Wyrok z 18 lutego 2026, sygn. I C 696/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 lutego 2026 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodniczący: Sędzia del. Agnieszka Onichimowska

Protokolant: sekretarz sądowy Aleksandra Bobińska

po rozpoznaniu w dniu 05 lutego 2026 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa M. M.

przeciwko (...) Towarzystwu (...) S.A. z siedzibą w S.

o zapłatę i ustalenie

I.  zasądza od pozwanego (...) (...) (...) S.A. z siedzibą w S. na rzecz powoda M. M. kwotę 250.000,00 (dwieście pięćdziesiąt tysięcy i 00/100) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 11 sierpnia 2019 roku do dnia zapłaty;

II.  oddala powództwo w pozostałym zakresie;

III.  znosi wzajemnie koszty procesu pomiędzy stronami;

IV.  nakazuje pobrać od pozwanego (...) (...) (...) S.A. z siedzibą w S. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie kwotę 14.016,00 (czternaście tysięcy szesnaście i 00/100) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych uiszczonych tymczasowo z sum Skarbu Państwa w zakresie uwzględnionego powództwa;

V.  przejmuje na rachunek Skarbu Państwa nieuiszczone koszty sądowe w pozostałym zakresie.

Sędzia (del.) Agnieszka Onichimowska

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 02 lutego 2021 r. (data stempla pocztowego, k. 48) powód M. M. wniósł o zasądzenie od pozwanego (...) S.A. z siedzibą w S.:

1.  kwoty 300.000,00 zł, tj. 150 000 zł za śmierć ojca - Z. M. i 150 000 zł za śmierć brata - T. M. wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11 sierpnia 2019 r. tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę;

2.  kwoty 50.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11 sierpnia 2019 r. z tytułem odszkodowania (znacznego pogorszenia zdrowia psychicznego), gdyż na skutek śmierci ojca i brata nastąpiło znaczne pogorszenie sytuacji życiowej powoda;

3.  kwoty 8.829,73 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11 sierpnia 2019 r. tytułem odszkodowania, tj. kwot:

a)  1.716,00 zł tytułem kosztów przejazdów w celu udziału w rozprawach przed sądem karnym pierwszej i drugiej instancji;

b)  3.748,98 zł tytułem kosztów utraconych zarobków w celu udziału w rozprawach przed sądem karnym pierwszej i drugiej instancji;

c)  2.541,49 zł tytułem kosztów leczenia (lekarstwa i specjalistyczne wizyty lekarskie);

d)  823,26 tytułem kosztów przejazdu oraz utraconego w dniu 14 września 2020 r. zarobku w związku z udziałem w pierwszej, drugiej i trzeciej rocznicy tragicznej śmierci ojca i brata;

4.  zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kosztów procesu według norm przepisanych oraz według załączonych spisów kosztów.

W uzasadnieniu powód wskazał, że dochodzone roszczenia znajdują swoje źródło w wypadku samochodowym z dnia 14 września 2017 r. do jakiego doszło w miejscowości G. (woj. (...)), w którym zginął ojciec (Z. M.), brat (T. M.) i kuzyn (A. K.) powoda. Wskazał on, że śmierć najbliższych (ojca i brata) z którymi miał bardzo dobre relacje wywołała u niego negatywne skutki w postaci depresji, nerwicy oraz psychozy i skutkowała koniecznością leczenia psychiatrycznego powiązanego z stałym przyjmowaniem leków psychotropowych. Powód wskazał, że śmierć najbliższych, spowodowała także straty finansowe - koszty podróży i utraconych zarobków (w szczególności na rozprawy przed sądem karnym), ale także koszty leczenia. Odwołując się do sformułowanych roszczeń finansowych powód wskazał, że w jego ocenie zadośćuczynienie za krzywdę z tytułu śmierci brata i ojca w kwocie 300 000 zł (odpowiednio po 150.000,00 zł) są zasadne i nie mogą być uznane za zawyżone i nieproporcjonalne do poniesionej przez niego krzywdy, w sytuacji gdy ze wszystkimi problemami został sam, a dodatkowo będzie zobowiązany do opieki nad mamą, którą zapewniać miał brat. W ocenie powoda również odszkodowanie w kwocie 50.000,00 zł za pogorszenie stanu zdrowia psychicznego, potwierdzone załączoną do pozwu dokumentacją medyczną, nie wydaje się wygórowane. (pozew k. 306v)

Pismem procesowym z dnia 24 listopada 2021 r. ( k. 392-394)powód zmodyfikował żądanie pozwu, wnosząc o:

1.  zasądzenie od pozwanej (...) S.A. kwoty 300.000,00 zł, za śmierć ojca - Z. M. i za śmierć brata - T. M. wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11 sierpnia 2019 r. tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę;

2.  zasądzenie od pozwanej (...) S.A. na swoją rzecz kwoty 50.000,00 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 11 sierpnia 2019 r. z tytułu znacznego pogorszenia zdrowia (przede wszystkim psychicznego), które to problemy zdrowotne spowodował tragiczny wypadek ojca i brata.

3.  zasądzenie od pozwanej (...) S.A. rzecz kwoty 4.726,54 zł tytułem odszkodowania, tj. kwot:

a)  188,00 zł tytułem kosztów podróży w celu zapoznania się z aktami sprawy przed rozprawą odwoławczą,

b)  409,14 zł tytułem kosztów utraconych zarobków w celu zapoznania się z aktami sprawy przed rozprawą odwoławczą,

c)  2.777,00 zł tytułem kosztów leczenia (lekarstwa i specjalistyczne wizyty lekarskie),

d)  1352,40 tytułem kosztów przejazdów (...) oraz utraconego w dniu 14 września 2018 r. (piątek) oraz w dniu 14 września 2020 r. (poniedziałek) zarobku w związku z udziałem w pierwszej, drugiej, trzeciej i czwartej rocznicy tragicznej śmierci ojca i brata,

- zgodnie z załączonym do pozwu szczegółowym wykazem poniesionych wydatków

4.  ustalenie odpowiedzialności pozwanej spółki za skutki wypadku komunikacyjnego z dnia 14 września 2017 r. mogące wystąpić u powoda w przyszłości

W odpowiedzi na pozew pozwany (...) S.A. z siedzibą w S. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty od pełnomocnictwa, kwestionując m.in.

1.  doznanie przez powoda krzywdy uzasadniającej żądanie zapłaty dodatkowego zadośćuczynienia oraz wypłaty odszkodowania,

2.  doznania przez Powoda uszczerbku na zdrowiu psychicznym na skutek śmierci brata i ojca,

3.  pogorszenia się sytuacji życiowej powoda uzasadniającej żądanie zapłaty odszkodowania,

4.  zasadności ustalenie odpowiedzialności pozwanej za skutki wypadku komunikacyjnego z dnia 14 września 2017 r., mogące wystąpić u powoda w przyszłości,

W uzasadnieniu wskazano, iż uznanie przez stronę pozwaną części roszczeń powoda w toku postępowania likwidacyjnego i wypłacenie z tego tytułu świadczeń nie jest równoznaczne z uznaniem słuszności zasady wytoczonego powództwa i przyjęciem przez pozwaną odpowiedzialności za zdarzenie z dnia 14 września 2017 r. Odnosząc się do żądania powoda w zakresie zadośćuczynienia, pozwana uznała je za nieudowodnione, wygórowane, nieadekwatne i nieuzasadnione w kontekście okoliczności sprawy. Podkreślono przy tym, że wraz z wiekiem następuje rozluźnienie się więzi łączącej rodziców z dziećmi, w szczególności gdy dzieci nie mieszkają już w domu rodzinnym. Powód w chwili zdarzenia był osobą dorosłą, prowadził własne gospodarstwo domowe, utrzymując z ojcem oraz bratem telefoniczny kontakt. Pozwana stwierdziła, że orzeczona wyrokiem karnym na rzecz powoda kwoty nawiązki (50.000,00 zł) ma wpływ na wysokość odpowiedniej sumy zadośćuczynienia i przyznawane w procesie cywilnym zadośćuczynienie winno ulec obniżeniu o wartość zapłaconej nawiązki. W ocenie pozwanej uznanie żądania, wskazanego w pozwie, prowadziłoby do nieuzasadnionego wzbogacenia powoda. W odniesieniu do żądania ustalenia odpowiedzialności na przyszłość wskazano, że zadośćuczynienie jest świadczeniem jednorazowym i obejmuje wszystkie krzywdy już ujawnione i dające się przewidzieć w przyszłości. Tym samym brak jest natomiast związku przyczynowo- skutkowego z ewentualnymi kosztami, jakie mogą powstać po stronie powoda, a zdarzeniem z dnia 14 września 2017 r. W ocenie pozwanej powód nie wykazał szkody majątkowej, a ponadto żądania odszkodowania z tytułu pogorszenia sytuacji życiowej zostały „pochłonięte” w żądaniu zadośćuczynienia, zaś niedopuszczalnym byłoby zasądzenie dwukrotnie tego samego, lecz z innej podstawy prawnej. W odniesieniu do roszczenia odsetkowego, strona pozwana stwierdziła, że wobec bezzasadności pozostałych roszczeń, również to roszczenie jest bezzasadne. Jednocześnie pozwana wskazała, że odsetki należą się od dnia wyrokowania, bowiem nie da się ustalić wcześniej ewentualnego wymiaru krzywdy. ( odpowiedź na pozew k. 424-429)

Pismem procesowym z dnia 01 kwietnia 2023 r. powód zmodyfikował roszczenie pozwu, wnosząc:

1.  o zasądzenie od pozwanej na swoją rzecz dodatkowego świadczenia (zadośćuczynienia z tytułu doznanej krzywdy) w kwocie:

a)  125.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11 sierpnia 2019 r. do dnia zapłaty w związku ze śmiercią mojego ojca Z. M.,

b)  125.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11 sierpnia 2019 r. do dnia zapłaty w związku ze śmiercią mojego brata T. M.

- tj. kwoty uzupełniającej nawiązkę z postępowania karnego orzeczoną przez Sąd Rejonowy w Pszczynie wyrokiem z dnia 2 stycznia 2019 r. sygn. II K 1063/17 w wysokości 50.000,00 zł,

ewentualnie powód wniósł o:

1.  zasądzenie od pozwanej na swoją rzecz zadośćuczynienia z tytułu doznanej krzywdy w kwocie:

a)  150.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11 sierpnia 2019 r. do dnia zapłaty w związku ze śmiercią ojca Z. M.,

b)  150.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11 sierpnia 2019 r. do dnia zapłaty w związku ze śmiercią brata T. M..

2.  o zasądzenie od pozwanej na swoją rzecz odszkodowania z tytułu znacznego pogorszenia mojej sytuacji życiowej w związku ze śmiercią ojca i brata w wysokości 50.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11 sierpnia 2019 r. do dnia zapłaty.

3.  zasądzenie na podstawie art. 445 § 1 k.c. w związku z art. 444 § 1 k.c. od pozwanej na swoją rzecz zadośćuczynienia w kwocie w kwocie 52.777,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11 sierpnia 2019 r. do dnia zapłaty w związku m.in. z:

a)  kosztami podjętego leczenia na skutek śmierci ojca i brata — w kwocie 2.777,00 zł (wg spisu kosztów),

b)  rozstroju zdrowia na skutek śmierci ojca i brata — w kwocie 50.000,00 zł.

Jednocześnie powód cofnął swoje roszczenie wyrażone w pkt 3 lit. a), b) i d) pisma z dnia 24 listopada 2021 r. ze zrzeczeniem się roszczenia, w zakresie:

a) 188,00 zł tytułem kosztów podróży w celu zapoznania się z aktami sprawy przed rozprawą odwoławczą,

b) 409,14 zł tytułem kosztów utraconych zarobków w celu zapoznania się z aktami sprawy przed rozprawą odwoławczą,

d) 1352,40 tytułem kosztów przejazdów (...) oraz utraconego w dniu 14 września 2018 r. (piątek) oraz w dniu 14 września 2020 r. (poniedziałek) zarobku w związku z udziałem w pierwszej, drugiej, trzeciej i czwartej rocznicy tragicznej śmierci ojca i brata,

Powód wniósł ponadto o ustalenie odpowiedzialności pozwanej na przyszłość za skutki wypadku komunikacyjnego z dnia 14 września 2017 r., jakie mogą wystąpić w przyszłości. ( pismo procesowe z dnia 01 kwietnia 2023 r. – k. 448-450)

Pismem procesowym z dnia 07 lipca 2024 r. powód dokonał modyfikacji powództwa cofając pkt 3 swojego pozwu w zakresie zadośćuczynienia w kwocie 52 777 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11 sierpnia 2019 r. do dnia zapłaty w związku m.in. z kosztami podjętego leczenia oraz rozstroju zdrowia na skutek śmierci ojca i brata. Jednocześnie powód podtrzymał roszczenie w pozostałym zakresie. ( pismo procesowe – k . 488-490)

Pismem procesowym z dnia 3 września 2025 r. ( pismo procesowe k. 563-564) powód dokonał zmiany powództwa , cofnął pozew, jednocześnie zrzekając się roszczenia, odnośnie żądania:

1.  zasądzenia od pozwanej na swoją rzecz odszkodowania z tytułu znacznego pogorszenia sytuacji życiowej w związku ze śmiercią ojca i brata w wysokości 50.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11 sierpnia 2019 r. do dnia zapłaty;

2.  oznaczonego jako ,,ewentualne” w zakresie zasądzenia od pozwanej na jego rzecz zadośćuczynienia z tytułu doznanej krzywdy w kwocie:

a)  150.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11 sierpnia 2019 r. do dnia zapłaty w związku ze śmiercią ojca Z. M.,

b)  150.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11 sierpnia 2019r. do dnia zapłaty w związku ze śmiercią brata T. M..

W kolejnych pismach procesowych pełnomocnik pozwanego konsekwentnie wnosił o oddalenie powództwa. ( pismo procesowe – k. 570-571)

W toku rozprawy w dniu 05 lutego 2026 r. powód oświadczył, że ostatecznie w niniejszym postępowaniu domaga się kwoty 250.000,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi od 11 sierpnia 2019 r., tytułem zadośćuczynienie za śmierć ojca i brata oraz ustalenia odpowiedzialności na przyszłość, cofając powództwo ze zrzeczeniem się roszczenia w pozostałym zakresie.

Postanowieniem z dnia 18 lutego 2026 r. Sąd umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie w zakresie cofniętego powództwa, tj. w części obejmującej:.

⚫

żądanie zapłaty odszkodowania z tytułu znacznego pogorszenia sytuacji życiowej w związku ze śmiercią ojca i brata w wysokości 50.000,00 złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11 sierpnia 2019 roku do dnia zapłaty;

⚫

żądanie zapłaty zadośćuczynienia za krzywdę związaną ze śmiercią Z. M. i T. M. w wysokości 50.000,00 złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11 sierpnia 2019 roku do dnia zapłaty;

⚫

żądanie zapłaty zadośćuczynienia z tytułu kosztów leczenia i rozstroju zdrowia w łącznej wysokości 52.777,00 wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11 sierpnia 2019 roku do dnia zapłaty;

⚫

żądanie zapłaty odszkodowania w łącznej wysokości 8.829,73 złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11 sierpnia 2019 roku do dnia zapłaty;

⚫

żądanie ewentualne zasądzenia na rzecz powoda łącznej kwoty 300.000,00 złotych z odsetkami ustawowymi od dnia 11 sierpnia 2019 roku do dnia zapłaty z tytułem zadośćuczynienia za krzywdę związaną ze śmiercią Z. M. i T. M.. ( postanowienie o umorzeniu k. 587)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 14 września 2017 r. w S. M. M. kierując pojazdem osobowym marki V. spowodował wypadek, w wyniku którego śmierć poniosły trzy osoby z rodziny M. M., w tym jego ojciec - Z. M. i brat - T. M..

Dowód: zeznania powoda M. M. – k. 581v-584, kopia wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 24 maja 2019 r. sygn. akt VI Ka 206/19 – k. 438-442

Prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 24 maja 2019 r. sygn. akt VI Ka 206/19, M. M. został uznany winnym spowodowania w dniu 14 września 2017 r. wypadku w wyniku którego śmierć ponieśli T. M., A. K. i Z. M. i za to na podstawie art. 177 § 2 k.k., skazany na karę 1 roku pozbawienia wolności w zawieszeniu na okres próby 3 lat. Jednocześnie wobec oskarżonego orzeczono między innymi nawiązkę na rzecz M. M. w łącznej kwocie 50.000,00 zł.

Dowód: kopia wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 24 maja 2019 r. sygn. akt VI Ka 206/19 – k. 438-442

Od wyjazdu na studia w 2005 roku M. M. nie mieszkał rodzinnej miejscowości J., w której pozostali jego rodzice oraz brat. Miał on bardzo dobre relacje z ojcem, który wspierał go zarówno emocjonalnie, jaki i finansowo i z którym mógł zawsze porozmawiać.

M. M. pozostawał w bliskich relacjach z bratem T., który był od niego o rok młodszy. Pomimo mieszkania poza rodzinną miejscowością M. M. pozostawał w stałym kontakcie z bratem (dzwonili do siebie kilka razy w tygodniu), wzajemnie się wspierając i motywujac do rozwoju.

M. M. był w stałym (i częstym) kontakcie telefonicznym z rodzicami i raz w miesiącu przyjeżdżał do domu rodzinnego. Z rodziną spędzał także każde Święta.

W ramach rodzinnych ustaleń uzgodniono, iż to brat M. M. - T. M., pozostanie w rodzinnej miejscowości i będzie opiekować się rodzicami. Po śmierci brata i ojca M. M. przejął opiekę nad matką T. M..

M. M. obecnie pełni funkcję asesora w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie, gdzie osiąga zarobki rzędu 23 tysięcy złotych miesięcznie.

Dowód: zeznania świadka K. R. k. 496-496v, zeznania T. M. k. 494v-495v, zeznania świadka Ł. T. k. 495v-496, zeznania powoda M. M. k. 581v-584, opinia psychologiczna – psychiatryczna z dnia 02 lutego 2025 r. sporządzona przez biegłego psychologa P. B. oraz biegłego psychiatrę P. N. k. 519-532, pismo Wiceprezesa WSA z dnia 07.01.2026 r. ,k. 380

Po wypadku samoocena M. M. uległa obniżeniu, z osoby wesołej, towarzyskiej i spokojnej stał się on osobą zamkniętą w sobie, stroniącą od towarzystwa, bardzo nerwową i agresywną, której nie opuszcza chęć samodzielnego ,,wymierzenia sprawiedliwości” sprawcy wypadku. M. M. nie pogodził się ze śmiercią bliskich. Obecnie jest zamknięty na poznawanie nowych osób. Od kilku lat M. M. nie prowadzi życia towarzyskiego, a jego krąg znajomych ogranicza się do kilku osób. Pomimo stabilnej sytuacji zawodowej i finansowej, ma poczucie, że nie zależy mu już na życiu i pracy.

Od marca 2018 r., wobec intensywnych trudności emocjonalnych związanych z żałobą zdecydował się na podjęcie leczenia psychiatrycznego, które nadal kontynuuje. W ramach leczenia przyjmuje leki psychotropowe, które spowodowały znaczny wzrost wagi (30 kilogramów).

M. M. przebył zaburzenia adaptacyjne i przedłużoną powikłaną reakcję żałoby, która w wyniku utrzymywania się objawów, konwertowała do zaburzeń depresyjnych z myślami natrętnymi, których elementy nadal występują. M. M. nie mógł się pogodzić z poniesioną stratą oraz zbyt łagodnym jego zdaniem, wyrokiem karnym wobec sprawcy wypadku, co było przyczyną natrętnych myśli.

W okresie około 2 pierwszych lat od zdarzenia towarzyszyły mu zaburzenia emocjonalne manifestujące się obniżeniem nastroju, poczucia żalu, smutku, trudności w kontroli emocji, płaczliwości, niezrozumienia, natłoku myśli o zmarłych, natrętnych myśli odwetowych, istotnie utrudniło, codzienne funkcjonowanie w kluczowych aspektach życia. Proces żałoby nadal trwa i ma charakter przewlekły. Wymaga on systematycznego sprzężonego, psychiatrycznego i psychoterapeutycznego, leczenia co jest warunkiem pomyślnych rokowań w zakresie powrotu do zdrowia psychicznego. Tłumione emocje mogą powodować w przyszłości u M. M. poważniejsze zaburzenia. Występujące zaburzenia są ściśle związane ze śmiercią ojca i brata M. M. w wypadku w dniu 14 września 2017 r

Dowód: zeznania świadka K. R. k. 496-496v, zeznania T. M. k. 494v-495v, zeznania świadka Ł. T. k. 495v-496, zeznania powoda M. M. k. 581v-584, zaświadczenie z dnia 9.03.2020 – k.10, zaświadczenie lekarskie lekarza psychiatry z dnia 27.10.2020 r. – k. 9, zaświadczenie lekarskie lekarza psychiatry z dnia 9.02.2021 r. – k. 404, zaświadczenie lekarskie lekarza psychiatry z dnia 23.11.2021 r. – k. 396, Faktury za zakup leków: K. 25 mg, S. 50 mg, T. 200 mg, S. 50 mg(k.400-403, opinia psychologiczna – psychiatryczna z dnia 02 lutego 2025 r. sporządzona przez biegłego psychologa P. B. oraz biegłego psychiatrę P. N. k. 519-532

W toku postępowania likwidacyjnego (...) Towarzystwo (...) S.A. z siedzibą w S., jako ubezpieczyciel odpowiedzialności cywilnej sprawcy wypadku Z. Z. (3) – w odpowiedzi na pismo M. M. - decyzjami z dnia 09 sierpnia 2019 r. przyznał Z. Z. (1) tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku ze śmiercią ojca Z. M. kwotę 26.220,00 zł, zaś tytułem zadośćuczynienia za krzywdę związaną ze śmiercią brata T. M. kwotę 13.778,00 złotych. Zaznaczono jednocześnie, że wobec zasądzenia na jego rzecz wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach, sygn. akt VI Ka 206/19, nawiązki w łącznej kwocie 50.000,00 w związku ze śmiercią Z. M. i T. M., do wypłaty pozostaje kwota 1.220,00 złotych. W kolejnych pismach Ubezpieczyciel stwierdził brak podstaw do przyznania dalszych świadczeń w związku ze śmiercią Z. M. i T. M.

Dowód: okoliczności bezsporne, potwierdzenie przelewu kwoty 1.220,00 zł – k. 67, potwierdzenie przelewu kwoty 50.000,00 zł - k. 62, pisma (...) S.A., k. 63-66, 68-69

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wskazanych wyżej dowodów z dokumentów zgromadzonych w aktach niniejszej sprawy, które nie pozostawały ze sobą w sprzeczności i których autentyczności oraz zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy nie zakwestionowała żadna ze stron postępowania. Wobec niekwestionowania złożonych do akt kserokopii i wydruków dokumentów brak było podstaw do żądania złożenia wyżej wymienionych dokumentów w oryginale. Wskazane dowody wzajemnie się uzupełniają i potwierdzają, w zestawieniu ze sobą tworzą spójny stan faktyczny i brak jest zdaniem Sądu przesłanek do odmówienia im mocy dowodowej w zakresie, w jakim stanowiły one podstawę ustaleń faktycznych w sprawie.

Dokonując ustaleń faktycznych Sąd oparł się również na wiarygodnych zeznaniach powoda M. M. (k. 581v-584) oraz świadków: K. R. (k. 496-496v), T. M. (k. 494v-495v) i Ł. T. (k. 495v-496). Powyższe zeznania te miały charakter spontanicznej relacji, co do okoliczności istotnych w przedmiotowej sprawie, w pełni ze sobą korespondując i tworząc spójny obraz zaistniałych zdarzeń.

Podstawę dla dokonania kluczowych w sprawie ustaleń faktycznych stanowiła również pisemna opinia psychologiczna – psychiatryczna z dnia 02 lutego 2025 r. sporządzona przez biegłego psychologa P. B. oraz biegłego psychiatrę P. N. (k. 519-532). Przedmiotowa opinia pozwoliła potwierdzić fakt wystąpienia u powoda powikłanej reakcji żałoby, która pomimo upływu wielu lat nie została zakończona (gdzie zwykle powinna się ona zakończyć się w przeciągu 1 roku), a powód nadal silnie przeżywa stratę osób bliskich i żal do sprawcy wypadku. Z opinii tej wynikało również, że powód nadal wymaga sprzężonego (psychiatrycznego i psychoterapeutycznego) leczenia. Opinia ta zawierała logiczny i spójny wywód, a wnioski z niej płynące stanowiły odpowiedź na pytania Sądu dotyczące wiadomości specjalnych.

Pozostałe, a wyżej nie wymienione dowody nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Powództwo co do zasady zasługiwało na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie - w ramach ostatecznie sformułowanego stanowiska - powód M. M. domagał się od pozwanego (...) (...) (...) S.A. z siedzibą w S., jako ubezpieczyciela sprawcy wypadku z dnia 14 września 2017 r. zasądzenia łącznej kwoty 250.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w związku ze śmiercią ojca i brata (po 125.000,00 zł) oraz ustalenia odpowiedzialności pozwanej za skutki wypadku komunikacyjnego z dnia 14 września 2017 r., mogące wystąpić u powoda w przyszłości.

Strona pozwana zakwestionowała powyższe roszczenia wskazując, że uznanie żądania prowadziłoby do nieuzasadnionego wzbogacenia powoda, jako, że wyrokiem karnym na rzecz powoda orzeczono nawiązkę (50.000,00 zł). Przyznawane w procesie cywilnym zadośćuczynienie winno zaś ulec obniżeniu o wartość zapłaconej nawiązki. W odniesieniu do żądania ustalenia odpowiedzialności na przyszłość pozwany stwierdził, że brak jest związku przyczynowo skutkowego z ewentualnymi kosztami jakie mogą powstać po stronie powoda, a zdarzeniem z dnia 14 września 2017 r.

Zgodnie z treścią art. 822 k.c. w wyniku zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zakład ubezpieczeń zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo osoba, na rzecz której została zawarta umowa ubezpieczenia. Świadczenie ubezpieczyciela obejmuje zapłatę sumy pieniężnej odpowiadającej wysokości poniesionej przez poszkodowanego szkody (art. 805 k.c.). Odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń obejmuje zatem tylko i wyłącznie świadczenie, do spełnienia którego byłby w konkretnym przypadku zobowiązany sprawca. Odpowiedzialność ubezpieczyciela ma zatem charakter kontraktowy i stanowi pochodną odpowiedzialności cywilnej ubezpieczonego. Jak wynika natomiast z art. 822 § 4 k.c., uprawniony do odszkodowania w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela.

W przedmiotowej sprawie sam fakt zaistnienia zdarzenia z dnia 14 września 2017 r., jego okoliczności, odpowiedzialności pozwanego, jako ubezpieczyciela sprawcy, nie były kwestionowane. Ubezpieczyciel nie kwestionował również, że powód doznał w wyniku zdarzenia krzywdy, która co do zasady zasługuje na zadośćuczynienie. Zasadniczy spór sprowadzał się do rozmiarów doznanej przez powoda krzywdy i w konsekwencji wysokości należnego zadośćuczynienia.

Podstawę prawną zgłoszonego w sprawie żądania zadośćuczynienia stanowi przepis art. 446 § 4 k.c., w myśl którego sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdą.

Zadośćuczynienie za doznaną krzywdę jest roszczeniem o charakterze ściśle niemajątkowym. W swoim założeniu ma w całości zrekompensować krzywdę - nie tylko doznany ból i cierpienie spowodowane śmiercią osoby bliskiej, ale przede wszystkim przedwczesną utratę członka rodziny i poczucie osamotnienia, rozciągające się na całe życie osób bliskich. Roszczenie to nie ma na celu wyrównywać straty poniesione przez członków najbliższej rodziny zmarłego, lecz ma pomóc dostosować się do nowej rzeczywistości. Ma także na celu złagodzić cierpienia wywołane utratą osoby bliskiej. Nadto pomóc w przezwyciężeniu przykrych doznań i wspierać realizację tych celów pokrzywdzonego, które zostały udaremnione przez negatywne doświadczenia. Obejmuje ono wszystkie cierpienia fizyczne i psychiczne, zarówno już doznane, jak i te, które z dużym prawdopodobieństwem wystąpią w przyszłości. Wysokość zadośćuczynienia powinna przedstawiać ekonomicznie odczuwalną wartość, jednak musi być utrzymana w rozsądnych granicach, tym samym nie może być nadmierna w stosunku do doznanej krzywdy i prowadzić do wzbogacenia pokrzywdzonego przez niezasadne czerpanie korzyści z faktu naruszenia (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z 10 marca 2006 r., IV CSK 80/05, OSNC 2006/10/175).

Należy podkreślić, że krzywdy spowodowanej śmiercią osoby bliskiej nie można wymierzyć w sposób sztywny i uniwersalny w każdym przypadku. Ocena krzywdy i jej wyrażenie w formie pieniężnej jest bardzo trudna, zaś zadośćuczynienie za każdym razem zależy od indywidualnych okoliczności sprawy. Jej wysokość musi być „odpowiednia" w tym znaczeniu, że powinna być - przy uwzględnieniu krzywdy poszkodowanego - utrzymana w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa ( vide: wyrok SN z dnia 28 września 2001 r., III CKN 427/00, LEX nr 52766). Przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia za doznaną krzywdę należy mieć na uwadze, że jego celem jest wyłącznie złagodzenie doznanej przez poszkodowanego krzywdy (vide: wyrok SN z dnia 12 lipca 2002 r., V CKN 1114/00, LEX nr 56055). Przy czym nie można zapominać, że przyznana kwota nie może być symboliczna, gdyż musi mieć charakter kompensacyjny.

W przypadku zerwania szczególnej rodzinnej więzi emocjonalnej przez śmierć jakiejś osoby, przy ocenie wysokości zadośćuczynienia należnego jej najbliższym należy uwzględnić wszystkie istotne okoliczności sprawy, wpływające na wielkość i intensywność ich krzywdy. W każdym przypadku istotne są rodzaj i dramatyzm negatywnych przeżyć danej osoby, rodzaj i intensywność więzi łączącej ją ze zmarłym oraz rola pełniona przez niego w rodzinie, zdolność osoby pokrzywdzonej odnalezienia się w nowej rzeczywistości, wystąpienie u niej zaburzeń psychicznych, rozmiar i trwałość innych negatywnych konsekwencji wynikających z naruszenia dobra osobistego ( vide: wyroki Sądu Najwyższego z 16 kwietnia 2002 r., V CKN 1010/00, OSNC 2003/4/56, z 3 czerwca 2010 r., III CSK 279/10 i z 7 sierpnia 2014 r., II CSK 552/13).

Zasądzenie zadośćuczynienia na podstawie art. 446 § 4 k.c. powinno nastąpić według kryteriów branych pod uwagę przy zasądzaniu zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych z uwzględnieniem ciężaru gatunkowego naruszonego dobra, jakim jest prawo do życia w rodzinie, czyli więź rodzinna drastycznie zerwana wskutek zaistniałego wypadku. Pojęcie krzywdy nie jest ograniczone czasowo, przeciwnie - jest to proces emocjonalny rozciągnięty w czasie, a jego skutki mogą dotknąć osobę najbliższą później niż bezpośrednio po wypadku, nawet w okresie wielu lat. Adaptacja do takiego stanu rzeczy nie przekreśla negatywnych doznań osoby pokrzywdzone j ( wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 28 listopada 2014 r., sygn. akt I A Ca 566/14).

Dokonane w przedmiotowej sprawie ustalenia faktyczne jednoznacznie wskazują na to, że powoda łączyła bardzo bliska rodzinna więź emocjonalna zarówno z ojcem, jak bratem. Wszyscy członkowie rodziny byli sobie bliscy, pozostając w stałym serdecznym kontakcie. Nagłe, niespodziewane zerwanie tej relacji w wyniku wypadku z dnia 14 września 2017 r. spowodowało u powoda znaczne cierpienia psychiczne i głębokie poczucie krzywdy. W wyniku jednego zdarzenia stracił dwie - z trzech - najbliższych mu osób. Nagła i tragiczna śmierć członków najbliższej rodziny spowodowała u powoda reakcję żałoby, która - jak ustalili biegli- przebiegała z powikłaniami i pomimo upływu wielu lat, nie zakończyła się do dnia dzisiejszego. Biorąc więc pod uwagę wskazane wyżej kryteria, krzywdę powoda trzeba ocenić, jako znaczną.

Zarówno zeznania świadków przesłuchanych w przedmiotowej sprawie, jak i zeznania samego powoda świadczą o tym, że dalej boryka się on z poczuciem niepowetowanej straty i tęsknoty. Powód nadal odczuwa smutek, żal po stracie najbliższych oraz gniew w stosunku do sprawcy wypadku. Pomimo, że stany te nie uniemożliwiają mu normalnego funkcjonowania w codzienności, to jednak, jak wskazali biegli, jest to możliwie dzięki leczeniu farmakologicznemu. Należy podkreślić, że od chwili śmierci ojca i brata sytuacja życiowa powoda uległa zmianie bowiem, wbrew wcześniejszym ustaleniom z zmarłym bratem, to na powodzie spoczął ostatecznie obowiązek opieki nad będącą w podeszłym wieku matką, która zamieszkuje w znacznej odległości.

Śmierć jednego z rodziców, pomimo, że w perspektywie czasu nieuchronna, wobec nagłości doznanej straty niewątpliwie była zdarzeniem zaskakującym, przedwczesnym i nieprzewidzianym dla powoda. Niespodziewana i przedwczesna śmierć rodzica zawsze jest dla dzieci ogromną tragedią i nieodłącznie wiąże się ze znacznym wstrząsem psychicznym. Długotrwałe przygnębienie, smutek i żal, jakie powód odczuwał o wypadku przekształciły się, jak ustalili biegli, w okresie około pierwszych 2 lat po zdarzeniu, w zaburzenia depresyjne z myślami natrętnymi, których elementy nadal występują. Uczucia te, nawet jeśli w mniejszym nasileniu, nadal towarzyszą powodowi i ulegają gwałtownemu nasileniu w momentach wspominania wypadku. Na skutek śmierci ojca i brata u powoda doszło do wyraźnego zmniejszenia odczuwanej wcześniej radości życia, co przejawia się miedzy innymi w utracie satysfakcji z osiąganych sukcesów zawodowych (asesor sądowy w WSA w Warszawie) i związanej z tym dobrej sytuacji finansowej. Z materiału dowodowego wynika także, iż to traumatyczne wydarzenie spowodowało znaczne ograniczenie relacji towarzyskich.

W ocenie Sądu, zebrany materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza, że powód doznał krzywdy w postaci cierpienia, bólu i poczucia osamotnienia po śmierci najbliższych członków rodziny w bardzo wielkich rozmiarach. Dlatego też Sąd uznał ostatecznie sformułowane przez powoda żądanie zasądzenia kwoty 250.000,00 zł uznał za odpowiednie i niewygórowane. Sąd miał tu na uwadze, że wysokość przyznanego zadośćuczynienia powinna być odczuwalna dla powoda, co biorąc pod uwagę wysokość uposażenia osiąganego na stanowisku asesora w WSA, uzasadnia przyznanie powyższej kwoty. Nie może być ona uznana więc za wygórowaną, czy też prowadzącą do wzbogacenia powoda, w szczególności wziąwszy pod uwagę, że pozwany w toku postępowania likwidacyjnego wypłacił powodowi jedynie symboliczną kwotę 1.220,00 zł, zasłaniając się wcześniejszym wypłaceniem zasądzonej od sprawcy nawiązki w kwocie 50.000,00 zł.

O odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. 817 kc zgodnie z żądaniem pozwu. Należy jedynie wyjaśnić, iż pozwany nie zaprzeczał, iż pismem powoda z dnia 11 lipca 2019 roku był wzywany do zapłaty zadośćuczynienia, zaś decyzjami z dnia 09 sierpnia 2019 roku zajął stanowisko w przedmiocie żądań powoda. W świetle powyższego żądanie odsetek od dnia 11 sierpnia 2019 roku Sąd uznała za uzasadnione w okolicznościach przedmiotowej sprawy, w szczególności, iż najpóźniej w czerwcu 2019 roku Ubezpieczyciel miał pełną świadomość zaistniałej sytuacji, a co za tym idzie swojej odpowiedzialności wobec pokrzywdzonych zdarzeniem z dnia 14 września 2017 r. (k. 432).

Przechodząc do drugiego ze sformułowanych (ostatecznie) przez powoda żądań, tj. żądania ustalenia odpowiedzialności strony pozwanej za skutki wypadku komunikacyjnego z dnia 14 września 2017 r., mogące wystąpić u powoda w przyszłości, Sąd doszedł do przekonania, że nie zasługiwało ono na uwzględnienie.

Zaznaczyć trzeba, że poszkodowany w sprawie o zasądzenie odpowiedniego świadczenia na podstawie przepisu art. 444 k.c. oraz 445 k.c. na swoją rzecz, może również żądać ustalenia odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać w przyszłości z tego samego zdarzenia. Wykładnia funkcjonalna art. 189 k.pc. przemawia za przyjęciem interesu prawnego w ustaleniu, jeżeli istnieje jakaś obiektywna niepewność stanu prawnego, bowiem mogą wystąpić dalsze skutki zdarzenia, które na dzień wytoczenia powództwa nie są znane bądź nie można jeszcze na ich podstawie sformułować właściwego żądania pozwu (vide: Uchwała SN z dnia 17 kwietnia 1970 r., sygn. akt III CZP 34/69, wyrok SN z dnia 11 stycznia 2019 r., sygn. akt V CSK 558/17).

Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, iż w ocenie Sądu powód nie wykazał, aby miał interes prawny w domaganiu się ustalenia odpowiedzialności pozwanego na przyszłość. Ustalenie odpowiedzialności na przyszłość jest zasadne wówczas, gdy istnieje pewien stan niepewności np. że stan zdrowia poszkodowanego może ulec pogorszeniu poprzez powstanie nowych skutków, nieznanych na dzień wytaczania pierwotnego powództwa. W realiach przedmiotowej sprawy brak jest jakichkolwiek miarodajnych przesłanek aby uznać, że taki stan niepewności zachodzi w odniesieniu do powoda. Takiego wniosku z pewnością nie potwierdza sporządzona w niniejszej sprawie opinia psychologiczna – psychiatryczna z dnia 02 lutego 2025 r. sporządzona przez biegłego psychologa P. B. oraz biegłego psychiatrę P. N. (k. 519-532). O ile bowiem biegli wskazali, że powód dalej zmaga się ze skutkami wypadku i wymaga dalszego leczenia psychologicznego i psychiatrycznego, to jednocześnie dali oni również jasno wyraz pozytywnej prognozy w stosunku do powoda, zaznaczając, że znajduje się on w ostatniej – czwartej fazie żałoby, wykluczając jednocześnie występowaniu u powoda poważniejszych zaburzeń psychicznych. W samej opinii brak jest jakiekolwiek jasno sformułowanego stwierdzenia o realnej możliwości wystąpienia dalszych negatywnych (a nieujawnionych dotychczas) skutków zdarzenia z dnia 14 września 2017 r.

Reasumując należy stwierdzić, iż na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Sąd nie znajduje jednak podstaw do ustalenia odpowiedzialności pozwanego na przyszłość i z uwagi na brak spełnienia przesłanek z art. 189 k.pc. na podstawie tego przepisu oddalił (w pkt II) powództwo w tym zakresie.

Mając na względzie okoliczności przedmiotowej sprawy, w tym proporcje w jakich strony utrzymały się ostatecznie ze swoimi żądaniami (60 % do 40% - przy uwzględnianiu zakresu, w jaki powód cofnął powództwo), Sąd zniósł wzajemnie koszty postępowania pomiędzy stronami.

O kosztach sądowych poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa, orzeczono na podstawie art. 113 u.k.s.c w zw. z art. 100 zd. 1 k.p.c. Sąd obciążył pozwanego nieuiszczonymi kosztami postępowania w zakresie uwzględnionego powództwa. tj. 60% z kwoty 23.358,74 złotych, na które złożyły się opłata sądowa od pozwu w części w jakiej powód został zwolniony z obowiązku jej uiszczenia, tj. 20.580,00 zł. oraz kwota 2.778,74 zł - wynagrodzenie biegłych, w części w jakiej zostało wypłacone tymczasowo z sum Skarbu Państwa.

W pozostałym zakresie Sąd przejął na rachunek Skarbu Państwa nieuiszczone koszty sądowe. Należy przy tym wyjaśnić, iż powód poniósł częściowo koszty wynagrodzenia biegłych w kwocie 2.000,00 złotych oraz uiścił kwotę 1.000 złotych, tytułem części opłaty sądowej od pozwu, albowiem w pozostałym zakresie został z tego obowiązku zwolniony (k. 358).

Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w sentencji.

Sędzia del. Agnieszka Onichimowska