Postanowienie SN z 24 kwietnia 2013, sygn. II KK 266/12
Data orzeczenia
24 kwietnia 2013
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Kazimierz Klugiewicz
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 24 kwietnia 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Kazimierz Klugiewicz (przewodniczący)
SSN Jerzy Grubba
SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca)
Protokolant Anna Janczak
przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Małgorzaty Wilkosz-Śliwy,
w sprawie I. K.-W.
oskarżonej z art. 177 § 2 kk
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
w dniu 24 kwietnia 2013 r.,
kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na niekorzyść
oskarżonej od postanowienia Sądu Okręgowego w Ł.
z dnia 18 kwietnia 2012 r.,
utrzymującego w mocy zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Karnego
Sądu Rejonowego w P.
z dnia 23 lutego 2012 r.
uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w
mocy zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Karnego
Sądu Rejonowego w P. z dnia 23 lutego 2012r. o uznaniu za
bezskuteczny subsydiarnego aktu oskarżenia.
UZASADNIENIE
W dniu 19 stycznia 2012 r. oskarżycielka posiłkowa Z. M.,
reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła w Sądzie Rejonowym w P. akt
oskarżenia przeciwko I. K.–W., oskarżając ją o popełnienie przestępstwa z art.
177 § 2 k.k.
2
Przewodniczący Wydziału Karnego Sądu Rejonowego w P.,
zarządzeniem z dnia 20 stycznia 2012 r., wezwał pełnomocnika oskarżycielki
posiłkowej do uiszczenia w terminie 7 dni opłaty od aktu oskarżenia w kwocie
300 zł, pod rygorem uznania pisma za bezskuteczne.
Pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej nie usunął braku w zakreślonym
terminie. Pismem z dnia 7 lutego 2012 r. poinformował, że subsydiarny akt
oskarżenia jest wolny od opłaty sądowej, stąd też na tym etapie postępowania
nie znajduje podstaw prawnych do uiszczenia żądanej opłaty.
Zarządzeniem z dnia 23 lutego 2012 r. Przewodniczący Wydziału
Karnego Sądu Rejonowego w P. uznał za bezskuteczny subsydiarny akt
oskarżenia przeciwko oskarżonej, gdyż pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej
nie usunął w zakreślonym terminie braków tego pisma procesowego w trybie
art. 120 § 1 k.p.k.
Powyższe zarządzenie zaskarżył pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej
i zarzucając naruszenie art. 120 § 1 i 2 k.p.k., art. 621 § 1 k.p.k. i art. 640
k.p.k. wniósł o uchylenie tego zarządzenia i przyjęcie subsydiarnego aktu
oskarżenia, gdyż nie zawiera on braków formalnych.
Sąd Okręgowy w Ł., postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2012 r., nie
uwzględnił zażalenia pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej i zaskarżone
zarządzenie utrzymał w mocy. W uzasadnieniu postanowienia stwierdził m.in.,
że Przewodniczący Wydziału Karnego Sądu Rejonowego w P. zasadnie
wezwał do uiszczenia opłaty w kwocie 300 zł pełnomocnika oskarżycielki
posiłkowej. Skoro nie usunął on w zakreślonym terminie tego braku, słusznie
uznano wniesiony subsydiarny akt oskarżenia za bezskuteczny.
W dniu 27 września 2012 r. Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł
kasację od tego postanowienia. Zaskarżył je w całości na niekorzyść I. K.–W. i
zarzucił rażące naruszenie prawa karnego procesowego, to jest art. 120 § 1
k.p.k., mające istotny wpływ na jego treść, „w następstwie zaaprobowania i
przyjęcia jako własny, błędnego poglądu Sądu Rejonowego w P., że
prawidłowym jest wezwanie do uiszczenia opłaty w kwocie 300 zł od
złożonego subsydiarnego aktu oskarżenia pełnomocnika oskarżycielki
3
subsydiarnej, podczas gdy do usunięcia braku formalnego poprzez wniesienie
opłaty w trybie art. 120 § 1 k.p.k. wzywa się stronę postępowania”.
W konkluzji kasacji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego
postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego
rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja zasługuje na uwzględnienie. Trafny jest bowiem podniesiony w
niej zarzut rażącego naruszenia przez Sąd Okręgowy w Ł. art. 120 § 1 k.p.k.,
poprzez uznanie, że w sprawie zasadnie wezwano pełnomocnika
oskarżycielki posiłkowej do uiszczenia opłaty od złożonego subsydiarnego
aktu oskarżenia.
Zgodnie z art. 120 § 1 k.p.k., jeżeli pismo procesowe nie może
otrzymać biegu z tego względu, że jest dotknięte brakiem polegającym na
niezłożeniu należytych opłat, wzywa się osobę, od której pismo pochodzi, do
usunięcia tego braku w terminie 7 dni. Adresatem wezwania powinna być
osoba, która jest autorem pisma, a więc osoba która sporządziła i podpisała
pismo procesowe.
W orzecznictwie i piśmiennictwie dominuje jednak stanowisko, zgodnie
z którym w sytuacji, gdy pismo wniesione zostało przez obrońcę lub
pełnomocnika, a brak polega na niezłożeniu należytych opłat, wezwaniu na
podstawie art. 120 § 1 k.p.k. podlega strona (uczestnik postępowania, w
którego imieniu pismo wniesiono), ponieważ od niej to pismo procesowe
pochodzi. O takim wezwaniu należy tylko dodatkowo, zgodnie z art. 140 k.p.k.,
powiadomić obrońcę lub pełnomocnika, który wniósł pismo (por.
postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 23 maja 2005 r., V KZ 14/05,
OSNKW 2005, nr 6, poz. 57; z dnia 30 sierpnia 2007 r., IV KZ 69/07,
OSNwSK 2007/1/1931; P. Hofmański, E Sadzik, K. Zgryzek, Kodeks
postępowania karnego. Komentarz, tom I, Warszawa 2011, s. 756; T.
Grzegorczyk, Kodeks postępowania karnego oraz ustawa o świadku
koronnym. Komentarz, Warszawa 2008, s. 323).
Subsydiarny akt oskarżenia, choć jest objęty przymusem adwokacko –
radcowskim, pochodzi od pokrzywdzonego (art. 55 § 2 k.p.k.). Wobec tego,
4
wezwaniu na podstawie art. 120 § 1 k.p.k. do usunięcia braku polegającego
na niezłożeniu opłaty od subsydiarnego aktu oskarżenia, podlega oskarżyciel
posiłkowy subsydiarny a nie jego pełnomocnik.
Tymczasem Sąd Okręgowy rozpoznając zażalenie pełnomocnika
oskarżycielki posiłkowej na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Karnego
Sądu Rejonowego w P. o uznaniu za bezskuteczny subsydiarnego aktu
oskarżenia nie tylko słusznie zaakceptował leżące u podstaw tego
zarządzenia ustalenie, że subsydiarny akt oskarżenia podlega opłacie już na
tym etapie postępowania, co w zażaleniu było kwestionowane, ale również
zajął stanowisko w kwestii, o której w zażaleniu nie było mowy. Niezależnie od
zarzutów i argumentacji zawartej w rozpoznawanym środku odwoławczym
wyraził pogląd, iż w sprawie zasadnie do uiszczenia tej opłaty wezwano
pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej. Prezentując takie –błędne -
stanowisko i w konsekwencji uznając, że wobec spełnienia warunków
formalnych określonych w art. 120 § 1 k.p.k. „w postaci wezwania
pełnomocnika strony do uiszczenia opłaty i wyznaczenia w tym celu
przewidzianego prawem terminu” (k. 43), zaskarżone zarządzenie należało
utrzymać w mocy, rażąco naruszył art. 120 § 1 k.p.k.
Z tego względu podniesiony w kasacji zarzut obrazy tego przepisu
prawa procesowego jest zasadny. Skoro do uiszczenia opłaty od wniesionego
subsydiarnego aktu oskarżenia należało wezwać oskarżycielkę posiłkową,
czego nie uczyniono w sądzie pierwszej instancji, a co następnie
zaakceptowano w sądzie odwoławczym, to powyższe, zaistniałe w
postępowaniu odwoławczym, uchybienie niewątpliwie miało istotny wpływ na
treść zaskarżonego postanowienia.
W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy uznając zarzut kasacji za zasadny
uchylił zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy zarządzenie
Przewodniczącego Wydziału Karnego Sądu Rejonowego w P. Wydawanie
orzeczenia następczego również w postaci wnioskowanej przez skarżącego
stało się w tej sytuacji bezprzedmiotowe. Natomiast Przewodniczący Wydziału
Karnego sądu właściwego do rozpoznania sprawy wyda na podstawie art. 120
§ 1 k.p.k. zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia opłaty od wniesionego w
5
dniu 19 stycznia 2012 r. subsydiarnego aktu oskarżenia oskarżycielkę
posiłkową, powiadamiając o tym jej pełnomocnika. Podkreślić przy tym trzeba,
że 7 dniowy termin do usunięcia tego braku (art. 120 § 1 in fine k.p.k.) dla
oskarżycielki posiłkowej Z. M. nie tylko nie upłynął, ale nie rozpoczął jeszcze
biegu.
Kierując się powyższym Sąd Najwyższy postanowił, jak na wstępie.