sygn. II KK 270/12 24 kwietnia 2013 Sąd Najwyższy

Wyrok SN z 24 kwietnia 2013, sygn. II KK 270/12

Data orzeczenia 24 kwietnia 2013
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Karna, Wydział II
Przewodniczący SSN Kazimierz Klugiewicz
Tagi
#Sąd Najwyższy #Izba Karna #wyrok SN
Sygn. akt II KK 270/12
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 kwietnia 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Kazimierz Klugiewicz (przewodniczący)
SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca)
SSN Eugeniusz Wildowicz
Protokolant Anna Janczak
przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Małgorzaty Wilkosz-Śliwy,
w sprawie A. T.
o odszkodowanie i zadośćuczynienie
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
w dniu 24 kwietnia 2013 r.,
kasacji, wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy
od wyroku Sądu Apelacyjnego […]
z dnia 25 kwietnia 2012 r.,
zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w W.
z dnia 8 listopada 2011 r.,
1/ uchyla zaskarżony wyrok w części utrzymującej w
mocy wyrok Sądu Okręgowego (pkt 2.) i w tym zakresie
przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi
Apelacyjnemu,
2/ zarządza zwrot opłaty wniesionej przez wnioskodawcę,
3/ kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego
obciąża Skarb Państwa.
2
UZASADNIENIE
A. T. był tymczasowo aresztowany w okresie od dnia 11 kwietnia
1997r. do dnia 22 sierpnia 1997r. Wyrokiem Sądu Okręgowego w W. z dna 6
grudnia 2006r. uniewinniono go od stawianego mu zarzutu.
W dniu 5 grudnia 2007r. A. T. wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa
na jego rzecz kwoty 512.081 zł. tytułem zadośćuczynienia oraz 6.844,71 zł.
tytułem odszkodowania za oczywiście niesłuszne tymczasowe aresztowanie.
Wyrokiem z dnia 26 stycznia 2010r. w sprawie […] Sąd Okręgowy w W.
zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy kwotę 15.000 zł. tytułem
zadośćuczynienia za doznaną krzywdę z ustawowymi odsetkami od dnia
uprawomocnienia się wyroku, a w pozostałej części wniosek oddalił.
Wyrok ten zaskarżyli apelacjami pełnomocnicy wnioskodawcy:
- w pierwszej z nich wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez
zasądzenie odszkodowania i zadośćuczynienia w łącznej kwocie 156.844,71
zł.;
- w drugiej o zasądzenie kwoty 13.500 zł. tytułem zadośćuczynienia, zaś
kwoty 6844,71 zł. tytułem odszkodowania.
Wyrokiem z dnia 25 sierpnia 2010r. w sprawie […] Sąd Apelacyjny
uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej wniosek i w tym zakresie
przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z
dnia 8 listopada 2011r. wniosek oddalił.
Orzeczenie to zaskarżone zostało apelacją pełnomocnika
wnioskodawcy. W skardze podniesiono zarzut naruszenia przepisów
postępowania, a to art. 4 i 7 k.p.k. w zw. z art. 233§1 k.p.c. przez dokonanie
dowolnej oceny materiału dowodowego w zakresie przesłanek
uzasadniających ustalenie szkody, jak i zadośćuczynienia, zaś w
szczególności – art. 386§4 k.p.c. – nierozpoznanie istoty sprawy w
przedmiocie ustalenia podstaw co do wysokości należnego wnioskodawcy
zadośćuczynienia.
3
Podnosząc powyższe wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku i
zasądzenie na rzecz wnioskodawcy odszkodowania z tytułu poniesionej
szkody, jak i zadośćuczynienia w wysokości dotychczas wnioskowanej.
Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2012r. zmienił zaskarżony
wyrok w ten sposób, że zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy
kwotę 1075 zł. wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 25 kwietnia 2012r. do
dnia zapłaty, z tytułu odszkodowania za szkodę poniesioną w związku z
niesłusznym aresztowaniem. W pozostałej części utrzymano w mocy
zaskarżony wyrok.
Kasację od tego orzeczenia wywiódł pełnomocnik wnioskodawcy.
Zarzucono w niej:
1/ rażące naruszenie prawa materialnego:
- art. 3581
§3 k.c. w zw. z art. 558 k.p.k. przez niezastosowanie waloryzacji do
odszkodowania za poniesioną szkodę związaną z utratą wynagrodzenia za
pracę spowodowaną tymczasowym aresztowaniem;
- art. 361 k.c. w zw. z art. 558 k.p.k. przez wyjęcie z zakresu odszkodowania
utraconego w okresie tymczasowego aresztowania zarobku za stosunku
pracy;
- art. 448 k.c. w zw. z art. 558 k.p.k. polegające na przyjęciu nieodpowiedniej
sumy tytułem zadośćuczynienia za krzywdę wyrządzoną niesłusznie
zastosowanym tymczasowym aresztowaniem;
2/ rażące naruszenie prawa procesowego:
- art. 433§2 k.p.k. przez pozostawienie poza rozważaniami istotnych zarzutów
zawartych w apelacji;
- art. 457§3 k.p.k. przez brak podania czym kierował się sąd wydając wyrok
nie uwzględniający zarzutów i wniosków apelacji co do kwoty
zadośćuczynienia i zastosowania instytucji waloryzacji.
Podnosząc powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego
wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego i przekazanie
sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I-instancji.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
4
Kasacja jest częściowo zasadna. Za taki bowiem, można uznać zarzut
naruszenia art. 457§3 k.p.k., poprzez brak wskazania w uzasadnieniu Sądu
Apelacyjnego, czym kierował się zasądzając odszkodowanie bez
zastosowania instytucji waloryzacji.
W pozostałym zakresie zarzuty kasacji są oczywiście bezzasadne.
Niewątpliwie wniosek o odszkodowanie i zadośćuczynienie za
niesłuszne tymczasowe aresztowanie, ma charakter sprawy cywilnej
rozpoznawanej na gruncie procesu karnego. Słusznie obrona też wskazała na
treść art. 3581
§3 k.c., który nakazuje odstąpić od zasady nominalizmu przy
ustalaniu wysokości świadczenia pieniężnego „w razie istotnej zmiany siły
nabywczej pieniądza”. Tymczasem, Sąd Apelacyjny ustalając wysokość
odszkodowania zasądzonego w niniejszej sprawie, oparł się na wysokości
opłat za wynajem mieszkania oraz alimentów w kwotach, które realnie
obciążały wnioskodawcę w okresie od kwietnia do sierpnia 1997r.
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera żadnych rozważań co do tej
kwestii, nie widomo zatem, czy postępując w ten sposób Sąd ten przyjął, że w
okresie od tymczasowego aresztowania wnioskodawcy do dnia
prawomocnego zasądzenia odszkodowania nie doszło do istotnej zmiany siły
nabywczej pieniądza w rozumieniu wskazanego wyżej przepisu, czy też uznał,
że kwota ta nie podlegała waloryzacji lub też, iż na takie rozstrzygnięcie
wpłynęły inne przyczyny.
Skarżący, w uzasadnieniu kasacji, dla zobrazowania zmiany siły
nabywczej pieniądza pomiędzy pierwszym kwartałem 1997r. (data
aresztowania), a rokiem 2012r. (data wyroku Sądu Apelacyjnego), posłużył się
zestawieniem minimalnego miesięcznego wynagrodzenia w Polsce
obowiązującego w tych datach. Nie jest to oczywiście jedyna metoda, którą
można posłużyć się przy ocenie potrzeby waloryzacji świadczenia. Można
również założyć, że do takiej operacji, na gruncie niniejszej sprawy nie było
podstaw. Każdorazowo jednak, decyzja sądu w tym zakresie powinna zostać
uzasadniona.
Powyższe, stanowiło samodzielną podstawę skutkującą uchyleniem
zaskarżonego wyroku w części utrzymującej rozstrzygnięcie Sądu I-instancji o
5
oddaleniu pozostałej części wniosku i do przekazaniem sprawy celem
ponownego rozpoznania. Ponieważ zaś stwierdzone uchybienie dotyczy
jakości uzasadnienia sporządzonego przez Sąd Odwoławczy, nie ma
jakichkolwiek powodów, aby uwzględniać obecnie wniosek skarżącego o
uchylenie również wyroku Sądu Okręgowego.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, o ile sama kwestia istnienia
podstaw do zasądzenia odszkodowania na rzecz wnioskodawcy nie może
budzić już wątpliwości (prawomocne zasądzenie kwoty 1075 zł.), to
ponownego rozważenia będzie wymagała jego wysokość, a w szczególności,
czy ukształtowane ono powinno być z uwzględnieniem współczynnika
waloryzującego świadczenie. O ile w sprawie sporządzane będzie
uzasadnienie wyroku, winno to nastąpić z uwzględnieniem zasad
wynikających z art. 457§3 k.p.k.
Ponieważ w sprawie, w następstwie niniejszego wyroku, dojdzie do
powtórzenia postępowania odwoławczego, siłą rzeczy obrona będzie mogła w
nim ewentualnie podtrzymać również pozostałe podniesione w apelacji
zarzuty.
Kierując się przedstawionymi względami Sąd Najwyższy orzekł jak na
wstępie.