Wyrok z 17 kwietnia 2023, sygn. II C 713/18

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 kwietnia 2023 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie II Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: Sędzia SO Eliza Kurkowska

Protokolant: Karolina Dąbrowska

po rozpoznaniu na rozprawie w Warszawie w dniu 9 marca 2023 r.

sprawy z powództwa W. S.

przeciwko (...) Funduszowi Inwestycyjnemu Zamkniętemu w likwidacji z siedzibą w W.

o zapłatę ewentualnie o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli i zapłatę

zasądza od pozwanego (...) Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w likwidacji z siedzibą w W. na rzecz powoda W. S. kwotę 607 817 zł (sześćset siedem tysięcy osiemset siedemnaście złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 31 lipca 2018 r. do dnia zapłaty;

obciąża pozwanego kosztami procesu poniesionymi przez powoda, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, pozostawiając szczegółowe rozliczenie kosztów referendarzowi sądowemu.

SSO Eliza Kurkowska

Sygn. akt II C 713/18

UZASADNIENIE

W dniu 17 sierpnia 2018 r. W. S. wniósł pozew przeciwko (...) Fundusz Inwestycyjny Zamknięty (dalej Fundusz) reprezentowanemu przez (...) Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. w W. (dalej TFI lub Towarzystwo), wnosząc o zasądzenie od pozwanego kwoty 607 817,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 31 lipca 2018 r. do dnia zapłaty. Nadto powód wniósł o zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu powód wskazał, że w dniu 9 czerwca 2014 r. złożył, zgodnie z obowiązującą w tym dniu wersją statutu Funduszu żądanie wykupu (...) certyfikatów inwestycyjnych serii (...) (...)powiązanych z subfunduszem (...), na dzień wykupu przypadający 31 grudnia 2014 r. Mimo zrealizowania wszystkich wymagań statutowych oraz pełnego wykupu innych certyfikatów inwestycyjnych zgłoszonych do wykupu na wspomniany dzień, powodowi nie wypłacono przysługujących mu kwot.

Powód wskazał, że Fundusz odmówił realizacji żądania wykupu w związku ze zmianami statutu wprowadzonymi we wrześniu 2014 r. wprowadzającymi nowe zasady wykupu certyfikatów inwestycyjnych. Podał, że nowe brzmienie art. 43 ust. 3 statutu ograniczało prawo uczestników Funduszu do zgłaszania żądań wykupu certyfikatów inwestycyjnych, a w ten sposób istotnie zredukowano możliwość wycofania środków zainwestowanych w Fundusz. W tym okresie wprowadzono również nowe formularze dla żądań wykupu certyfikatów inwestycyjnych. Zdaniem powoda, zmiany statutu nie mają zastosowania do żądania wykupu złożonego przez powoda, bowiem nie mogą działań z mocą wsteczną i pozbawiać skutków już złożonych przez niego oświadczeń. Powód zaznaczył, że z ostrożności złożył żądania wykupu także na nowych formularzach, nie odwołując ani nie cofając wcześniejszego żądania.

Powód wskazał, że wobec spełnienia wszystkich wymagań statutowych certyfikaty te zostały wykupione w dniu 31 grudnia 2014 r. Cena wykupu 1 certyfikatu wynosiła (...) zł, a zatem łączna kwota z tego tytułu wynosiła 950 211,675 zł. Kwota ta podlegała pomniejszeniu o opłatę za wykupienie. Powód w pozwie wskazał w jaki sposób zaliczał późniejsze wypłaty środków przez pozwanego.

Zdaniem powoda, pozwany błędnie wskazuje, że jest dalej właścicielem certyfikatów inwestycyjnych. Certyfikaty te zostały wykupione w dniu wykupu 31 grudnia 2014 r. i podlegały w związku z tym umorzeniu z mocy art. 139 ust. 6 ustawy o funduszach inwestycyjnych. Podkreślił przy tym, że żądanie wykupu złożone w dniu 9 czerwca 2014 r. nie odnosiło się do dnia wykupu przypadającego na dzień 30 czerwca 2014 r., lecz odnosiło się do dnia wykupu przypadającego na dzień 31 grudnia 2014 r.

Pobocznie powód wskazał, że jak wynika z ostatecznej i prawomocnej decyzji KNF z 19 lipca 2016 r., wprowadzone zmiany statutu, utrudniające żądanie wykupu, należy oceniać jako zawierające postanowienia niedozwolone, a zatem nie wiążące powoda. Statut Funduszu stanowił bowiem w istocie regulamin w rozumieniu art. 384 k.c., co pozwala na badanie postanowień statutu pod kątem abuzywności (pozew k. 3-14).

W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania.

W uzasadnieniu pozwany zakwestionował swoją odpowiedzialność co do zasady jak i co do wysokości. Podniósł, że wykup certyfikatów inwestycyjnych serii (...) związanych z subfunduszem (...) zgłoszonych w żądaniu wykupu z 9 czerwca 2014 r. nie nastąpił, gdyż nie następuje on automatycznie, po złożeniu według uznania uczestnika Funduszu poprawnego żądania wykupu, lecz dochodzi do niego w drodze czynność prawnej wykupu dokonanej przez TFI w imieniu Funduszu, po spełnieniu warunków ustawowych i statutowych, a czynność taka nie została dokonana. Jeżeli żądanie wykupu nie spełnia wymagań statutowych, w tym zostało złożone po terminie lub posiada inne wady, Fundusz zobowiązany jest pozostawić je bez rozpoznania i nie zrealizować go. Tak też się stało w odniesieniu do żądań złożonych przez powoda. Pozwany wskazał, że poza oczywistymi nieprawidłowościami w żądaniu wykupu z 9 czerwca 2014 r. (w polu przeznaczonym na podpis przez uczestnika brak jest takiego podpisu, brak wskazania słownie liczby certyfikatów, których wykupienia żąda uczestnik), żądanie to złożone zostało po terminie do składania żądań wykupu z dniem przypadającym na dzień 30 czerwca 2014 r. statutu Funduszu obowiązującego w dniu złożenia żądania wykupu, co uzasadniało pozostawienie przedmiotowego żądania wykupu bez rozpoznania i brak jego realizacji, o czym powód został ustnie poinformowany. Pozwany zaprzeczył, że przedmiotowe żądanie wykupu złożone zostało na dzień wykupu wyznaczony na 31 grudnia 2014 r., wskazując że nie miałoby sensu wprowadzanie terminów składania żądań wykupu i takie żądania nigdy nie mogłyby być złożone w terminie. Wskazał, że nawet jeśli przyjąć, że żądanie wykupu powoda zostało złożone na kolejny termin wykupu, to zgodnie ze zmienionym statutem kolejny dzień wykupu przypadał na dzień 30 września 2014 r. i wykupione zostałoby maksymalnie 10% certyfikatów inwestycyjnych powoda.

Jednocześnie pozwany wskazał, że nawet przy przyjęciu, że żądanie wykupu z 9 czerwca 2014 r. było prawidłowe i dotyczyło dnia wykupu przypadającego na dzień 31 grudnia 2014 r. (czemu pozwany zaprzecza), to w sytuacji gdyby zostało ono zrealizowane, nie nastąpiłby całościowy wykup certyfikatów inwestycyjnych wskazanych w tym żądaniu. Biorąc po uwagę stan aktywów Funduszu w grudniu 2014 r., uznanie żądania powoda doprowadziłoby do redukcji wykupu certyfikatów inwestycyjnych o ok. 25%. Liczba certyfikatów wykupionych w takiej sytuacji od powoda uległaby zmniejszeniu, co oznaczałoby proporcjonalne zmniejszenie rzekomej ceny dochodzonej przez powoda. W ocenie pozwanego, na poczet ewentualnie kwoty rzekomego wykupu dochodzonej pozwem powód ponadto powinien zaliczać również kwoty brutto, co wskazuje że łączna wartość wykupu certyfikatów inwestycyjnych powoda dokonanych przed wniesieniem pozwu wynosi 599.207,00 zł. Ponadto wskazał, że nieuprawnione jest zaokrąglenie dochodzonej należności w górę do pełnych złotych.

Pozwany nie podzielił twierdzeń powoda, że żądania wykupu złożone przez powoda w dniu 14 listopada 2014 r. zostały złożone jedynie z ostrożności, argumentując że nie obejmują one wszystkich certyfikatów inwestycyjnych będących w posiadaniu powoda a zgłoszonych w żądaniu z 9 czerwca 2014 r.

Dodatkowo pozwany podniósł, że decyzje KNF nie mają znaczenia prejudycjalnego dla sądu oceniającego odpowiedzialność deliktową funduszu. Wskazał, że po lipcu 2016 r. KNF przeprowadziła kontrole działalności pozwanego, pomimo badania tej kwestii KNF nie stwierdziła, że wykup certyfikatów inwestycyjnych Funduszu dokonywane na podstawie statutu Funduszu w brzmieniu kwestionowanym ww. decyzją (do czasu jego zmiany) były nieważne. Jednocześnie podał, że zmiana statutu na 5 dni przed dniem wykup, o którym mowa w uzasadnieniu WSA oddalającego skargę na decyzję KNF z 19 lipca 2016 r. dotyczy dnia wykupu przypadającego na dzień 30 czerwca 2013 r., z której to zmiany powód skorzystał wykupując 10% posiadanych certyfikatów inwestycyjnych. Tym samym powoływanie się na decyzję KNF i wyrok WSA nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy.

Zdaniem pozwanego nie jest też możliwe traktowanie statutu jako umowy pomiędzy uczestnikiem a Funduszem, a tym samym nie może być wzorcem umownym. Ponadto przystąpienie do Funduszu nie może być jednoznaczne z zawarciem z Funduszem umowy, którą jest statut. Pozwany zakwestionował też, że powód występuje jako konsument w rozumieniu art. 22 ¹ k.c.

Pozwany podniósł również zarzut przedawnienia roszczenia, twierdząc że działania polegające na zawezwaniu do próby ugodowej bez wskazania propozycji ugodowych tuż przed upływem terminu przedawnienia miały na celu jedynie wydłużenie możliwości dochodzenia roszczeń, zatem miały charakter pozorny i nie mogą prowadzić do przerwania biegu przedawnienia ( odpowiedź na pozew k. 182-196).

W piśmie z dnia 9 stycznia 2018 r. (k. 315) powód, odnosząc się do twierdzeń pozwanego zaprezentowanych w odpowiedzi na pozew, podniósł że z chwilą złożenia oświadczenia woli przez powoda w postaci żądania wykupu spełnione zostało kluczowe wymaganie statutowe prowadzące do wymagalności roszczenia i w terminie wykupu. To zdarzenie prawne nie może być następnie zniweczone poprzez jednostronne działania Towarzystwa polegające na zmianach statutu Funduszu. Powód wskazał również, że żądanie wykupu z dnia 9 czerwca 2014 r. zawiera podpis powoda, natomiast brak wskazania słownie liczby certyfikatów wynikał z faktu, że wpisanie słownie tej liczby w miejscu przeznaczonym na formularzu było niemożliwe. Podniósł, że złożone przez powoda oświadczenie woli z 9 czerwca 2014 r. powinno być interpretowane zgodnie z dyrektywami oświadczeń woli. Wskazał też, że w dniu 9 czerwca 2014 r. najbliższym znanym mu terminem wykupu był termin 31 grudnia 2014 r. Termin 30 września 2014 r. nie mógł być i nie był mu znany, gdyż został wprowadzony dopiero we wrześniu 2014 r.

W odniesieniu co do ewentualnej redukcji, powód podniósł, że z przedłożonych przez pozwanego uchwał zarządu TFI z 2 stycznia 2015 r. i 9 stycznia 2015 r. wynika, że żadne redukcje nie zostały zastosowane. Pozwany nie wykazał też, że stan aktywów subfunduszy nie pozwalał na przeprowadzenie pełnego wykupu w dniu 31 grudnia 2014 r. Z ostrożności procesowej wskazał, że możliwa jest ocena zmian statutu Funduszu jako sprzecznych zarówno z przepisami prawa jak i zasadami współżycia społecznego.

Powód zgłosił gotowość ograniczenia roszczeń dochodzonych pozwem, o kwoty wynikające z uwzględnienia pobranego podatku, o ile pozwany przedstawi dowody pobrania i wpłacenia tego podatku do organu podatkowego. Zakwestionował też twierdzenia o przedawnieniu roszczenia ( pismo powoda k. 282-302).

W piśmie złożonym na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2019 r. (k. 357), sprecyzowanym w dniu 9 kwietnia 2019 r. (k. 403), powód rozszerzył powództwo, wnosząc w przypadku nieuwzględnienia żądania wskazanego w pozwie, roszczenie ewentualnie - o zobowiązanie pozwanego do złożenia oświadczenia woli o treści: „(...) Fundusz Inwestycyjny Zamknięty reprezentowany przez (...) Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych Spółka Akcyjna oświadcza, że wykupuje należące do W. S. (...) certyfikatów serii (...), (...) certyfikatów serii (...) oraz (...) certyfikatów serii (...) po cenie (...) zł za każdy certyfikat tj. za łączną kwotę (...) zł” oraz o zasądzenie kwoty (...) zł tytułem odszkodowania za zwłokę w wykupie certyfikatów.

W uzasadnieniu powód podtrzymał dotychczasowe stanowisko, że zgłoszone przez niego żądanie wykupu certyfikatów inwestycyjnych stanowi jednostronną czynność prawną o charakterze kształtującym, skutkującą w dacie wykupu wymagalnością wierzytelności wynikającej z certyfikatu inwestycyjnego. Podniósł dodatkowo, że objęcie zmianami statutu certyfikatów inwestycyjnych wyemitowanych przed wprowadzeniem tych zmian, można traktować jako stanowiące nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 k.c.

Na wypadek, gdyby Sąd nie podzielił prezentowanego przez powoda stanowiska, powód wskazał, że w żądaniu ewentualnym sformułował żądanie oparte na założeniu, że dokonanie wykupu certyfikatów wymaga oświadczenia woli złożonego przez pozwanego. Wskazał, że wobec faktu, że pozwany wykupił już część certyfikatów , do których wykupu był zobowiązany, roszczenie powoda ogranicza się do tych certyfikatów, które nie zostały jeszcze wykupione, przy czym ich wykup powinien nastąpić po cenie obowiązującej w dniu 31 grudnia 2014 r. Ponieważ pozwany nie złożył oświadczenia woli o wykupie certyfikatów inwestycyjnych, powód poniósł szkodę wynikającą z niemożności dysponowania kwotą (...) zł w okresie od dnia 31 stycznia 2015 r. do dnia zapłaty, a w odniesieniu do tych certyfikatów, które zostały wykupione po terminie przez pozwanego, powód poniósł szkodę wynikającą z niemożności dysponowania kwotą stanowiącą wartość certyfikatów (obliczoną wg ceny na 31 grudnia 2014 r.) w okresie pomiędzy 31 stycznia 2015 r. a dniem, w którym wypłacono mu kwoty z tytułu dokonanego wykupu. Podał, że gdyby doszło do wykupu certyfikatów, uzyskane środki zainwestowałby na rynku papierów wartościowych. Wskazał, że łącznie utracone korzyści wyliczone poprzez odniesienie do zmiany wartości pakietu papierów wartościowych posiadanych przez powoda w okresie pomiędzy 31 stycznia 201 r. a datą wypłaty środków oraz pomiędzy 31 stycznia 2015 r. a datą sporządzenia niniejszego pisma, wyniosły (...) zł. Szkoda ta w niewielkim stopniu została zrekompensowana wzrostem ceny jednostkowej certyfikatów w stosunku do ceny obowiązującej w dniu 31 grudnia 2014 r. Łączne korzyści z tego tytułu w odniesieniu do wykupionych już certyfikatów wyniosły (...) zł, zatem utracone korzyści wynoszą (...)zł. Powód zaznaczył przy tym, że w niniejszym postępowaniu dochodzi jedynie części przysługującej mu z tego tytułu kwoty.

Na wypadek gdyby Sąd uznał, że powodowi nie przysługuje odszkodowanie z tytułu utraconych korzyści wyliczonych w powyższy sposób, powód podniósł, że zasądzona na jego rzecz kwota nie powinna być mniejsza niż kwota odsetek za opóźnienie naliczona od kwoty, która powinna być mu wypłacona w przypadku wykupu certyfikatów inwestycyjnych w dniu 31 stycznia 2015 r. ( pismo powoda k. 357-361, 403-407).

W odpowiedzi na modyfikację powództwa, pozwany w dniu 29 maja 2019 r. (k. 465) wniósł pismo, w którym podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie powództwa w całości, w tym w zmodyfikowanym zakresie. Dodatkowo wskazał, że żądanie ewentualne powoda jest nielogiczne, niespójne wewnętrznie, pomija obowiązujące przepisy prawa oraz statutu Funduszu, a wyliczenia rzekomego odszkodowania za zwłokę w wykupie certyfikatów opiera się na fałszywych założeniach. Pozwany podał, że złożenie oświadczenia żądanego przez powoda byłoby sprzeczne z prawem, w tym interesem pozostałych uczestników Funduszu a jego wykonanie było niemożliwe, ponadto treść oświadczenia jest wadliwa wobec braku wskazania daty wykupu. Stwierdził, że nie wystąpiły wszystkie przesłanki dokonania wykupu w dniu 31 grudnia 2014 r. Wskazał, że data wykupu może przypadać jedynie w dacie wskazanej przez statut Funduszu, a dokonany w innej dacie jest niezgodny z ustawą o funduszach.

Pozwany podniósł też, że kwota żądania ewentualnego nie uwzględnia 22% redukcji wykupów i pomija podatek należny od powoda, a pobrany i odprowadzony przez Towarzystwo. Wskazał również na brak przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej Funduszu wobec braku zdarzenia wywołującego rzekomą szkodę, braku winy i bezprawności działań pozwanego, braku szkody i możliwości określenia jej wysokości wobec niewykupienia części certyfikatów inwestycyjnych znajdujących się w aktywach powoda. Podał, że szkoda powoda stanowi szkodę ewentualną, która nie podlega wyrównaniu. Wskazał też, że części środków otrzymanych od Funduszu tytułem wykupu certyfikatów inwestycyjnych powód w ogóle nie reinwestował lub też – jeśli je zainwestował – przeznaczał na inwestycje, które przyniosły stratę. Jeżeli powód nawet w pełni zainwestowałby te środki, to nie wiadomo w jakie instrumenty finansowe, które obarczone są różnym ryzykiem inwestycyjnym, a przewidywany zysk nie jest gwarantowany. Opisując błędy w wyliczeniach przedstawionych przez powoda, pozwany wskazał, że: podstawa do obliczeń rzekomej szkody byłaby niższa, ponieważ gdyby certyfikaty zostały wykupione w dniu 31 grudnia 2014 r. zostały by wykupione w 78% a nie w całości; rzekoma szkoda została obliczona z pominięciem wzrostu certyfikatów inwestycyjnych Funduszu w późniejszych okresach (pomiędzy datą 31 grudnia 2014 r. a datą wykupu danej części certyfikatów inwestycyjnych), co prowadzi do dwukrotnego naliczania oprocentowania; przedstawione zestawienie nie uwzględnia wartości certyfikatów inwestycyjnych Funduszu; jeśli powód inwestował środki otrzymane od Funduszu w inny sposób, powinien to uwzględnić w wyliczeniu, jeśli nie inwestował – wyliczenia pozbawione są racjonalnych podstaw. Z daleko posuniętej ostrożności procesowej, pozwany podniósł zarzut przyczynienia się powoda do zwiększenia rzekomej szkody. Wskazał, że certyfikaty inwestycyjne mogą być zbywane na rynku wtórnym, a powód nie skorzystał z tej możliwości. Nie można jednoznacznie ustalić po jakiej cenie powód mógłby sprzedać certyfikaty inwestycyjne, jednak zasadnym jest twierdzenie, że mógłby uzyskać cenę nie odbiegającą istotnie od ceny wykupu certyfikatów inwestycyjnych na dzień 31 grudnia 2014 r., a może nawet wyższą. Zakwestionował też możliwość ustalenia wysokości rzekomej szkody powoda przy zastosowaniu art. 322 k.p.c. Ponadto pozwany podniósł przedawnienia co do żądania ewentualnego ( pismo pozwanego k. 449-460).

W piśmie złożonym w dniu 15 października 2019 r. powód, w przypadku nieuwzględnienia żądania głównego, wniósł o wydanie wyroku częściowego odnoszącego się do żądania zobowiązania pozwanego do złożenia woli o treści: „(...) Fundusz Inwestycyjny Zamknięty reprezentowany przez (...) Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych Spółka Akcyjna oświadcza, że na dzień wykupu przypadający na 31 grudnia 2014 r. wykupuje należące do W. S. (...) certyfikatów serii (...), (...) certyfikatów serii (...) oraz (...) certyfikatów serii (...) po cenie (...) zł za każdy certyfikat tj. za łączną kwotę (...) zł”, zaś po uprawomocnieniu się wyroku częściowego – o wezwanie (...) Towarzystwie Funduszy Inwestycyjnych S.A. do wzięcia udziału w sprawie w charakterze pozwanego i zasądzenie od pozwanego odszkodowania za zwłokę w wykupie certyfikatów.

W uzasadnieniu powielił dotychczasową argumentację. Wskazał dodatkowo, że wykazał przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej TFI, o której mowa w art. 64 ustawy o funduszach inwestycyjnych. Wyjaśnił, że zdarzeniem szkodzącym był brak złożenia przez Towarzystwo reprezentujące Fundusz oświadczenia woli o wykupie certyfikatów inwestycyjnych na dzień wykupu przypadający na 31 grudnia 2014 r., mimo spełnienia przesłanek statutowych obligujących do dokonania wykupu w tej dacie. W efekcie powód został pozbawiony możliwości dysponowania kwotami stanowiącymi wartość certyfikatów w okresie pomiędzy 31 stycznia 2015 r. a dniem zapłaty. Podał, że jeśli dojdzie do wykupu certyfikatów na dzień 31 grudnia 2014 r. wskutek złożenia przez pozwanego oświadczenia woli, to powód nie będzie dysponował żadnymi certyfikatami inwestycyjnymi Funduszu tzn. dojdzie do wykupu certyfikatów przysługujących powodowi, ale z kilkuletnim opóźnieniem, co jednocześnie generuje po stronie powoda szkodę w postaci utraconych korzyści. Odnosząc się do kalkulacji utraconych korzyści, powód wskazał, że uwzględnił w niej również te inwestycje w akcje, które przyniosły stratę. Podał, że fakt, iż część środków nie została przez powoda zainwestowana, nie oznacza, że nie zainwestowałby innych pieniędzy, które mu się należały, a których nie otrzymał. Powód dokonał również sprostowania wyliczenia dotyczącego utraconych korzyści, wyliczając je na kwotę 416.515,28 zł. Jednocześnie powód zakwestionował twierdzenia pozwanego dotyczące przyczynienia się powoda do powstania szkody, wskazując że opierają się one na wadliwym załażeniu, że powód mógł odsprzedać certyfikaty inwestycyjne w sytuacji, w której złożył on skuteczne i poprawne żądanie wykupu na dzień 31 grudnia 2014 r. Powód zaprzeczył też, że roszczenie główne lub ewentualne uległo przedawnieniu ( pismo powoda k.467-482).

W piśmie z 3 lutego 2020 r., powód, w związku ze zmianami w zakresie zarządzania Funduszem zmodyfikował treść żądania ewentualnego w zakresie oświadczenia, wnosząc o zobowiązanie (...) Fundusz Inwestycyjny Zamknięty do złożenia oświadczenia woli o treści: „(...) Fundusz Inwestycyjny Zamknięty oświadcza, że wykupuje należące do W. S. (...) certyfikatów serii (...), (...) certyfikatów serii (...) oraz (...) certyfikatów serii (...) po cenie (...) zł za każdy certyfikat tj. za łączną kwotę (...) zł”, wezwanie (...) Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. do wzięcia udziału w sprawie w charakterze pozwanego, zasądzenie od (...) Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. na rzecz powoda kwoty (...) zł tytułem odszkodowania za zwłokę w wykupie certyfikatów, wydanie wyroku częściowego odnoszącego się do żądania zobowiązania pozwanego Funduszu do złożenia oświadczenia woli wskazanej powyżej, a po uprawomocnieniu się tego wyroku o rozstrzygnięcie co do żądania odszkodowania ( pismo powoda k. 526-532).

Pozwany w piśmie z 18 marca 2020 r. wniósł o oddalenie powództwa w całości ( pismo pozwanego k. 602-610, 631-639).

Postanowieniem z dnia 16 listopada 2020 r. Sąd oddalił wniosek powoda o wezwanie do udziału w sprawie w charakterze pozwanego (...) Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych S.A W W.( postanowienie k. 723).

Strony do czasu zamknięcia rozprawy podtrzymały swoje stanowiska w sprawie (protokół rozprawy z 9 marca 2023 r. k. 821).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Decyzją z 3 czerwca 2008 r. Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) udzieliła zezwolenia (...) Towarzystwu Funduszy Inwestycyjnych Spółce Akcyjnej z (...) w W. (TFI) na utworzenie (...) Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego (Fundusz) i zatwierdziła statut Funduszu w brzmieniu określonym w wypisie aktu notarialnego z 25 kwietnia 2008 r. Rep. A nr (...) sporządzonego przed notariuszem S. S., prowadzącym Kancelarię Notarialną w W. przy ulicy (...) ( bezsporne).

W. S. nabył od Funduszu (...) certyfikatów inwestycyjnych związanych z subfunduszem (...) za kwotę łączną (...) zł, w tym w dniu 10 sierpnia 2011 r. nabył (...) certyfikatów inwestycyjnych serii (...) o wartości 1,60 zł każdy – łącznie za kwotę (...) zł, w dniu 10 listopada 2011 r. powód nabył (...) certyfikatów inwestycyjnych serii (...) o wartości 1,90 zł każdy – łącznie za kwotę (...) zł, w dniu 25 maja 2012 r. nabył (...) certyfikatów inwestycyjnych serii (...) o wartości 2,2079 zł każdy – łącznie za kwotę (...) zł ( bezsporne, zestawienie z ewidencji funduszu k. 216v).

W. S. w zakup certyfikatów inwestycyjnych Funduszu inwestował środki pieniężne przeznaczone na inwestycje długoterminowe ( przesłuchanie powoda W. S. k. 483v-485v/transkrypcja k. 659-663v). Fundusz nie gwarantował zysku z tytułu zakupionych certyfikatów inwestycyjnych (przesłuchanie powoda W. S. k. 483v-485v/transkrypcja k. 659-663v).

W dniu 30 czerwca 2013 r. Fundusz odkupił od powoda (...) certyfikatów inwestycyjnych serii (...) związanych z subfunduszem (...) o łącznej wartości (...) zł (po 2,6356 zł za każdy certyfikat) ( zestawienie z ewidencji funduszu k. 216).

W dniu 2 czerwca 2014 r. W. S. wysłał maila do Funduszu, zgłaszając chęć odsprzedaży w ostatnim dniu czerwca 2014 r. posiadanych przez niego certyfikatów Funduszu. Powód w e-mailu zapytał jak wygląda procedura odsprzedaży ( korespondencja e-mail k. 443).

Fundusz nie udzielił odpowiedzi na powyższego maila, a powód nie próbował wyjaśniać z Funduszem zaistniałej sytuacji ( przesłuchanie powoda W. S. k. 483v-485v/transkrypcja k. 659-663v).

W dniu 9 czerwca 2014 r. W. S. udał się do siedziby Funduszu na spotkanie celem wypełnienia formularza żądania wykupu certyfikatów inwestycyjnych. Przed spotkaniem powód doczytał w statucie Funduszu, że zgłoszenie żądania wykupu certyfikatów musi nastąpić najpóźniej 35 dni przed dniem wykupu. Zdał sobie wówczas sprawę, że uchybił terminowi zgłoszenia żądania wykupu certyfikatów inwestycyjnych, których termin wykupu przypada na 30 czerwca 2014 r. i zdecydował się złożyć żądanie wykupu na kolejny termin wykupu ( przesłuchanie powoda W. S. k. 483v-485v/transkrypcja k. 659-663v).

Zgodnie z art. 2 pkt 1 obowiązującego na dzień 9 czerwca 2014 r. statutu (...) Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego - Aktywa Funduszu oznaczają mienie Funduszu obejmujące środki pieniężne, w tym z tytułu wpłat uczestników, prawa nabyte oraz pożytki z tych praw. Na Aktywa Funduszu składają się Aktywa Subfunduszy. Zgodnie art. 2 pkt 2 statutu Aktywa Subfunduszu oznaczają mienie każdego Subfunduszu obejmujące środki pieniężne z tytułu wpłat Uczestników do danego Subfunduszu, środki pieniężne, prawa nabyte w ramach Subfunduszu oraz pożytki z tych praw; Aktywa wszystkich Subfunduszy stanowią Aktywa Funduszu. W myśl art. 2 pkt 9 Dzień wykupu oznaczał każdorazowo ostatni Dzień Wyceny przypadający w danym kwartale kalendarzowym.

Zgodnie z art. 19 ust. 1 statutu uczestnikami mogą być osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej. W myśl art. 19 ust. 2 statutu Uczestnik ma prawo do:

wypłat w postępowaniu likwidacyjnym Subfunduszu i Funduszu;

zbycia lub zastawiania posiadanego przez niego Certyfikatu Inwestycyjnego z uwzględnieniem art. 9;

żądania wykupienia Certyfikatu Inwestycyjnego przez Fundusz na zasadach określonych w Ustawie i Statucie;

wypłaty dochodów na zasadach określonych w Statucie;

uczestniczenia i wykonywania prawa głosów w Zgromadzeniu Inwestorów.

W myśl art. 9 ust. 2 statutu certyfikat inwestycyjny jest niezdematerializowanym papierem wartościowym. Certyfikaty Inwestycyjne związane z jednym Subfunduszem reprezentują jednakowe prawa majątkowe (art. 9 ust. 5). Certyfikaty Inwestycyjne umarza się w przypadkach przewidzianych w ustawie (art. 9 ust. 8). Prawa z certyfikatów Inwestycyjnych powstają z chwilą dokonania wpisu w Ewidencji i przysługują osobie w niej wskazanej jako posiadacz Certyfikatu Inwestycyjnego (art. 9 ust. 9). W myśl art. 9 ust. 11 statutu certyfikaty inwestycyjne podlegały wykupowi na zasadach określonych w art. 43 statutu, wspólnych dla wszystkich Subfunduszy.

Zgodnie z art. 43 ust. 2 statutu Fundusz dokonuje wykupu certyfikatów inwestycyjnych na żądanie Uczestnika w okresach półrocznych w każdy ostatni Dzień Wyceny danego półrocza (po drugim i czwartym kwartale kalendarzowym roku), nie wcześniej jednak niż po upływie jednego roku od zarejestrowania rozpoczęcia działalności danego Subfunduszu, a w przypadku subfunduszu (...) – nie wcześniej niż po upływie trzech lat od zarejestrowania rozpoczęcia działalności tego Subfunduszu. Dzień Wykupu był jednocześnie Dniem Wyceny. Ponadto Towarzystwo na pisemny wniosek uczestnika lub uczestników Funduszu posiadających więcej niż 10% wszystkich certyfikatów danego Subfunduszu mógł wyznaczyć dodatkowy dzień wykupu certyfikatów inwestycyjnych tego Subfunduszu - przypadającego na dzień Wyceny Aktywów Subfunduszu w ostatnim dniu pierwszego i trzeciego kwartału roku. Wniosek uczestników winien wówczas zostać złożony przynajmniej na 90 dni przed proponowaną przez Uczestników datą wykupu.

Uczestnik zgodnie z art. 43 ust. 2 pkt 3 statutu mógł złożyć żądanie wykupu certyfikatów inwestycyjnych w siedzibie Towarzystwa najpóźniej na 35 dni przed dniem wykupu. Żądanie wykupu winno być złożone na formularzu przedstawionym przez Fundusz oraz wskazywać liczbę certyfikatów inwestycyjnych, które miały być wykupione. Żądanie wykupu złożone po tym terminie miało nie być realizowane.

W myśl art. 43 ust. 2 pkt 4 statutu, żądanie wykupu certyfikatów inwestycyjnych mogło być odwołane tylko za zgodą Towarzystwa.

Zgodnie z art. 43 ust. 2 pkt 5 statutu – w związku ze złożeniem przez Uczestnika żądania wykupu certyfikatów inwestycyjnych Towarzystwo prowadzące Ewidencję dokona blokady certyfikatów inwestycyjnych, a następnie w związku z ich wykupem Towarzystwo dokona wpisu liczby certyfikatów inwestycyjnych podlegających wykupowi do ewidencji.

Cena wykupu certyfikatów inwestycyjnych związanych z Subfunduszem zgodnie z art. 43 pkt 6 statutu równa była Wartości Aktywów Netto tego Subfunduszu na Certyfikat Inwestycyjny związany z tym Subfunduszem według wyceny Aktywów Subfunduszu z Dnia Wykupu.

Towarzystwo zgodnie z art. 43 ust. 2 pkt 7 statutu było uprawnione do pobrania opłaty za wykupienie Certyfikatów inwestycyjnych w wysokości do 3% wartości wypłacanych środków pieniężnych z tytułu wykupienia certyfikatów inwestycyjnych. Kwota przypadająca uczestnikowi do wypłaty z tytułu wykupu certyfikatów inwestycyjnych może być pomniejszona o podatki, do pobrania których Fundusz jest zobowiązany jako płatnik (art. 43 ust. 2 pkt 8).

Środki pieniężne w myśl art. 43 ust. 2 pkt 9 przeznaczone do wypłaty z tytułu wykupu certyfikatów inwestycyjnych miały być wypłacone niezwłocznie po dniu wykupu nie później jednak niż w 30 dniu po dniu wykupu, przez przekazanie na rachunek bankowy wskazany przez uczestnika w ewidencji kwoty środków pieniężnych.

Zgodnie z art. 43 ust. 3 statutu wykup certyfikatów inwestycyjnych nastąpić może wyłącznie w przypadku w którym Funduszu posiada lokaty aktywów Subfunduszu, którego certyfikaty inwestycyjne są przedmiotem wykupu, w instrumentach rynku pieniężnego i depozytach pozwalające na wypłatę środków z tytułu umorzenia certyfikatów inwestycyjnych w związku z ich wykupem. Liczba certyfikatów przeznaczonych do wykupu uzależniona będzie od wartości instrumentów rynku pieniężnego i depozytów stanowiących Aktywa Subfunduszu, którego certyfikaty inwestycyjne są przedmiotem wykupu pozwalających na wypłatę środków z tytułu umorzenia certyfikatów inwestycyjnych w związku z ich wykupem pomniejszonej o kwotę niezbędną dla uregulowania bieżących zobowiązań Subfunduszu przewidywanych w terminie 6 miesięcy po dniu wypłaty, określoną przez Towarzystwo przy uwzględnieniu zawartych przez Fundusz umów związanych z Subfunduszem i odpowiedniej części zobowiązań Funduszu dotyczących całego Funduszu, w proporcji uzależnionej od udziału Wartości Aktywów Netto Subfunduszu w wartości aktywów netto Funduszu. W przypadku Subfunduszu(...) łączna wartość wykupowanych certyfikatów inwestycyjnych związanych z tym Subfunduszem na dany Dzień Wykupu nie może być wyższa niż 10% wartości Aktywów Netto tego Subfunduszu. Zarząd Towarzystwa w drodze uchwały może zwiększać łączną wartość wykupywanych certyfikatów inwestycyjnych związanych z tym Subfunduszem na dany Dzień Wykupu powyżej 10% Wartości Aktywów Netto tego Subfunduszu, jeśli sytuacja finansowa tego Subfunduszu pozwala na dokonanie takiego wykupu i spełnione są wymogi określone w niniejszym ustępie. Wartość środków pozwalających na wypłatę z tytułu umorzenia certyfikatów inwestycyjnych w związku z ich wykupem ustalana miała być w dniu wykupu.

Zgodnie z art. 43 ust. 4 statutu - w przypadku, w którym wartość środków pozwalających na wypłatę z tytułu umorzenia certyfikatów inwestycyjnych w związku z ich wykupem nie pozwalałaby na wykupienie wszystkich certyfikatów inwestycyjnych przedstawionych przez uczestników do wykupu, zarząd Towarzystwa na dzień wykupu określić miał w drodze uchwały kwotę, do wysokości której wszystkie certyfikaty inwestycyjne zgłoszone w żądaniu wykupu przez jednego uczestnika Funduszu zostaną wykupione w całości. Żądania wykupu powyżej tej kwoty zostaną proporcjonalnie zredukowane. Liczba wykupowanych certyfikatów inwestycyjnych miała zostać zaokrąglona w dół do pełnego certyfikatu, a certyfikaty pozostałe w wyniku zaokrągleń miały nie być wykupione.

W myśl art. 43 ust. 8 statutu z chwilą wykupienia certyfikatów inwestycyjnych przez Fundusz są one umarzane z mocy prawa, zgodnie z ustawą ( statut Funduszu aktualny na dzień 9 czerwca 2014 r. k. 20-38).

W dniu 9 czerwca 2014 r. W. S. złożył w siedzibie Funduszu żądanie wykupu (...) certyfikatów inwestycyjnych serii (...) Funduszu, powiązanych z subfunduszem (...), wnosząc o przekazanie kwoty środków na rachunek trzech wskazanych w formularzu Subfunduszy (w związku ze złożeniem deklaracji zainteresowania nabyciem certyfikatów emitowanych w ramach emisji najbliższej po dacie wykupu). Żądanie zostało złożone na formularzu udostępnionym powodowi w siedzibie Funduszu i nie przewidywało podania daty wykupu. W formularzu nie wpisano kwoty słownej ilości żądanych certyfikatów do wykupu z uwagi na ograniczoną ilość miejsca. Podpis został złożony przez powoda w polu przeznaczonym na datę i podpis osoby przyjmującej formularz ( żądanie wykupu certyfikatów inwestycyjnych z 9 czerwca 2014 r. – k. 18, k. 444 - 445, przesłuchanie powoda W. S. k. 483v-485v/transkrypcja k. 659-663v).

W dacie składania żądania wykupu powód został poinformowany, że minął już termin składania żądań wykupu na dzień 30 czerwca 2014 r. Powód poinformował pracownika Funduszu, że przedmiotowe żądanie wykupu dotyczy dnia wykupu przypadającego na 31 grudnia 2014 r., jednak informacja ta nie została odnotowana na formularzu. Składając formularz W. S. nie wiedział, że będzie wprowadzony dodatkowy termin wykupu certyfikatów inwestycyjnych przypadający na dzień 30 września 2014 r. ( przesłuchanie powoda W. S. k. 483v-485v/transkrypcja k. 659-663v).

W dniu 4 września 2014 r. (...) Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. dokonało zmian w statucie Funduszu, w tym wprowadzając nowe zasady wykupu certyfikatów inwestycyjnych.

Zgodnie z nowym brzmieniem art. 43 ust. 2 pkt 1 statutu Fundusz dokonuje wykupu certyfikatów inwestycyjnych na żądanie uczestnika w okresach półrocznych w każdy ostatni Dzień Wyceny danego półrocza (po drugim i czwartym kwartale kalendarzowym roku), nie wcześniej jednak niż po upływie jednego roku od zarejestrowania rozpoczęcia działalności danego Subfunduszu, a w przypadku subfunduszu (...) – począwszy od dnia 5 września 2014 r. Fundusz dokonuje wykupu certyfikatów inwestycyjnych związanych z (...)z zastrzeżeniem ust. 2 – 4. Uczestnik mógł złożyć żądanie wykupu wszystkich posiadanych certyfikatów inwestycyjnych związanych z tym Subfunduszem nie wcześniej niż po upływie 48 miesięcy od dnia wydania certyfikatów inwestycyjnych, których dotyczy żądanie wykupu. Żądanie wykupu złożone z naruszeniem tego terminu pozostawia się bez rozpoznania i nie będzie realizowane. W przypadku, gdy uczestnik złoży żądanie wykupu wszystkich posiadanych certyfikatów inwestycyjnych w terminie wskazanym powyżej, kolejne żądnie wykupu certyfikatów inwestycyjnych będzie mógł złożyć po upływie dwóch lat od dnia złożenia żądania wykupu, o którym mowa w zdaniu powyżej.

W myśl art. 43 ust. 3 pkt 2 statutu uczestnik mógł złożyć raz w roku kalendarzowym żądanie wykupu certyfikatów inwestycyjnych związanych z (...) na Dzień Wykupu przypadający na ostatni Dzień Wyceny trzeciego kwartału kalendarzowego roku, przy czym w danym Dniu Wykupu jednorazowo wykupowi może ulec do 10% ogólnej liczby certyfikatów inwestycyjnych związanych z tym Subfunduszem posiadanych przez danego uczestnika oraz łącznie do 10% ogólnej Wartości Aktywów Netto tego Subfunduszu.

Zgodnie z art. 43 ust. 3 pkt 4 uczestnik mógł złożyć żądanie wykupu certyfikatów inwestycyjnych w siedzibie Towarzystwa najpóźniej na 180 dni przed Dniem Wykupu, dla wykupu certyfikatów określonego w ust. 3 pkt 1 statutu za wyjątkiem wykupu na dzień 31 grudnia 2014 r., gdzie żądanie powinno być złożone na 35 dni przed Dniem Wykupu, a w przypadku wykupu certyfikatów inwestycyjnych określonych w ust. 3 pkt 2 – uczestnik może złożyć żądanie wykupu certyfikatów inwestycyjnych w siedzibie Towarzystwa najpóźniej na 35 dni. Żądanie wykupu złożone z naruszeniem powyższego terminu pozostawione miało zostać bez rozpoznania i mało nie być realizowane.

W myśl art. 43 ust. 3 pkt 5 statutu, żądanie wykupu certyfikatów inwestycyjnych winno być złożone w siedzibie Towarzystwa, osobiście lub przez pełnomocnika w formie pisemnej, na formularzu przedstawionym przez Fundusz oraz jednoznacznie wskazywać uczestnika składającego żądanie, liczbę i serię certyfikatów inwestycyjnych, które mają zostać wykupione, termin na jaki żądanie jest składane oraz sposób wypłaty środków pieniężnych pochodzących z certyfikatów inwestycyjnych. Żądanie wykupu niespełniające tych wymogów pozostawiane miało zostać się bez rozpoznania i miało nie być realizowane.

Zgodnie z art. 43 ust. 5 statutu wykup certyfikatów inwestycyjnych nastąpić może wyłącznie w przypadku w którym Funduszu posiada lokaty aktywów Subfunduszu, którego certyfikaty inwestycyjne są przedmiotem wykupu, w instrumentach rynku pieniężnego i depozytach pozwalające na wypłatę środków z tytułu umorzenia certyfikatów inwestycyjnych w związku z ich wykupem. Liczba certyfikatów przeznaczonych do wykupu uzależniona będzie od wartości instrumentów rynku pieniężnego i depozytów stanowiących Aktywa Subfunduszu, którego certyfikaty inwestycyjne są przedmiotem wykupu pozwalających na wypłatę środków z tytułu umorzenia certyfikatów inwestycyjnych w związku z ich wykupem pomniejszonej o kwotę niezbędną dla uregulowania bieżących zobowiązań Subfunduszu przewidywanych w terminie 6 miesięcy po dniu wypłaty, określoną przez Towarzystwo przy uwzględnieniu zawartych przez Fundusz umów związanych z Subfunduszem i odpowiedniej części zobowiązań Funduszu dotyczących całego Funduszu, w proporcji uzależnionej od udziału Wartości Aktywów Netto Subfunduszu w wartości aktywów netto Funduszu.

Zgodnie z art. 43 ust. 6 statutu - w przypadku, w którym wartość środków pozwalających na wypłatę z tytułu umorzenia certyfikatów inwestycyjnych w związku z ich wykupem nie pozwalałaby na wykupienie wszystkich certyfikatów inwestycyjnych przedstawionych przez uczestników do wykupu, żądania wykupienia certyfikatów inwestycyjnych podlegać miały proporcjonalnej redukcji. Liczba wykupowanych certyfikatów inwestycyjnych miała zostać zaokrąglona w dół do pełnego certyfikatu, a certyfikaty pozostałe w wyniku zaokrągleń miały nie być wykupione.

Cena wykupu certyfikatów inwestycyjnych związanych z Subfunduszem zgodnie z art. 43 ust. 8 statutu równa była Wartości Aktywów Netto tego Subfunduszu na Certyfikat Inwestycyjny związany z tym Subfunduszem według wyceny Aktywów Subfunduszu z Dnia Wykupu.

Towarzystwo zgodnie z art. 43 ust. 9 statutu było uprawnione do pobrania opłaty za wykupienie Certyfikatów inwestycyjnych w wysokości do 3% wartości wypłacanych środków pieniężnych z tytułu wykupienia certyfikatów inwestycyjnych. Opłata ta mogła zostać zniesiona lub obniżoną. Szczegółowe zasady naliczania opłaty mogły zostać określone w warunkach emisji.

W przypadku wykupu certyfikatów inwestycyjnych związanych z (...)Fundusz pobierał opłatę za wykupienie certyfikatów inwestycyjnych w wysokości 4% wartości wypłacanych środków pieniężnych z tytułu wykupienia certyfikatów inwestycyjnych, z tym że opłata była pobierana w przypadku, gdy wykup miał miejsce w okresie do 48 miesięcy od dnia wydania certyfikatów, objętych żądaniem wykupu. W przypadku pobrania opłaty za wykupienie certyfikatów inwestycyjnych przez Fundusz, Towarzystwo nie pobierało opłaty określonej w pkt 9.

W myśl art. 43 ust. 10 kwota przypadająca uczestnikowi do wypłaty z tytułu wykupu certyfikatów inwestycyjnych mogła być pomniejszona o podatki, do pobrania których Fundusz jest zobowiązany jako płatnik oraz opłatę określoną w pkt 9, w przypadku gdy jest ona pobierana. Środki do wypłaty z tytułu wykupu certyfikatów inwestycyjnych wypłacane miały zostać przez Fundusz niezwłocznie po Dniu Wykupu, przy czym w przypadku w przypadku wykupienia certyfikatów inwestycyjnych związanych z (...)- nie później niż do 30 dnia po Dniu Wykupu ( statut Funduszu aktualny na dzień 31 grudnia 2014 r. k. 40-53).

Wraz ze zmianą statutu we wrześniu 2014 r. wprowadzono również praktykę stosowania nowego formularza dotyczącego żądania wykupu certyfikatów inwestycyjnych przed każdym kolejnym terminem ich wykupu. Wcześniej funkcjonowały formularze niezwiązane z konkretnym terminem wykupu ( przesłuchanie powoda W. S. k. 483v-485v/transkrypcja k. 659-663v, częściowo przesłuchanie członka zarządu pozwanego B. K. k. 484v-485v/transkrypcja k. 663v -669).

Wobec zmiany statutu Funduszu, W. S. w dniu 17 października 2014 r. wysłał maila do Funduszu, zwracając się z prośbą o potwierdzenie, że złożony przez niego wniosek o wykupienie certyfikatów Funduszu Wierzytelności został przez Fundusz zarejestrowany i powód, zgodnie ze statutem, otrzyma w styczniu 2015 r. środki pieniężne ( korespondencja e-mail k. 466). Fundusz nie udzielił odpowiedzi na przesłaną przez powoda wiadomość ( bezsporne).

Powód w obawie przed brakiem wypłaty środków z ostrożności złożył żądania wykupu także na nowych formularzach wprowadzonych we wrześniu 2014 r. W dniu 14 listopada 2014 r. powód złożył trzy żądania wykupu certyfikatów inwestycyjnych, odrębnie dla każdej serii. Powód żądał w nich wykupu (...) certyfikatów inwestycyjnych serii (...), (...) certyfikatów inwestycyjnych serii (...) i (...) certyfikatów inwestycyjnych serii (...), tj. łącznie (...) certyfikatów inwestycyjnych związanych z (...) z terminem wykupu na 31 grudnia 2014 r. ( żądania wykupu certyfikatów inwestycyjnych z 14 listopada 2014 r. – k. 241-243v, przesłuchanie powoda W. S. k. 483v-485v/transkrypcja k. 659-663v).

W dniu 30 grudnia 2014 r. W. S. zgłosił żądania wykupu 10 600 sztuk certyfikatów inwestycyjnych serii (...), (...) sztuk certyfikatów inwestycyjnych serii (...) i (...) sztuk certyfikatów inwestycyjnych serii (...) powiązanych z subfunduszem (...) z terminem wykupu na 30 czerwca 2015 r. ( żądania wykupu certyfikatów inwestycyjnych z 30 grudnia 2014 r. – k. 224-226).

W piśmie z 21 stycznia 2015 r. TFI poinformowało powoda, że złożone przez niego w dniu 9 czerwca 2014 r. żądanie wykupu certyfikatów inwestycyjnych związanych z subfunduszem (...) serii(...)w ilości(...) sztuk zostało pozostawione bez rozpoznania i nie będzie ono realizowane. Wyjaśniono, że żądanie zgłoszenia wykupu nie wypełnia dyspozycji art. 43 ust. 3 statutu Funduszu, gdyż złożone zostało wcześniej niż przed upływem 48 miesięcy od dnia wydania powodowi certyfikatów inwestycyjnych, których dotyczy zgłoszenie. Wskazano, że uczestnik nie złożył żądania zgodnie z zasadami wskazanymi w statucie ( pismo TFI z 21 stycznia 2015 r. k. 54).

W dniu 2 stycznia 2015 r. Zarząd (...) SA podjął decyzję w sprawie wykupu na dzień 31 grudnia 2014 r. 1 163 098 certyfikatów Funduszu związanych z subfunduszem (...) serii (...). W uchwale z dnia 9 stycznia 2015 r. określono, że wartość wykupu brutto wynosi (...) zł ( uchwały k. 245-246, wydruk ogłoszenia k. 247).

W dniu 29 stycznia 2015 r. powód zgłosił chęć wzięcia udziału w Zgromadzeniu Inwestorów Funduszu zaplanowanego na dzień 5 lutego 2015 r. Jednocześnie zwrócił się z prośbą o zablokowanie wszystkich posiadanych przez niego certyfikatów powiązanych z (...) do dnia zgromadzenia ( pismo powoda z 29 stycznia 2015 r. k. 429). Ostatecznie powód nie brał udziału z tym zgromadzeniu (przesłuchanie powoda W. S. k. 483v-485v/transkrypcja k. 659-663v).

W dniu 30 czerwca 2015 r. Fundusz nie dokonał wykupu certyfikatów inwestycyjnych powoda ( zestawienie z ewidencji funduszu k. 216).

W dniu 6 sierpnia 2015 r. W. S. zgłosił żądania wykupu 1325 sztuk certyfikatów inwestycyjnych serii (...), (...) sztuk certyfikatów inwestycyjnych serii (...) i (...) sztuk certyfikatów inwestycyjnych serii (...) powiązanych z subfunduszem (...) z terminem wykupu na 30 września 2015 r. (żądania wykupu certyfikatów inwestycyjnych z 6 sierpnia 2015 r. – k. 227-229v).

Fundusz w dniu 30 września 2015 r. dokonał wykupu certyfikatów inwestycyjnych należących do W. S. w liczbie: (...) certyfikatów inwestycyjnych serii (...), (...) certyfikatów inwestycyjnych serii (...) i (...) certyfikatów inwestycyjnych serii (...) (cena certyfikatu 3,0548 zł), o łącznej wartości (...) zł. Powodowi z tytułu tego wykupu wypłacono w dniu 29 października 2015 r. kwotę (...) zł ( zestawienie z ewidencji funduszu k. 216, pismo z dnia 16 listopada 218 r. k. 223, co do kwoty wypłaconej powodowi – okoliczność przyznana w pozwie).

W 2015 r. na rynku wtórnym dochodziło do sprzedaży certyfikatów inwestycyjnych związanych z subfunduszem (...) ( ewidencja sprzedaży k. 461-464, przesłuchanie członka zarządu pozwanego B. K. k. 484v-485v/transkrypcja k. 663v -669).

W dniu 9 maja 2016 r. W. S. zgłosił żądania wykupu (...) sztuk certyfikatów inwestycyjnych serii (...), (...) sztuk certyfikatów inwestycyjnych serii (...) i (...) sztuk certyfikatów inwestycyjnych serii (...) powiązanych z subfunduszem (...) z terminem wykupu na 31 grudnia 2016 r. (żądania wykupu certyfikatów inwestycyjnych z 9 maja 2016 r. – k. 230-232).

Fundusz w dniu 31 grudnia 2016 r. dokonał wykupu certyfikatów inwestycyjnych należących do W. S. w liczbie: (...) certyfikatów inwestycyjnych serii (...), (...) certyfikatów inwestycyjnych serii (...) i (...) certyfikatów inwestycyjnych serii (...), (cena certyfikatów 3,0803 zł) o wartości (...) zł. Fundusz dokonał proporcjonalnej redukcji złożonych żądań wykupów. Stopa redukcji wynosiła 96,28%, a wykup dotyczył 3,72% liczby certyfikatów, na które opiewały żądania wykupów. Powodowi z tytułu tego wykupu wypłacono w dniu 30 stycznia 2017 r. kwotę (...) zł ( zestawienie z ewidencji funduszu k. 216, pismo z dnia 6 lutego 2017 r. k. 219, co do kwoty wypłaconej powodowi – okoliczność przyznana w pozwie).

W dniu 18 kwietnia 2017 r. W. S. zgłosił żądania wykupu (...)sztuk certyfikatów inwestycyjnych serii (...), (...) sztuk certyfikatów inwestycyjnych serii (...) i(...) sztuk certyfikatów inwestycyjnych serii (...) powiązanych z subfunduszem (...)z terminem wykupu na 30 czerwca 2017 r. (żądania wykupu certyfikatów inwestycyjnych z 18 kwietnia 2017 r. – k. 233-235).

Fundusz w dniu 30 czerwca 2017 r. dokonał wykupu certyfikatów inwestycyjnych należących do W. S. w liczbie (...) certyfikatów inwestycyjnych serii (...) (cena certyfikatu 3,0352 zł), o wartości (...) zł. Fundusz dokonał proporcjonalnej redukcji złożonych żądań wykupów. Stopa redukcji wynosiła 94,31%, a wykup dotyczył 5,69% liczby certyfikatów, na które opiewały żądania wykupów. Powodowi z tytułu tego wykupu wypłacono w dniu 2 sierpnia 2017 r. kwotę (...) zł ( zestawienie z ewidencji funduszu k. 216, pismo z dnia 10 sierpnia 2017r. k. 220, co do kwoty wypłaconej powodowi – okoliczność przyznana w pozwie).

W dniu 4 października 2017 r. W. S. zgłosił żądania wykupu 270302 sztuk certyfikatów inwestycyjnych serii (...) powiązanych z subfunduszem (...) z terminem wykupu na 31 grudnia 2017 r . (żądania wykupu certyfikatów inwestycyjnych z 4 października 2017 r. – k. 236).

Fundusz w dniu 31 grudnia 2017 r. dokonał wykupu certyfikatów inwestycyjnych należących do W. S. w liczbie (...) certyfikatów inwestycyjnych serii (...) (cena certyfikatu 2,9793 zł) o wartości (...) zł. Fundusz dokonał proporcjonalnej redukcji złożonych żądań wykupów. Stopa redukcji wynosiła 73,47%, a wykup dotyczył 26,53% liczby certyfikatów, na które opiewały żądania wykupów. Powodowi z tytułu tego wykupu wypłacono w dniu 30 stycznia 2018 r. kwotę (...) zł ( zestawienie z ewidencji funduszu k. 216, pismo z dnia 6 lutego 2018 r. k. 221, co do kwoty wypłaconej powodowi – okoliczność przyznana w pozwie).

W dniu 9 kwietnia 2018 r. W. S. zgłosił żądania wykupu (...) certyfikatów inwestycyjnych serii (...), (...) sztuk certyfikatów inwestycyjnych serii (...) i (...) sztuk certyfikatów inwestycyjnych serii (...) powiązanych z subfunduszem (...) z terminem wykupu na 30 czerwca 2018 r. (żądania wykupu certyfikatów inwestycyjnych z 9 kwietnia 2018 r. – k. 237-239).

Fundusz w dniu 30 czerwca 2018 r. dokonał wykupu certyfikatów inwestycyjnych należących do W. S. w liczbie (...) certyfikatów inwestycyjnych serii (...) (cena certyfikatu 2,8893 zł) o wartości (...) zł. Fundusz dokonał proporcjonalnej redukcji złożonych żądań wykupów. Stopa redukcji wynosiła 64,98%, a wykup dotyczył 35,02% liczby certyfikatów, na które opiewały żądania wykupów. Powodowi z tytułu tego wykupu wypłacono w dniu 30 lipca 2018 r. kwotę (...) zł ( zestawienie z ewidencji funduszu k. 216, pismo z dnia 2 sierpnia 2018 r. k. 222, co do kwoty wypłaconej powodowi – okoliczność przyznana w pozwie).

Powód ok. 70% środków wypłaconych mu z tytułu wykupu certyfikatów inwestycyjnych Funduszu reinwestował ( przesłuchanie powoda W. S. k. 483v-485v/transkrypcja k. 659-663v).

Na dzień 31 grudnia 2014 r. W. S. posiadał (...) certyfikatów inwestycyjnych serii (...), (...) certyfikatów inwestycyjnych serii (...) oraz (...) certyfikatów inwestycyjnych serii (...), związanych z subfunduszem (...) ( bezsporne – okoliczność przyznana przez pozwanego w piśmie z 26 listopada 2018 r. k. 184, zestawienie z ewidencji funduszu k. 216V).

Wartość posiadanych przez Fundusz lokat aktywów subfunduszu w instrumentach rynku pieniężnego i depozytach na dzień 31 grudnia 2014 r. wynosiła (...) zł, przy czym wartość tę stanowiły depozyty wobec braku instrumentów rynku pieniężnego. Wartość ta nie mogła być podstawą do określenia liczby możliwych do wykupienia certyfikatów na dzień 31 grudnia 2014 r. ( opinia biegłego sądowego z zakresu papierów wartościowych i obrotu instrumentami finansowymi A. P. k. 788-792, roczne sprawozdanie finansowe (...) za 2014 r. k. 381-396).

W zestawieniu ewidencji funduszu wskazano, że na dzień 26 listopada 2018 r. W. S. posiadał (...) certyfikatów inwestycyjnych serii (...), (...) certyfikatów inwestycyjnych serii (...) oraz (...) certyfikatów inwestycyjnych serii (...), o łącznej wartości (...) zł związanych z subfunduszem (...). Wartość jednego certyfikatu w dniu 26 listopada 2018 r. wynosiła 2,86 zł ( zestawienie z ewidencji funduszu k. 216-217).

Komisja Nadzoru Finansowego dokonała szczegółowej analizy postanowień statutu Funduszu w zakresie zmian statutu wprowadzanych od 2008 r. Decyzją z dnia 19 lipca 2016 r. KNF nakazała Funduszowi, reprezentowanemu przez TFI, zmianę statutu w zakresie zasad wykupywania certyfikatów inwestycyjnych związanych z subfunduszem (...) (dawniej (...)i(...)) poprzez przywrócenie w odniesieniu do wykupu certyfikatów inwestycyjnych tego funduszu zasad określonych w statucie Funduszu w brzmieniu określonym w wypisie aktu notarialnego z dnia 25 kwietnia 2008 r., zatwierdzonym decyzją KNF z dnia 3 czerwca 2008 r. oraz w zakresie przesłanki likwidacji tego subfunduszu, o której mowa w art. 64 ust. 2 pkt 2 lit. e) statutu Funduszu poprzez jej wykreślenie, w terminie 14 dni od dnia, w którym ta decyzja stanie się ostateczna (komunikat z 315 posiedzenia KNF z 19.07.2016 r.).

Decyzją ostateczną z 4 października 2016 r. KNF utrzymała rozstrzygnięcie z 19 lipca 2016 r. W ocenie KNF seria zmian statutu Funduszu spowodowała uszczuplenie uprawnień uczestników w zakresie możliwości składania żądań wykupu oraz ich realizacji, a także doprowadziła do zróżnicowania praw przysługujących uczestnikom w związku z wykupem posiadanych certyfikatów inwestycyjnych (komunikat KNF dotyczący wyroku WSA z 23 maja 2017 r. k. 55-56)

Fundusz wniósł skargę od rozstrzygnięcia KNF do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Wyrokiem z 23 maja 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 2569/16 skarga została oddalona. WSA zważył, że KNF, działając jako organ nadzoru, musiała dokonać oceny wagi interesów wszystkich uczestników i prawidłowo doszła do przekonania, że interes uczestników, którzy nie złożyli żądania wykupu i interes Funduszu nie może być przedkładany nad interes uczestników, którzy złożyli lub chcą złożyć żądanie wykupu. Jak wskazano w decyzji, uczestnicy, którzy nabyli certyfikaty w oparciu o określone postanowienia statutu, przyjmując możliwość wyjścia z tej inwestycji w określonym terminie, nie powinni być niespodziewanie ograniczani czy nawet pozbawiani możliwości skorzystania ze swoich uprawnień. Wprowadzenie takich zmian do statutu Funduszu sprawiło, że przestał należycie uwzględniać interes uczestników dając KNF uprawnienie do zastosowania art. 228 ust. 2a ustawy. (…) Ogłoszenie o dokonaniu zmian umożliwiających przeprowadzenie dodatkowego wykupu na 5 dni przed planowaną datą wykupu, ograniczyło możliwość zapoznania się uczestników z tą zmianą, a tym samym skorzystania z tej możliwości i godziło w interes uczestników. Krótki termin między ogłoszeniem zmiany statutu a planowanym terminem wykupu mógł ograniczyć liczbę uczestników, która z możliwości wykupu skorzystała.

Ograniczenie w zakresie liczby certyfikatów inwestycyjnych podlegających wykupowi w kształcie wprowadzonym przedmiotową zmianą statutu doprowadziło do nieuprawnionego uprzywilejowania mniejszościowych uczestników, dając im relatywnie większą (w stosunku do wartości inwestycji w certyfikaty) możliwość zaspokojenia swych roszczeń wobec subfunduszu z tytułu złożonych żądań wykupu certyfikatów. Doprowadziła ona do sytuacji, w której osoby, które posiadają certyfikaty odpowiadające mniejszej niż 10% wartości aktywów netto subfunduszu mogły w całości zrealizować żądanie wykupu certyfikatów i zakończyć inwestycję w subfunduszu, natomiast osoby posiadające większą liczbę certyfikatów były zmuszone do utrzymywania inwestycji w certyfikaty w związku z redukcją żądań wykupu ( komunikat KNF dotyczący wyroku WSA z 23 maja 2017 r. k. 55-56, wyrok WSA z 23 maja 2017 r. k. 57-63).

Krótki czas na wdrożenie zmian statutu Funduszu skutkował tym, że w wykupie certyfikatów inwestycyjnych od uczestników przypadającym na 30 grudnia 2016 r. zbiegły się dwa terminy składania żądań wykupu, a Fundusz nie był w stanie pozyskać środków na wykup wszystkich złożonych od wykopu certyfikatów inwestycyjnych (przesłuchanie członka zarządu pozwanego B. K. k. 484v-485v/transkrypcja k. 663v -669).

W dniu 6 listopada 2017 r. W. S., powołując się na złożone w dniu 9 czerwca 2014 r, żądanie wykupu, wezwał (...) Fundusz Inwestycyjny Zamknięty reprezentowany przez (...) Towarzystwo Funduszu Inwestycyjnych S.A. w W. do zapłaty na jego rzecz kwoty (...) zł tytułem należności za wykup (...) certyfikatów inwestycyjnych serii (...)powiązanych z subfunduszem(...) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi do 31 stycznia 2015 r. Wskazał, że żądana kwota została już pomniejszona o otrzymane od Funduszu kwoty, które powód zaliczał w pierwszej kolejności na poczet należnych odsetek za opóźnienie (wezwanie do zapłaty z 6 listopada 2017 r wraz z potwierdzeniem odbioru. k. 64-67).

W dniu 22 listopada 2017 r. powód wystąpił do Sądu Rejonowego dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie z wnioskiem o zawezwanie Funduszu do próby ugodowej w sprawie roszczenia o zapłatę kwoty (...) zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 31 stycznia 2015 r. do dnia zapłaty. Powód był gotowy do zawarcia ugody na warunkach wskazanych we wniosku ( wniosek o zawezwanie do próby ugodowej wraz z potwierdzeniem nadania k. 68-70, przesłuchanie powoda W. S. k. 483v-485v/transkrypcja k. 659-663v).

W dniu 22 listopada 2017 r. powód zgłosił reklamację do Funduszu dotyczącą wypłaty należności za wykup (...) certyfikatów inwestycyjnych serii(...) powiązanych z subfunduszem (...) ( reklamacja wraz potwierdzeniem odbioru k. 71-74).

W odpowiedzi na wezwanie do zapłaty i reklamację pozwany odmówił uwzględnienia żądań powoda, wskazując na możliwość zbycia certyfikatów na rynku wtórnym, złożenie żądania wykupu po terminie wykupu przypadającym na 30 czerwca 2014 r. wymaganym przez statut, złożenie żądania wykupu na niewłaściwym formularzu, wypełnienie formularza w sposób nieprawidłowy (podpis w niewłaściwym miejscu, nie wskazanie słownie liczby certyfikatów, których żąda do wykupienia). Pozwany wskazał też na brak podstaw do przyjęcia, że żądanie złożono na następny termin wykupu przypadający na 31 grudnia 2014 r. oraz brak możliwości stosowania przepisów dotyczących tzw. klauzul abuzywnych do statutu Funduszu, który nie jest umową. Zakwestionował przy tym status konsumenta uczestnika funduszu inwestycyjnego zamkniętego ( pismo pozwanego z 7 grudnia 2017 r. k. 75-78).

Pismem z 26 stycznia 2018 r. powód wystąpił do Rzecznika Finansowego o przeprowadzenie postępowania interwencyjnego wobec Funduszu w związku z wniesioną przez powoda reklamacją z 22 listopada 2017 r. Rzecznik Finansowy przeprowadził postępowanie (wniosek o przeprowadzenie postepowania interwencyjnego wraz potwierdzeniem nadania k. 79-82, pismo Rzecznika do (...) z dnia 22 marca 2018 r. k. 84-86, odpowiedź TFI z 25 kwietnia 2018 r. k. 87-92, pismo powoda z 30 maja 2018 r. k. 93—97, pismo Rzecznika z 21.06.08 r. k. 98-101, pismo TFI k. 102-109).

Po przeprowadzeniu postępowania, w piśmie z 9 sierpnia 2018 r. Rzecznik wskazał, że: „W ocenie Rzecznika Finansowego TFI nie uprawdopodobniło słuszności twierdzenia, że w dniu 9 czerwca 2014 r. Wnioskodawca żądał wykupu certyfikatów na dzień 30 czerwca 2014 r. W opinii Rzecznika Finansowego złożenie żądania wykupu certyfikatów po upłynięciu terminu złożenia żądania wykupu certyfikatów na dzień 30 czerwca 2014 r. mogło dotyczyć kolejnego dnia wykupu, tj. 31 grudnia 2014 r., zwłaszcza że TFI nie wskazało postanowienia statutu regulującego najwcześniejszą możliwą datę złożenia żądania wykupu”. Wskazał też, że „Zastrzeżenia Rzecznika Finansowego dotyczą również stanowiska TFI, jakoby wskazane w piśmie z dnia 21 stycznia 2015 r. daty 9 czerwca 2014 r. było jedynie omyłką pisarską, a zamiarem TFI było wskazanie daty 14 listopada 2014 r. Jako, że zarówno w dniu 9 czerwca 2014 r., jak i w dniu 14 listopada 2014 r. Wnioskodawca składał żądanie wykupu certyfikatów, nieumyślne wpisanie nieprawidłowego ciągu znaków zmieniających sens wywodu TFI zawartego w piśmie z dnia 21 stycznia 2015 r. wydaje się wysoce nieprawdopodobne. Rzecznik Finansowy za trafne uważa stanowisko Wnioskodawcy w zakresie statutu Funduszu jako konsumenta. Jednocześnie w ocenie Rzecznika Finansowego statut Funduszu stanowi wzorzec umowy, o którym mowa w art. 384 § 1 k.c. Wnioskodawca jako konsument w rozumieniu art. 22 ^{( 1)} k.c. dokonał czynności prawnej z przedsiębiorcą tj. TFI, poprzez nabycie i objęcie certyfikatów Funduszu w zamian za wpłatę w formie pieniężnej lub innej przewidzianej przez statut Funduszu w momencie obejmowania certyfikatów. Statut Funduszu można natomiast uznać za dokument regulujący prawa i obowiązku Wnioskodawcy i TFI w sposób podobny do regulaminu, co pozwala na badanie postanowień statutu pod kątem abuzywności. Rzecznik Finansowy nie dostrzega różnicy pomiędzy funduszem inwestycyjnym otwartym i funduszem inwestycyjnym zamkniętym w tym zakresie, jeśli tylko Wnioskodawca posiada statut konsumenta” ( pismo Rzecznika Finansowego z 9 sierpnia 2018 r. k. 309-313).

W dniu 30 stycznia 2018 r. Zarząd (...) Funduszu Inwestycyjnych S.A. w W. podjął decyzję w sprawie korekty uchwały nr (...) o wykupie Certyfikatów inwestycyjnych (...) Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego związanych z (...) w zakresie wykupu certyfikatów inwestycyjnych poprzez podjęcie decyzji w sprawie wykupu na dzień 31 grudnia 2017 r. (...) certyfikatów serii (...) (z (...), których wykupu żądano), (...) certyfikatów serii (...) (z (...), których wykupu żądano) i (...) certyfikatów serii (...) (z (...) których wykupu żądano). Fundusz dokonał proporcjonalnej redukcji złożonych żądań wykupów. Stopa redukcji wyśniła 73,47%, a wykup dotyczył 26,53% liczby certyfikatów, na które opiewały żądania wykupów ( korekta 2 do uchwały nr (...) z 30 stycznia 2018 r. k. 418-419v).

W dniu 12 lipca 2018 r. Zarząd (...) podjął uchwałę nr (...) o wykupie Certyfikatów inwestycyjnych Funduszu związanych z (...) poprzez podjęcie decyzji w sprawie wykupu na dzień 30 czerwca 2018 r. (...) certyfikatów serii (...) (z (...), których wykupu żądano), (...) certyfikatów serii (...) (z (...), których wykupu żądano) i (...) certyfikatów serii (...) (z (...) których wykupu żądano). Fundusz dokonał proporcjonalnej redukcji złożonych żądań wykupów. Stopa redukcji wyśniła 64,98%, a wykup dotyczył 35,02% liczby certyfikatów, na które opiewały żądania wykupów (uchwała nr (...) z 12 lipca 2018 r. k. 420-421, korekta do uchwały nr (...) z 20 lipca 2018 r. k. 422-422v).

W dniu 3 sierpnia 2018 r. na listę ostrzeżeń publicznych KNF wpisane zostały podmioty: (...) SA (...), (...) SA (...) (...) SA (...). Urząd KNF złożył zawiadomienie do Prokuratury Okręgowej w Warszawie w związku ze świadczeniem usług w wykonaniu zawartych umów o subemisję inwestycyjną i usługową ( informacja KNF k. 534). Spółki wpisane na listę ostrzeżeń KNF są spółkami celowymi Funduszu. Osoby pełniące funkcję prezesa zarządu i członka zarządu Funduszu pełnią również te same funkcję w ww. spółkach celowych (bezsporne, przesłuchanie członka zarządu pozwanego T. K. k. 485v-486/transkrypcja k. 669-671).

W lutym 2020 r. KNF wykreśliła ww. podmioty z listy ostrzeżeń KNF ( wydruk listy ostrzeżeń publicznych KNF k. 640-657).

W piśmie z dnia 8 października 2018 r. TFI poinformowało powoda o kolejnej zmianie statutu Funduszu w dniu 6 września 2018 r,., skutkujących tym, że: nie będzie wykupu w dniu 31 grudnia 2018 r., na następne terminy nie będzie trzeba zgłaszać żądań wykupu – wykupy te będą automatyczne oraz proporcjonalne dla wszystkich uczestników; możliwe będą również dodatkowe wykupy, w przypadku spieniężenia powyżej 10% aktywów netto. W piśmie tym poinformowano również powoda, że w dniu 3 października 2018 r. przyjęto strategię dezinwestycji tj. wychodzenia z inwestycji. Jednocześnie wskazano, że nastąpi to w sposób maksymalnie płynny i wygodny da inwestorów, co skutkowało koniecznością zmian w statucie ( pismo TFI z 8 października 2018 r. wraz z załącznikiem k. 145-149, strategia inwestycyjna – plan deziwestycji k. 153-160).

W dniu 31 lipca 2018 r. Zgromadzenie Inwestorów (...) Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego, na wniosek TFI, podjęło uchwałę w sprawie likwidacji Funduszu oraz uchwałę w sprawie likwidacji subfunduszu (...) (wniosek TFI z 31 lipca 2018 r. k. 165, uchwała nr (...) z 31 lipca 2018 r. z zał. k. 166-167, uchwała nr (...)z 31 lipca 2018 r. k. 170-175, akt notarialny Rep. A nr (...) k. 434-437). Powód brał udział w Zgromadzeniu Inwestorów Funduszu w dniu 31 lipca 2018 r. ( pismo powoda z 2 lipca 2018 r. k. 433, lista obecności 438-442).

Łącznie Fundusz dokonał wykupu od uczestników certyfikatów inwestycyjnych subfunduszu (...) wchodzących w skład Funduszu:

- w dniu 30 września 2015 r. – w ilości (...) sztuk po cenie 3,0548 zł,

- w dniu 31 grudnia 2016 r. – w ilości(...) sztuk po cenie 3,0803 zł,

- w dniu 30 czerwca 2017 r. – w ilości (...) sztuk po cenie 3,0352 zł (rozliczenie wykupu certyfikatów inwestycyjnych subfunduszu (...) wchodzącego w skład (...) k. 428).

Fundusz uiścił do Urzędu skarbowego podatek z tytułu wykupu certyfikatów inwestycyjnych dokonując przelewów:

- w dniu 18 listopada 2015 r. w kwocie (...) zł - tytułem wykupu certyfikatów inwestycyjnych Wierzytelności z terminem wykupu na 30 września 2015 r.;

- w dniu 20 lutego 2017 r. w kwocie (...) zł - tytułem wykupu certyfikatów inwestycyjnych Wierzytelności z terminem wykupu na 31 grudnia 2016 r.;

- w dniu 21 sierpnia 2017 r. w kwocie (...) zł - tytułem wykupu certyfikatów inwestycyjnych Wierzytelności z terminem wykupu na dzień 30 czerwca 2017 r.;

- w dniu 19 lutego 2018 r. w kwocie (...) zł - tytułem wykupu certyfikatów inwestycyjnych Wierzytelności;

- w dniu 21 sierpnia 2018 r. w kwocie (...) zł - tytułem wykupu certyfikatów inwestycyjnych z terminem wykupu na dzień 30 czerwca 2018 r. (potwierdzenia przelewów 423-427, rozliczenie k. 428).

Na posiedzeniu w dniu 17 grudnia 2019 r. KNF nałożyła na (...) Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. w W. sankcje administracyjne za naruszenia w okresie od 30 września 2016 r. do 30 czerwca 2018 r. przepisów ustawy z 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi. Na TFI nałożono m.in.

- karę pieniężną w wysokości 5.000.000,00 zł za naruszenie art. 48 ust. 2a pkt 2 w zw. z art. 10 ww. ustawy w związku z zarządzaniem przez TFI funduszami inwestycyjnymi (m.in. (...) Funduszem Inwestycyjnym Zamkniętym) w sposób nierzetelny i nieprofesjonalny, niezapewniający zachowania należytej staranności i niezgodny z zasadami uczciwego obrotu, a także niezgodny z najlepiej pojętym interesem zarządzanych funduszy oraz uczestników tych funduszy oraz w sposób niezapewniający bezpieczeństwa rynku finansowego. Wskazano, że decyzje podejmowane przez Towarzystwo doprowadziły do utraty płynności aktywów (...), uniemożliwiając w ten sposób realizację żądań wykupu składanych przez uczestników Funduszu posiadających certyfikaty inwestycyjne związane z (...).

- sankcję administracyjną w postaci cofnięcia TFI zezwolenia na wykonywanie działalności przez TFI – w związku z ustaleniem, że naruszenie przepisów ustawy, opisane powyżej jest rażące. Sankcji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności;

- karę pieniężną w wysokości (...) zł za naruszenie przez Fundusz w zakresie działalności wydzielonego subfunduszu (...) zarządzany przez TFI art. 3 ust. 3 w zw. z art. 145 ust. 3 i art. 146 ust. 6 ustawy oraz art. 107 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 145 ust. 9 ustawy, w związku z dokonywaniem lokal w sposób niezgodny z limitami inwestycyjnymi i ograniczeniami inwestycyjnymi określonymi w ustawie oraz statucie Funduszu ( komunikat KNF dotyczący decyzji administracyjnej wydanej w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie nałożenia kary administracyjnej na (...) SA z 19 grudnia 2019 r. k. 591-594v).

W dniu 13 marca 2020 r. zarządzanie (...) Funduszem Inwestycyjnym Zamkniętym przejął depozytariusz - Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych (...) S.A. z siedzibą w B. ( bezsporne, Komunikat dotyczący zakończenia procesu przejęcia funduszy zarządzanych przez (...) SA dostępny on-line na stronie internetowej https://www.knf.gov.pl/knf/pl/(...).pdf ).

W dniu 17 marca 2020 r. zarzadzanie Funduszem przejął (...) Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w W..

W dniu 12 czerwca 2021 r. została otwarta likwidacja (...) Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego (bezsporne, dane dostępne on-line na stronach internetowych: https://www.knf.gov.pl/ (...)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wyżej wskazanych dowodów. W ocenie Sądu przedłożone przez strony dokumenty co do zasady były wiarygodne i nie były kwestionowane przez strony. Podstawę ustaleń faktycznych nie stanowił dokument z k. 380 obrazujący wyliczenie hipotetycznej redukcji żądania wykupu. Zdaniem Sądu strona pozwana nie wykazała by w przypadku uwzględnienia żądania wykupu złożonego przez powoda zachodziłaby podstawa do dokonania redukcji wykupu. Wskazać należy, że Sąd zobowiązał pozwanego do złożenia dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie ustaleń jaka była wartość lokat i depozytów na datę 31 grudnia 2014 r., w celu ustalenia czy istniałaby podstawa do zastosowania redukcji wykupu. Pozwany wskazał, że podstawę stanowiły dane ze sprawozdania finansowego za 2014 r. /k.780/. Tymczasem z opinii biegłego wynika, że przedstawione przez pozwanego dane nie mogły być podstawą do określenia kwoty możliwych do wykupienia certyfikatów /k.792/. Oznacza to, że przedstawiony przez pozwanego materiał nie pozwalał na ustalenie, że faktycznie gdyby uwzględniono żądanie wykupu zgłoszone przez powoda to zachodziłaby podstawa do zastosowania redukcji na poziomie 22%. Słuszne były zatem zastrzeżenia strony powodowej, że wszelkie twierdzenia strony pozwanej co do podstaw zastosowania redukcji nie zostały udowodnione wiarygodnym materiałem dowodowym.

Ustalając stan faktyczny Sąd uwzględnił dowód z przesłuchania stron. W ocenie Sądu zeznania stron były wiarygodne w takim zakresie w jakim znalazły potwierdzenie w zebranych dokumentach, ewentualnie w takim zakresie w jakim nie zostały zaprzeczone przez inne dowody. Zdaniem Sądu zeznania powoda były wiarygodne, a jego twierdzenia nie zostały podważone przez inne dowody.

Jako niewiarygodne Sąd ocenił zeznania B. K. w zakresie w jakim twierdziła, że na każdy termin wykupu przed grudniem 2014 r. był stosowany inny rodzaj formularza. Powyższa okoliczność nie została wykazana przedłożeniem przykładowych formularzy wykupu np. obowiązującego w grudniu 2013 r. Nie polegały na prawdzie twierdzenia B. K., że powód w dniu 9 czerwca 2014 r. został poinformowany, że na następny termin wykupu będą nowe formularze czyli, że będzie trzeba składać nowe żądania. Przede wszystkim wskazać należy, że nie była ona obecna przy składaniu przez powoda żądania z dnia 9 czerwca 2014 r. Tymczasem z zeznań powoda wynika, że w dniu 9 czerwca 2014 r. wiedział już, że nie może skorzystać z terminu wykupu na 30 czerwca 2014 r., dlatego złożył żądanie wykupu na kolejny znany mu termin (31 grudnia 2014 r.). Strona pozwana nie złożyła wniosku o przesłuchanie świadka, który przyjmował od powoda formularz w dniu 9 czerwca 2014 r. by wykazać, że okoliczności zdarzenia były inne niż przedstawiał powód.

Zeznania T. K. nie miały istotnego znaczenia dla rozpoznania sprawy. Potwierdził on twierdzenia B. K.. Podkreślić również należy, że nie był on w stanie wskazać ze sprawozdania finansowego danych, które pozwalałyby na ustalenie czy istniały podstawy do zastosowania redukcji przy uwzględnieniu żądania powoda. Reprezentant pozwanego wskazywał bowiem, że nie jest to możliwe po krótkiej 5 minutowej analizie sprawozdania finansowego.

Podstawę ustaleń faktycznych stanowiła opinia biegłego A. P.. Opinia ta była wiarygodna gdyż biegły wyjaśnił z jakich przyczyn nie jest w stanie udzielić odpowiedzi na zadane w tezie dowodowej pytania. Wskazał, że skoro 31 grudnia 2014 r. doszło do wykupu (...) certyfikatów to wynikająca ze sprawozdania kwota(...) zł nie mogła być podstawą do określenia liczby możliwych do wykupienia certyfikatów. Żadna ze stron nie kwestionowała wniosków opinii. Strona pozwana nie przedłożyła innego materiału dowodowego, który stanowił rzeczywistą podstawę do ustalenia możliwych do wykupienia certyfikatów. Tym samym zdaniem Sądu nie zostało wykazane by istniała podstawa do zastosowania redukcji przy uwzględnieniu żądania powoda z dnia 9 czerwca 2014 r.

Jakkolwiek w stanie faktycznym Sąd wskazał, że w zestawieniu ewidencji funduszu sporządzonej na dzień 26 listopada 2018 r. (k.216-271) podano ile certyfikatów posiadał W. S., to wskazać należy, że w istocie ten dokument nie przedstawiał rzeczywistego stanu. W ocenie Sądu żądanie wykupu spełniające wymagania statutu stanowi jednostronne oświadczenie woli, skutkujące wykupem i powodujące konieczność dokonania zapłaty przez fundusz. W okolicznościach niniejszej sprawy oznacza to, że powód zbył na rzecz funduszu posiadane przez siebie certyfikaty w dniu 31 grudnia 2014 r. Z powyższego wynika, że w dacie 26 listopada 2018 r. nie mógł być posiadaczem certyfikatów w ilości podanej w dokumencie z k. 216-217.

Sąd zważył, co następuje:

W ocenie Sądu powództwo w zakresie żądania głównego zasługiwało na uwzględnienie w całości.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do ustalenia czy powód skutecznie złożył żądanie wykupu certyfikatów inwestycyjnych z dnia 9 czerwca 2014 r. z terminem wykupu na dzień 31 grudnia 2014 r.

Zdaniem strony powodowej W. S. skutecznie złożył przedmiotowe żądanie wykupu, zgodnie z wersją statutu obowiązującego w dacie składania żądania. Z chwilą złożenia oświadczenia woli przez powoda spełnione zostało wymaganie statutowe prowadzące do wymagalności roszczenia pieniężnego przysługującego powodowi w terminie wykupu.

Zdaniem strony pozwanej kwota dochodzona pozwem byłaby należna, gdyby doszło do wykupu certyfikatów inwestycyjnych należących do powoda. W ocenie pozwanego wykup tych certyfikatów nie nastąpił, gdyż nie następuje on automatycznie, bo dochodzi do niego w drodze czynności prawnej wykupu dokonanej przez Towarzystwo w imieniu Funduszu, po spełnieniu czynności ustawowych i statutowych, a taka czynność nie została dokonana. Strona pozwana wskazała również, że formularz żądania został wypełniony nieprawidłowo gdyż brak było podpisu uczestnika, a nadto nie wskazano słownie liczby certyfikatów, których wykupienia żąda uczestnik.

Sąd nie podzielił stanowiska strony pozwanej jakoby wykup certyfikatów inwestycyjnych następował w drodze czynności prawnej wykupu dokonanej przez Towarzystwo w imieniu Funduszu, w szczególności by do skuteczności takiego wykupu konieczne było składanie oświadczenia woli przez Fundusz. Nieuzasadnione były również zarzuty co do nieprawidłowego wypełnienia formularza żądania wykupu.

Zgodnie z art. 139 ust. 1 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (t.j. Dz.U. 2023, poz. 681) (dalej też ustawa) - Fundusz inwestycyjny zamknięty może wykupywać certyfikaty inwestycyjne, które wyemitował, jeżeli statut funduszu tak stanowi. W myśl art. 139 ust. 3 ustawy - w statucie funduszu inwestycyjnego zamkniętego należy określić przesłanki, tryb i warunki wykupywania certyfikatów inwestycyjnych oraz terminy i sposób dokonywania ogłoszeń o wykupie certyfikatów. W szczególności należy określić, czy wykup certyfikatów inwestycyjnych następuje na żądanie uczestnika, czy niezależnie od zgłoszenia takiego żądania, oraz przypadki, w których wykup certyfikatów może nastąpić niezależnie od zgłoszenia żądania przez uczestnika funduszu. Z powyższego wynika, że ustawa nie określa sposobu, trybu i warunków wykupu certyfikatów inwestycyjnych przez fundusz zamknięty, a podstawowe znaczenie w tej materii ma wykładnia postanowień statutu funduszu. Z przytoczonego przepisu wynika, że za dopuszczalny uznaje się wykup mimo braku stosownego żądania uczestnika funduszu (tzw. wykup przymusowy lub automatyczny).

Sąd Okręgowy podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2020 r. sygn. akt I ACa 263/19, w którym wskazano, że uregulowana w statucie pozwanego instytucja wykupu certyfikatów inwestycyjnych, na żądanie uczestnika funduszu, przypomina w swej konstrukcji prawo odkupu. Zgodnie z art. 593 k.c. umowne zastrzeżenie prawa odkupu rzeczy sprzedanej wywołuje ten skutek, że w ciągu zastrzeżonego terminu, w chwili dowolnej, sprzedawca przez oświadczenie woli złożone kupującemu może doprowadzić do sprzedaży powrotnej. Złożone kupującemu we właściwej formie przez osobę uprawnioną oświadczenie o wykonaniu prawa odkupu (art. 593 § 2 k.c.), będące jednostronną czynnością prawokształtującą, tworzy między stronami stosunek prawny sprzedaży (tak też R. Trzaskowski, C. Żuławska, Kodeks cywilny. Komentarz. pod red. J. Gudowskiego, t. IV. Zobowiązania. Część szczegółowa, 2017, komentarz do art. 594, teza 1). Według jednej z koncepcji wyjaśniającej istotę odkupu, zastrzeżenie prawa odkupu stanowi ofertę powrotnej sprzedaży, wobec czego wykonanie tego prawa jest przyjęciem oferty (tak też W. Czachórski, Zobowiązania. Zarys wykładu, Warszawa 1994, s. 299). Z podobną konstrukcją mamy do czynienia w przypadku żądania wykupu certyfikatów inwestycyjnych. Żądanie wykupu zostało zastrzeżone na rzecz uczestnika w statucie funduszu, który reguluje termin, warunki i sposób jego wykonania. Złożenie przez uczestnika żądania wykupu tworzy między stronami stosunek sprzedaży. Jeśli fundusz nie zastosuje skutecznie klauzuli redukcyjnej, dojdzie do wykupu certyfikatów zgodnie z żądaniem uczestnika. Z tych względów Sąd Okręgowy nie podziela stanowiska strony pozwanej, że powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie, ponieważ pozwany fundusz nie złożył oświadczenia woli w przedmiocie wykupu certyfikatów należących do powoda, zgodnie z jego żądaniem z dnia 9 czerwca 2014 r.

W dacie składania żądania wykupu (9 czerwca 2014 r.) procedura związana z żądaniem wykupu certyfikatów inwestycyjnych była uregulowana w art. 43 statutu i następowała na żądanie uczestnika. Analiza postanowień statutu pozwanego poświęconych realizacji żądania wykupu prowadzi do wniosku, że wykup i umorzenie certyfikatów następowały automatycznie w zakresie wskazanym w żądaniu wykupu złożonym przez członka funduszu, pomniejszonym o zastosowane skutecznie prawo redukcji przez fundusz. Art. 43 ust. 2 statutu pozwanego, poświęcony wykupowi certyfikatów, regulował formę, termin i treść żądania wykupu składanego przez uczestnika. Następnie precyzował sposób ustalenia ceny certyfikatu, datę wypłaty środków za wykupione certyfikaty oraz przesłanki redukcji żądań wykupu. Wskazywał, że Towarzystwo dokona blokady certyfikatów inwestycyjnych, a następnie dokona wpisu liczby certyfikatów inwestycyjnych podlegających wykupowi (art. 43 ust. 2 pkt 5 statutu). Statut nie przewidywał natomiast konieczności składania oświadczenia woli funduszu w przedmiocie przyjęcia oferty wykupu złożonej przez uczestnika.

Z żądania wykupu z dnia 9 czerwca 2014 r. (k.18) jednoznacznie wynika, że powód podpisał powyższy formularz, co potwierdził w swoich zeznaniach w miejscu pod rubryką „podpisy uczestnika/ osób reprezentujących uczestnika”, a nad rubryką „data i podpis osoby przyjmującej formularz”. Powód jednocześnie wyjaśnił, że nie wskazał liczby certyfikatów słownie gdyż na formularzu nie było odpowiedniej ilości miejsca na dokonanie takiego wpisu. Analiza dokumentu potwierdza, że ilość miejsca na wpisanie słownie ilości certyfikatów była niewystarczająca. Podnieść przy tym należy, że powód określił w formularzu w sposób czytelny, że zgłasza żądanie wykupu (...) certyfikatów serii (...)W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do przyjęcia, że zachodziły podstawy do przyjęcia, że formularz został wypełniony w sposób uniemożliwiający jego rozpatrzenie. Okoliczność, że w formularzu tym nie wskazano daty wykupu na 31 grudnia 2014 r. również nie może obciążać powoda, skoro to Fundusz określał treść formularza, a statut nie wskazywał kiedy najwcześniej powód mógł złożyć żądanie wykupu na określony dzień wykupu. Wskazać również należy, że wymaganie by w żądaniu wykupu określono datę wykupu zostało wprowadzone do statutu dopiero na skutek zmian z 4 września 2014 r. W dacie składania przez powoda żądania wykupu z dnia 9 czerwca 2014 r. statut nie wymagał podania daty wykupu. Ponadto, skoro jak wynika z zeznań powoda składając żądanie wykupu jednoznacznie ustnie określił, że dotyczy to daty wykupu z 31 grudnia 2014 r. to oczywistym jest, że treść oświadczenia woli powoda było jednoznaczne.

Zdaniem Sądu z chwilą złożenia żądania wykupu przez uczestnika obowiązkiem Towarzystwa (jako zarządzającego Funduszem) było dokonanie czynności wyłącznie technicznych polegających na sprawdzeniu czy żądanie wykupu zostało zgłoszone przez podmiot uprawniony (uczestnika Funduszu), czy zgłoszenie obejmuje przysługującą uczestnikowi liczbę certyfikatów, czy zgłoszenie wykupu nastąpiło w terminie wymaganym przez statut (najpóźniej na 35 dni przed terminem wykupu) oraz dokonanie blokady certyfikatów i wpis liczby certyfikatów inwestycyjnych podlegających wykupowi. Były to zatem czynności wyłącznie organizacyjne, w żaden sposób nie wpływające na kwestię skuteczności żądania wykupu zgłoszonego przez uczestnika funduszu. W świetle zapisu statutu zarząd Towarzystwa był uprawniony „jedynie” do podjęcia uchwały o zwiększeniu łącznej liczby wykupywanych certyfikatów (art. 43 ust 3 statutu obowiązującego w dniu 9 czerwca 2014 r.) ewentualnie podjęcia uchwały co do kwoty, do wysokości której będą wykupione certyfikaty, w przypadku gdy wartość środków pozwalających na wypłatę z tytułu umorzenia nie będzie pozwalać na wykupienie wszystkich certyfikatów inwestycyjnych (art. 43 ust. 4 statutu). Słusznie podnosiła strona powodowa, że żadne postanowienie statutu nie dawało zarządowi Towarzystwa prawa do podejmowania uchwał co do tego, czy w przypadku spełnienia przesłanek wynikających ze statutu Funduszu może w ogóle dojść do wykupu czy też nie.

Zgodnie z art. 9 ust. 2 statutu certyfikat inwestycyjny jest niezdematerializowanym papierem wartościowym. W myśl art. 19 ust 2 pkt 3 statutu uczestnik ma prawo do żądania wykupienia certyfikatu inwestycyjnego przez Fundusz na zasadach określonych w ustawie i statucie.

Wskazać należy, że termin „wykup” jest przez ustawodawcę używany w odniesieniu do dłużnych papierów wartościowych np. obligacji czy weksli. Na gruncie tych papierów nie budzi wątpliwości, że wykup polega na spełnieniu świadczenia wynikającego z papieru wartościowego. Należy zatem przyjąć, że wykup polega na spełnieniu świadczenia wynikającego z papieru wartościowego. Stąd też zdaniem Sądu złożenie żądania wykupu certyfikatów inwestycyjnych, które spełniało wymagania statutowe, prowadzi do wymagalności roszczenia pieniężnego z tytułu ceny wykupu certyfikatów inwestycyjnych podlegających wykupowi w granicach i w terminie przewidzianych statutem.

W ocenie Sądu z zebranego materiału dowodowego wynika, że żądanie wykupu zgłoszone przez powoda w dniu 9 czerwca 2014 r. odnosiło się do terminu wykupu z 31 grudnia 2014 r. Strona pozwana nie zdołała wykazać, że żądanie to odnosiło się do terminu wykupu z 30 czerwca 2014 r.

Wskazać należy, że powód w e-mailu z dnia 2 czerwca 2014 r. /k.443/ zgłosił chęć wykupu certyfikatów na koniec czerwca 2014 r. Jak wynika z jego zeznań, na powyższego e-maila nie otrzymał odpowiedzi, ale sam przeczytał w statucie, że żądanie wykupu należy zgłosić na 35 dni przed terminem wykupu. Stąd też w dniu 9 czerwca 2014 r. powód był świadomy, że nie jest możliwe skorzystanie z terminu wykupu przypadającego na dzień 30 czerwca 2014 r. Jak wynika z zeznań powoda w dniu 9 czerwca 2014 r. w obecności pracownika Towarzystwa przyjmującego formularz żądania wykupu wskazywał on, że żądanie to dotyczy terminu wykupu na 31 grudnia 2014 r. W ocenie Sądu okoliczność, że w formularzu nie zaznaczono, że dotyczy ono terminu wykupu z 31 grudnia 2014 r. nie może obciążać powoda, skoro to obowiązkiem Funduszu było przedstawienie formularza (art. 43 ust. 2 pkt 3 statutu). Wskazać przy tym należy, że w treści tego formularza nie było przewidzianego stosownego miejsca na podanie daty wykupu. Jednocześnie powód w swoich zeznaniach wskazał, że informował pracownika pozwanego, że żądanie dotyczy terminu wykupu z 31 grudnia 2014 r. Strona pozwana nie przedstawiła żadnego wiarygodnego dowodu, że żądanie wykupu złożone w dniu 9 czerwca 2014 r. dotyczyło terminu wykupu na 30 czerwca 2014 r. Zdaniem Sądu skoro powód w dniu 9 czerwca 2014 r. wiedział, że żądanie wykupu na 30 czerwca 2014 r. jest żądaniem spóźnionym, to oczywistym jest, że składane przez niego żądanie dotyczyło kolejnego, znanego mu w tym czasie terminie wykupu (tj. 31 grudnia 2014 r.). Składanie przez powoda żądania wykupu na datę 30 czerwca 2014 r. w sytuacji gdy wiedział, że jest to żądanie spóźnione byłoby nieracjonalne. Dodatkowy termin wykupu – na koniec września 2014 r. – został ustanowiony 4 września 2014 r., a zatem z oczywistych względów w dniu 9 czerwca 2014 r. powód o takim terminie nie mógł wiedzieć.

Podnieść również należy, że treść e-maila powoda z dnia 17 października 2014 r. /k.466/ potwierdza stanowisko powoda, że złożone w dniu 9 czerwca 2014 r. żądanie wykupu dotyczyło terminu wykupu z grudnia 2014 r. Strona pozwana zaprzeczała by otrzymała powyższego e-maila. Wskazać jednak należy, że pozwany twierdząc, że rzekomo „systemy poczty elektronicznej pozwalają na dowolne zmienianie daty i godziny w odpowiednich polach wiadomości” nie przedłożył np. wydruku ze strony poczty elektronicznej wykazu otrzymanych w tym dniu wiadomości. Nie został też zgłoszony żaden wniosek dowodowy na okoliczność wykazania, że treść przedłożonego przez powoda e-maila została sfałszowana.

Strona pozwana nie wykazała również by przed terminem wykupu z grudnia 2014 r. na każdy wcześniejszy termin wykupu obowiązywał inny formularz. Podkreślić należy, że jedynym wymaganiem statutowym (w czerwcu 2014 r.) było złożenie żądania wykupu na 35 dni przed terminem wykupu na formularzu dostarczonym przez Fundusz. Statut nie określał na ile maksymalnie przed terminem wykupu należy złożyć takie żądanie. Z powyższego wynika, że powód był uprawniony do złożenia w dniu 9 czerwca 2014 r. żądania wykupu certyfikatów z terminem wykupu na grudzień 2014 r. Statut w tym zakresie nie wprowadzał żadnych ograniczeń. Nie zostało również wykazane by faktycznie dopiero po rozliczeniu danego terminu wykupu Fundusz udostępniał nowy formularz obowiązujący na kolejny termin wykupu. Jak wcześniej wskazano strona pozwana w ogóle nie wykazała by przed terminem wykupu z grudnia 2014 r. stosowano na każdy termin wykupu inny formularz, np. nie przedłożono przykładowych formularzy wykupu na wcześniejsze daty np. grudzień 2013 r.

Strona pozwana nie udowodniła również, że żądanie wykupu z dnia 9 czerwca 2014 r. traktowała jako żądanie wykupu na dzień 30 czerwca 2014 r. i, że dlatego, że żądanie zostało zgłoszone po terminie nie zostało zrealizowane. W ocenie Sądu – skoro zgodnie z art. 43 ust. 2 pkt 3 statutu – żądanie wykupu złożone po terminie 35 dni przed dniem wykupu nie jest realizowane – to oczywistym jest, że w takiej sytuacji Fundusz (czy też zarząd Towarzystwa) powinien poinformować uczestnika w sposób jednoznaczny z jakiej przyczyny żądanie wykupu nie zostało zrealizowane. Tymczasem z zeznań B. K. (członka zarządu Towarzystwa) wynika, że rzekomo powoda poinformowano, że żądanie nie zostanie zrealizowane ustnie w dniu 9 czerwca 2014 r. W ocenie Sądu, jeśli pozwany uważał, że żądanie wykupu było na dzień 30 czerwca 2014 r. to oczywiste jest, że to po tym terminie pozwany winien poinformować powoda, że żądanie złożone w dniu 9 czerwca 2014 r. nie zostało zrealizowane z powodu złożenia po terminie. Z zeznań powoda wynika, że w dniu 9 czerwca 2014 r. jego wolą było złożenie żądania wykupu na dzień 31 grudnia 2014 r., co zostało zakomunikowane osobie przyjmującej formularz. Strona pozwana nie wykazała innej okoliczności np. poprzez zgłoszenie wniosku o przesłuchanie świadka – pracownika, który przyjmował formularz. Sąd nie miał podstaw by odmawiać wiarygodności zeznaniom powoda w tym zakresie.

Mając powyższe na uwadze należało przyjąć, że żądanie wykupu złożone przez powoda w dniu 9 czerwca 2014 r. z datą wykupu na dzień 31 grudnia 2014 r. było skuteczne. Z uwagi na to, że jak wcześniej wskazano żądanie wykupu certyfikatów inwestycyjnych stanowi jednostronną czynność prawną o charakterze kształtującym, to oznacza, że certyfikaty zostały wykupione na dzień 31 grudnia 2014 r., a obowiązkiem funduszu było dokonanie zapłaty za certyfikaty. Zgodnie z art. 139 ust 4 ustawy cena wykupu certyfikatu inwestycyjnego jest równa wartości aktywów netto funduszu, przypadającej na certyfikat inwestycyjny, według wyceny aktywów z dnia wykupu. Przy wykupywaniu certyfikatów inwestycyjnych mogą być pobierane opłaty manipulacyjne, jeżeli statut funduszu tak stanowi i określa maksymalną wysokość i sposób pobierania tych opłat (ust.5). Z chwilą wykupienia przez fundusz inwestycyjny zamknięty certyfikaty inwestycyjne są umarzane z mocy prawa (ust.6). Fundusz inwestycyjny zamknięty niezwłocznie dokonuje wypłaty kwoty, o której mowa w ust. 4, w sposób określony w statucie funduszu (ust. 7).

W tym stanie rzeczy należało zasądzić od pozwanego na rzecz powoda kwotę 607 817 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 31 lipca 2018 r. (art. 481 § 1 k.c.) . Strona powodowa w uzasadnieniu pozwu szczegółowo wskazała w jaki sposób obliczyła należność dochodzoną od pozwanego oraz z jakich przyczyn domaga się odsetek od dnia 31 lipca 2018 r. Prawidłowo strona powodowa przyjęła wartość certyfikatu na dzień 31 grudnia 2014 r. na kwotę (...) zł ( (...), (...) (...)zł), a jednocześnie pomniejszyła kwotę o opłatę za wykupienie (3%), co dało kwotę (...) zł. Strona powodowa przedstawiła również /k.8/ w jaki sposób zaliczała wypłaty dokonywane przez pozwanego (w pierwszej kolejności na odsetki za opóźnienie), do czego w myśl art. 451 § 1 k.c. była uprawniona.

Szczegółowe obliczenia dokonane w pozwie były prawidłowe i Sąd nie znalazł podstaw by w jakikolwiek sposób je podważać. Jakkolwiek strona pozwana wskazała, że nie ma podstaw do dokonywania przez powoda zaokrąglania należności do pełnych złotych, podnieść jednak należy, że po dokonaniu obliczeń należność dla powoda wynosi 607 817,06475 zł, którą to kwotę strona powodowa zaokrągliła do pełnych złotych „w dół”, gdyż domagała się kwoty 607 817 zł.

Zdaniem strony pozwanej powód niezasadnie domagał się zasądzenia kwoty brutto, wskazując, że pozwany od wykupionych w późniejszym czasie certyfikatów inwestycyjnych odprowadzał podatek należy od powoda. W ocenie Sądu powyższy zarzut w okolicznościach niniejszej sprawy nie uzasadniał oddalenia powództwa w części. Skoro to pozwany podnosił, że uiszczał podatek należny od powoda to winien był wykazać jaka kwota podatku obciążała powoda i jaka należność z tego tytułu została odprowadzona przez pozwanego. Strona powodowa podnosiła, że pozwany przed wszczęciem procesu nie wykazał dokonania poboru podatku i jego przekazania do organu podatkowego, zaś dokumenty dołączone do pisma z 21 grudnia 2018 r. również nie wykazują pobrania i wpłacenia należności do organu podatkowego /k.291-292/. Powód wskazał, że jest gotowy ograniczyć żądanie pozwu o ile pozwany przedstawi dowody pobrania i wpłacenia tego podatku do organu podatkowego. W niniejszej sprawie strona pozwana ograniczyła się jedynie do wskazania, że łączna wartość wykupów certyfikatów inwestycyjnych powoda dokonanych przed wniesieniem pozwu wynosi (...) zł (tak k. 190). Pozwany złożył również potwierdzenie przelewów podatków przedstawiające łączne kwoty podatku za dokonanie wykupu (k. 423-427) oraz zbiorcze rozliczenie (k.428). Pozwany nie wykazał jednak jaka kwota z tytułu podatku została uiszczona przez pozwanego z tytułu należności obciążających powoda. Na podstawie przedstawionych przez pozwanego dokumentów Sąd nie był w stanie ustalić czy wskazywane w dokumentach kwoty podatku (k.219-223) były uiszczone w ramach przelewów wskazanych na k. 423-427. Tymczasem strona powodowa wyraźnie podnosiła, że pozwany nie wykazał pobrania i wpłacenia podatku obciążającego powoda. Ponieważ to pozwany wywodził skutki prawne z faktu odprowadzenia podatku (w imieniu powoda), to on powinien wykazać (art. 6 k.c.). jaka kwota podatku w imieniu powoda została już uiszczona i w konsekwencji w jakim zakresie żądanie pozwu nie zasługiwało na uwzględnienie.

Strona pozwana podnosiła również, że żądanie pozwu nie zasługiwało na uwzględnienie gdyż gdyby przyjąć, że żądanie wykupu z dnia 9 czerwca 2014 r. dotyczyło dnia wykupu 31 grudnia 2014 r. to wówczas doszłoby do redukcji wykupu o około 25% (tak odpowiedź na pozew) czy też 22% (tak k. 380).

W ocenie Sądu powyższy zarzut nie zasługiwał na uwzględnienie. Słusznie podnosiła strona powodowa, że zasadność zastosowania ewentualnej redukcji winna być udowodniona przez stronę pozwaną, gdyż to ona wywodziła skutki prawne z tej okoliczności. W niniejszej sprawie powód wykazał, że w dniu wykupu 31 grudnia 2014 r. nie dokonywano redukcji żądań wykupu. Potwierdziła to w swoich zeznaniach B. K..

Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego m.in. na okoliczność ustalenia wartości posiadanych przez pozwanego lokat aktywów i depozytów oraz na okoliczność ustalenia czy gdyby uwzględnić żądanie wykupu powoda z dnia 9 czerwca 2014 r. na datę wykupu 31 grudnia 2014 r. uzasadniałoby to zastosowanie redukcji wykupu (k.723). Jednocześnie Sąd zobowiązał pozwanego do złożenia dokumentacji dotyczącej wysokości lokat i depozytów. Z opinii biegłego wynika, że w oparciu o zebrany materiał dowodowy wartość aktywów ustalona na kwotę (...) zł nie mogła być podstawą do określenia możliwych do wykupienia certyfikatów (...) (k.792). W tym stanie rzeczy należało przyjąć, że na podstawie dostarczonego przez pozwanego materiału (por. pismo pozwanego k. 780) brak było podstaw do przyjęcia, że gdyby uwzględniono żądanie wykupu zgłoszone przez powoda to zachodziłaby podstawa do zastosowania redukcji wykupu. Hipotetyczne wyliczenia strony pozwanej zawarte w dokumencie z dnia 1 kwietnia 2019 r. /k. 380/ nie zasługiwały na uwzględnienie. W świetle wniosków opinii biegłego słuszne były zarzuty strony powodowej, że oświadczenia strony pozwanej co do konieczności zastosowania redukcji (gdyby uwzględnić żądanie wykupu powoda) nie znalazły pokrycia w zebranym materiale dowodowym.

W ocenie Sądu okoliczność, że we wrześniu 2014 r. wprowadzono do statutu Funduszu zmiany ograniczające możliwość wykupu certyfikatów przez powoda, nie mogła uzasadniać oddalenia powództwa. Przede wszystkim powód złożył skuteczne żądanie wykupu w dniu 9 czerwca 2014 r. z datą wykupu na dzień 31 grudnia 2014 r. Żadne późniejsze zmiany statutu nie mogły unicestwić czy ograniczyć żądania powoda. Powód po dniu 9 czerwca 2014 r. nigdy nie odwołał żądania wykupu złożonego tego dnia.

Podkreślić przy tym należy, że zmiany statutu Funduszu z września 2014 r. w istocie pozbawiłyby powoda możliwości zgłoszenia żądania wykupu certyfikatów. Wprowadzono bowiem możliwość wykupu certyfikatów dopiero po upływie 48 miesięcy od dnia wydania uczestnikowi certyfikatów, wydłużono termin na zgłoszenie wykupu do 180 dni (z wyjątkiem terminu wykupu na dzień 31.12.2014 r.) oraz wprowadzono dodatkowy termin wykupu na dzień 30 września 2014 r. ale z ograniczoną możliwością wykupu ilości certyfikatów. Powód, który nabył certyfikaty w dniu 10 sierpnia 2011 r. (seria (...)), 10 listopada 2011 r. (seria (...)) oraz 25 maja 2012 r. (seria (...)), mógłby zgłosić żądanie wykupu – w świetle zmienionego statutu - dopiero w sierpniu 2015 r. i maju 2016 r.

Tymczasem powód nabywał certyfikaty na warunkach obowiązujących w dacie ich nabycia. Jak wynika z zeznań powoda w chwili gdy je nabywał wiedział, że będzie uprawniony do zgłoszenia ich wykupu w 2014 r. Stąd też zdaniem Sądu – nowe zasady ograniczające możliwość zgłoszenia żądania wykupu mogły mieć zastosowanie do certyfikatów inwestycyjnych emitowanych w późniejszym czasie (po dacie zmiany statutu), a nie do certyfikatów już posiadanych przez powoda. Uczestnicy subfunduszu, którzy nabyli certyfikaty w oparciu o określone postanowienia statutu, licząc na możliwość wyjścia z inwestycji w określonym terminie, nie mogli być niespodziewanie ograniczani czy też pozbawiani możliwości skorzystania ze swoich uprawnień. Wprowadzanie jakichkolwiek ograniczeń powinno być notyfikowane powodowi z możliwością natychmiastowego wykupu, odstąpienia bądź innego zakończenia tego stosunku. Powód inwestował swoje środki na podstawie określonych warunków w chwili nabywania certyfikatów, brak jest zatem podstaw by mocą zmian w statucie, ograniczać czy pozbawiać powoda możliwości zgłoszenia żądania wykupu.

Jakkolwiek statut określa czy Fundusz może wykupywać certyfikaty inwestycyjne (art. 139 ust. 1 ustawy) to jednak w ocenie Sądu nie jest dopuszczalne by jakiekolwiek ograniczenia w możliwości zgłaszania żądania ich wykupu następowały po wyemitowaniu danej serii certyfikatów, a już z pewnością nie może być to skuteczne w odniesieniu do certyfikatów co do których powód zgłosił żądanie wykupu już wcześniej. Przyjęcie, że zmiany statutu z września 2014 r. odnosiły skutek wobec nabytych przez powoda certyfikatów inwestycyjnych powodowałoby, że Fundusz występując w roli silniejszego kontrahenta narzuciło jednostronnie warunki niekorzystne dla strony słabszej, niezgodne z prawem umów, jak też zasadami współżycia społecznego, czy też uczciwego obrotu. Wprowadzenie takich niekorzystnych dla powoda zmian (bo ograniczających jego możliwości wyjścia z inwestycji) należy ocenić jako działanie sprzeczne z prawem zobowiązań i wiążącym strony stosunkiem obligacyjnym, którego warunki zostały określone w chwili nabywania przez powoda certyfikatów. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego powód nie akceptował tych ograniczeń wprowadzonych do statutu we wrześniu 2014 r. i konsekwentnie podtrzymywał żądanie wykupu złożone w dniu 9 czerwca 2014 r. Niezgodne z zasadami uczciwego obrotu jest jednostronne wprowadzanie ograniczeń na kontrahenta, bez możliwości wycofania przez niego swoich środków. Słusznie wskazywał powód, że w istocie poprzez zmianę statutu z września 2014 r. Fundusz zmienił „zasady gry”, na które powód nie miał żadnego wpływu. Skoro powód składając żądanie wykupu z dnia 9 czerwca 2014 r. spełnił obowiązujące w statucie warunki to pozwany Fundusz, winien był spełnić świadczenie pieniężne.

Okoliczność, że powód po dniu 9 czerwca 2014 r. składał dalsze żądania wykupu również nie miała wpływu na treść rozstrzygnięcia. Jak wynika z wiarygodnych twierdzeń powoda czynił to, gdyż konsekwentnie chciał wycofać zainwestowane przez siebie środki. Nigdy jednak nie wycofał swojego żądania wykupu z dnia 9 czerwca 2014 r. Fakt, że pozwany Fundusz wypłacał powodowi środki wpłynęła na wysokość dochodzonego przez powoda żądania, a powód w pozwie wyjaśnił na jakie należności zaliczał dokonywane wpłaty.

To, że powód zgłaszał chęć udziału i brał udział w jednym zgromadzeniu inwestorów (31 lipca 2018 r.) również nie mogła uzasadniać oddalenia powództwa. Żądanie wykupu z dnia 9 czerwca 2014 r. winno skutkować dokonaniem zapłaty przez pozwany fundusz, a certyfikaty inwestycyjne z mocy prawa uległy umorzeniu. Powód nie powinien brać udziału w zgromadzeniu inwestorów w dniu 31 lipca 2018 r., gdyż nie był już posiadaczem certyfikatów inwestycyjnych.

Nie można się zgodzić ze stroną pozwaną, że powód przyczynił się do powstania szkody bo mógł zbyć certyfikaty inwestycyjne na rynku wtórnym. Przede wszystkim wskazać należy, że po zgłoszeniu żądania wykupu z dnia 9 czerwca 2014 r. z 31 grudnia 2014 r., które spełniało wymagania statutowe, powód nie miał możliwości zbywania certyfikatów na rynku wtórnym. Jak wcześniej wskazano powód nigdy nie odwołał swojego żądania z dnia 9 czerwca 2014 r., a nadto do odwołania żądania wykupu niezbędna była zgoda Towarzystwa. Zważywszy na to, że żądanie wykupu certyfikatów jest jednostronną czynnością prawną o charakterze kształtującym, po dacie 9 czerwcu 2014 r. powód nie był uprawniony do dokonywania zbywania certyfikatów na rynku wtórnym.

Strona pozwana podnosiła również, że z uwagi na to, że fundusz jest w likwidacji to również uzasadnia oddalenie powództwa, albowiem funduszu nie ma możliwości wykupu certyfikatów.

Należy wskazać, że powód wobec złożenia skutecznego żądania wykupu certyfikatów inwestycyjnych, które podlegały umorzeniu z mocy prawa, przestał być uczestnikiem pozwanego Funduszu i stał się jego wierzycielem. W myśl art. 246 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi - Rozwiązanie funduszu inwestycyjnego następuje po przeprowadzeniu likwidacji. Z dniem rozpoczęcia likwidacji fundusz inwestycyjny nie może zbywać jednostek uczestnictwa albo emitować certyfikatów inwestycyjnych, a także odkupywać jednostek uczestnictwa albo wykupywać certyfikatów inwestycyjnych oraz wypłacać dochodów lub przychodów funduszu. Zgodnie zaś z art. 249 ust. 1 ustawy - likwidacja funduszu inwestycyjnego polega na zbyciu jego aktywów, ściągnięciu należności funduszu, zaspokojeniu wierzycieli funduszu i umorzeniu jednostek uczestnictwa lub certyfikatów inwestycyjnych przez wypłatę uzyskanych środków pieniężnych uczestnikom funduszu, proporcjonalnie do liczby posiadanych przez nich jednostek uczestnictwa lub certyfikatów inwestycyjnych.

Powyższe oznacza, że ustawodawca przewidział odmienne zasady zaspokojenia wierzycieli funduszu i jego uczestników w przypadku likwidacji funduszu. W pierwszej kolejności winni być zaspokojeni ci pierwsi, tj. wierzyciele, których roszczenie opiera się na innym tytule prawnym niż tytuł uczestnictwa w funduszu. Natomiast uczestnicy funduszu uzyskują wypłatę środków pieniężnych proporcjonalnie do liczby posiadanych przez nich jednostek uczestnictwa lub certyfikatów inwestycyjnych. Procedura likwidacji funduszu ma na celu umorzenie certyfikatów inwestycyjnych w celu wypłaty uzyskanych środków pieniężnych uczestnikom funduszu proporcjonalnie do liczby posiadanych certyfikatów inwestycyjnych, podczas gdy powód w dacie otwarcia likwidacji takich certyfikatów już nie posiadał. Z oczywistych przyczyn ten drugi sposób czyli zasada proporcjonalności nie może odnosić się do powoda, który w dacie otwarcia likwidacji funduszu nie był już jego uczestnikiem. Wierzytelność powoda nie wynika bowiem z tytułu posiadania przez niego certyfikatów w funduszu, co do którego rozpoczęto procedurę likwidacji. Powód zbył certyfikaty w funduszu przed otwarciem jego likwidacji. Tym samym jego wierzytelność wobec funduszu powstała przed otwarciem likwidacji, co wyklucza go z dyspozycji powołanego przepisu odnoszącej się do uczestników funduszu.

Nawet gdyby uznać, że również w odniesieniu do wierzycieli takich jak powód winno się zastosować zasadę proporcjonalności, to dotyczyłaby ona etapu już po uzyskaniu tytułu egzekucyjnego czyli jego realizacji. Sąd orzekający w sprawie niniejszej nie miał zresztą nawet potencjalnej możliwości określenia owej proporcji, nie wskazał jej też pozwany.

Nie zasługiwał na uwzględnienie podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia roszczenia. Powód w niniejszej sprawie wystąpił z pozwem w dniu 17 sierpnia 2018 r. Jednocześnie jak wynika z k.68-70 powód w dniu 22 listopada 2017 r. wystąpił z wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej, w którym określił swoje żądanie i jak wynika z zeznań powoda był gotowy na zawarcie ugody na warunkach wskazanych we wniosku. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że działania powoda były podjęte jedynie w celu wydłużenia możliwości dochodzenia roszczenia, a tym samym by czynność ta miała charakter pozorny.

Mając powyższe na uwadze żądanie główne zasługiwało na uwzględnienie o czym orzeczono w punkcie I sentencji wyroku.

Sąd nie orzekał o dalszych żądaniach powoda albowiem zgłoszone przez niego żądania ewentualne podlegałyby rozpoznaniu dopiero gdyby Sąd oddalił żądanie główne, do czego z przyczyn wskazanych powyżej nie było podstaw.

O kosztach procesu Sąd orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu wyrażoną w art. 98 k.p.c. Szczegółowe rozliczenie kosztów w oparciu o art. 108 § 1 zd. 2 k.p.c. Sąd pozostawił referendarzowi sądowemu.

SSO Eliza Kurkowska

ZARZĄDZENIE

(...)

(...)