Uzasadnienie z 27 stycznia 2026, sygn. I C 1178/25
Sygn. akt I C 1178/25
UZASADNIENIE
Powódka E. K. wystąpiła z pozwem przeciwko (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu nr (...) zawartej w dniu 14.07.2020 roku oraz zasądzenia od pozwanego (...) Banku (...) S.A. z siedzibą w W. na jej rzecz kwoty: 112.937,95 zł. stanowiącej świadczenie nienależne wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia następującego po dniu doręczenia pozwu pozwanemu do dnia zapłaty.
Ewentualnie powódka wniosła o zasądzenie od pozwanego łącznie na jej rzecz kwoty 49.798,57 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia następującego po dniu doręczenia pozwu pozwanemu do dnia zapłaty, oraz ustalenie, że następujące postanowienia stanowią niedozwolone postanowienia umowne i nie wiążą powódki (są bezskuteczne wobec powódki) od chwili zawarcia umowy, z pozostawieniem umowy w pozostałym zakresie w mocy, z oprocentowaniem ustalonym w oparciu o marżę oraz stałą stopą bazową obowiązującą w dniu zawarcia umowy zgodnie z § 2 ust. 5 umowy:
a) Części szczegółowej umowy kredytu mieszkaniowego (...) K. nr (...) zawartej między powódką E. K. a pozwanym:, tj.: § 2 ust. 5, (w zakresie: „i po upływie okresu obowiązywania 5 letniej stałej stopy bazowej stosuje się wskaźnik referencyjny (...) z uwzględnieniem postanowień § 5 (...)."),
b) Części ogólnej umowy kredytu mieszkaniowego (...) K. nr (...) zawartej między powódką: E. K. a pozwanym:, tj.: § 1 „wskaźnik referencyjny” oraz „(...)", § 5.
Ponadto powódka wniosła o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty oraz opłaty skarbowej o pełnomocnictwa.
Jednocześnie w treści pozwu powódka sformułowała wniosek o udzielenie zabezpieczenia przysługujących jej roszczeń niepieniężnych, poprzez:
1. unormowanie praw i obowiązków stron na czas trwania postępowania tj. od dnia wytoczenia powództwa do dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w niniejszej sprawie, w ten sposób, aby wstrzymać obowiązek powódki płatności rat kapitałowo-odsetkowy wynikających z umowy kredytu kredyt mieszkaniowy własny kąt nr (...), zawartej pomiędzy powódką a pozwanym w dniu 14.07.2020 r., w czasie trwania postępowania w niniejszej sprawie do czasu jego prawomocnego zakończenia;
2. zakazanie pozwanemu złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu umowy w związku z udzielonym zabezpieczeniem na czas trwania postępowania, tj. od dnia wytoczenia powództwa do dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w niniejszej sprawie;
3. zakazanie pozwanemu przekazywania informacji do: Rejestru Dłużników (...), Krajowego Rejestru Długów, Rejestru Dłużników (...), Krajowego Biura (...), Biura (...), Krajowego Rejestru Zadłużonych oraz Systemu Bankowy Rejestr, w związku z udzieleniem zabezpieczenia na czas trwania postępowania, tj. od dnia wytoczenia powództwa do dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w niniejszej sprawie.
Uzasadniając wniosek o udzielenie zabezpieczenia powódka wskazała, że roszczenie strony powodowej należy uznać za uprawdopodobnione w świetle argumentacji zawartej w pozwie. Spełnione zostały wszystkie przesłanki warunkujące uznanie postanowień umownych za abuzywne oraz wskazano na konsekwencje uznania tych postanowień za abuzywne. W ocenie strony powodowej, wykazano również interes prawny żądania o ustalenie, polegający na konieczności zniesienia wątpliwości stron i zapobieżeniu dalszemu sporowi o roszczenia banku wynikające z umowy.
Dalej powódka podniosła, że interesem prawnym w udzieleniu zabezpieczenia jest konieczność zabezpieczenia osiągnięcia celu niniejszego postępowania, tj. skutecznej i efektywnej ochrony konsumenta, oraz szybkiego i ekonomicznego rozstrzygnięcia sporu, a także konieczność odwrócenia grożącej powódce szkody lub innych niekorzystnych dla powódki skutków. Celem powództwa o ustalenie jest bowiem uniknięcie konieczności uiszczania przez powódkę nienależnych wpłat na podstawie abuzywnych postanowień umowy. Dalsze spełnianie świadczeń, co do których na obecnym etapie postępowania zostało w ocenie powódki uprawdopodobnione, że nie mają oparcia w umowie, doprowadzałoby bowiem do niezasadnego jej obciążania.
Dalej, powódka wskazywała, iż szkoda, którą nieodwracalnie ponosi wynika nie tylko z konieczności uiszczania na rzecz pozwanego wyższych rat odsetkowych odpowiadających wskaźnikowi WIBOR, ale również z konieczności uiszczania niezasadnie zawyżonej kwoty marży pobieranej przez pozwanego (co wynika bezpośrednio ze zmiany proporcji uiszczanych przez powódkę rat kapitałowych i rat odsetkowych w związku ze wzrostem WIBOR).
Wobec powyższego nawet w przypadku uwzględnienia niniejszego powództwa, brak udzielenia zabezpieczenia spowoduje, że powódka poniesie nieodwracalną szkodę w związku z uiszczeniem na rzecz pozwanego wyższej kwoty marży, której zwrot jest niemożliwy, albowiem niemożliwe jest dokładne wyliczenie tej kwoty.
Następnie strona powodowa podkreślała, iż występuje w niniejszym postępowaniu jako konsument. Oceniając jej sytuację zarówno faktyczną jak i prawną należy mieć zatem na uwadze, że każdy dodatkowy wydatek wiąże się koniecznością rezygnacji z jakiegoś dobra. Takim dobrem w przypadku konsumentów jest np. wyżywienie, ochrona zdrowia, edukacja, hobby, rozrywka. Innymi słowy, każdy niezaplanowany koszt powoduje, że konsument zmuszony jest do zrezygnowania z jednego z wyżej wymienionych dóbr. Wnioskowany sposób zabezpieczenia uwzględnia zatem interesy, ekonomiczne oraz prawne obu stron postępowania. Komplementarnymi do tego jest zakaz wypowiedzenia przez pozwanego umowy kredytu przez pozwanego oraz zakaz przekazywania przez pozwanego informacji do Biura (...) oraz Systemu Bankowy Rejestr.
W zakresie uprawdopodobnienia roszczenia powódka wskazała, że nie kwestionuje zgodności ustalenia wskaźnika WIBOR z przepisami krajowymi i europejskimi, lecz kwestionuje prawidłowość wykonania przez pozwanego obowiązków informacyjnych, warunkujących skuteczność postanowień umowy w zakresie oprocentowania kredytu w oparciu o wskaźnik WIBOR. Powódka zarzuciła pozwanemu, że wbrew szczególnemu obowiązkowi nie poinformował jej o fundamentalnych cechach głównego elementu składającego się na oprocentowanie kredytu, a w konsekwencji nie pouczył o ryzykach związanych z oprocentowaniem kredytu w oparciu o wskaźnik WIBOR. Pozwany wykorzystał swoją uprzywilejowaną pozycję profesjonalisty przy zawieraniu umowy, traktując powódkę w sposób naruszający zasady równorzędności stron, zatem nie można uznać, że powódka świadomie wyraziła zgodę na związanie się kredytem oprocentowanym w oparciu o wskaźnik WIBOR, a brak stosownych pouczeń, w ocenie powódki, powoduje że kwestionowane postanowienia są sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jej interesy.
Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:
Powódka E. K. zawarła z pozwanym (...) Bankiem (...) S.A. z siedzibą w W. w dniu 14 lipca 2020 roku umowę kredytu - kredyt mieszkaniowy (...) K. hipoteczny z oprocentowaniem zmiennym ze stałą stopą procentową w początkowym 5-letnim okresie procentowania nr (...). Na podstawie powyższej umowy Bank udzielił powódce kredytu w kwocie 450.000,00 zł z przeznaczeniem na nabycie domu jednorodzinnego zlokalizowanego w S. ul. (...) - na potrzeby mieszkaniowe (§ 1 ust.1 -3 umowy). Kredyt został udzielony na 360 miesięcy. Określona w umowie (...)-letnia stała stopa bazowa wynosiła 0,61% z zastrzeżeniem, iż po upływie okresu obowiązywania 5-letniej stałej stopy bazowej będzie stosowany wskaźnik referencyjny (...), z uwzględnieniem postanowień § 5 (...) tj. według zmiennej stopy procentowej w stosunku rocznym (§ 2 ust. 4-5 umowy w zw. z § 5 (...)).
Oprocentowanie kredytu w okresie obowiązywania stałej stopy procentowej Bank (...) S.A. pobierał odsetki od kredytu według stopy procentowej w stosunku rocznym stanowiącym sumę 5-letniej stałej stopy bazowej i marży banku. Oprocentowanie stałe w okresie na dzień zawarcia umowy wynosiło 2,76% (§ 2 ust. 8 pkt 1 (...)).
Z treści § 5 ust. 1 (...) wynika, że po zakończeniu okresu obowiązywania stałej stopy procentowej (...) SA pobiera odsetki od kredytu według zmiennej stopy procentowej, w stosunku rocznym, której wysokość jest ustalana w dniu rozpoczynającym pierwszy i kolejne sześciomiesięczne okresy obowiązywania wskaźnika referencyjnego, jako suma wskaźnika referencyjnego w wysokości z dnia określonego w sposób, o którym mowa w ust. 2, i marży (...) SA. Pierwszy okres obowiązywania wskaźnika referencyjnego może być krótszy i rozpoczyna się od dnia następującego po dniu zakończenia obowiązywania stałej stopy procentowej. Koniec pierwszego okresu obowiązywania wskaźnika referencyjnego przypada w ostatnim dniu wymagalności spłaty raty kredytu i odsetek przed upływem pierwszego sześciomiesięcznego okresu obowiązywania wskaźnika referencyjnego. Kolejne sześciomiesięczne okresy obowiązywania wskaźnika referencyjnego kończą się w dniu poprzedzającym dzień, który datą odpowiada dniowi, w którym rozpoczął się poprzedni sześciomiesięczny okres obowiązywania wskaźnika referencyjnego, z uwzględnieniem zasad liczenia terminów oznaczonych w miesiącach, przewidzianych w przepisach polskiego Kodeksu cywilnego. Natomiast ust. 2 § 5 (...) stanowi, że w celu ustalenia stopy procentowej, o której mowa powyżej, Bank stosuje wysokość wskaźnika referencyjnego (...) z drugiego dnia przed rozpoczęciem pierwszego i kolejnych sześciomiesięcznych okresów obowiązywania tego wskaźnika. W przypadku braku notowań wskaźnika referencyjnego (...) w drugim dniu przed rozpoczęciem pierwszego i kolejnych sześciomiesięcznych okresów obowiązywania tego wskaźnika do wyliczenia stopy procentowej stosuje notowanie z dnia poprzedzającego, w którym było prowadzone notowanie tego wskaźnika.
W § 1 pkt. 28 (...) wskazano definicję WIBOR jako wskaźnik referencyjny sześciomiesięcznych depozytów złotowych na polskim rynku międzynarodowym, ustalony zgodnie z regulaminem dotyczącym wskaźników referencyjnych (...) i WIBOR, publikowany na stronie informacyjnej administratora tego wskaźnika, którym na dzień zawarcia umowy jest (...) S.A.
Z załączonego do pozwu zaświadczenia wynika, że od dnia zawarcia umowy do ostatniego dnia objętego zaświadczeniem, tj. od 14 lipca 2020 roku do 24 kwietnia 2025 roku, powódka wpłaciła na rzecz pozwanego z tytułu umowy łączną kwotę 112.937,95 zł, z czego z tytułu rat kapitałowych kwotę 47.757,03 zł., rat odsetkowych kwotę 49.798,57 zł, odsetek karnych kwotę 3,35 zł oraz pozostałych opłat tj. pobranych składek na ubezpieczenie od ryzyka utraty pracy i pobytu w szpitalu kwotę 14.625,00 zł, opłaty za szacownie wartości nieruchomości kwotę 700,00 zł, przypomnienie o niedostarczeniu dokumentów kwotę 4 zł oraz wydanie zaświadczenia kwotę 50 zł.
(dowód: kopia umowy k. 28-36, kopia zaświadczenia k. 37-38v)
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Przesłanki udzielenia zabezpieczenia zostały określone w art. 730 1 § 1 k.p.c. i należą do nich uprawdopodobnienie roszczenia oraz posiadanie interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia istnieje wtedy, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie (art. 730 1 § 2 k.p.c.). Sąd zaś rozpoznaje wniosek o udzielenie zabezpieczenia w jego granicach, biorąc za podstawę orzeczenia materiał zebrany w sprawie (art. 738 k.p.c.) i – w razie ziszczenia się przesłanek – udziela zabezpieczenia – w zależności od tego, czy dotyczy roszczenia pieniężnego czy niepieniężnego – według przepisów art. 747 k.p.c. i art. 755 § 1 k.p.c.
Wymóg uprawdopodobnienia roszczenia, którego dotyczy wniosek o udzielenie zabezpieczenia oznacza konieczność uprawdopodobnienia przez uprawnionego istnienia roszczenia oraz tego, że roszczenie to mu przysługuje. Uprawdopodobnienie stanowi odstępstwo od ogólnej reguły dowodzenia faktów na korzyść tej strony, której ustawa zezwala w określonym wypadku na uprawdopodobnienie faktu, na który się powołuje zamiast udowadniania go. Uprawdopodobnienie jest słabszą formą wykazania wierzytelności, gdzie sąd nie wymaga niepodważalnych dowodów jej istnienia, lecz jedynie uzasadnienia przekonania o jej prawdopodobieństwie, będącego wynikiem postępowania zmierzającego do wykazania faktów, lecz bez zachowania szczegółowych przepisów o postępowaniu dowodowym. Dany fakt jest uprawdopodobniony, gdy prawdopodobieństwo jest wysokie i znajduje potwierdzenie w materiale procesowym oraz przeważa nad materiałem poddającym wątpliwość okoliczności mające uprawdopodobnić żądanie. Pogląd taki jest utrwalony w orzecznictwie (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z 9 września 1961 r., IV CZ 54/61, OSNC 1963/6/114), a Sąd Okręgowy w pełni go podziela.
Mając powyższe na względzie trzeba zwrócić uwagę, iż Sąd rozpoznając wniosek o udzielenie zabezpieczenia dysponował materiałem dowodowym, ograniczającym się jedynie do dokumentów załączonych do pozwu.
W ocenie Sądu, na obecnym etapie postępowania nie zostało wykazane, że pozwany nie dopełnił w sposób odpowiedni ciążących na nim obowiązków informacyjnych oraz że klauzule dotyczące wskaźnika WIBOR mają charakter abuzywny. W szczególności, że powódka nie kwestionuje samego wskaźnika WIBOR i sposobu jego ustalenia.
Taką konkluzję należało uznać za przedwczesną i nieznajdującą oparcia w zgromadzonym do tej pory materiale. Zdaniem Sądu rzeczywista ocena uprawdopodobnienia spełniania przez sporne postanowienia przesłanek z art. 385 1 k.c. (od czego uzależnione jest uprawdopodobnienie roszczenia o ustalenie) powinna być widoczna prima facie.
Nadto możliwość oceny abuzywnego charakteru klauzul umownych, powstanie dopiero po zgromadzeniu pełniejszego materiału dowodowego, w tym przede wszystkim szerszej dokumentacji związanej ze sporną umową kredytową. Ponadto, bez osobowych źródeł dowodowych (zeznań stron oraz świadków uczestniczących w procesie zawierania umowy) trudno jest także oceniać, czy uprawdopodobnione zostały kwestie związane z brakiem możliwości indywidualnej negocjacji spornych postanowień, uznania ich za jednoznaczne i wiążącego się z tym zagadnienia dotyczącego dopełnienia przez kredytodawcę stosownych obowiązków informacyjnych. Samą treść umowy należy przy tym uznać za niewystarczającą.
Przy ocenie wszystkich poruszonych wyżej aspektów pod kątem uprawdopodobnienia roszczenia o ustalenie nie można było posiłkować się jedynie zawartymi w pozwie twierdzeniami strony powodowej. Same w sobie twierdzenia te trudno było bowiem uznać za miarodajne źródło uprawdopodobnienia - albowiem zaskarżone orzeczenie zapadło na wstępnym etapie procesu, jeszcze przed udzieleniem przez Bank odpowiedzi na pozew. Tym samym nie da się ocenić, które z tych twierdzeń pozostaną niezaprzeczone przez pozwanego. Jeśli natomiast określone z nich nie znajdują oparcia w innych powołanych przez powódkę dowodach, to bez wypowiedzenia się o nich przez stronę przeciwną, twierdzenia takie trudno uznać za miarodajną podstawę uprawdopodabniającą okoliczności powołane przez stronę powodową.
W praktyce orzeczniczej nie budzi przy tym wątpliwości, że do udzielenia zabezpieczenia nie są wystarczające same twierdzenia wierzyciela, że roszczenie istnieje, lecz musi być poparte odpowiednimi źródłami (post. SA we W. z 24.2.2014 r., I ACz 283/14, Legalis). W okolicznościach sprawy wnioskująca o udzielenie zabezpieczenia takich źródeł – poza samym tekstem umowy – nie przedstawiła. Ten natomiast, z opisanych wcześniej przyczyn, do uprawdopodobnienia objętego pozwem roszczenia o ustalenie pozostawał niewystarczający.
Zdaniem Sądu powódka nie uprawdopodobniła również interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia.
Nawet bowiem w przypadku potwierdzenia w postępowaniu rozpoznawczym zarzucanych wadliwości kontraktu, odnoszących się do klauzuli zmiennego oprocentowania, konieczne jest jeszcze wykazanie, że brak zabezpieczenia utrudni wykonanie ewentualnego orzeczenia o roszczeniach głównych (o ustalenie i zapłatę). O tym zaś można byłoby mówić dopiero wtedy, gdyby dalsze wykonywanie umowy w toku procesu prowadziłoby do nadmiernego obciążenia majątku kredytobiorcy i niepotrzebnego zwiększania skali rozliczeń między powódką a Bankiem.
Tymczasem w niniejszej sprawie powódce wypłacono tytułem kapitału kredytu kwotę 450.000,00 zł, ona natomiast do 25 kwietnia 2025 roku zapłaciła tytułem rat kapitałowo – odsetkowych oraz innych należności nieporównywalnie mniej, bo 112.937,95 zł. Jednocześnie nic nie wskazuje na to, by zapłacona suma, w połączeniu z ewentualnymi dalszymi świadczeniami uiszczonymi do dnia rozpoznania wniosku o zabezpieczenie, była równa wartości udostępnionego jej kapitału lub chociażby zbliżyła się do niej. Tym samym brak jest zagrożenia, że jej przypuszczalne roszczenia z tytułu dalszych spłat na poczet umowy kredytowej nie będą mogły zostać wzajemnie skompensowane z wzajemnymi roszczeniami Banku, to zaś eliminuje potrzebę podejmowania dalszych uciążliwych czynności w celu ich dochodzenia, takich jak np. kolejny proces sądowy, a tym samym interes prawny w rozumieniu art. 730 1 § 2 k.p.c.
Powyższe wyklucza udzielenie zabezpieczenia, gdyż nawet bowiem jeśli uznać, że część odsetkowa raty, jest z jakichkolwiek przyczyn wadliwa, to uiszczenie przez powódkę pełnych rat kredytowych, tj. w wysokościach wynikających z harmonogramu, zdecydowanie nie spowoduje, że kwoty płacone na rzecz Banku przewyższą równowartość jego wzajemnego świadczenia – i to w perspektywie przynajmniej kilkuletniej.
W rezultacie przyjąć należało, że skuteczność ewentualnego orzeczenia ustalającego nieistnienie pomiędzy stronami stosunku prawnego kredytu i rozstrzygającego o obowiązku dokonania przez Bank zapłaty uiszczonych w jej wykonaniu kwot nie jest zagrożona, jeżeli – tak jak w analizowanym przypadku – spłacane przez konsumenta w toku procesu raty mogą być zaliczane na poczet jej (znacznie wyższego) zobowiązania wobec Banku, także aktualizującego się w wyniku takiego orzeczenia. Skutki restytucyjne braku związania konsumenta postanowieniami niedozwolonymi nie wymagają zatem w takiej sytuacji wstrzymania obowiązku spłaty rat.
W ocenie Sądu Okręgowego nie zachodzi pozytywna przesłanka w postaci zapobieżenia szkodzie lub innym negatywnym następstwom, warunkująca istnienie interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia.
Biorąc to wszystko pod uwagę Sąd uznał, iż na obecnym, wstępnym etapie postępowania, powódka nie zdołała wykazać przesłanek warunkujących możliwość udzielenia zabezpieczenia określonych w art. 730 1 § 1 k.p.c. Stąd orzeczono jak w sentencji orzeczenia.
Sędzia Alicja Wiśniewska