sygn. III KK 25/13 7 maja 2013 Sąd Najwyższy

Wyrok SN z 7 maja 2013, sygn. III KK 25/13

Najważniejsze informacje

W skrócie

Wynik uchylono orzeczenie

Typ sprawy sprawa karna

Etap postępowanie kasacyjne przed Sądem Najwyższym

Tryb rozprawa

Tematy

przestępstwa narkotykowe / znaczna ilość

Role w sprawie

oskarżony prokurator skazany Prokurator Generalny / kasator

Data orzeczenia 7 maja 2013

Sąd Sąd Najwyższy

Wydział Izba Karna, Wydział III

Przewodniczący SSN Tomasz Artymiuk

Podstawa prawna

art. 11 kk art. 63 kk art. 69 kk art. 85 kk art. 86 kk art. 442 kpk art. 443 kpk art. 62 przeciwdzialanie narkomanii

Pokaż pozostałe podstawy prawne (2)

art. 55 przeciwdzialanie narkomanii art. 63 przeciwdzialanie narkomanii

Sygn. akt III KK 25/13
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 maja 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący)
SSN Barbara Skoczkowska (sprawozdawca)
SSN Józef Szewczyk
Protokolant Teresa Jarosławska
przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Krzysztofa Parchimowicza,
w sprawie E. L. G.,
skazanego z art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu
narkomanii i innych
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
w dniu 7 maja 2013 r.,
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego, na niekorzyść skazanego,
od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 9 sierpnia 2012 r.,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w O.
z dnia 28 maja 2012 r.,
uchyla zaskarżony wyrok oraz utrzymany nim w mocy
wyrok Sądu Okręgowego w O. w części dotyczącej zarzutu z
punktu I aktu oskarżenia i sprawę w tym zakresie przekazuje
do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
2
UZASADNIENIE
E. L. G. został oskarżony o to, że:
I. w okresie od 01.04.2011 r. do 21.06.2011 r., wbrew przepisom
ustawy, przywiózł na terytorium Polski i posiadał znaczne ilości środków
odurzających w postaci marihuany o masie 200 gram, haszyszu o masie 39
gram oraz środki psychotropowe w postaci tabletek ekstazy w ilości 20 sztuk,
to jest o przestępstwo z art. 55 ust. 3 i art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 29
lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 11 § 2 k.k.,
II. w dniu 21.03.2011 r. w G. 44 wbrew przepisom ustawy uprawiał
dwa krzaki konopi indyjskich,
to jest o przestępstwo z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o
przeciwdziałaniu narkomanii.
Sąd Okręgowy w O., wyrokiem z dnia 28 maja 2012 r., sygn. II K 76/12
uznał E. L. G.:
I. w ramach zarzutu z pkt I aktu oskarżenia za winnego tego, że w
kwietniu 2011 r., wbrew przepisom ustawy, dokonał wewnątrzwspólnotowego
nabycia środka odurzającego w postaci marihuany o wadze 200 gram i środka
odurzającego w postaci haszyszu o wadze 39 gram, tj. przemieszczenia tych
środków odurzających z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej,
tj. z Holandii na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i w okresie od kwietnia
2011 r. do 21.06.2011 r. w G. 44 posiadał wbrew przepisom ustawy w/w
środki odurzające i czyn ten zakwalifikował z art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 29
lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 179, poz. 1485 ze zm.) i
za to na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o
przeciwdziałaniu narkomanii i art. 33 § 1 i 3 k.k. skazał go na karę roku i 6
miesięcy pozbawienia wolności oraz na karę 50 stawek dziennych grzywny,
ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 zł;
II. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu z pkt II aktu
oskarżenia, z tym ustaleniem, że czynu tego dopuścił się w okresie od
kwietnia 2011 r. do 21.06.2011 r. i za to na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy z
dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii skazał go na karę 3
miesięcy pozbawienia wolności;
3
III. na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył jednostkowe
kary pozbawienia wolności i orzekł wobec oskarżonego karę łączną roku i 6
miesięcy pozbawienia wolności;
IV. na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 pkt 1 k.k. wykonanie
orzeczonej wobec oskarżonego kary łącznej pozbawienia wolności
warunkowo zawiesił na okres próby 4 lat;
V. na podstawie art. 63 § 1 k.k. na poczet orzeczonej wobec
oskarżonego kary grzywny zaliczył okres zatrzymania od dnia 21.06.2011 r.
do dnia 22.06.2011 r. przyjmując, że jeden dzień pozbawienia wolności
odpowiada dwóm stawkom dziennym grzywny;
VI. orzekł przepadek przez zniszczenie dowodów rzeczowych w
postaci środków odurzających, wagi elektronicznej i łodyg z kwiatostanem
oraz zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe
(punkty VI-VIII wyroku).
Od wyroku tego apelację złożył prokurator zaskarżając go w całości na
niekorzyść oskarżonego E. L. G. Skarżący wyrokowi temu zarzucił obrazę
przepisu prawa materialnego przez przyjęcie, że przywóz zza granicy
marihuany o masie 200 gram i haszyszu o masie 39 gram, a następnie ich
posiadanie na terytorium Polski, stanowi przestępstwo określone w art. 55 ust.
1 ustawy z dnia 1 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, podczas gdy
opisane wyżej zachowanie stanowi zbrodnię określoną w art. 55 ust. 3 w zw. z
art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 1 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w
zw. z art. 11 § 2 k.k. Podnosząc ten zarzut prokurator wniósł o zmianę
zaskarżonego wyroku przez przyjęcie, iż czyn opisany w punkcie I aktu
oskarżenia wyczerpuje znamiona art. 55 ust. 3 w zw. z art. 62 ust. 2 ustawy z
dnia 1 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 11 § 2 k.k. i
wymierzenie oskarżonemu za ten czyn kary w wymiarze zawnioskowanym
przed sądem I instancji.
Po rozpoznaniu apelacji prokuratora, Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 9
sierpnia 2012 r., utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, uznając apelację
prokuratora za oczywiście bezzasadną.
4
Kasację od tego wyroku Sądu Apelacyjnego wniósł Prokurator
Generalny i zaskarżając go na niekorzyść oskarżonego E. L. G., w odniesieniu
do czynu przypisanego mu w pkt I wyroku, zarzucił:
„rażące i mające wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów
prawa materialnego - art. 55 ust. 3 i art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005
r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 179, poz. 1485 ze zm.) w zw. z art.
11 § 2 k.k., poprzez wyrażenie błędnego poglądu, że przedmiotem przywozu
zza granicy przez oskarżonego E. L. G. marihuany o masie 200 gram i
haszyszu o masie 39 gram, nie była znaczna ilość środków odurzających, a
późniejsze ich posiadanie na terytorium Polski stanowiło czynność
współukaraną i czyn ten stanowi występek określony w art. 55 ust. 1 ustawy z
dnia 1 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, podczas gdy opisane
wyżej zachowanie odnosiło się do znacznej ilości środków odurzających, które
po przewiezieniu przez granicę oskarżony posiadał przez okres niespełna
trzech miesięcy, co stanowi przestępstwo określone w art. 55 ust. 3 w zb. z
art. 62 ust. 2 w/w ustawy w zw. z art. 11 § 2 k.k.”
Podnosząc powyższy zarzut Prokurator Generalny wniósł o uchylenie
wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do
ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja Prokuratora Generalnego wniesiona na niekorzyść skazanego
E. L. G. zasługuje na uwzględnienie, gdyż Sąd Apelacyjny, utrzymując w
mocy wyrok Sądu Okręgowego w O., dopuścił się rażącego naruszenia
przepisów prawa materialnego wskazanych w kasacji.
Słusznie zwraca skarżący uwagę w uzasadnieniu kasacji, że
ustawodawca celowo zaniechał zdefiniowania pojęcia „znaczna ilość" środków
odurzających, substancji psychotropowych i słomy makowej, wymienionych w
art. 53 ust. 2, art. 55 ust. 3 i art. 62 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu
narkomanii, zobowiązując przez to sądy do jej określania. Ustalenie „znacznej
ilości" środków odurzających zależy bowiem od okoliczności konkretnej
sprawy i musi być każdorazowo dokonywane przez sąd ją rozpoznający. W
orzecznictwie Sądu Najwyższego, i to od wielu już lat, konsekwentnie
5
przyjmuje się, że znaczna ilość narkotyków to taka, która wystarcza do
jednorazowego odurzenia się co najmniej kilkudziesięciu osób (por. m. in.
wyroki: z dnia 1 marca 2003 r., II KK 47/05, OSNKW 2006, z. 6, poz. 57; z
dnia 14 lipca 2011 r., IV KK 127/11, LEX nr 897769; postanowienia: z dnia z
dnia 1 lutego 2007 r., III KK 257/06, R-OSNKW 2007, poz. 339; z dnia 7
lutego 2007 r., III KK 245/06, R-OSNKW 2007, poz. 387 i z dnia 23 września
2009 r., I KZP 10/09, OSNKW 2009, z. 10, poz. 84). Stanowisko takie wspiera
również doktryna (M. Bojarski, W. Radecki: Przewodnik po pozakodeksowym
prawie karnym, Wrocław 1999, s. 248; T. L. Chruściel, M. Preiss -Mysłowska:
Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii. Komentarz, Warszawa 2000, s. 257;
S. Kosmowski: Podstawowe problemy stosowania przepisów
kryminalizujących nielegalny obrót narkotykami, Prob. Pr. Kar. 2004, nr 25, s.
35; T. Strogosz: Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii. Komentarz,
Warszawa 2008, s. 373; K. Łucarz, A. Muszyńska: Ustawa o przeciwdziałaniu
narkomanii. Komentarz, Warszawa 2008, s. 480-481).
Stwierdzić natomiast należy z całą stanowczością, że rozpoznający
niniejszą sprawę Sąd Apelacyjny, który uznał stanowisko Sądu I instancji w
tym zakresie za prawidłowe, nie wskazał żadnych przekonywujących
argumentów przemawiających za koniecznością odstąpienia od poglądu
wypracowanego w judykaturze i piśmiennictwie, gdyż za takie nie mogą być
uznane okoliczności podniesione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Zarówno rodzaj przywożonych środków odurzających, cel ich przeznaczenia
(na własne potrzeby) oraz ich wartość mogą mieć znaczenie tylko i wyłącznie
przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości tego czynu, a przez to mieć
wpływ na wymiar kary orzekanej za dane przestępstwo, nie mają natomiast
wpływu na ocenę znamienia znaczności, które związane jest z ilością
narkotyków będących przedmiotem danego przestępstwa. Oczywiste jest
jednak, że z uwagi na różnorodność narkotyków, taka sama ilość (rozumiana
jako waga lub objętość), stanowić będzie różną ilość jednorazowych dawek
potrzebnych do odurzenia się.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że ujętą w zarzucie z punktu I.
aktu oskarżenia ilością narkotyków, które wwiózł do Polski E. L. G. można
6
zaspokoić potrzeby nawet kilkuset osób. W takiej sytuacji zasadnie wskazuje
się w kasacji, że pogląd Sądu odwoławczego, iż oskarżony dopuścił się
popełnienia przestępstwa z art. 55 ustawy o przeciwdziałaniu narkomani
jedynie w typie podstawowym z ust. 1, wyrażony został z rażącą obrazą prawa
materialnego.
Sąd Apelacyjny zaakceptował również stanowisko Sądu pierwszej
instancji, iż w przypadku przemieszczenia środka odurzającego lub substancji
psychotropowej z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej na
terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, z uwagi na to, że posiadanie narkotyków
zazwyczaj poprzedza przewożenie przez granicę i trwa również nadal po
dokonaniu tej czynności, ich posiadanie jest czynnością współukaraną
następczą. Pogląd ten należy ocenić również jako całkowicie błędny, gdyż
wprowadza niewłaściwą interpretację znamion przestępstwa art. 62 ustawy z
dnia 21 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii.
Zauważyć przede wszystkim należy, że przedmiotem ochrony przepisu
art. 55 ust. 3 cytowanej ustawy jest nie tylko zdrowie i życie społeczeństwa
jako całości, ale przede wszystkim zabezpieczenie kraju przed nielegalnym
wprowadzeniem na jego terytorium środków odurzających lub
psychotropowych (M. Bojarski, W. Radecki, op. cit., s. 244-245). Tym samym
przepis ten nie obejmuje następczego przechowania i posiadania narkotyków,
gdyż miejscem popełnienia tego przestępstwa jest granica państwa.
Posiadanie środków odurzających lub substancji psychotropowych, które
łączy się nie tylko z przestępstwem z art. 55, ale również z art. 56 , art. 58 i
art. 59 ustawy, stanowi czyn współukarany, a przez to nie podlega odrębnemu
ukaraniu (pozorny zbieg przestępstw) jedynie wówczas, gdy zachowana jest
więź czasowa i sytuacyjna z przestępstwem głównym, z którym również musi
być związany zamiar, z jakim sprawca posiada narkotyki. W sytuacji więc,
gdy sprawca dysponuje środkami odurzającymi lub substancjami
psychotropowymi już po zakończeniu akcji przestępczej związanej z ich
dostawą z innego państwa, a więc np. z zamiarem dalszej ich odprzedaży,
udzielenia innej osobie lub też zużycia ich na własne potrzeby, to takie
zachowanie stanowi odrębne przestępstwo, pozostające w zbiegu realnym z
7
przestępstwem określonym w art. 55 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii
(por. wyroki Sądów Apelacyjnych: we Wrocławiu z 23 lutego 2006r., II AKa
19/06, LEX nr 176535; w Szczecinie z 22 lipca 2010 r., II AKa 118/10, LEX nr
842815; w Lublinie z 1 kwietnia 2004 r., II AKa 25/04, Prok. i Pr. z 2004, Nr
10, poz. 23).
Z uwagi na charakter stwierdzonych uchybień, którymi dotknięte jest
również orzeczenie Sądu I instancji, zasadne jest uchylenie zarówno
zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego oraz utrzymanego nim w mocy
wyroku Sądu Okręgowego w O. w części dotyczącej zarzutu z punktu I aktu
oskarżenia i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania
Sądowi I instancji. W tym miejscu należy jednak stwierdzić, że skoro
przestępstwa z art. 55 i art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii stanowią
dwa odrębne czyny, to nie jest możliwa ich kumulatywna kwalifikacja w zw. z
art. 11 § 2 k.k., tak jak to proponował prokurator w akcie oskarżenia i w
apelacji, a obecnie wskazuje na nią Prokurator Generalny w kasacji. Sąd I
instancji będzie musiał mieć nie tylko na uwadze, zgodnie z art. 442 § 3 k.p.k.,
powyżej przedstawione zapatrywania prawne dotyczące wykładni art. 55 i art.
62 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, ale wobec
zakresu zaskarżenia obu wyroków oraz treści zarzutów, również zakaz
reformationis in peius z art. 443 k.p.k.
Wobec niezaskarżenia apelacją przez strony wyroku Sądu
Okręgowego w O. w części skazującej oskarżonego za przestępstwo z art. 63
ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, czyn ten nie był przedmiotem
rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Obecnie uchylenie wyroków we
wskazanej części powoduje, że z urzędu traci moc orzeczenie o karze łącznej
wydane na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k., a wykonaniu podlegać
będzie jedynie kara 3 miesięcy pozbawienia wolności orzeczona za czyn II. Z
uwagi na to, że kara ta wchodziła w skład kary łącznej, która była orzeczona z
warunkowym zawieszeniem jej wykonania, należy przyjąć, iż kara podlegająca
obecnie wykonaniu, orzeczona jest również z warunkowym zawieszeniem.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w części
dyspozytywnej wyroku.
8., a wykonaniu podlegać
będzie jedynie kara 3 miesięcy pozbawienia wolności orzeczona za czyn II. Z
uwagi na to, że kara ta wchodziła w skład kary łącznej, która była orzeczona z
warunkowym zawieszeniem jej wykonania, należy przyjąć, iż kara podlegająca
obecnie wykonaniu, orzeczona jest również z warunkowym zawieszeniem.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w części
dyspozytywnej wyroku.
8