Wyrok z 30 stycznia 2026, sygn. I C 719/25

WYROK ZAOCZNY

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 stycznia 2026 roku

Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:	SSO Andrzej Kieć

po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2026 roku w Gliwicach

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa X. C.

przeciwko G. C., T. C. (1)

o uzgodnienie treści ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem

1.  uzgadnia treść (...) numer (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach z rzeczywistym stanem prawnym polegającym na ustaleniu, iż dla (...) (...)oraz (...) istnieje jedna księga wieczysta o numerze (...) oraz przez wykreślenie z (...) numer (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach z działu drugiego wszystkich właścicieli tj. L. N., I. N. oraz T. C. (3) oraz zamknięcie (...) numer (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach;

2.  oddala powództwo w pozostałym zakresie.

SSO Andrzej Kieć

Sygn. akt I C 719/25

UZASADNIENIE

Pozwem przeciwko G. C. i T. C. (1) powódka X. C. wniosła o:

1.  uzgodnienie treści (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach z rzeczywistym stanem prawnym polegającym na ustaleniu, iż dla (...), (...), (...) oraz (...) istnieje jedna (...) oraz wykreślenie z (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach z działu drugiego wszystkich właścicieli L. N., I. N. oraz T. C. (3) oraz zamknięcie (...) numer (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach,

2.  uzgodnienie treści (...) numer (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach z rzeczywistym stanem prawnym polegającym na ustaleniu prawidłowego obszaru nieruchomości, tj. 6,2360 HA,

3.  uzgodnienie treści (...) numer (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach z rzeczywistym stanem prawnym polegającym na ustaleniu, iż jednym ze współwłaścicieli nieruchomości jest T. C. (1), zamiast wpisanego T. C. (5).

W motywach roszczenia powódka wskazała, że razem z pozwanymi są współwłaścicielami nieruchomości, dla której prowadzona jest (...), która obejmuje (...) (...) (...) (...) (...) (...) oraz (...). Współwłaścicielami wpisanymi w wyżej wymienionej księdze wieczystej są X. C. w części ułamkowej 3/16, G. C. w części ułamkowej 3/16, T. C. (1) w części 3/36 oraz dokonany został wpis na rzecz T. C. (4) w części ułamkowej 7/16 przy czym T. C. (1) oraz T. C. (4) to jedna i ta sama osoba. W dziale III księgi (...) numer (...) w punkcie pierwszym zostało wpisane ostrzeżenie o niezgodności stanu prawnego w dziale II z rzeczywistym stanem prawnym wobec stwierdzenia prowadzenia dla działek numer (...) (...), (...) dwóch ksiąg wieczystych – (...) oraz (...), ponieważ w księdze (...) numer (...) przyjęto inną formę nazewnictwa i ustalono, że numery działek poprzedzone są sformułowaniem parcele. Współwłaścicielami wpisanymi w dziale drugim (...) numer (...) są L. N. (10/16), I. N. (3/16) i T. C. (3) (3/16). L. N. to matka T. C. (2), która z kolei jest matką powódki i pozwanych, którzy są rzeczywistymi, prawowitymi właścicielami przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie z aktem własności ziemi z dnia 12.09.1974 r. L. N. uzyskała prawo dożywocia, a właścicielem nieruchomości stała się T. C. (2). Następnie na mocy umowy darowizny z dnia 16.12.1985 r. aktem notarialnym zawartym w (...) (...) w L. zawarto umowy darowizny pomiędzy M. C., X. Ł. oraz T. C. (1). M. C. oraz X. Ł. darowali swoje części T. C. (1). Wszyscy współwłaściciele (...) numer (...) zmarli.

Pomimo prawidłowego doręczenia pozwanym odpisu pozwu, nie złożyli oni odpowiedzi na pozew ani nie zajęli stanowiska w sprawie. Wobec ich bierności procesowej Sąd, działając na podstawie art. 339 par. 1 k.p.c., wydał wyrok zaoczny.

Sąd ustalił i zważył co następuje:

Zgodnie z treścią (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach, V Wydział Ksiąg Wieczystych, wyżej wymieniona księga wieczysta obejmuje swoim przedmiotem (...) (...), (...) i (...). Obszar całej nieruchomości stanowi 6,2360 HA. Zgodnie z działem II księgi wieczystej współwłaścicielami są: X. C. w części ułamkowej 3/16, G. C. w części ułamkowej 3/16, T. C. (1) w części ułamkowej 3/16 oraz T. C. (4) w części ułamkowej 7/16. W dziale III w punkcie pierwszym znajduje się ostrzeżenie o brzmieniu: „Stan prawny nieruchomości, ujawniony w dziale II jest niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym wobec stwierdzenia prowadzenia dla (...)/(...) (...) (...) (...)”.

/dowód: wydruk z portalu internetowego (...) numer (...), k. 27-31/

Zgodnie z treścią (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach, V Wydział Ksiąg Wieczystych, obejmuje ona swoim przedmiotem (...) (...), (...), (...) oraz (...). Obszar całej nieruchomości stanowi 6,2370 HA. Zgodnie z działem II księgi wieczystej współwłaścicielami są: L. N. w części ułamkowej 10/16, I. N. w części ułamkowej 3/16 oraz T. C. (3) w części ułamkowej 3/16. W dziale III w punkcie pierwszym znajduje się ostrzeżenie o brzmieniu: „Stan prawny nieruchomości, ujawniony w dziale II jest niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym wobec stwierdzenia prowadzenia dla (...) (...) (...).”.

/dowód: wydruk z portalu internetowego księgi (...) numer (...), k. 21-26/

Akt Własności Ziemi z dnia 12.09.1974 r. stanowił, iż L. N. uzyskała prawo dożywocia, a właścicielem nieruchomości stała się T. C. (2).

/dowód: akt własności ziemi z dnia 13 listopada 1974r., k. 8-9/

Postanowieniem wydanym przez Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach z dnia 19 kwietnia 1985 r. orzeczono w przedmiocie stwierdzenia nabyciu spadku. Spadek po zmarłej T. C. (2) nabyli na mocy ustawy jej mąż M. C. oraz dzieci X. Ł., X. C., G. C. oraz T. C. (1) – po ¼ części..

/dowód: postanowienie z dnia 19 kwietnia 1985 r., k. 10/

Na mocy umowy darowizny z dnia 16.12.1985 r . aktem notarialnym zawartym w (...) (...) w L. zawarto umowę darowizny pomiędzy M. C., X. Ł. oraz T. C. (1). M. C. i X. Ł. darowali swoje części ułamkowe w nieruchomości na rzecz T. C. (1). Na mocy przedmiotowej umowy T. C. (1) nabył 7/16 części ułamkowych nieruchomości, powódka i pozwani posiadali wszyscy po 3/16 części ułamkowych.

/dowód: akt notarialny repertorium numer (...), k. 12-14 /

M. C. w dniu 09.10.1985 r. wniósł o założenie księgi wieczystej dla nieruchomości położonej w G. i E. a składającej z (...)/(...), (...), (...) o łącznej powierzchni 6.2360 HA i wpisanie do nowej księgi wieczystej jako właścicieli M. C. oraz dzieci M. i T. C. (2): X. Ł., X. C., G. C., T. C. (1). Z wnioskiem załączono prawomocny Akt Własności Ziemi z dnia 12 września 1974 r. wydany przez Naczelnika Powiatu w Ł., wypis z rejestru gruntów, opis i mapę oraz zezwolenie z Urzędu Skarbowego w L. po zmarłej T. C. (2), a ponadto powołując się na postanowienie Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach z dnia 19 kwietnia 1985 r. I Ns 181/85 i stwierdzenie nabycia spadku.

/dowód: wniosek z dnia 9 października 1985 r., k. 7/

Ustaleń w zakresie stanu faktycznego przyjętego za podstawę do przeprowadzenia rozważań Sąd dokonał w oparciu o wszechstronną analizę całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, kierując się przy tym dyrektywami określonymi w art. 233 § 1 k.p.c. Dokumenty nie zostały zakwestionowane w zakresie autentyczności, a zatem mogły stanowić podstawę do dokonywanych w oparciu o nie ustaleń.

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części dotyczącej pierwszego żądania, w pozostałym zakresie podlegało oddaleniu.

Należy rozważyć, w jakim trybie i w jaki sposób powinno nastąpić usunięcie sprzecznych z rzeczywistością wpisów. W przypadku, gdy nieprawidłowy wpis odnosi się wyłącznie do danych faktycznych właściwe jest sprostowanie wpisu – na wniosek uprawnionego bądź z urzędu. Jednakże w sytuacji, gdy jedna nieruchomość objęta jest dwiema księgami wieczystymi, w których ujawnieni są różni właściciele, nieprawidłowość wpisu nie ogranicza się do danych faktycznych zamieszczonych w dziale I, a do stanu prawnego. W takim wypadku właściwym jest usunięcie niezgodności powództwem z art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, co też powódka uczyniła.

Stosownie do art. 24 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, w zasadzie dla każdej nieruchomości prowadzi się oddzielną księgę wieczystą. Każda odmienna sytuacja wymaga wyjaśnienia. Od prawidłowości ujawnionych wpisów zależy bowiem m.in. bezpieczeństwo obrotu nieruchomościami, jak również pewność i stabilność stosunków prawnych. W przypadku prowadzenia dwóch ksiąg wieczystych dla jednej nieruchomości należy podjąć działania zmierzające do usunięcia powstałej niezgodności.

Usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym może nastąpić w drodze, wnioskowanego przez powódkę, powództwa z art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Stosownie do przepisu art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nie istniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. Powyższą kwestię poruszał również Sąd Najwyższy, który w uchwale z dnia 29 lutego 1996 r. III CZP 16/96 stwierdził: „W sytuacji, gdy ta sama, oznaczona ewidencyjnie działka, objęta jest dwiema księgami wieczystymi, w których ujawnieni są różni właściciele, dopuszczalne jest powództwo o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w jednej z tych ksiąg z rzeczywistym stanem prawnym. Z powyższego wynika, że w przypadku, gdy dla nieruchomości – działki są prowadzone dwie księgi wieczyste i w każdej z nich w dziale II – Własność jest ujawniony inny właściciel, jedynym sposobem pozwalającym na usunięcie niezgodności, jest rozstrzygnięcie niewątpliwie powstałego sporu, w drodze procesu o ustalenie prawa własności. Z uwagi na to, że nieprawidłowość dotyczy prawa własności, czyli tego czyją własnością jest przedmiotowa nieruchomości, dopuszczalne jest rozstrzygniecie sporu na podstawie Art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece”.

Odnosząc się natomiast do żądania uzgodnienia obszaru nieruchomości, wskazać należy, iż nie jest usunięciem niezgodności w rozumieniu art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece sprostowanie powierzchni nieruchomości zawartej w dziale I księgi wieczystej, gdyż określenie powierzchni w dziale I służy jedynie oznaczeniu nieruchomości (art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy o księgach wieczystych i § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 marca 1992 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Informacje zawarte w dziale I księgi wieczystej nie korzystają z domniemania prawdziwości wpisu ani z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. W razie niezgodności obszaru nieruchomości w księdze wieczystej z danymi z ewidencji gruntów sprostowanie winno nastąpić w postępowaniu wieczystoksięgowym na podstawie art. 27 ustawy o księgach wieczystych i hipotece i art. 626 ¹³ § 2 k.p.c. (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 1989 r., III CZP 13/89, OSNCP 1990, nr 2, poz. 26; uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 1997 r., II CKU 110/97, LEX nr 32492). W związku z powyższym żądanie powódki w tym zakresie podlegało oddaleniu.

To samo dotyczy żądania powódki, dotyczącego uzgodnienia oczywistej omyłki pisarskiej, iż jednym ze współwłaścicieli nieruchomości jest T. C. (1), zamiast wpisanego T. C. (4). Tego rodzaju nieprawidłowość nie mieści się w zakresie powództwa o ustalenie niezgodności stanu zapisanego w księdze wieczystej ze stanem rzeczywistym, nie dotycząc stanu prawnego a danych faktycznych. Sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej nie prowadzi bowiem do zmiany prawa ujawnionego w treści księgi wieczystej ani do ingerencji w stosunki własnościowe, lecz jedynie do usunięcia nieścisłości o charakterze ewidencyjnym. Usterki wpisu, które nie wywołują niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, sąd wieczystoksięgowy może sprostować z urzędu, niezwłocznie po ich dostrzeżeniu (art. 626 ¹³ § 2 k.p.c.). Wniosek o sprostowanie usterki wpisu może złożyć także uprawniony z art. 626 ² § 5 k.p.c. Sprostowanie może dotyczyć dostrzeżonych błędów pisarskich lub niektórych błędów rachunkowych, a także podstawy dokonania wpisu. Nie zostało przy tym wykazane ażeby uprawniony T. C. (1) składał wniosek o sprostowanie ujawnionego w księdze wieczystej brzmienia swego nazwiska, ażeby wniosek taki nie został uwzględniony a zatem ażby istniał interes prawny w żądaniu dotyczącym wpisania w księdze brzmienia nazwiska tego właściciela.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

SSO Andrzej Kieć