Uzasadnienie z 2 lutego 2026, sygn. VIII U 1962/25

UZASADNIENIE

Decyzją z 1 sierpnia 2025r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział
w C. odmówił ubezpieczonemu T. C. podjęcia wypłaty świadczeń w zbiegu na podstawie art.95a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( tj. Dz.U. z 2025r., poz.1749 ), gdyż ubezpieczony nabył prawo do renty rodzinnej wcześniej niż 5 lat, przed osiągnięciem przez niego wieku emerytalnego, określonego w art.24 ust.1 ustawy emerytalnej, czyli 65 lat dla mężczyzn. Ponadto organ rentowy wskazał, że wysokość jednego ze świadczeń ustalonych
do wypłaty w zbiegu, tj. emerytury wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym, wynosi 6742,62 zł brutto i tym samym przekracza trzykrotność obecnie obowiązującej kwoty najniższej emerytury, wynoszącej 5636,73 zł, co również uniemożliwia wypłatę świadczeń w zbiegu.

W odwołaniu od decyzji ubezpieczony podniósł, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu rentowego, zarzucając, iż ZUS błędnie przyjął, że nabył on prawo do renty rodzinnej „zbyt wcześnie”, co -w jego ocenie- prowadzi do dyskryminacji ze względu na wiek. Ubezpieczony wskazał również, że nigdy nie skorzystał z przedmiotowego przepisu, natomiast organ rentowy posługuje się nim wyłącznie w celu odmowy wypłaty należnych świadczeń wypracowanych przez jego małżonkę.

Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania podtrzymując stanowisko zawarte
w zaskarżonej decyzji.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Odwołujący T. C. ( ur. (...) ) jest uprawniony
do emerytury w wysokości 6394, 40 zł.

Do emerytury przysługuje dodatek pielęgnacyjny w wysokości 348,22 zł.

Ubezpieczony nabył prawo do renty rodzinnej po zmarłej żonie M. C., w dniu jej śmierci tj. (...) W dacie tej ubezpieczony miał ukończone (...) lat.

Decyzją z 6 lutego 2025 roku organ rentowy przyznał odwołującemu prawo
do renty rodzinnej od dnia (...) roku w wysokości 3315,55 zł. Jednocześnie wskazano, że renta rodzinna zostaje zawieszona, a do wypłaty pozostaje emerytura jako świadczenie korzystniejsze.

W dniu (...)ubezpieczony złożył wniosek o ustalenie zbiegu świadczeń z rentą rodzinną. W rozpoznaniu tego wniosku organ rentowy wydał decyzję zaskarżoną
w niniejszym postępowaniu.

Powyższe Sąd ustalił jako okoliczności bezsporne, jednoznacznie wynikające
z dokumentacji zawartej w aktach organu rentowego.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie ubezpieczonego T. C. nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( tj. Dz.U. z 2025r., poz.1749), w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego, z zastrzeżeniem art. 95a tej ustawy.

Stosownie do art. 95a ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej osobie uprawnionej do renty rodzinnej, o której mowa w art. 67 ust. 1 pkt 3, oraz do emerytury, emerytury rolniczej, emerytury z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, emerytury wojskowej, emerytury policyjnej, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, emerytury pomostowej, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, w tym renty szkoleniowej, renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, renty rolniczej szkoleniowej, renty z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, wojskowej renty inwalidzkiej albo policyjnej renty inwalidzkiej wypłaca się, zależnie od jej wyboru:

1) przysługującą rentę rodzinną oraz 25 % emerytury, emerytury rolniczej, emerytury
z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, emerytury wojskowej, emerytury policyjnej, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, emerytury pomostowej, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, w tym renty szkoleniowej, renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, renty rolniczej szkoleniowej, renty z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, wojskowej renty inwalidzkiej albo policyjnej renty inwalidzkiej, albo

2) przysługującą emeryturę, emeryturę rolniczą, emeryturę z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, emeryturę wojskową, emeryturę policyjną, zasiłek przedemerytalny, świadczenie przedemerytalne, emeryturę pomostową, nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, rentę z tytułu niezdolności do pracy, w tym rentę szkoleniową, rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy, rentę rolniczą szkoleniową, rentę
z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, wojskową rentę inwalidzką albo policyjną rentę inwalidzką, oraz 25 % renty rodzinnej ( ust.1 ).

Osoba uprawniona ma prawo do wypłaty świadczeń na zasadach określonych w ust. 1 w przypadku:

1) osiągnięcia wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1;

2) pozostawania we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka;

3) nabycia prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż 5 lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 ( ust.2 ).

Wypłata świadczeń na zasadach określonych w ust. 1 ustaje z dniem poprzedzającym dzień zawarcia nowego związku małżeńskiego przez osobę uprawnioną ( ust.3 ).

Wysokość sumy świadczeń, o których mowa w ust. 1, nie może przekroczyć trzykrotności kwoty najniższej emerytury, o której mowa w art. 85 ust. 2 ( ust.4 ).

Do limitu ustalonych świadczeń w zbiegu, o którym mowa w ust. 4, uwzględnia
się świadczenia, o których mowa w ust. 1 i 10, a także świadczenia wypłacane przez instytucje zagraniczne oraz świadczenia i dodatki o charakterze innym niż jednorazowe wypłacane na podstawie ustawy lub na podstawie odrębnych przepisów wraz ze świadczeniami, o których mowa w ust. 1 ( ust.5 ).

Z powyższych przepisów wynika wprost, że dla ustalenia zbiegu świadczeń z rentą rodzinną koniecznym jest, aby wyżej wymienione warunki zostały spełnione łącznie. Oznacza to, że nie spełnienie któregokolwiek z nich wyłącza możliwość ustalenia wypłaty świadczeń w zbiegu.

W rozpoznawanej sprawie ubezpieczony spełnił warunki wskazane w art.95 ust.2 pkt 1 i 2 ustawy emerytalnej, gdyż ukończył powszechny wiek emerytalny 65 lat w dniu
(...). oraz do dnia śmierci żony M. C., tj. do (...)., pozostawał z nią we wspólności małżeńskiej.

Nie został natomiast spełniony warunek wskazany w art. 95a ust.2 pkt 3 ustawy emerytalnej. Ubezpieczony nabył bowiem prawo do renty rodzinnej w dniu śmierci małżonki tj. 3 września 2007r., mając ukończonych 58 lat, a zatem wcześniej, aniżeli 5 lat przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego mężczyzn wynoszącego 65 lat, wynikającego z art.24 ust.1 ustawy emerytalnej. Tym samym słusznie organ rentowy uznał, |że ubezpieczony nie spełnił niezbędnego warunku z art.95 ust.2 pkt 3 ustawy emerytalnej
do ustalenia świadczeń w zbiegu, a stąd brak jest możliwości pozytywnego rozpoznania jego wniosku o wypłatę świadczeń w biegu tj. o przyznanie tzw. renty wdowiej.

Niezależnie od powyższego odwołujący nie spełnił również warunku wymienionego w art. 95a ust.4, ustawy emerytalnej. Suma pobieranej przez niego emerytury wraz
z dodatkiem pielęgnacyjnym, wynosi bowiem 6 742,62 zł ( 6 394,40 zł + 348,22 zł ) a zatem przekracza trzykrotność najniższej emerytury, tj. kwotę 5636,73 zł (3 x 1588,44 zł). Prawidłowo organ rentowy uwzględnił dodatek pielęgnacyjny przy ustalaniu limitu świadczeń w biegu, ponieważ jest to dodatek wypłacany na podstawie art.75 ustawy emerytalnej, niemający niewątpliwie charakteru jednorazowego. Odwołującemu dodatek ten został przyznany na stałe w związku z ukończeniem przez niego wieku 75 lat i wypłacany jest periodycznie, co miesiąc, wraz z przekazywaną mu emeryturą.

W tym miejscu wypada dodać, że przepisy z zakresu ubezpieczeń społecznych mają charakter norm bezwzględnie obowiązujących, a zatem jak jednoznacznie wskazuje
się w orzecznictwie, powinny być wykładane ściśle, co oznacza, że przy ich stosowaniu
ani organ rentowy ani sąd nie mogą mieć na uwadze zasad współżycia społecznego. Przepisy te muszą być bezwzględnie przestrzegane w stosunku do wszystkich nawet, jeśli jawią się one stronie jako subiektywnie niesprawiedliwe ( por. uchwała Sądu Najwyższego
z 11 grudnia 2008r., I UZP 6/2008, OSNP 2009/9-10/120, Sądu Apelacyjnego w Krakowie
III AUa 1167/12 , LEX nr 1293127 ).

W konsekwencji powyższego Sąd na podstawie art.477(14)§1 k.p.c. oddalił odwołanie ubezpieczonego jako bezzasadne.

(-) Sędzia del. Magdalena Kimel