „Freedom of expression – essays in honour of Nicolas Bratza, September 2012 k. 257 oraz :Wolność słowa w orzecznictwie Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.Analiza porównawcza”- „Swoboda wypowiedzi urzędników publicznych: k. 157-158, Jacek Skrzydło, wyd. Adam Marszałek, Toruń 2013 ).

ETPCz w powyższym orzecznictwie dotyczącym urzędników wypracował test, któremu każdorazowo należy poddać zachowanie bądź wypowiedź:

(a) Czy doszło do ingerencji w art. 10 Konwencji ?
Za ingerencję uznaje się m.in. rozwiązanie stosunku pracy, sankcję dyscyplinarną, degradację, odmowę awansu/nominacji, a także środki o „efekcie mrożącym”.

(b) Czy ingerencja była „przewidziana ustawą”?
Wymagane jest w tym wypadku istnienie normy prawnej pozwalającej przewidzieć konsekwencje oraz minimalny standard jakości prawa.

(c) Czy ingerencja realizowała cel z art. 10 ust. 2 Konwencji?
Najczęściej: ochrona dobrego imienia/reputacji, ochrona tajemnicy/poufności, ochrona praw innych, autorytet i bezstronność władzy sądowniczej, prawidłowe funkcjonowanie administracji/public service.

(d) Czy ingerencja była „konieczna w społeczeństwie demokratycznym” (proporcjonalna)?
To element kluczowy: sąd krajowy musi wykazać, że istniała pilna potrzeba społeczna, a zastosowana sankcja była adekwatna i najmniej dolegliwa w realiach sprawy, z uwzględnieniem ryzyka „chilling effect”.

W tym kontekście podkreślić należy, że przedmiotem wypowiedzi („podań” na portalu społecznościowym) powoda były wnioski powołanej na podstawie ustawy Komisji do spraw wpływów (...), której był on członkiem, a zatem zagadnienie niewątpliwie leżące w interesie publicznym, dotyczące funkcjonowania państwa i bezpieczeństwa publicznego. Z materiału sprawy wynika przy tym, że powód nie prezentował własnych ocen ani poglądów, lecz ograniczył się do relacjonowania ustaleń komisji, bez formułowania osobistych wniosków czy komentarzy o charakterze politycznym lub polemicznym. Zastosowana zaś sankcja w postaci zwolnienia dyscyplinarnego – należy do środków najsurowszych i wiąże się z istotnym efektem mrożącym, mogącym zniechęcać innych urzędników do udziału w debacie publicznej na temat funkcjonowania instytucji państwowych. W świetle standardu wynikającego z art. 10 Konwencji, a także orzecznictwa ETPCz, taki środek może zostać uznany za proporcjonalny jedynie w sytuacjach wyjątkowych, co w niniejszej sprawie nie zostało nawet w minimalny sposób wykazane.

Spinając klamrą powyższe orzecznictwo ETPCz należy odwołać się do ostatniego wyroku tegoż sądu z dnia 15 grudnia 2025 r. D. przeciwko R. (skarga nr 16915/21) dotyczącego wprawdzie wypowiedzi publicznej sędziego, jednakże kryteria wobec sędziów dotyczące aktywności publicznej są jeszcze surowsze niż urzędników. W wyroku tym wskazano, że sędzia ma prawo do nawet ostrych wypowiedzi dotyczących decyzji politycznych w zakresie reform wymiaru sprawiedliwości pod warunkiem zachowania standardów i kultury wypowiedzi. Przekładając to na grunt niniejszej sprawy, należy podkreślić, że w wypadku powoda nawet nie można mówić o kwestiach publicznej krytyki, gdyż powód jedynie przekazywał informacje jawne, nie opatrując ich komentarzem.

Mając na względzie powyższe Sąd Okręgowy XIV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych uwzględnił apelację strony powodowej i na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego. Z uwagi na to, że pozwany rozwiązał z powodem umowę o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów k.p. o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie, zgodnie z art. 56 § 1 k.p. powodowi przysługiwało roszczenie o przywrócenie do pracy albo o odszkodowanie. W toku procesu powód zmodyfikował powództwo w ten sposób, że żądał zasądzenia od pozwanego na jego rzecz odszkodowania.

Wysokość odszkodowania za rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów k.p. o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie określa przepis art. 58 k.p. Zgodnie z tym przepisem odszkodowanie, o którym mowa w art. 56 k.p., przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. Powód był zatrudniony u pozwanego na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony w okresie od dnia 18 lipca 2016 r. do dnia 31 stycznia 2024 r. W związku z powyższym do powoda miał zastosowanie przepis art. 36 § 1 pkt 3 k.p., co oznacza, że przysługiwało mu odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia wynoszący 3 miesiące (kwota 52.167,76 zł brutto).

Mając to wszystko na uwadze, Sąd Okręgowy na podstawie art. 56 § 1 k.p., art. 58 k.p., art. 36 § 1 pkt 3 k.p., zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 52.167,76 zł brutto tytułem odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia.

Orzeczenie o odsetkach ustawowych za opóźnienie wydano na podstawie art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 300 k.p. Pozwany bowiem popadł w opóźnienie w zapłacie na rzecz powoda kwoty odszkodowania od dnia doręczenia mu odpisu pisma powoda, w którym zmodyfikował powództwo w ten sposób, że zażąda zasądzenia odszkodowania.

Zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania (art. 98 § 1 i 3 k.p.c.) na rzecz strony powodowej należało zasądzić zwrot kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje. Ich wysokość została ustalona w oparciu o treść § 2 pkt 5 w zw. z § 9 ust. 1 pkt 2 (za postępowanie pierwszo-instancyjne) oraz§ 2 pkt 5 w zw. z § 9 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 (za postępowanie drugo-instancyjne) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).

Sędzia Aleksandra Rutkowska