Wyrok z 17 lutego 2026, sygn. IV U 533/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

17 lutego 2026 roku

Sąd Okręgowy w Sieradzu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Sławomir Górny

Protokolant: Katarzyna Wawrzyniak

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2026 roku w Ł.

odwołania I. V.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w F.

z 30 lipca 2025 r. Nr (...)

w sprawie I. V.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w F.

o rekompensatę

oddala odwołanie.

Sygn. akt IV U 533/25

UZASADNIENIE

Decyzją z 30.07.2025r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w F. odmówił I. V. przyznania prawa do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach, z uwagi na nieudowodnienie na dzień 1.01.2009r., 15 – letniego okresu pracy w szczególnych warunkach; udowodnił 1 rok, 7 miesięcy i 26 dni w okresie od 5.03.2007 – 31.12.2007, 1.03.2008 – 31.12.2008.

Nie podzielając powyższej decyzji, pełnomocnik strony ustanowiony w sprawie złożył odwołanie, wnosząc o zaliczenie do szczególnych warunków zatrudnienia wnioskodawcy od 15.11.1979 – 31.12.2013 i przyznanie prawa do rekompensaty oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wnosił o oddalenie odwołania.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

I. V., urodził się (...)

W okresie od 15.11.1979 – 31.12.2008, I. V. był zatrudniony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w Przedsiębiorstwie (...) S. A. Firma zmieniała nazwy. Wnioskodawca wykonywał pracę elektryka, elektryka elektromontera. Praca odwołującego polegała na wykonywaniu różnych czynności. Wnioskodawca jeździł po obwodach, zajmował się podłączaniem linii na słupach powietrznych, podłączaniem prądu na słupach, wymianą instalacji w środku, ze słupa na słup i do maszyny. Odwołujący doglądał agregaty, które zasilały betoniarnię i na maszynach drogowych. Pracował przy ładowaniu akumulatorów i montowaniu ich do maszyn, do stacji akumulatorowych. W budynkach odwołujący zajmował się wymianą bezpieczników, żarówek, podłączaniem akumulatorów w bazie przy sprężarkach, w agregatach różnego typu. Zdarzało się, że wnioskodawca wyjeżdżał poza bazę. Było 7 baz. Często praca była na wysokości. Były dodatki za pracę szkodliwą, posiłki regeneracyjne. W takim charakterze odwołujący pracował do 1994r., tj. do czasu ukończenia kursu na walce drogowe i rozkładarki mas bitumicznych. Na tych maszynach pracował do końca istnienia firmy, tj. do 2013r. Praca na tych sprzętach jest uciążliwa, jest to praca w hałasie, w narażeniu na wibracje. W układarce te czynniki się potęgują, dochodzi temperatura i wyziewy chemiczne z masy bitumicznej. W 1994r. wnioskodawca zaczął pracować jako operator ciężkiej maszyny budowlanej - był to walec. Odwołujący miał uprawnienia rozkładarki masy bitumicznej. Wnioskodawca był narażony na opary z mas bitumicznych. Praca była w wysokiej temperaturze, która dochodziła 200°C, była to praca w hałasie, zapyleniu.

W okresie od 5.03.2007 – 31.12.2013, odwołujący wykonywał prace maszynistów ciężkich maszyn budowlanych – maszynisty zespołu maszyn do rozcieńczania mas bitumicznych (zeznania świadków – G. I., E. Z., zeznania wnioskodawcy – na nagraniu CD – 00:05:34 – 00:38:51 k. 42, świadectwa pracy, zaświadczenie o ukończeniu kursu k. 7-9,11-12/akta sprawy).

Decyzją z 30.07.2025r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał I. V. emeryturę od 1.07.2025r. (decyzja/akta ZUS).

Decyzją z 30.07.2025r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...) Oddział w F. odmówił I. V. przyznania prawa do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach, z uwagi na nieudowodnienie na dzień 1.01.2009r., 15 – letniego okresu pracy w szczególnych warunkach; uwzględniono 1 rok, 7 miesięcy i 26 dni w okresie od 5.03.2007 – 31.12.2007, 1.03.2008 – 31.12.2008. Nie uwzględniono zatrudnienia od: 15.11.1979 – 31.12.2001, 6.05.2002 – 31.12.2002 – 10.03.2003 – 31.12.2003, 1.04.2004 – 31.12.2004, 14.04.2005 – 31.12.2005, 1.04.2006 – 31.01.2007 ( decyzja/akta ZUS).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w postępowaniu przed organem rentowym. Fakty związane z charakterem pracy skarżącego od 15.11.1979 – 31.12.2008, Sąd ustalił na podstawie zeznań świadków G. I., E. Z., zeznań wnioskodawcy, którym dał wiarę.

Sąd Okręgowy zważył:

Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 2 pkt 5 ustawy z 9.12.2008r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2017r., poz. 644 ze zm.), rekompensata - odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej.

Jak wynika z art. 21 cyt. ustawy, rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. rzadko

Celem rekompensaty, podobnie jak i emerytury pomostowej, jest łagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez pracowników zatrudnionych przy pracach w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W przypadku rekompensaty realizacja tego celu polega jednak nie na stworzeniu możliwości wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, lecz na odpowiednim zwiększeniu podstawy wymiaru emerytury z FUS, do której osoba uprawniona nabyła prawo po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego. W taki sposób istotę rekompensaty określa zresztą sam ustawodawca, definiując ją w art. 2 pkt 5 ustawy o e. p.

Definicję pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze uprawniającą do wcześniejszej emerytury reguluje art. 32 ustawy emerytalno – rentowej oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).

Wskazać należy, że kwestionujący stanowisko organu rentowego zawarte w zaskarżonej decyzji, winien wskazać fakty znajdujące oparcie w materialne dowodowym, z których możliwym byłoby wyprowadzenie wniosków i twierdzeń zgodnych ze stanowiskiem zaprezentowanym w odwołaniu. W tym kontekście podkreślenia trzeba, że zgodnie z art. 232 k.p.c., strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Zgodnie z ogólną regułą dowodową przewidzianą w art. 6 k. c., ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W ocenie Sądu, wnioskodawca nie wykazał, że została spełniona przesłanka uzupełnienia stażu w szczególnych warunkach, uprawniająca do nabycia prawa do emerytury. Zdaniem Sądu, o ile charakter pracy wnioskodawcy jako operatora maszyn budowlanych i drogowych, kwalifikuje się do zaliczenia do pracy w szczególnych warunkach, to łącznie z okresem zaliczonym przez organ rentowy, nie wynosi on co najmniej 15 lat. W ocenie Sądu okres pracy wnioskodawcy, w którym wykonywał pracę elektryka, nie może zostać uznany jako praca uprawniająca do podwyższenia stażu w szczególnych warunkach. Biorąc pod uwagę specyfikę działalności i branżę firmy w której był zatrudniony, nie można stwierdzić, że wykonywana praca była pracą w szczególnych warunkach, tj. przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych.

Mając powyższe na uwadze, Sąd przyjął, że wnioskodawca nie legitymuje się okresem co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub pracy w szczególnym charakterze i na podstawie art. 477 ¹⁴§1 k.p.c., orzekł jak w sentencji.