Wyrok z 6 lutego 2026, sygn. I C 724/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 6 lutego 2026 r.

Sąd Okręgowy w (...) I Wydział Cywilny

w składzie następującym: Przewodniczący sędzia Rafał Kubicki

Protokolant sekretarz sądowy Piotr Ruciński

po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2026 r. w Z. na rozprawie

sprawy z powództwa (...) (...) z siedzibą w C.

przeciwko W. C. i P. C.

o zapłatę

I.  oddala powództwo,

II.  zasądza od powoda (...) (...) z siedzibą w C. na rzecz pozwanych: W. C. i P. C. kwotę 10 817 zł (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu
z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się tego orzeczenia do dnia zapłaty.

sędzia Rafał Kubicki

Sygn. akt I C 724/25

UZASADNIENIE

Powód (...) (...) w C. zażądał zasądzenia in solidum od pozwanych W. C. i P. C. na rzecz banku sumy 698 652,20 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 25 stycznia 2025 r. do dnia zapłaty, z zastrzeżeniem, że zapłata należności przez jednego z kredytobiorców zwalnia pozostałych do wysokości dokonanej zapłaty. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 10 października 2009 r. udzielił pozwanej kredytu mieszkaniowego w euro w łącznej wysokości 179 900 (...), co po przewalutowaniu daje kwotę 698 652,20 zł. Dochodzi od pozwanych zwrotu wypłaconych środków pieniężnych na podstawie przepisów
o bezpodstawnym wzbogaceniu - w związku z żądaniami podniesionymi przez pozwanych w postępowaniu z powództwa kredytobiorców. W ocenie banku umowa kredytu jest ważna i skuteczna. Na wypadek, gdyby w umowa kredytu została uznana za nieważną lub trwale bezskuteczną, zaktualizowałby się po stronie pozwanej obowiązek rozliczenia. Celem rozliczenia z bezpodstawnego wzbogacenia jest przywrócenie między stronami równowagi majątkowej, zachwianej bezpodstawnym nabyciem korzyści majątkowej kosztem zubożonego. Przepisy te nie mogą być wykorzystywane przez konsumentów - kredytobiorców jako źródło osiągnięcia dodatkowych korzyści finansowych.
W ocenie powoda obowiązek zwrotu przez pozwanych kwoty wypłaconego kapitału (698 652,20 zł) w sytuacji prawomocnego uznania umowy kredytu za trwale bezskuteczną lub nieważną wynika z istoty bezpodstawnego wzbogacenia, zgodnie z którym świadczenie spełnione jako nienależne powinno zostać zwrócone (art. 405 i 410 k.c.).

Odpowiadając na pozew, pozwani wnieśli o oddalenie powództwa
w całości, kwestionując zarówno co do zasady, jak i co do wysokości. Pozwani ponadto podnieśli zarzut przedwczesności. W uzasadnieniu wskazali, że nie doszło do prawomocnego ustalenia nieważności umowy kredytowej, a kwestia ta jest sporna, gdyż powód konsekwentnie prezentuje stanowisko, że umowa kredytu jest ważna i skuteczna, a jej postanowienia wiążą strony. Obecnie sprawa dotycząca ustalenia nieistnienia stosunku prawnego wynikającego ze spornej umowy kredytowej oraz o zapłatę rozpatrywana jest przez Sąd Apelacyjny w (...) pod sygn. akt (...) wskutek złożenia przez powoda apelacji od wyroku Sądu Okręgowego w (...). Powód nie wykazał zasadności swoich roszczeń oraz uniemożliwia wzajemne rozliczenie się stron. Sprzeczne są twierdzenia powoda, który z jednej strony twierdzi, że umowa jest ważna, natomiast na kanwie niniejszego powództwa domaga się zwrotu udzielonego kapitału i odsetek. Suma świadczeń kredytobiorców na dzień 24.10.2024 r. wynosiła 663 738 zł, a zgodnie z orzecznictwem (...) bank nie może żądać od konsumentów zwrotu kapitału kredytu bez uwzględnienia spłat otrzymanych od niego.

Fakty istotne dla rozstrzygnięcia

Pozwani W. C. i P. C. w dniu 9 października 2009 r. wystąpili do banku z wnioskiem o udzielenie kredytu mieszkaniowego
w kwocie 713 500,00 zł. Jako walutę kredytu wskazali (...).

(dowód: wniosek kredytowy k. 60-63v.)

Przed zawarciem umowy, w dniu zawnioskowania o kredyt, pozwanych zapoznano z warunkami udzielenia kredytu zarówno w (...) jak i w (...) oraz ryzykiem kursowym. Kredytobiorcy zostali także poinformowani o ryzyku związanym z oprocentowaniem, zmienną stopą procentową.

(dowód: oświadczenia k. 62v.-63).

W wyniku pozytywnego rozpatrzenia wniosku w dniu 17 listopada 2009 r. pozwani zawarli z powodowym Bankiem umowę kredytu nr (...)
w kwocie 179 900,00 (...). Jako waluta kredytu zostało wskazane euro. Celem kredytu było nabycie i budowa nieruchomości wskazanej w umowie (tabela pkt 40). W umowie przewidziano zmienne oprocentowanie, które na dzień sporządzenia umowy wynosiło 4,61%, a na które to składała się stopa referencyjna w postaci 3-miesięcznej stawki (...) i stałej w całym okresie kredytowania marży w wysokości 2,70% (tabela pkt 30). Kredyt został udzielony do 4.08.2037 r. (tabela pkt 27) i miał być spłacany w równych miesięcznych ratach (tabela pkt 35). Kredyt zgodnie z umową miał zostać wypłacony
w transzach do 17.02.2010 r. (tabela pkt 28). Wypłata zgodnie z Regulaminem Produktowym (...) stanowiącym zgodnie z umową jej część, a który wszedł w życie przed zawarciem umowy (tj. od 1.08.2008 r.) miała nastąpić w (...), przy czym w takiej sytuacji Bank dokonywał przewalutowania według kursu obowiązującego w (...) na podstawie Tabeli Kursów (...), właściwego dla danego rodzaju transakcji. Ze zgodą (...) kredytobiorca mógł złożyć dyspozycję wypłaty w inne walucie niż złoty. Zgodnie z pkt I. 36 i I. 37 Tabeli spłata kredytu miała następować poprzez obciążenie na rzecz (...) (...). Zgodnie też z pkt II 2.3.1 Umowy spłata kredytu miała następować poprzez obciążenie w Dacie Wymagalności na rzecz (...) (...) kwotą raty oraz poprzez przelew tych środków na Rachunek Bieżącej (...) Kredytu, przy czym
w przypadku kredytu walutowego (jak w sprawie niniejszej) należności (...) wyrażone w walucie kredytu Bank pobierał poprzez obciążenie Rachunku Bieżącego Kredytobiorcy kwotą w złotych stanowiącą równowartość bieżącej raty w (...) i innych należności przy zastosowaniu kursu sprzedaży (...) opublikowanego w Tabeli Kursów (...) obowiązującego w banku na dwa dni robocze przed Datą Wymagalności każdej raty. Za zgodą (...), kredytobiorca mógł dokonywać spłat rat kredytu także w (...) lub innej walucie. Pozwani mogli w każdym czasie złożyć wniosek o zmianę waluty Kredytu udzielonego
w (...) na walutę oferowaną w banku dla kredytów mieszkaniowych, przy czym Bank uzależniał zgodę na zmianę waluty od pozytywnej oceny zdolności kredytobiorcy do spłaty kredytu we wskazanej przez niego walucie oraz od zapewnienia przez kredytobiorcę dalszej skuteczności ustanowionych zabezpieczeń kredytu (pkt II.2.2 umowy). W pkt II. 6.1 umowy, zostało zawarte oświadczenie, że kredytobiorca jest świadomy dodatkowego ryzyka, jakie ponosi w związku z zaciągnięciem kredytu w walucie obcej (ryzyko kursowe) oraz, iż w przypadku niekorzystnej zmiany kursu waluty, w jakiej został udzielony kredyt, zarówno kwota w złotych stanowiąca równowartość kwoty kredytu w walucie kredytu jak i kwota w złotych stanowiąca równowartość raty w walucie, w jakiej został udzielony kredyt, ulegnie zmianie. W umowie ani
w Regulaminach nie została zawarta bliższa definicja „Tabeli kursów dla kredytów mieszkaniowych i konsolidacyjnych w walutach obcych (...) (...)” prócz wskazania miejsca jej publikacji. Kredyt został zrealizowany w transzach w dniu 24.11.2009 r. zgodnie z umową w (...)
i przeliczenia zostały dokonane po kursie bankowym.

(dowód: umowa kredytu k. 64-68).

Spłata kredytu była również realizowana zgodnie z umową w (...) i (...), przy przeliczeniu wpłat (...) według kursu sprzedaży Tabeli (...). W okresie objętym swym pozwem przeciwko bankowi kredytobiorcy spłacili w (...) i (...) łącznie kwotę dochodzoną ich pozwem (tj. 82 007,33 (...) i 134 051,54 (...)).

(dowód: zaświadczenie k. 75-96, potwierdzone treścią wyroku SO w (...)
z 12.06.2025 r., I C (...)/24)

Zgodnie z niekwestionowanym przez powoda przeliczeniem zawartym
w punktach: 11-16 odpowiedzi na pozew, suma świadczeń kredytobiorców ze spornej umowy wynosiła na 24.10.2024 r. 663 738 zł, a po uwzględnieniu dalszych spłat (wynoszących 9464,07 (...)) – 704 808,27 zł, co oznacza, że jest wyższa od kwoty otrzymanego kapitału kredytu.

Ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie, Sąd posłużył się ustaleniami faktycznymi dokonanymi w sprawie prowadzonej przez SO
w Z., o sygn. akt (...) prowadzonej pomiędzy tymi samymi stronami, dotyczącej tej samej umowy kredytu. Ustalenia te zachowują pełną aktualność, a stan faktyczny w obu postępowaniach jest zbieżny, wobec czego Sąd przyjął je odpowiednio również na potrzeby niniejszego postępowania.

Dodatkowego ustalenia wymagały więc tylko ustalenia późniejsze.

Pismami z dnia 13 stycznia 2025 r. powód wezwał pozwanych do zapłaty kwoty 698 652,20 zł odpowiadającej wysokości kapitału udostępnionego przez bank w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszych pism. Wskazane powyżej kwoty powinny być zapłacone do 29 lipca 2024 r. Powyższe wezwania pozwani odebrali w dniu 17 stycznia 2025 r.

(wezwanie do zapłaty k. 122 i 126, pocztowe śledzenie przesyłek k. 125 i 129)

Sąd Okręgowy w (...) wyrokiem z dnia 12 czerwca 2025 r., sygn. akt (...) ustalił nieistnienie stosunku prawnego z (...) nr (...) z dnia 17 listopada 2009 r. zawartej pomiędzy W. C. i P. C., a Bankiem; zasądził od (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w C. na rzecz W. C. i P. C. kwotę 82 007,33 zł, nadto kwotę 134 051,54 (...) - obie kwoty z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 31 sierpnia 2024 r. do dnia zapłaty; .

(wyrok SO w (...) z uzasadnieniem k. 139-151)

(odpowiedź na pozew k. 158-165, protokół z rozprawy k. 216)

Rozważania prawne

Porównanie pozwu i odpowiedzi na pozew prowadzi do wniosku, że istotne dla rozstrzygnięcia sprawy fakty w istocie nie są sporne, a znajdują potwierdzenie w niebudzących wątpliwości i niekwestionowanych dokumentach. Przesłuchanie powodów nie przyniosło żadnej treści przydatnej do dokonania ustaleń faktycznych.

Istota sporu opiera się na bezspornym ustaleniu sum wzajemnych świadczeń oraz na zbadaniu zasadności prawnych stanowisk stron.

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie co do zasady, mimo że niektóre zarzuty odpowiedzi na pozew okazały się bezzasadne, a konkretnie:

Zarzut przedwczesności powództwa o zwrot kapitału kredytu opierał się na niesprawiedliwym, nierównym dla stron tej samej umowy założeniu, że w razie jej nieważności kredytobiorca nabywa roszczenie o zwrot swych świadczeń, zaś analogiczne roszczenie (oparte na tej samej podstawie faktycznej i prawnej) przeciwstawne roszczenie banku ma czekać do daty prawomocnego sądowego ustalenia nieważności umowy kredytu. Otóż oba roszczenia powstają jednocześnie, i już powstały, a ich wymagalność zależy w każdym przypadku od wezwania drugiej strony do zwrotu świadczenia, bez potrzeby oczekiwania na sądowe ustalenie nieważności.

W obliczu procesu z powództwa kredytobiorców, chcąc uniknąć przedawnienia, bank złożył pozew o zapłatę – i trudno w tym upatrywać nadużycia prawa czy postępowania wbrew zasadom współżycia społecznego.

Mimo to roszczenia powoda nie zasługują na uwzględnienie.

Powodowie wytoczyli swoje powództwo w założeniu, że umowa kredytu jest nieważna. Z tego samego założenia wyszedł bank, składając pozew w tej sprawie.

Stosownie do ugruntowanego już stanowiska judykatury, konsekwencją następczej nieważności umowy kredytowej po obu jej stronach, tj. po stronie kredytobiorcy i kredytodawcy, powstają odrębne i niezależne od siebie roszczenia o zwrot świadczeń spełnionych w jej wykonaniu. W konsekwencji płatności kredytobiorcy z tytułu spłaty kredytu oraz wypłata środków pieniężnych przez bank są świadczeniami nienależnymi i podlegają zwrotowi stosownie do art. 410 § 1 w zw. z art. 405 k.c.

Jednak w świetle najnowszego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej – w szczególności wyroku z dnia 19 czerwca 2025 r. w sprawie (...) ((...)), konsument nie może ponosić ryzyka finansowego wynikającego z nieważności umowy, do której doprowadził bank poprzez wprowadzenie niedozwolonych postanowień. W konsekwencji, ochrona praw konsumenta wymaga, by bank mógł dochodzić jedynie różnicy między kwotą wypłaconego kapitału a faktycznie dokonanymi przez konsumenta spłatami – jeśli takie saldo pozostaje na jego korzyść. Natomiast wszelkie żądania banku przekraczające ten bilans muszą zostać uznane za niezgodne
z prawem unijnym. Wyrok (...) (E.) wskazuje na konieczność oddalenia powództwa w zakresie podstawowymi – dotyczącym zwrotu kapitału kredytu z odsetkami. Wynika z niego, że art. 7 ust. 1 tej dyrektywy stoi na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie
z którym w przypadku, gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty. Wyrok ten powinien być interpretowany w ten sposób, że ponieważ jego założeniem jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumenta na gruncie dyrektywy 93/13, w sprawie z powództwa banku przeciwko kredytobiorcy
o zwrot kapitału kredytu – niezależnie od tego, czy dokonano potrącenia wzajemnych wierzytelności i niezależnie od tego, czy prawomocnie lub nieprawomocnie zasądzono kredytobiorcy od banku zwrot sumy świadczeń kredytowych – bank może otrzymać w wyroku zasądzenie jedynie różnicy między kwotą kredytu, a sumą świadczeń kredytobiorców, oczywiście o ile kwota kredytu przekracza sumę wzajemnych świadczeń kredytobiorcy (a w tej sprawie nie przekracza).

Zdaniem Sądu Okręgowego, wyrok ten nakłada na sądy krajowe obowiązek dokonania z urzędu przeliczeń międzywalutowych, jeśli całość lub część świadczeń kredytobiorców spełniania była w walucie obcej. Pozwani dokonali takiego przeliczenia, a bank go nie zakwestionował, co oznacza, że jego wynik stanowi okoliczność bezsporną. Uzyskany po stronie kredytobiorców wynik końcowy ich spłat znacznie przekracza kwotę kapitału kredytu i nie pozwalaj na zasądzenie zwrotu jakiejkolwiek kwoty na rzecz banku (brak nadwyżki świadczeń po jego stronie) – na podstawie art. 410 i art. 405 k.c. oraz art. 481 k.c. Powództwo podległo więc oddaleniu w całości.

W ocenie Sądu nie było potrzeby zawieszania postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy z powództwa kredytobiorców, ponieważ niezależnie od tego, jak zakończy się tamta sprawa, wynik sprawy niniejszej powinien być ten sam. Jeśli powództwo kredytobiorców zostanie prawomocnie oddalone lub w inny sposób potraktowane przy założeniu, że umowa kredytu jest ważna – wówczas podstawa powództwa niniejszego odpadnie (zostało bowiem oparte na konstrukcji nieważności umowy). Jeśli zaś apelacja banku zostanie oddalona (umowa zostanie prawomocnie uznana za nieważną), pozostaną aktualne wszystkie powyższe ustalenia i rozważania. Dotychczasowe rozpoznanie niniejszej sprawy oparte było na założeniu przedstawionym przez bank w pozwie – że umowa kredytu jest umową nieważną. Z założeniem takim zgadzała się strona pozwana. Sąd rozpoznający tę sprawę nie miał więc żadnych podstaw, by przyjąć założenie odmienne.

Strona pozwana wygrała proces w całości i zasługuje zgodnie z art. 98 k.p.c. na zwrot uzasadnionych kosztów. Przekonanie Sądu wynika stąd, że stronę powodową (bezzasadnie upierającą się przy stanowisku) trzeba uznać za przegrywającą proces w całości, w związku z sąd zasądził na rzecz pozwanych kwotę 10 817 zł tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. W skład ww. sumy wchodzą: koszty zastępstwa procesowego pozwanej według stawki minimalnej odpowiadającej wartości przedmiotu sporu (10 800 zł)
z opłatą od pełnomocnictwa (17 zł).

sędzia Rafał Kubicki